Klinik protokol Az ərbaycan Respublikas


Ağciyər rezeksiyasına ehtiyacı olan xəstələrin seçilmə alqoritmi



Yüklə 1,13 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/3
tarix09.12.2016
ölçüsü1,13 Mb.
1   2   3

Ağciyər rezeksiyasına ehtiyacı olan xəstələrin seçilmə alqoritmi

4

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

*



Bütün kardio-respirator yük sınaqları icra edilməlidir. Bu mümkün olmadıqda şatl-testlərdən istifadə olunmalıdır. 

Qeyd:  %ppo (predicted postoperative) FEV

1

- əməliyyatdan sonra gözlənilən GNVH



1

-in hesablama dəyərinin faizlə ifadəsi 

pre FEV

1

 - əməliyyatdan əvvəl aparılan GNVH



1

 

epo (estimated postoperative) FEV



1

- əməliyyatdan sonra gözlənilən GNVH

1

-in hesablama dəyəri 



Yox 

Cərrahi müdaxilədən sonrakı 

gözlənilən GNVH

(epo GNVH



1

Ağciyərlərin perfuziya 



sintiqrafiyasını aparmaq 

Orta risk 

Yüksək risk 

%ppo GNVH

1

 <40% və 



%ppoTL

CO

 <40% 



% ppo GNVH

1

 >40%  



və % ppo TL

CO

 >40% və SaO2 >90%



Orta risk (sonrakı  

müayinələrə ehtiyac yoxdur)

Sonrakı müayinələrə

ehtiyac var

*

 

Yüksək risk 



Yerimə ilə funksinal test (şatl-test)  – 2  testdən yaxşısı 

>25 şatl və ya desaturasiya <4%

Yükləmə testləri ilə ürək-ağciyər 

sisteminin tam müayinəsi  

Pik göstərici V

О2

  



<15 ml/kq/dəq 

Pik göstərici V

О2

 

>15 ml/kq/dəq 



<25 şatl və ya desaturasiya >4%

Yüksək risk: 

Planlaşdırılan cərrahi müdaxilə üçün 

xəstənin riski yüksəkdir 

Ağciyərin rezeksiyasının həcmini azaltmaq 

İstənilən digər 

kombinasiyalar

Cərrahi müdaxilə. Planlaşdırılan müdaxilənin növü 

Lobektomiya və ya seqmentar rezeksiya 

Bronxodilatator ilə spiroqrafiya 

müayinəsini aparmaq GNVH

1

(FEV



1

) >1.5L


Pnevmoektomiya 

Bronxodilatator ilə spiroqrafiya 

müayinəsini aparmaq GNVH

1

(FEV



1

) >2L


Hə 

(cərrahi müdaxilə 

aparıla bilər)

Hə 


(cərrahi müdaxilə 

aparıla bilər)

Yox

Cərrahi müdaxilədən sonrakı gözlənilən 



GNVH

(epo GNVH



1

Aşağıda göstərilən 



düsturdan istifadə olunur: 

epo GNVH


 pre GNVH

x (1-ağciyərin rezeksiya 



olunacaq hissəsi) 

Ağciyərlərin diffuziya qabiliyyətini müayinə etmək (transfer-faktor (TL

CO

)) 


Hərəkətsizlik zamanı oksigenin saturasiyasını müayinə etmək (SaO2) 

Yuxarıda göstərilən düstürlarda TL

CO

 göstəriciləri istifadə edib, cərrahi müdaxilədən sonra 



gözlənilən ağciyərlərin diffuziya qabiliyətinin həcmini (epoTL

CO

) təyin etmək 



epo GNVH

və epoTL



CO

 dəqiq rəqəmlərinin %-lə ifadəsi (normal göstəricilər cədvəlindən)

Aşağıda göstərilən qruplara istinad edərək cərrahi müdaxilə riskinin təyini 

Aşağıda göstərilən düsturdan istifadə olunur: 

epo GNVH

1

 pre GNVH



(19 – çıxarılacaq seqment sayı) cvv 



Çıxarılacaq seqmentlərin arasında atelektaz olanı varsa, 

aşağıdakı düsturdan istifadə olunur:  

 

epo GNVH


 = pre GNVH

 x 


(19-a)-b

 



 atelektaza məruz qalan  seqmentlərin sayı 

 müdaxilə zamanı çıxarılmaq üçün planlaşdırılan 



atelektaza məruz qalmayan seqmentlərin sayı  

Ağciyərlərdə seqmentlərin sayı (19): 

Sağ ağciyər: yuxarı pay – 3; orta pay – 2; aşağı pay – 5 

Sol ağciyər: yuxarı pay – 3; dil payı – 2; aşağı pay  – 4

19

19

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

22

Ağciyər vərəmi xəstələrində cərrahi müdaxilələrin növləri 



Ağciyər rezeksiyası 

Ağciyər vərəmi olan xəstələrdə  cərrahi müdaxilələrin  əsas növü 

ağciyər rezeksiyasıdır. Bu əməliyyat vasitəsi ilə  ağciyərin anatomik 

vahidi sərhədi daxilində yerləşən vərəm ocağının ləğv edilməsi 

mümkündür. VMB-nin toplandığı  əsas hissənin rezeksiyası  vərəm 

əleyhinə olan immunitetin üzərinə düşən yükün azalmasına və 

beləliklə immun nəzarətin bərpasına yardım göstərir.  Əməliyyatdan 

sonra xəstənin ağciyərlərində VMB-nin sayının azalması orqanizmdə 

qalan VMB-yə təsir edən dərmanlarla nəzarəti gücləndirməyə imkan 

verir. 


Rezeksiya növünün seçilməsi ağciyər toxumasının zədələnməyə 

məruz qalmış sahəsinin həcmindən asılıdır. Anatomik quruluşa 

əsasən seqment(lər)in, payın və  ağciyərin rezeksiyası aparıla bilər. 

Həmçinin keçid əməliyyat növlərindən də istifadə edilir:  

 

kombinə edilmiş rezeksiya (ağciyərlərin müxtəlif paylarındakı 



seqmentlərin rezeksiyası) 

 



geniş lobektomiya (bir ağciyər payının tam və digər paylardan 

müəyyən seqment(lər)in rezeksiyası) 

 

bilobektomiya,  geniş pnevmonektomiya (bir ağciyərin tam və 



digərinin isə seqment(lər)inin və ya paylarının rezeksiyası) 

 



tamamlanmış lob- və ya pnevmonektomiya  (əvvəlki cərrahi 

müdaxilədən sonra saxlanmış ağciyərin və ya ağciyər payının tam 

rezeksiyasıdır 

ÇDD olan xəstələrin ağciyərlərində  cərrahi  əməliyyatların 90%-

ni pnevmonektomiyalar və lobektomiyalar təşkil edir. 

Qeyd etmək lazımdır ki, ağciyərlər üzərində cərrahi əməliyyatlar 

fəsadlaşmalar ilə müşayiət oluna bilər. Bunlardan ən ağır fəsad 

bronxoplevral fistullar və plevranın empiemasıdır. Cərrahi 

müdaxiləyə göstərişlərin,  əks-göstərişlərin və  əməliyyatın vaxtının 

düzgün seçilməsi fəsadların rast gəlinmə tezliyini əhəmiyyətli 

dərəcədə azaltmağa imkan verir. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, 

pnevmonektomiya və  bəzi hallarda lobektomiya zamanı 

mioplastikadan istifadə  fəsadlaşmaların sayını  əhəmiyyətli dərəcədə 

azaltmağa imkan verir. Nəzərə alınmalıdır ki, plevral boşluğa 

köçürülmüş  əzələ kütləsi mümkün qədər böyük olmalıdır. 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

23

Mioplastika məqsədi ilə, adətən,



 

kürəyin enli əzələsindən, bəzi 

hallarda isə böyük döş əzələsindən istifadə olunur.  

Kollaps-cərrahi müdaxilələr 

Kollaps-cərrahi müdaxilələr zamanı  ağciyərdə  vərəmlə 

zədələnmiş hissələr qalır, lakin kollaps edilir. Bu əməliyyatlar 

arasında  ən geniş yayılmışı torakoplastika əməliyyatıdır

16

. Qeyd 


edilməlidir ki, torakoplastika zamanı da ağciyər kavernalarının 

həmişə tam kollaps vəziyyətinə  gətirilməsi mümkün olmur və bu 

xronik infeksiya ocağının  əmələ  gəlməsinə  səbəb olur. Ağciyərin 

digər hissələrinin kəskin kollapsı  nəticəsində  ağciyərə  gələn qan 

yetərincə oksigenlə  zənginləşmədiyindən orqanizmdə xronik 

hipoksiya və tənəffüs çatışmazlığına səbəb olur. Digər az əhəmiyyətli 

olmayan məqamlardan biri də geniş torakoplastika əməliyyatından 

sonra döş  qəfəsində  əmələ  gələn kəskin deformasiyadır. Buna görə 

də kollapsoplastik müdaxilələr yalnız ağciyərin rezeksiyasına  əks-

göstəriş olduğu hallarda istifadə olunur.  

Kollaps-cərrahiyyənin ən çox üstünlük verilən növü ekstraplevral 

(yaxşı olar ki, ekstraperiostal) plomblaşdırmadır. Bu, kavernanın 

lokal kollapsını yaratmaq, ağciyərin vərəmə  cəlb edilməmiş 

hissələrinin izafi kollapsını azaltmaq və oksidləşməmiş qanın kəskin 

şuntlanmasının qarşısını almaq imkanını verir. Qabırğa 

regeneratlarından yetərincə davamlı kollapslaşdırıcı karkasın 

formalaşmasından sonra plomblaşdırıcı material kənar edilməlidir. 

Müasir plomblaşdırıcı maddələrin (məsələn, toxumaların silikon 

ekspanderləri) istifadəsinin orqanizm tərəfindən qəbul olunmaması 

reaksiyaların tezliyini azaltmağa imkan verir.

 

 

Kollapslaşdırıcı  cərrahiyyənin müsbət cəhətlərindən biri də 



ağciyərin rezeksiyası zamanı əmələ gələ biləcək ağır fəsadlaşmaların 

(bronxo-plevral fistul, empiema və ya plevradaxili qanaxma) əmələ 

gəlməməsidir. 

Kollaps-cərrahi müdaxilələrin aparılması  hətta xarici tənəffüs 

funksiyalarının kəskin pozuntuları olan xəstələrdə də mümkündür. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

24

Vərəmin fəsadlaşmalarının (spontan pnevmotoraks və 



plevranın empiyeması) cərrahi müalicəsi 

Vərəm xəstələrində yarana biləcək fəsadlardan biri olan spontan 

pnevmotoraks cərrahların xüsusi diqqətini tələb edən ağır fəsaddır. 

Əksər hallarda bu bronxo-plevral fistullar verən plevrasının xronik 

empiyemasının formalaşması ilə  nəticələnir. Xronik empiyemanın 

müalicəsi zamanı  cərrahi müdaxilələr mərhələli  şəkildə aparılır, 

müalicənin müddəti isə bir neçə ay çəkir. Yadda saxlamaq lazımdır 

ki, uğurlu nəticənin əsasını uğurlu kimyəvi terapiya təşkil edir.  

Bu fəsadlaşmanın müalicəsinin əsas məqsədi bronxial fistulların 

kimyəvi terapiya və ya cərrahi yolu ilə bağlanması  nəticəsində 

ağciyərin açılması və empiema boşluğunun ləğv edilməsidir. 

Bu fəsadlaşmanın müalicəsində müəyyən tədbirlər alqoritminə 

riayət etmək lazımdır. 

Əvvəlcə havanın və plevral ekssudatın aspirasiyası  məqsədi ilə 

plevral punksiya silsiləsi həyata keçirilir. Bundan sonra ağciyərin 

açılması  əlamətləri müşahidə olunmadığı halda plevral boşluğu 

drenaj olunmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, aktiv aspirasiya 

zamanı kavernanı plevral boşluqla birləşdirən fistul vasitəsi ilə irinli 

möhtəviyyatın aspirasiyası da mümkündür. Bu VMB-nin plevral 

boşluq boyunca yayılmasına (disseminasiyasına), empiyemanın 

kəskinləşməsinə və xəstənin klinik vəziyyətinin ağırlaşmasına səbəb 

olur. 


Belə hallarda cərrahi müalicənin sonrakı  mərhələsində plevral 

boşluğun və bronxoplevral fistulanın tamponadası ilə torakostomiya 

aparılır. Bundan sonra xəstənin vəziyyəti, adətən, yaxşılaşır: hərarət 

və tənəffüsün tezliyi normallaşır, öskürmə və bəlğəmin həcmi azalır, 

plevral boşluqdakı möhtəviyyatın geriyə - ağciyərə aspirasiyası 

əlamətləri itir, xəstənin iştahası və çəkisi bərpa olunur. 

Bu, xəstənin əməliyyatın son mərhələsinə hazırlanmasına imkan 

verir. Adətən, tamamlayıcı  mərhələdə plevropnevmonektomiya 

əməliyyatı aparılır. Vərəmlə  zədələnmiş plevranın xaric edilməsi 

əməliyyatdan sonra empiyemaların baş verməsi ehtimalını azaldan 

olduqca mühüm mərhələdir. 

Bəzi hallarda plevral boşluğun tamponadasından sonra 

bronxoplevral fistulanın sağalması və ağciyərin tədricən açılması baş 

verir. Bu halda eyni zamanda ağciyərdəki kavernaların bağlanması da 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

25

baş verərsə, cərrahi müalicəni ostemioplastika vasitəsi ilə döş 



qəfəsində olan torakostomik pəncərənin bağlanması ilə 

yekunlaşdırmaq olar. 

Bu fəsli yekunlaşdıraraq qeyd etmək lazımdır ki, cərrahi 

müdaxilə barəsində  qərarın qəbul edilməsi və  əməliyyata  əks-

göstərişlərin müəyyən edilməsi son dərəcə  məsuliyyətli məsələdir. 

Bu səbəbdən də

 

yekun qərar həkim-ftiziatr, cərrah, funksional 



diaqnostika mütəxəssisi və anestezioloqdan ibarət həkim kollektivi 

tərəfindən qəbul edilməlidir. 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

26

Ədəbiyyat: 

1.

 

Clinical outcomes and prognostic factors in patients with 



tuberculous destroyed lung. [Electronic resource]: Ryu Y.J. [et al] 

// Int J Tuberc Lung Dis. - 2011 Feb. - vol. 15 (№2) p 246-250. - 

Available at: http://docstore.ingenta.com/cgi-bin/ds_ deliver/1/u/ 

d/ISIS/77796125.1/iuatld/ijtld/2011/00000015/00000002/art0001

9/EAA30FF0440ADAD81396941488C3F0957AD17DABFC.pd

f?link=http://www.ingentaconnect.com/error/delivery&format=p

df (08.04.2014). 

2.

 



ERS/ESTS clinical guidelines on fitness for radical therapy in 

lung cancer patients (surgery and chemo-radiotherapy) 

[Electronic resource]: Brunelli A [et al]; European Respiratory 

Society and European Society of Thoracic Surgeons joint task 

force on fitness for radical therapy // European Respiratory 

Journal.- 2009 Jul. - vol 34. - p 17- 41. - Available at: 

http://erj.ersjournals.com/content/34/1/17.full.pdf+html (08.04.2014). 

3.

 



Factors associated with mortality in hospitalized patients with 

newly diagnosed tuberculosis. [Electronic resource]: Silva D.R. 

[et al] // Lung. - 2010 Jan Feb. - vol. 188 (№1). - p 33-41. - 

Available at: http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00408-

009-9224-9 (08.04.2014). 

4.

 



Guidelines on the selection of patients with lung cancer for 

surgery: BTS guidelines [Electronic resource]. British Thoracic 

Society and Society of Cardiothoracic Surgeons of Great Britain 

and Ireland Working Party // Thorax. - 2001 Feb. - vol 56 (№2).- 

p 89-108. - Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/ 

articles/PMC1745996/pdf/v056p00089.pdf (08.04.2014). 

5.

 

Initial drug resistance and tuberculosis treatment outcomes: 



systematic review and meta-analysis. [Electronic  resource]:             

Lew W. [et al]; Intern Med. - 2008 Jul 15. - vol. 149 (№2).- p123-

134. - Available at: http://annals.org/article.aspx?articleid= 

741777 (18.03.2014). 

6.

 

Pulmonary resection for multi-drug resistant tuberculosis. 



[Electronic resource]: Pomerantz B.J. [et al] // The Journal of 

Thoracic and Cardiovascular Surgery. - 2001 Mar. - vol. 121 

(№3). - p 448-453. - Available at: http://www.jtcvsonline.org/ 

article/S0022-5223(01)80091-X/fulltext#article-outline (18.03.2014). 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

27

7.



 

Recurrent tuberculosis and its risk factors: adequately treated 

patients are still at high risk. [Electronic resource]: Panjabi R., 

Comstock G.W., Golub J.E. // Int J Tuberc Lung Dis. - 2007 Aug. 

- vol. 11 (№8). - p 828-837. - Available at: 

http://docstore.ingenta.com/cgi-bin/ds_deliver/1/u/d/ISIS/ 77784 

687.1/iuatld/ijtld/2007/00000011/00000008/art00002/B6EAE295

8DE2A124139686927019541C1829AFE796.pdf?link=http://ww

w.ingentaconnect.com/error/delivery&format=pdf (18.03.2014). 

8.

 



Risk factors for poor tuberculosis treatment outcome in Finland: a 

cohort study. [Electronic resource]: Vasankari T [et al]; BMC Public 

Health. - 2007. - p 9. - Available at: http://www.biomedcentral. 

com/content/pdf/1471-2458-7-291.pdf (08.04.2014). 

9.

 

Surgery for patients with drug-resistant tuberculosis: report of 



121 cases receiving community-based treatment in Lima, Peru. 

[Electronic resource]: Somocurcio J.G. [et al] // Thorax. - 2007 

May. vol. 62(№5). - p 416-421. - Available at: 

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2117182/pdf/416.

pdf (08.04.2014). 

10.


 

The value of end-of-treatment chest radiograph in predicting 

pulmonary tuberculosis relapse [Electronic resource]: Hamilton 

C.D. [et al] // Int J Tuberc Lung Dis. - 2008. - vol. 12 (№9). - p 

1059-1064. - Available at: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/ 

articles/PMC3785322/pdf/nihms-515539.pdf (08.04.2014). 

11.

 

Time to sputum culture conversion in multidrug-resistant 



tuberculosis: predictors and relationship to treatment outcome 

[Electronic resource]: Holtz T.H [et al]; Ann Intern Med.- 2006 

May 2. - vol. 144 (№9). - p 650-659. - Available at: 

http://annals.org/article.aspx?articleid=722717 (18.03.2014). 

12.

 

Treatment and outcome analysis of 205 patients with multidrug-



resistant tuberculosis. [Electronic resource]: Chan E.D. [et al] // 

Am J Respir Crit Care Med. - 2004 May 15. -vol. 169 (№10). - p 

1103-9.- Available at: http://www.atsjournals.org/doi/pdf/10. 

1164/rccm.200308-1159OC (18.03.2014). 

13.

 

Treatment outcomes in an integrated civilian and prison MDR-



TB treatment program in Russia. [Electronic resource]: Shin S.S. 

[et al] // Int J Tuberc Lung Dis. - 2006 Apr. - vol. 10 (№4). - p 

402-408. - Available at: http://docstore.ingenta.com/cgi-

bin/ds_deliver/1/u/d/ISIS/77795899.1/iuatld/ijtld/2006/00000010

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

28

/00000004/art00009/5DAB323DE3062F911396939775271E416



A460FB50B.pdf?link=http://www.ingentaconnect.com/error/deli

very&format=pdf (08.04.2014). 

14.

 

Treatment outcome of multidrug/extensively drug-resistant 



tuberculosis in Latvia, 2000-2004. [Electronic resource]:Leimane 

V. [et al] // EurRespir J. - 2010 Feb 25. - vol. 36. - p584-593. - 

Available at: http://erj.ersjournals.com/content/36/3/584.full. 

pdf+html (18.03.2014). 

15.

 

Treatment Outcomes of Multidrug-Resistant Tuberculosis: A 



Systematic Review and Meta-Analysis. [Electronic resource]: 

Johnston J.C. [et al]; PLoS One. - 2009 Sep 9. - vol. 4. - p 1-9. - 

Available at:http: //www.plosone.org/article/fetchObject.action? 

uri=info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0006914&represe

ntation=PDF (08.04.2014). 

16.


 

Богуш  Л.К.  Хирургическое  лечение  туберкулёза  лёгких. 

Монография. - Москва: Медицина, 1979. - стр.72-90; 110-147. 

17.


 

Шихалиев  Я.Ш.  Нетрадиционные  методы  предупреждения 

развития рецидива туберкулёза. // Пробл.туб. - 1997. - №3. - 

стр.14-17. 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış



r. 




Yüklə 1,13 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə