İslam düŞÜnce tariHİ VİZE



Yüklə 0,77 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/3
tarix13.06.2017
ölçüsü0,77 Mb.
  1   2   3

İSLAM 

DÜŞÜNCE 

TARİHİ VİZE 

 

 

 

 

1.Ünite- İslam Düşüncesi ve Kaynakları

 

 

1- İslam düşüncesine bu ismin verilmesinin sebebi nedir? 

Cevap- Sadece düşünürlerin Müslüman olmasından değil, 

aynı zamanda Kur’an ve Sünnet gibi İslam dininin en temel 

iki kaynağının böyle bir düşüncenin oluşumuna ve 

gelişimine doğrudan ve dolaylı etkide bulunmasındandır. 

 

2-‘’Dinin Doğal tarihi’’ adlı eserinde ‘’Tek Tanrı inancı 

insanlık düşüncesini fakirleştirmiştir’’ diyen İskoç asıllı 

filozof kimdir ? 

Cevap- david humme 

 

3-İslam düşüncesinin kapsamı nedir ? 

Cevap – Kuramsal felsefe(mantık ve metafizik); Pratik 

(ameli) Felsefe (hukuk , siyaset, ahlak ve iktisat felsefeleri) ; 

Kelam ; Tasavvuf ; Bilim Felsefesi ; Din felsefesi ; Dil 

felsefesi ve Tarih felsefesi 

 

4- İslam Düşüncesinin kaynakları nelerdir ? 

Cevap – İslami kaynaklar – Yabancı kaynaklar – Müslüman 

milletlerin eski kültürleri – Yabancı eserlerin tercümesi – 

Hermes geleneği – Yunan Helenistik düşüncesi – Sasani 

düşüncesi –Hint düşüncesi. 

 

5-Yabancı eserlerin Arapçaya ilk tercüme girişimi ne 

zaman olmuştur ? 

Cevap- Hz. Ömer zamanında İran da bulunan Pehlevice eski 

İran krallarının tarihine ait Hudayıname adlı eseri Hz.Ömer 

e gönderirler. Hz Ömer eserin Arapçaya tercümesini 

emreder. Ancak, Hz Ömer tercümenin ilk bölümünü 

okuyunca; hoşuna gitmez ve eserin tercümesini durdurur. 

 

6-Genelde yabancı eserlerin Arapça ya tercümesi ne 

zaman kabul edilir ? 

Cevap – Emevilerin son döneminde Halid b. Yezid ile. 

 

7-İlk sistematik tercüme faaliyetleri ne zaman başlamıştır 

Cevap- memun un Bağdatta 830 yılında Beytul hikme 

okulunu açmasıyla. 

 

8-İlk dönem Arapça tercüme faaliyetlerinde kimler 



kullanılmıştır ? 

Cevap- Sabiilik, Süryanilik gibi Hıristiyan mezheplerine dahil 

Arap asıllı veya olmayan Sabi veSüryani Mütercimler. 

 

9- Bu dönemin meşhur mütercimleri ? 

Cevap – Sabit ibn Kurra (sabidir,bir rivayete öre sonra 

Müslüman olmuştur); Oğlu Kura ibn sabit (Müslüman) ; 

oğlu Sinan ibn sabit (Müslüman); İbn Mukaffa (İranlı 

zerdüşlükten sonra İslam a geçmiştir); Oğlu Muhammed; 

Osman el dımişki (Müslüman ) 

 

10- İnsanlık tarihinin en eski düşünce geleneği ? 

Cevap- Hermes geleneği 

 

11- Hermes kimdir ? 

Bugün bazı yazarlar , babilli, . mısırlı ve yunanlı olmak üzere 

3 ayrı hermesten bahsediyorlarsa da tekbir hermes vardır. 

Bu, Babil de yaşayan hermestir. Müslüman düşünürlerin 

çoğu özellikle Suhreverdi el-Maktul, hermes in Hz, İdris 

olduğu kanaatindedirler. Sözgelimi bazı Dürzi yazarlara göre 

Mehdi, hermestir. 

 

12-Aristonun hermenötik kitabı, Arapçaya hangi isimlerle 

çevrilmiştir ? 

Kitabül-ibare veya Kitabüt tefsir 



13-İslam düşüncesinin en önemli yabancı kaynağı ? 

Antik yunan Helenistik düşüncesi 

 

14- Antik yunan düşüncesi hangi devrede oluşmuştur? 

m.ö 6. Yüzyıldan Thales ve yedi hakim zamanından, Aristo 

nun ölüm yılı olan m.ö 324 yılınan kadar süren devrede 

oluşan düşüncedir. 

 

15-Bu dönemdeki filozoflar kaça ayrılır ? 

Sokrat öncesi filozoflar ve Sokrat sonrası filozoflar. 

 

16- İslam düşüncesine, eserlerinin Arapça çevirileriyle 

doğrudan kaynaklık eden filozoflar kimlerdir ? 

Eflatın (platon) , Aristo (aristotales) , Plotinus , proclus , 

galen , alexandre d’afrodise. 

 

17- Hint hikmetlerine ait Kelile ve Dinme adlı meşhur eser 



nasıl Arapçaya tercüme edilmiştir? 

Sanskritçe den değil, onun Farsça çevirisinden Arapçaya 

tercime edilmiştir. 

 

18- Hint incelemeri (Tahkik ma li l hind) eseri kimindir? 

Biruni 

 

19- İskenderiye mektebi nasıl kuruldu ? 



Makedonyalı İskender (büyük İskender) m.ö 331 yılında 

Mısır ı fethedince , orada bugünkü İskenderiye şehrini 

kurdu ve bu şehir kısa zamanda bir ilim ve felsefe merkezi 

oldu. Burada iki mektep kuruldur. Birincisi, Hristiyan 

kelamcısı Orijen in kurduğu ilahiyat mektebiydi. İkincisi de 

ammonius sacca sın kurdğu felsefe mektebiydi. Bu felsefe 

mektebinde, daha çok eflatun felsefesi gnostizimle yeniden 


yorumlanarak yeni-Eflatunculuk şeklinde öğretiliyordu. 

Burada Aristo nun eserlerinin eflatunculukla 

yorumlanmasıyla, eflatıncu-Aristoculuk ortaya çıktı. Burada 

yetişen filozoflar arasında , plotin , porhyry , proclus gibi 

kimseler vardı. Dha sonra bu mektep ve orada bulunan 

büyük kütüphane emevi halifesi Ömer b abdulaziz devrinde 

Antakya ya taşındı. 

 

20- Urfa ve Nusaybin mektebi nasıl kuruldu? 

Urfa mektebi , İranlılar tarafından 363 yılında kuruldu. O 

Hıristiyanlaşan İranlılar için Yunancayı ve Hıristiyanlığı 

öğretmek için açılmıştı. Ancak , Aristo mantığı ve Porfyrious 

un mantık kitabı isagoji orada uzun bir zaman okutuldu. Bu 

mektep 489 yılında Bizans imparatoru zenon tarafından 

kapatıldı. 

 

21- Cundişapur mektebi ? 

Cundişapur İran ın huzistan bölgesinde sasani hükümdarı 

1.Şapur tarafından kuruldu. Bu hükümdar oraya Rum 

esirleri yerleştirdi. Onlarla birlikte Yunan ilmi bu şehre de 

girdi. Eğitim dili Süryanice ve pehlevice idi. Meşhur tabip 

bahteyşu ailesi burada yetişmiştir. 

 

22-Antakya mektebi ?  

M.s 3. Yüzyılda hıristiyalık özellikle de Nasturilik eğitimi için 

Antakya da bir dini mektep açılmıştı. Bu mektepte 

Hıristiyanlığın yanı sıra eflatuncu ve fisagorcu felsefeler 

okutuluyordu. Burada hocalık yapan en önemli bilgin , 

Süryani Probus tur. (Ömer b abdulazizin mektebi farklıdır) 

 

23-Harran mektebi ? 

Harran mektebi hermenötik geleneğinin son temsilcisidir. 

Harran mektebi astronomi , astroloji , matematik ve felsefe 

alanında faaliyet gösteriyordu. 

 

24-Hz Peygamber (sav) ilk Müslümanların sağlık ihtiyacını 

karşılamak için ne yapmıştır ? 

Müslüman olmamış yakınlarından teyzesinin kocası harise 

adlı kişiyi, İran daki cundişapur medresesine tıp öğrenmesi 

için göndermiştir. 

 

25-İslam felsefesinin tanımı? 

Müslümanlar 12. Ve 13. Yüzyıllarda Müslüman filozoflar için 

‘’Felasifetü’l İslam’’ , ‘’ el-Felasifetül-Müslimin’’ 

demişlersede 19. Yüzyıla kadar ‘’islam felsefesi’’ tabirini 

kullanmamışlardır; Müslüman filozofların ürettikleri felsefi 

düşünceye ‘’felsefe’’ demişlerdir. İslam dünyasındaki 

felsefeye ‘’ İslam felsefesi ‘’ denmesi, 19, yüzyılda 

oryantalistler ile başlamıştır ; daha sonra bu tabiri 

Müslümanlarda kullanmışlardır. bazıları İslam felsefesi 

tabirinden İslam dininin , yani Kur an ve sünnetin felsefesi 

gibi anlamaktadır. Bu doğru değildir. İslam felsefesi sadece 

İslam dünyasında ortaya çıkıp gelişen felsefenin adıdır. 

 

26-Felsefe kelimesinin sözlük anlamı ? 

Orjinali Yunanca Filosofia dır .İlk defa fisagor kullanmıştır. 

Filo : sevgi , Sofia : hikmet. Filosofia:Hikmet sevgisi. 

 

27- Felsefenin Istılahi tanımı ? 

Kindi : Felsefe insanın kapasitesi ölçüsünde sahip olduğu ve 

ebedi külli şeylerin hakikatlerinin mahiyetlerinin ve 

sebeplerinin bilgisidir. 

Farabi :Felsefe (hikmet) , Bizatihi vacibi vücud olan Hakk ın 

vücudunun, Vücud olarak bilinmesidir. 

İbn Rüşd: Flsefe ‘’ Sanat eseri olarak varlıklar üzerine 

düşünme ve Yapıcı (es-sani)yı tanımaktır. 

İbn Hindu : Felsefe ruhun ilim ve amelle terbiye edilmesidir. 

 

28- Kindiye göre hikmet nedir ? 

Hikmeti bir fazilet, iyi olanın tatbiki olarak görür: ‘’Hikmete 

gelince o,( akli) kuvvenin faziletidir ; o, külli şeylerin 

hakikatleri ve bilgisi, hakikatleri yönünden sevilen şeyin 

yapılmasıdır. ‘’ O halde hikmet, kesin doğru bilgi, yapılması 

fazilet olan bir hareket tarzıdır. Hikmet, felsefeden daha 

geniş bir mana taşır. Her hikmet, felsefedir ; fakat her 

felsefe hikmet değildir. 

 

29- Filozofun (feylesof) tanımı ? 

Filo : sevgi , sofos: hikmet sahibi. Filosofos hikmet seven 

anlamına gelir. 

 

30- Filozofun ıstılah anlamı ? 

Kindi : Feylesof ilminde hakkı bulan amelinde hakla amel 

eden kimsedir, denebilir. Kindinin tarifinde feylesof ilimde 

amacı gerçeği bulmak isteyen ve fiilde amacı ise gerçeği 

yaşayan kimse demektir. 



Farabi : ‘’Feylesof (el-hakim) bizatihi vacib-i vücud un kemal 

derecede bilgisine sahip olan kimsedir’’ Farabinin 

tanımında feylesof, Allah ı en iyi bilen kimse olarak 

tanımlıyor. 

 

31- Hakim hekim ilişkisi ? 

Antik çağda filozofa hakim(sofos) denirdi. Hakim , hikmet 

sahibi, bütün bilgileri kendinden bulunduran kimse 

demekti. Hakim sözünün filozof sözünden daha umumi ve 

derin bir manası vardır.Her hakim filozoftur, fakat her 

filozof hakim değildir. 

 

32- Felsefi akımlar ? 

Sofistaiyye (sofizm) : Yunanlı sofistlerden etkilenen 

Müslüman düşünürlerdir. İndiye , İnadiyye ve Laedriye gibi 

alt kolları vardır. Bunlar için hakikatın ölçüsü insandır. 

Doğruluk ve yanlışlık insanın dilini kullanmasına bağlıdır. 

Her şey bir çeşit dil oyunudur. 

Reybiyye ( Şüphecilik): Yunanlı şüpheci filozoflardan 

etkilenen Müslüman düşünürlerdir. Doğru ve hakikat 

hakkında insanın sabit bir bilgisi olamayacağını savunurlar; 

zira duyular insanı yanıltır derler. 



Tabi’iyyun: Tabiatçı ve natüralist düşünürler. Bunlar 

bugünkü tabirle ‘’deist’’ düşünürlerdir. Metafizik 

düşüncelere önem vermezler. Bilimin sadece deney ve 

tecrübeye dayanması gerektiğini söylerler. 



Bilinmezcilik ( takafü-i edile) : Hiçbirşeyin 

doğrulanamayacağını savunanlardır. Onlara göre i bir şeyin 

doğruluğu veya yanlışlığı hakkındaki deliller ve karşıt deliller 

eşit derecede geçerliliğe sahiptir. Batı felsefi kavramıyla 

ifade edilecek olursa bu akıma agnotisizm denebilir. 

 


33 –Sistemsel felsefi ekoller ? 

Meşşaiyye – rivakiyye – İşrakiyye 

 

34- Meşşaiyye ne demektir ? 

İslam Aristoculuğu 

 

35- Bu ekole bağlı İslam filozofları ? 

Kindi – Farabi – İbn sina – İbn Bacce – İbn Rüşd 

 

36-Meşşai filozoflar kimi takip etmişlerdir ? 

Aristoyu. Bilgi kuramları , mantık ve psikoloji üzerine 

dayanır ; tümdengelimi benimserler. 

 

37- Meşşai filozofların varlık kuramı ? 

Varlık kuramları; tümellerin somut düyada gerçeklikleri 

yoktur ; tikellerin gerçeklikleri vardır. Varlığı en genel olarak 

üç kısma ayırırlar: Zorunlu (vacib) , mümkün , mümteni. 

Tanrı zorunlu varlıktır; Tanrı dan başka bütün varlıklar 

mümkün varlıklardır. Mümteni varlık , gerçekliği hiçbir 

şekilde düşünülmeyen varlıktır. 

 

38- Meşşailere göre varlık kavramı ? 

Varlık kavramının ve metafiziğin 2 temel ilkesi vardır. 

Birincisi , mantık ilkeleri ; ikincisi, nedensellik (illiyet) 

ilkesidir. İlk ve mutlak nedeni zorunlu varlık olan Tanrı’dır. 

Somut dünyada’ yani alemde ise dar anlamda nedensellik 

ilkesi vardır; bir mümkün varlık başka bir mümkün varlığa 

neden olur. 

 

39- Meşşailerin neden sıralaması nasıldır? 

1- Fail neden 2- Şekli(suri) neden 3- Maddi neden 4-

gaye(ga’i) eden 

 

40- Rivakiye ne demektir? 

Bir ıstılah olarak genelde Stoacılık i özelde ‘’İslam Stoacılığı’’ 

demektir. Rivakiyye diye müstakil bir İslam felsefesi ekolü 

yoktur. Burada hatırlanması gereken ilginç bir Osmanlı 

düşünürü vardır: Üstüvani Mehmet efendi. Mehmet efendi, 

derslerini ve vaazlarını Ayasofya camiinde direk dibine 

oturarak veya yaslanarak verdiği için kendisine, Stoacı 

anlamına gelen ‘’Üstüvani’’ lakabı verilmiştir. 

 

41- İşrakiyye ? 

İşrakiyye meşhur filozof Şehabeddin sünreverdi el-maktul 

ün kurduğu özel bir felsefenin adıdır. Bu felsefeye kendisi 

‘’Hikmetu’l İşrak’’ demiştir. Hakikatin, akılla değil doğrudan 

doğruya sezi veya genel bir iç aydınlanmayla elde edileceği 

esasına dayanan İşrakilik, genelde Aristoculuki Özelde 

Meşşailiğe bir aksülamel olarak doğmuştur. İşrak kavramı 

İlk defa Farabi ile ortaya atılmıştır. 

 

42- Suhreverdinin mantık anlayışı ? 

Pertevname adlı mantık eserinde suhreverdi, önce Aristo 

nun kategori anlayışına karşı çıkar. Dha sonra kant’ın da 

söyleyeceği gibi kateorileri, varlığın değil zihnin kategorileri 

olduğunu söyler. Arist nın on kategorisi yerine , sadece iki 

kategoriden bahseder. Bnlardan birisi , ‘’Hey’e’’ dir ; ikincisi 

‘’Cevher’’ dir . Hey’e varlığın yapısını oluşturan bütünlük, 

bünyesidir. Cevher, varlığın özü veya mahiyetidir. 

 

43-Suhreverdinin metafizik anlayışı ? 

Aristocu ve meşşai metafiziğin özcü bir metafizik olmasına 

karşın, işraki metafizik , varoluşsal bir metafiziktir. Yani 

varoluşta, varlık özden önce gelir. Yani Hey’e önce yaratılır; 

sonra ona cevher (öz) verilir. 

Suhreverdinin en temek metafizik kavramı nur kavramıdır. 

Nur heykelleri adlı eserinde anlattığı gibi Nur, Tanrı 

Nur’udur; varlık, Nur un derece derece yansımasıyla 

oluşmuştur. Bu açıdan suhreverdinin metafiziği bir Nur 

metafiziğidir. 

 

44- Suhreverdiyi metafiziğe iten sebep nedir? 

Necmettin Kübra dan ders alması. 

 

45- Ansiklopedistler ? 

İhvanü’s safa (safa kardeşleri) gizli, gizemli bir 

ansikolopedist felsefe cemiyetidir. 52 risaleden oluşan bir 

eser yazmışlardır; Bu eser ‘’Resail ‘ veya ‘’ Resailu İhvani’s-

Safa ‘’ olarak bilinir. 

 

46- Gazzali ? 

Aristo ve Meşşai filozofların felsefesini iyice öğrenmiştir. Bu 

felsefeyi doğru biçimde özetleyen ‘’Makasidu’l Felasife’’ 

adlı eseri kaleme almıştır. 

Aristocu- Yeni eflatuncu farabi ve ibn sina metafiziğini, hem 

kendi felsefesine hem de İslam ‘ a aykırı gördüğünden, 

ikinci önemli felsefe kitabı olan tehafüt el felasifeyi yazarak 

özellikle ibn sinayı tenkit etmiştir. Bu tenkitleri 23 mesele 

olarak belirlemiştir. Üç meselede filozofları ‘’küfürler’’ 

itham etmiştir. Bunlar alemin kıdemi . Allah ın cüzileri 

bilmediği ve dirilişin sadece ruhsal olacağı meseleleridir. 

Gazzalinin modern felsefeye 3 önemli katkısı vardır. Birincisi 

yöntemsel şüphecilik. İkincisi varlıksal iyimserlik 

düşüncesidir. Üçüncüsü nedensellik ilkesini tenkit ve 

reddetmesidir. 

Genel olarak bakıldığında Gazzali felsefesi , her yönüylebir 

mümküncülük (contengence) metafiziğidir. 

 

47- Ebu-l berekat el bağdadi ? 

Aslen Yahudi olan bu filozof, orta veya ileri yaşında 

Müslüman olmuştur. Bağdat çevresinde yetişen el bağdadi 

nin en önemli felsefi eserinin ismi ‘’muteber fil hikme’’ dir. 

Ona göre zaman varlığın sayımıdır; yani varlığın bekasının 

müddetidir. 

 

48 – İbn Haldun ? 

İbn Haldun , birçok eserinin yanında ‘’el mukaddime’’ 

eseriyle şöhret bulmuştur. Kitabul iber adlı tarih kitabına 

giriş olarak yazdığı el mukaddime , özellikle tarih felsefesi , 

sosyoloji ve siyaset gibi kültür ilimleri açısından önemlidir. 

Bugün birçok bilgin onu, tarih felsefesinin ve sosyolojinin 

kurucusu olarak kabul etmektedir. 

Bilindiği gibi Aristo ve Aristocu filozoflar, kendi ilim 

anlayışlarından dolayı, tarihi ve benzer insanş kültürel 

ilimleri ilim saymamaktadır. Çünkü onlara göre ilim sabit 

olup değişmemelidir: Tarihi ve sosyal olaylar sürekli 

değiştiği için bunlar ilim sayılmamıştır. 

 


49- Endülüste felsefenin canlanması ? 

Endülüs’te bilim ve felsefe Muhammed bin Abdurraman ‘ ın 

saltanatı zamanında başlamıştır. Bu faaliyetler 2. El-hakem 

zamanında çok daha hız kazanmıştı; birçok Endülüslü, Doğu 

İslam dünyasına giderek bilim ve felsefe öğrenip geri 

dönüyordu. Ancak 2. Hişam zamanında durum tersine 

döndü; dini ilimlere olan aşırı rağbeti felsefi bilimlerin 

önüne geçi. 

 

50- Osmanlıda felsefi düşünce ? 

Felsefi düşünceyi yeniden canlandırmada ilk adım bizzat 

fatih ile başlamıştır. Lale devrinde özellikle bizzat damad 

İbrahim paşa nın girişimleriyle felsefi ve akli ilimlere 

yeniden bir merak uyanmıştır.Söz konusu paşa nın otuz 

kişiden oluşan bir tercüme heyeti kurarak, Grekçe den 

(yunanca), arapça’dan ve farsça ‘ dan bir kısım felsefi 

eserlerin Türkçeye tercümesini sağlamıştır. Osmanlı 

mantıkçıları Ali Sedat ve Salih zeki’ye kadari Klasik mantıkla 

iştigal etmişlerdir: Batı da gelişen modern mantık, ancak bu 

iki ilim adamıyla Osmanlıya girmiştir. 

 

51- Osmanlıda tehafütçülük veya gazzalicilik-ibn rüşdcülük 



Fatih devrinin ünlü 2 alimi hocazade ile Alaeddin tusi den 

gazali ile ibn rüşd arasındaki felsefi tartışmaların ele 

alınmasını isteyince, Gazzali ile ibn rüşd ün tehafütlerini 

yeniden okuyarak, Osmanlı alimleri onlardaki meseleler 

üzerine akıl yürütmüşlerdir. Bazı konularda gazali, bazı 

konularda ibn rüşd haklı görülmüş ise de bazı konularda da 

alimler kendi özel fikirlerini vaz etmişlerdir. 

İlk iki tehafüt kitabo, dolayısıyla hocazade ve alaaddin 

tusiye aitti; hocazadeninki tehafütül felasife adını taşıren, 

tusi ninki ‘’ kitabüz zahira adını taşır. 

 

52-Osmanlıda eflatunculuk? 

Bazı Osmanlı düşünürleri doğrudan eflatunculuğa 

meyletmişlerdir. Bunlar arasında Muslihiddin b . sina , risale 

i eflatuniye isimli bir eser yazarak eflatun fikirlerini tanıtmış 

ve eserini 2. Beyazıd a takdim etmiştir: Eflatun un ideler 

nazariyesiyle ilgilenen diğer bir Osmanlı düşünürü de 

İbrahim kasapbaşızade dir: Onun risale fi’l-musuli’l-

eflatuniyye adlı eseri meşhurdur. 

 

53- Osmanlıda Aristoculuk ? 

Özellikle Osmanlı mantık çalışmalarında ve tehafüt 

tartışmalarında Aristoculuk Osmanlı felsefesinde her zaman 

varolagelmiş ise de , 18. Yüzyılda , yani lale devrinde

yukarıda da işaret ettiğimiz gibi saf Aristoculuğa doğru bir 

eğilim baş göstermiştir. Bundan meşhur bilgin yanyalı es’ad 

hoca efendi önemli rol oynamıştır. Yunanca bilen es’ad 

efendi, Aristo mantığı üzerine , Aristo nun yunanca mantık 

yazılarına dayanarak önemli çalışmalar yapmıştır. Aynı 

şekilde aristonun fiziği üzerine de çalışmalar yapmıştır; 

Aristo nun fizik litabını yunanca aslından Arapçaya 

çevirmiştir. 

 

54-Osmanlıda işrakilik ? 

İşrakiliğin 17. Yüzyıldaki en büyük 2 temsilcisinden biri 

kasapbaşızade dir; yazdığı risale fi akvali’l-işrakiyye adlı 

eseriyle işrakiliği tanıtmıştır. Diğeri , İsmail Ankaravi dir; O , 

Suhreverdi nin Heyakilü’n – Nur adlı meşhur eserine 

‘’İzahu’l-Hikem’’ adıyla çok güzel bir şerh yazmıştır. 

 

55-Osmanlıda İbn Sinacılık ? 

Ahlak konusunda kınalızade ali efendinin ahlak ı alai si 

önemlidir. Mantıkta , molla fenari nin şerh-i isagoci si , 

Yahyalı esad efendinin , Kilisli Abdullah efendinin ve 

gelenbevi nin birçok mantık eserleri önemlidir. Psikolojide , 

el kafiyeci’nin ruh ve nefs ile ilgili üç eseri, idris-i bitlisi nin 

risale fin nefs i kasapbaşızade nin risale fi’r-Ruh ve n nefs i 

en önemli eserlerdir. 

 

ÜNİTE 2

 

 

1 – Kur an da ilim ve ondan türeyen kelimeler yaklaşık kaç 



yerde geçer ? 

750 


 

2-Kelam , felsefe ve tasavvuf okullarının ortaya çıkış 

sebebi nedir ? 

İslam fıkıh usulünde ‘’tearuzü’l edille’’ delillerin çatışması 

bahisleri bu sorunu fıkıhla ilgili alanda çözümlemeye çalışır. 

Nitekim İslam düşünce geleneği metinlerin zahirlerindeki 

bu çelişkileri anlamlandırmak için yoğun bir çaba 

gösterecektir. 

 

3 – İslam ın diğer iki semavi din geleneğinden farkı nedir ? 

İslam, tarihi bir gerçeklik olarak devletle beraber var 

olmuştur. Yahudilik ve Hıristiyanlık ise doğuşları itibariyle 

devletle beraber ortaya çıkamamışlardır. 

 

4- Diğer kültürlerin meydan okuması nasıl oldu ? 

Mecusiliğin bir kolunun evrenin ve evrendeki oluş bozuluşu 

açıklamak için kullandığı iki ezeli ilke yani iyilik ve kötülük 

ilkesi cevap verilmesi gereken bir eleştiriydi. Bu doğrudan 

Allah’ın birliğine yönelmiş bir meydan okumaydı. Yüne 

Dehriyye olarak anılan gruplar evrenin zamanın eseri 

olduğu şeklinde görüşler ileri sürdüler.Bu görüş aynı 

zamanda cahiliye Arapları arasında da bulunmaktaydı. Yine 

tabiatçılar olarak isimlendirilen bir grubun Tanrı yı 

dışlayarak evreni sadece tabiatın bir eseri olduğu iddiası da 

cevaplanmalıydı. Bu son iki eleştiri ise Tanrı nın mutlak 

ezeliliğine ve varlığına yönelik bir meydan okumaydı.Yine 

hint kökenli Brahmanların ki berahime olarak anılmaktaydı- 

Peygamberliğin Allah’ın mutlak adaletine aykırı olduğunu 

ileri sürüyorlardı. Hıristiyanlar ise Bir ama üç tanrı inancını 

yani teslis inançlarının doğru olduğunu savunuyorlardı. 

Ayrıca Hıristiyanlar kendi inançlarını korumak için Kur an ın 

ezeli oluşunu da teslisin ezeli unsurlarına benzetti.İslam 

dünyasının kendi içinde ortaya çıkan batiniler ise hermetik 

kültürle ilişki içerisindeydi. Batıniler dini metinlerin zahiri 

manalarının önemli olmadığını iddia ettiler. Önemli olan 

batini deruni anlamdı. Onlara göre akli objektif bilgi 

kurtuluşa ve mutluluğa erdiremezdi. Kurtuluş ve mutluluk 

ancak masum imamların takip edilmesiyle elde edilebilirdi. 

Batinilerin bu eleştirileri ise dini metinlerin anlamları 

konusunu tartışma odağı yaptı. Dini metinlerin lafzıyla 

manaları arasındaki ilişki detaylı bir şekilde araştırılmalıydı. 


 



Yüklə 0,77 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə