Həyata nüfuz anı Demokratiyanın ibrətamiz erkən tarixinə baxış



Yüklə 3,87 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə6/54
tarix28.12.2016
ölçüsü3,87 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   54

kökəldiklərindən şikayətləndikləri halda, onların arıq dostları həmin yeməyi heç bir 

problemlərlə üzləşmədən asanlıqla udurlar.  

Belə eksperimentlər insan mikrobiomuna olan münasibətdə, onun öyrənilməsinə 

böyük həvəs göstərməklə xarakterizə olunan dəyişiklik yaratdı, əvvəllər isə alimlərin 


37 

 

çoxu ona müəyyən iyrənmə qaydasında yanaşırdı. Bu ona bənzəyir ki, oxucular 



Conatan Sviftin «Qulliverin səyahəti» əsərindəki bir hissəyə görə onu sevəydilər, bu 

hissədə isə  bir tələbənin insan ekskrementindən onu əmələ gətirən maddələri təkrarən 

bərpa etmək sahəsində apardığı təcrübə təsvir edilir. Belə bir hadisəyə rus yazıçısı 

Vladimir Voynoviçin satirik «Əsgər İvan Çonkin» romanında da rast gəlinir. Həvəskar 

bioloq olan kolxoz mühasibi eyni xassəli bədən tullantısından spirt çəkir və həmin içki 

ilə əsgər Çonkini qonaq edir. Hər iki hadisə iyrənc, ikrah doğuran hisslər yaratsa da, 

belə qəribə «əlkimyaçılıqları» təsvir edir. Mikrobioma da əvvəllər vasvası qaydada 

münasibət bəsləyənlərin bəzilərinin öz mövqelərini dəyişib, bu problemə ciddi 

yanaşmaları yalnız rəğbət hissləri doğura bilər. 

Mikroflora isə faktiki olaraq insan orqanizminin bütün hissələrində iştirak edir. 

İnsan bədənində onların bütünlükdə 10 mindən çox növü vardır. Bədənin hissəsindən 

asılı olaraq onların sayı da dəyişir. Ağız boşluğunda və bağırsaqlarda məskunlaşan 

mikroorqanizmlərin sayı arasındakı fərq çox böyükdür. 2010-cu ildə aparılan tədqiqat 

göstərmişdir ki, sağ və sol əldə məskunlaşan mikroorqanizmlər bədəndə məskunlaşan 

mikroorqanizmlərin ümumi sayının yalnız 17 faizini təşkil edir.  

Mikrobiom problemi ilə tanış olmayan adama elə gələ bilər ki, 

mikroorqanizmlərin çəkisi, kütləsi yoxdur. Bu özlüyündə yanlış fikirdir. Materiya 

özünə məxsus olan əsas xüsusiyyətləri qoruyub saxlayır. Nyutonun ümumi cazibə 

qanununa müvafiq olaraq, bütün materiya növləri arasında, elementar hissəciklərdən 

tutmuş göy cisimlərinə qədər, qarşılıqlı əlaqələr mövcuddur, bura universal qravitasiya 

təsiri də daxildir. Deməli, hər bir materiya həm də kütləyə malikdir. Yaşlı adamda 

mikrobiomun çəkisi üç funta yaxın olur (ingilis funtu ilə götürdükdə bu 1,360 kq edir) 

və insan beyni də demək olar ki, eyni çəkidə olur.  

   Əlbəttə, mikrofloranın öyrənilməsi heç də asan məsələ deyildir, buna sadə 

laboratoriya işi kimi baxmaq primitiv münasibətdən xəbər verir. Lakin çox güclü 

kompyuterlərə malik olan ölkələrdə bu tədqiqatı daha geniş ölçüdə aparmaq 

mümkündür. Sadəcə olaraq çətinliyi dəf etmək iradəsi olmalıdır. İkinci Dünya 

müharibəsinin ilk illərində almanların radar sistemi ingilis bombardmançı aviasiyasına 

böyük ziyan vurduğundan, Böyük Britaniya hava bombardmanını dayandırmalı 

olmuşdu. 1943-cü ilin birinci yarısında müttəfiqlər «pəncərə» adlanan üsuldan istifadə 

etməyə başladılar. Qabaqda uçan təyyarə folqa qırıntılarını səpələməklə, radarları 

görməsini heçə endirirdi. Və ingilis bombardmançı aviasiyası artıq tapşırığı uğurla 

yerinə yetirirdi. Hamburqa belə bir hava həmləsi şəhərin hərbi- sənaye potensialına 

böyük ziyan vurdu, yarım milyona qədər adam evsiz qaldı. İndii mikrobiom dünyasına 

da belə bir pəncərə açmaq lazımdır, lakin müharibədə olduğu kimi, o duman yox, 

tədqiqat obyekti üzərinə işıq salmalıdır ki, onun nətcəsindən təbabət daha geniş və 

səmərəli müalicə imkanlarına yiyələnsin. 

Artıq yaxşı məlumdur ki, elə xəstəliklər mövcuddur ki, onların müalicəsi 

bədəndəki mikrofloranın təsiri hesabına istənilən nəticəni vermir və bəzən bu sahədəki 

bütün cəhdləri yoxa çıxarır. Mətbuatdan tanış olduğum bir hadisə bu ideyanın 

reallığına daha böyük şəhadət verdi. 

Birləşmiş Ştatlardakı bir ər-arvad cütlüyü tanınmış pediatra müraciət etmişdi. 

Onlar uzunmüddət uşaqları olmalarına çalışsalar da, səyləri əbəs olmuşdu. Nəhayət, 


38 

 

qadının yaşı 45-ə çatanda hamiləlik xoşbəxtliyini yaşadı. Və tezliklə dünyaya iki ekiz 



uşaq gəldi. Bədbəxtlikdən, biri asfiksiyanın (boğulmanın) ağır forması nəticəsində öldü. 

Bu, vaxtından qabaq doğulmuş uşaqlar üçün geniş yayılmış xəstəlikdir. Bir həftə sonra 

həkim ikinci uşaqda epitema əlamətini və ya qarının güclü surətdə qızarmasını, həm də 

köpməsini müşahidə etdi. Bu xəstəliyə nekrotik enterokolit (orqanın və ya hüceyrələrin 

ölməsi ilə müşayiət olunan bağırsaqların iltihabı) diaqnozu qoyuldu. Bu xəstəlik 

bakterial təbiətə malik olmaqla, bağırsaqların qəflətən və sürətlə inkişaf edən iltihabı ilə 

xarakterizə olunur. Cərrahiyyə əməliyyatı göstərdi ki, bütün bağırsaq yolu, qarından 

yoğun bağırsağa qədər, ümumiyyətlə, fəaliyyət göstərmir. Körpə ölümə məhkum idi və 

əməliyyatdan sonra onun bir neçə günlük ömrünə son qoyuldu. Nekrotik enterokolit 

vaxtınldan əvvəl doğulmuş uşaqlar üçün ən başlıca amansız qatillərdən biridir. 

Bu misaldan aydın olur ki, bakteriya nəyəsə müdaxilə etdikdə, onun zərbəsinin 

qarşısını almaq olduqca çətin olur. Hər bir bədbəxtliyə görə irsiyyəti günahlandırmaq 

da heç də ədalətli olmur. Amerikadakı bir məşhur şirkətin – “Second Genome” 

firmasının özü üçün seçdiyi «Bəlkə də insan orqanizmi üçün daha çox vacib olan 

genom heç də insan mənşəli deyildir» devizindəki İdeya, görünür, həqiqətdən o qədər 

də uzaq deyildir. 

Orta əsr Avropasında yayılan bir anektod yada düşür. Qollar və ayaqldar bütün 

gün ərzində çalışıb, taqətdən düşənə qədər işləyərək mədəni yedizdirdiklərindən 

qəzəblənib, buna son qoymaq qərarına gəldilər. Onlar qiyam qaldırdılar ki, indiyədək 

əziyyət çəkib, müftəxor mədəni yedizdirməklə məşğul olmuşlar, özləri üçün isə heç nə 

etməmişlər. Qiyam bir neçə gün davam etdikdə qollar, ayaqlar çox zəiflədiklərinin, 

hərəkət edə bilmədiklərinin şahidi oldular, anladılar ki, mədə heç də özü üçün deyil, 

bütün bədən üçün işləyir. Fiziologiyaya artıq məlum olduğu kimi, mədə qəbul etdiyi 

qida maddələrini həzm etdikdən sonra, onların enerji dəyərlərini toxumalar qurmaq və 

onları təkrarən yaratmaq üçün bədənin bütün orqanlarına, o cümlədən əllərə və 

ayaqlara da çatdırır. Deməli, mədə bədən üçün qollardan və ayaqlardan heç də az yox, 

həddən artıq böyük iş görür. Qolunu və qılçasını itirmiş insanlar normal həyat 

sürməkdə davam edirlər, mədəsiz insanın isə süni qidalanma ilə təmin edilməsi böyük 

əzabla müşayiət olunmaqla yanaşı, həyatın gözəlliyini və ömrün uzunluğunu əsaslı 

surətdə ixtisara salır.  

Sovet yazıçıları Ales Adamoviçin və Daniil Qraninin «Blokada kitabı» əsərində 

İkinci Dünya müharibəsi dövründə Leninqradın 900 gün davam edən blokadası vaxtı 

aclıqdan, soyuqdan əziyyət çəkib, çoxlarının məhv olduğu, az hissəsinin sağ qaldığı 

şəhər sakinlərinin gündəliklərindən dəhşətli həyat səhnələrini təsvir edən parçalar öz 

əksini tapmışdır. Aclıqdan arvadını itirmiş, özü isə ardıcıl zəhmət fəallığı hesabına sağ 

qalan tarixçi alimin digər qiymətli müddəaları ilə yanaşı, insan mədəsi barədə yazdığı 

olduqca maraqlı fikiri verilmişdir. O yazır ki, istənilən fabrik və zavod xammal təchizatı 

kəsildikdə işini dayandırır, lakin bir müddətdən sonra yenə xammal qəbul etdikdə, 

məhsul istehsalını uğurla davam etdirir. Mədə isə tam fərqli bir fabrikdir. Ona öz 

xammalı, yəni qida xeyli müddət daxil olmadıqda, o təkcə fəaliyyətini dayandırmır, 

həm də özünə aid olmayan bir funksiyaya yiyələnir, ağıla, şüura hakim kəsilir, onlara 

göstərş verməyə başlayır. Doğrudan da aclıq adamı şüurdan məhrum edə bilir, bəzən 

insanlıq xüsusiyyətlərini məhv edib, buna məruz qalan adamı heyvana çevirə bilir. Ac 


39 

 

halda mədəyə sonralar əvvəlki qaydada qidanın qəbul edilməsi də böyük çətinliklərlə 



müşayiət olunur, quru qida, belə insanların ölümünə səbəb ola bilir. Ona görə də 

Ladoqa gölü üzərindən «həyat yolu» açıldıqda şəhərdən çıxarılan sakinlərin çoxu 

yedizdirildikdə, ölməyə başlamışdı. Uzun müddət ac qalan, qidalandırıldıqda ölən 

adamların mədəsində  kolbasanin üstündəki kəndirlə heç çeynənilmədən udulması, 

həmçinin duzlu quru qida hesabına adamların həyatdan getməsi faktları aşkar olundu.  

İbtidai insanı bəlkə də aclığın əzabları kannibalizmə – adam əti yeməyə əl 

atmağa məcbur etmişdi. Leninqradda da blokada vaxtı az da olsa kannibalizm faktları 

olmuşdur və buna əl atanlar güllələnmişlər. Qədim Roma təbliğatı bu termini ədalətsiz 

olaraq heybətli düşməni, öz dövlətinə böyük təhlükə hesab etdiyi Karfagen sərkərdəsi 

Hannibalın adı ilə əlaqələndirərək, dövriyəyə buraxmışdı. Guya vəhşi təbiətli Hannibal 

əsgərlərinə insan əti yeməyi öyrədirmiş və belə əsassız müddəa yalnız əhalidə ona qarşı 

nifrət və qəzəb hissini gücləndirmək üçün işə salınmışdı. İndi də Okeaniyanın bəzi 

adalarında kannibalizm qalır və bu, yəqin ki, qidaya olan ehtiyacdan və qonşu düşmən 

tayfa ilə vuruşda əsir götürülmüş adamlardan qızğın intiqam almaq hissinin təsiri ilə 

baş verir.. 

Misal gətirilən anektodda əllər və ayaqlar mədənin  gözə görünməyən 

fəaliyyətindən hali olmadıqlarından belə bir etiraz yolunu seçmişdilər. Əgər onlara 

mədənin işi sirr olaraq qalırdısa, onda bədəndə məskunlaşan mikroflora okeanı isə 

görən necə yarıb keçmək mümkün olmayan qaranlıq duman altında gizlənmişdir. 

Mədə insan orqanrizminin bir hissəsi olduğundan, səbəbi bilinməsə də, onun fəsadları 

özünü hiss etdirir. Bakteriyalar isə tam məhcul bir aləmdir, onların təsirinin adi yollarla 

müəyyən etmək cəhdi, gözlə atom nüvəsini tədqiq etmək istəyinə bərabər olan bir 

ağılsızlığa bənzəyir. Lakin bu məchulluğa nəhayət son qoyulmalıdır, bunu 

bakteriyaların qəsdi hesabına itirilmiş insanların ruhu tələb edir və elm zamanın bu 

çağırışına bütün potensialını sərf etməklə müsbət cavab tapmalıdır. 

   İnsan bədəninin mikroflorasının öyrənilməsini qədim insanların yeni 

torpaqları kəşf etmək sahəsindəki cəsarətləri ilə müqayisə etmək olar. Axırıncılar öz 

həyatlarını da risqə ataraq, özlərinə məlum olan dünyanın ərazilərini xeyli 

genişləndirmişdilər. İndi elm aləmində çalışanlardan belə bir cəsarət və iradə tələb 

olunur, axı onlar heç də öz həyatlarını hansısa bir risq altında qoymurlar. Təəssüf ki, 

mikrobiomun öyrənilməsinə münasibət heç də birmənalı deyildir. Bir sıra mütəxəssislər 

belə hesab edirlər ki, mikroflora barədə artan həvəs yeni bir dəb olub, ötüb keçəcəkdir. 

Belələri, geosentrik  nəzəriyyənin ardıcılları Günəşin Yer ətrafında dövr etməsini təsdiq 

etdikləri kimi, bu məchulluğunun aradan qaldırılmasına müqavimət göstərmək üçün 

edilən zəruri cəhdləri faydasız sayırlar. Onlar iddia edirlər ki, bu sahədəki gözləmələr 

fantastik xarakter daşımaqla, bəşəriyyətə qızıl dağlar vəd etmənin yeni bir növüdür.  

Skeptiklər ordusu daim elmin inkişafına böyük maneəçiliklər göstərmişlər. 

Onların əks təbliğatına baxmayaraq, əgər mikrobiom insan orqanizmində mühüm rol 

oynayırsa, onun bir hissəsinin vurduğu ziyanı azaltmaq elm və alimlər qarşısında 

duran nəcib bir məqsəd, böyük əhəmiyyəti olan vəzifə sayılmalıdır. Düşməni dost 

etməyin özü böyük qabiliyyətdir, onu zərərsizləşdirməyin özü də böyük cəsarət və 

fərasət tələb edir. Elm bu sahədə ciddi uğurlara imza atsa, bütün bəşəriyyət bundan 



40 

 

böyük fayda götürə bilər. İnsanların bədbəxtliklərinin miqyası azalar və bu günə qədər 



sağaldıla bilməyən xəstəliklər üzərində qələbə çalınması üçün arzulanan yol açılar.  

Vaxtilə dənizlər insanlar üçün yol rolunu oynayırdı, quru ilə yol çəkmək 

praktikası yalnız qısa məsafələrə tətbiq edildiyindən, su yolu böyük kəşflərə, iri 

məsafələrdəki ticarət əlaqələrinə qapıları açırdı və bu, dünyanın bütövləşməsinə gətirib 

çıxarırdı. Hələ indi də Sibirin tayqa meşələrində, Cənubi Amerikanın Amazonka 

selvalarında yollar yoxdur, ancaq çaylarla hərəkət etmək mümkün olur. Bu ərazilərdə 

quru yollarına bir ciddi ehtiyac da yoxdur. Mikroflora isə elə bir meşədir ki, onu 

öyrənmək üçün hökmən yollar açılmalıdır və bunun öhdəsindən yalnız elm gələ bilər. 

Bəşəriyyətin buna böyük ehtiyacını nəzərə aldıqda, ümid və əminlik yaranır ki, elm bu 

problemin öhdəsindən uğurla gələ biləcədir. 

 

Əxlaq siyasətin  girovuna çevrilir 



  

Son illərdə  Avropanın və Yeni Dünyanın bir sıra ölkələrində bircinsli nikahların 

müdafiəsi əvvəlki hüdudlarını aşaraq, təbiətə, ailə institutuna  belə zidd ittifaqın tam 

leqallaşdırılması fazasına keçmişdir. Bu vaxt əxlaqın təmizliyini ön plana çəkən bütün 

dinlərin mövqeləri də kənara atılmışdır. Onlar özlərinin utancaq etiraz çağırışlarının da 

artıq təsiri olmayan moizə xarakterindən uzağa gedə bilməməsi ilə, dünyanın bir çox 

hissələrində artıq tənzimləyici qüdrətə malik olmadıqları qənaətinə gəldilər, axı əslində 

heç onlara məhəl qoyan da yoxdur.  

Əxlaq pozğunluğunun  ilkin ən iyrənc nümunəsi sayılan Bibliyadakı Sodom və 

Qomorra tarixçəsi də, elə bil ki, bütünlüklə unudulmuşdur. Allah Sodoma gedən 

Abrahama demişdi ki, Sodoma və Qomorraya qarşı dəhşətli ittihamlar vardır və onların 

günahı çox böyükdür. Allah eşitdiklərinin həqiqət olub-olmadığını öyrənmək istəmişdi. 

Bu məqsədlə iki mələyini Sodoma göndərdi,  axşam şəhərə girəndə Lot onları 

qarşılamış, evinə aparmış və qonaq etmişdi. Bu vaxt şəhərlilər onun evini mühasirə 

etdilər ki, qonaqları versin ki, onlarla cinsi yaxınlıq etsinlər. Lot mələkləri xilas etmək 

üçün hər cür ən agır güzəştlərə getməyə də hazır idi. Mələklər Lotun ailəsi ilə birlikdə 

şəhərdən çıxanda, Allah Sodomu tamamilə dağıtdı. O vaxtdan etibarən yerlə yeksan 

olan Sodom və Qomorra əxlaqsızlığın və ona görə ağır ən agır bir cəzaya düçar 

olmanğın simvoluna çevrildilər.  

Lakin Bibliyada  ziddiyyətli anlar da vardır. Allahın  mələklərinə, öz 

şəhərlilərinin biabırçı təcavüzündən xilas olmaqda kömək edən Lot özü sonralar başqa 

bir günahı işlətməli oldu. Birbaşa təqsiri olmasa da, qızları ilə intsest (qanqarışdırıcı) 

əlaqəyə girdi və onların doğduğu uşaqlar iki qədim xalqın – moabitlərin və 

ammonitlərin əcdadları oldular. 

Bu hadisələrdən bizi min illərlə zaman məsafəsi ayırır. Ötən dövr ərzində 

bəşəriyyət xeyli inkişaf etmiş, bütövləşmiş, kiçik tayfalardan böyük xalqlar, dar yaşayış 

məkanlarından geniş ərazisi olan ölkələr əmələ gəlmişdir. Dünya xəritəsi Bibliyanın 

güman edə bilmədiy rəngarənglik, müxtəliflik qazanmışdır. Tarixi inkişaf həm də 

tədricən ailə institutunun xeyli möhkəmlənməsi ilə müşayiət olunmuşdur, ibtidai 

xalqlarda isə bu ittifaq əsasən nəsli artırmaq qayğısına görə bir qədər kövrək idi. 

İudaizm, həmçinin dünya dinləri olan xristianlıq və islam ailənin möhkəmliyini ön 


41 

 

plana çəkmiş, bəzən hətta hissiyyat tələbatını bütünlüklə inkiar etmək yolunu 



tutmuşdular. Xristian rahibləri qadına qarşı ehtirasın meydana gəlməməsi üçün 

guşənişin həyat tərzinə üstünlük verirdilər, insan yaşamayan dağlarda və səhralarda 

məskunlaşırdılar. Əlbəttə, xristian dini əvvəlki dövrlərdə bu məsələdə ifrata varırdı, 

təbiətin sarsılmaz qanunlarına məhəl qoymurdu, kilsə xadimləri və rahiblər arasında 

tselibat –nikahsızlıq qaydasını bərqərar etmişdi. Müsəlmanlarda əksinə olan qayda, 

çoxarvadlılıq monoqamiyaya zərbə vursa da, heç də ailə institutunun dayaqlarının 

zəifləməsinə gətirib çıxarmırdı.  

Dinlər qadınla  kişi arasındakı məhəbbət hisslərini inkar etməklə, dinə sitayiş 

edənlərin məhəbbətinin Allaha ünvanlandığını iddia edirdilər. Katolik rahibələr öz 

tselibatını, kişilərə qarşı  sevgiyə yad olmalarını yalnız İisusa məhəbbət bəslədikləri ilə 

izah edirdilər. Katolik dini, ailə institutunun qranit möhkəmliyini saxlamaq xatirinə 

bəzən nikahın pozulmasına, boşanmaya də mənfi münasibət bəsləyirdi, bunu onunla 

izah edirdi ki, kəbin Yerdə deyil, Göylərdə kəsilir və onu pozmaq olmaz. Ümumiyyətlə, 

protestanlığa qədər xristian dininin qadınla kişi arasındakı münasibətlərə dair qoyduğu 

sərt şərtlər, bəzi qadağalar həm də müəyyən ölçüdə əxlaqsızlıqlara yol açırdı. Din 

xadimləri və rahiblər arasındakı tselibat – nikahsızlıq əslində təbiətin qanunna zidd bir 

ehkam idi və onu qorumağa can atıldıqca, əxlaq pozğunluqları halları çoxalırdı. Təbii 

ehtiyacını qanuni yolla ödəyə bilməyənlər bu qaydaları pozmaqdan heç də 

çəkinmirdilər. Bu isə din xadimləri arasında eybəcər hərəkətlərə yol verilməsinə gətirib 

çıxarırdı. İtaliyan yazıçısı Covanni Bokkaççonun (XIV əsr ) “Dekameron”u, fransız 

dramaturqu Jan Batist Molyerin “Tartyuf”u belə keşişləri ələ salırdı. Hətta bəzi Roma 

Papaları da əxlaq pozğunluğu ilə məşğul olmaqdan çəkinməyərək, dünyaya bastard 

(haramzada) övladlar gətirirdilər. Dinin təmizliyi uğrunda inkvizisiya İspaniyada 

tüğyan edəndə, baş inkvizitor Torpkvemada 1492-ci ildə əsl cəlladlıqla məşğul olanda, 

Roma Papası VI Aleksandr (Borcia) digər əxlaqsızlıqları ilə yanaşı ( nikaha girməməli 

olduğu halda onun üç uşağı olmuşdu), öz doğma qızı Lukretsiya ilə də intim yaxınlıq 

etməkdən çəkinməmişdi, qızı bu əlaqədən ona hətta  oğul da doğmuşdu. Papanın özü 

və böyük oğlu Çezare Borcia qətllər təşkil etməyin ustası hesab oulnurdular. Son illərdə 

isə bəzi ölkələrdə katolik keşişlər arasında pedofiliya (azyaşlı uşaqlarla intim yaxınlıq 

cinayəti) faktlarının aşkar və ifşa olunması bu dinin nüfuzuna yeni ağır zərbə 

vurmuşdur.  

Hazırda Vatikanın  yüksək strukturlarında güclü, geniş  şəbəkəli və 

mərkəzləşmiş gey lobbisi  fəaliyyət göstərir. Vatikanı iki  bəla: şəhvət və 

tamahkarlıq dağıdır. Seminaristlərin və xor oxuyanların arasında kişi fahişəliyi barədə 

məlumatlar vardır. Vatikan administrasiyasında mühüm vəzifələri tutan şəxslər qeyri-

ənənəvi cinsi orientasiya nümayəndələri ilə görüşmək üçün kiçik mehmanxanalara, 

saunalara və klublara gedirlər. İndiki Papa Fransiskin missiyası bu eybəcərlikləri 

kökündən çıxarmaqdır. Belə Avgi tövlələrini təmizləmək isə heç də asan məsələ 

deyildir. 

İslam ölkələrində  mollaların da əxlaq məsələsində  sui-istifadə halları heç də az 

olmamışdır. Bu sahədəki biabırçılıqları klassik Azərbaycan ədəbiyyatı məharətlə ifşa 

etmişdir. 



42 

 

 Əxlaq məsələlərində daim sərt mövqeyə  malik olan dinlər Qərbdə bircinsli  



nikahların leqallaşmasına, qanuni hüquqa yiylənməsinə, ən azı anlaşılmayan laqeydlik 

göstərirlər. Bu onların nüfuzunun xeyli aşağı düşməsinə dəlalət edir və onlar da insan 

haqlarının imperativ xarakter daşımasını nəzərə alaraq qeyri-ənənəvi sayılan nikahların 

mülki qaydada bağlanmasına müqavimət göstərə bilmirlər.  

Vaxtilə katolitsizmin  qalası sayılan və Reyormasiyaya  görə vətəndaş 

müharibəsinə cəlb olunan Fransa artıq bircinsli nikahların qeydliyyatdan keçməsinə, 

tam hüqüqlü  instituta çevrilməsinə, bütün proseduralara  əməl olunmaqla qəbul edilən 

qanun əsasında nail olmuşdur. Bu hadisə həm də geniş təbliğat kampaniyası ilə 

müşayiət olunmuşdur. Monpelye şəhəri meriyasında iki cavan oğlanın nikahının qeydə 

alınmasının təşkili əsl bayram xarakteri almışdı. Onsuz da Fransada uzun müddət 

ərzində bəzi hallarda əxlaqın təmizliyinə  elə bir əhəmiyyət verilmirdi. XVII əsrdə bu 

ölkədə çoxalan bastardlar öz qanundan kənar mənşələri ilə fəxr edirdilər. Kral 

sarayında kral və onun arvadı kraliça bir qayda olaraq məşuqəsiz və məşuqsuz 

keçinmirdilər. Bəzi məşuqələr dövlət işlərinə müdaxilədə hədd tanımırdılar, ona görə 

də böyük qüdrət sahiblərinə çevrilirdilər. Kral XV Luinin məşuqəsi madam Pompadur 

metsenat fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan, şairlər, yazıçılar, incəsənət adamları onun 

himayəsinə xüsusi ehtiyac duyurdular. Fransanın ən nəcib kralı hesab edilən IV Henri 

iki dəfə arvad almaqla yanaşı (onun arvadları Mediçi nəslinin nümayəndələri idi), 

məşuqələrə malik idi. Günəş Kral adlanan XIV Luinin öz məşuqələrindən haramzada 

övladları var idi, onun öz anası Anna Avstriyalı isə, kral az yaşlı olanda dövləti idarə 

edən Mazarinin məşuqəsi olmuşdu. Napoleon müqayisə olunmaz hərbi zəfərləri ilə 

yanaşı, qadın çarpayılarında qazandığı qələbələrlə də öyünə bilərdi.  

Müasir Fransa isə, prezident seçkiləri kampaniyasında bircinsli nikahları 

qanuniləşdirməyə söz verən, bu yolla həmin adamların səsini qazanan və prezident 

seçilən Fransua Oliandın «uğurla» həyata keçirdiyi ilk böyük tədbirin məkanı oldu. 

Prezident  Olland orientasiyası fərqli olanların qarşısında verdiyi vədi yerinə yetirdi. 

Lakin bu hərəkəti ilə həm də ölkə əhalisini parçaladı, iki hissəyə – homoseksual azlığın 

əleyhdarlarına və tərəfdarlarına böldu. Həm də Fransa iri döblətlər arasında bircinsli 

nikahları leqallaşdıran ilk dövlətə çevrildi. Demokratik ölkədə siyasət xalqa xidmət 

edir, onun adından həyata keçirilir. Fransada isə bu məsələdə xalqın çoxluğunun 

etirazları nəzərə alınmadı, onun rəyinə heç məhəl də qoyulmadı. 

Fransanın təcrübəsi  təkcə bu ölkənin hüdudlarında  qapanıb qalmadı. 

ABŞ prezidenti Barak Obama da özünün ikinci müddətə  seçilməsi üçün apardığı 

kampaniyada homoseksualistlərə verdiyi vədə əməl etdi. Obama administrasiyasının 

müraciəti əsasında Birləşmiş Ştatların Ali Məhkəməsi bu məsələyə baxdıqda, hakimlər 

düşünülən qaydada bircinsli nikahlar hərəkatına təkan verdi, baxmayaraq ki, bu 

sferada baş verəcək müəyyən şəkildəki siyasi mübarizənin taleyini həll etməyi ştatlara 

həvalə etdi. Ali Məhkəmə Amerika Birləşmiş Ştatlarında «Nikahın müdafiəsi barədə 

Aktın» - bu mühüm federal sənədin, nikahın kişi ilə qadın arasındakı ittifaq olması 

barədəki müddəasını ləğv etdi. Bu o deməkdir ki, geylər və lesbiyankalar  öz 

münasibətlərini rəsmi qaydada qeydə aldıracaqlar və həm də kişiyə və arvada nəzərdə 

tutulan federal güzəştlər onlara da şamil ediləcəkdir. Məhkəmə həmçinin Kaliforniyada 



43 

 

bir az əvvəl referendumda qəbul olunmuş bircinli nikahlara qoyulan qadağaların da 



üzərindən yoğun bir xətt çəkdi.  

Onu da qeyd etmək  lazımdır ki, Fransada olduğu kimi, Birləşmiş  Ştatlarda da 

media bu tədbiri böyük razılıq və sevinclə qarşıladı. Fransadakı ilk belə nikah yerli və 

beynəlxalq televiziya kanalları vasitəsilə geniş şəkildə işıqlandırıldı. ABŞ-da isə «The 

Nyu York Times» qəzeti öz redaksiya məqaləsini «Bərabərliyin qələbəsi» başlığı altında 

dərc etdi. Qəzet yazır ki, amerikan geyləri və lesbiyankaları barədə dövlət ayrı-seçkiliyi 

üzrə olan sanksiyaların ləğv edilməsi uğrunda aparılan uzunmüddətli mübarizədə 

nəhəng qələbə qazanılmışdır. Lakin Ali Məhkəmənin, çox illər ərzində davam edən 



Yüklə 3,87 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   54




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə