Magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda



Yüklə 1,22 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/30
tarix16.06.2022
ölçüsü1,22 Mb.
#61568
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30
Magistratura m RK Z lyazmas h ququnda

KARBOHİDROGENLƏRİN 
 İŞLƏNMƏSİ PROSESİ 
Oksidləşmə
Sulfoxloridləşmə 
Xlorlaşma 
Sulfooksidləşmə 
Nitrolaşma 
Qeyd olunan bütün kimyəvi işlənmə prosesləri, demək olar ki, səthi aktiv 
maddələr istehsalının və habelə sintetik yağ əvezediçilərin müxtəlif mərhəlelerinde 
istifadə olunur.[6] 
Demeli, parafinlərdən alınan sintetik yağlı turşular istehsalının inkişaf 
etdirilmesi neticesinde sabun və yuyucu vasiteler almaq uçun işlədilen çoxlu sayda 
miqdarda yağa qənaet etmek mumkun olmuşdur. 
Aparılan tedqiqatlar gösterir ki, xam halda olan məişət kimya mallarının 
(yuyucu vasitələrin) bir sıra çatışmayan cəhətləri olduğuna görə və bu cəhətləri 
aradan qaldırmaqdan ötrü onların terkibine ayrı-ayrı növdə olan faydalı elaveler 
qatılır. Başlıca olaraq, faydalı elaveler kimi aşağıdakı vasitelerdən istifadə olunur:
1. Fosfor turşusunun duzları; 
2. Enzemlər; 
3. Natrium metasilikat
4. Natrium- perbora; 
5. Soda; 
6. Natriumsulfat; 
7. Optiki ağardıcılar; 
8. Ətirli maddələr və s. 


10 
Fosfor duzlarının en ehemiyyetlisi tripoli fosfat- natriumdur. Metasilikat-
natrium demek olar ki, bütün məişət kimya mallarına, yəni sintetik tozvari yuyucu 
vasitelere elave edilir ve bu əlave parçanı zədələnməkdən, korlanmaqdan qoruyur, 
hətta paltaryuyan maşının xarab olmasının və paslanmasının qarşısını alır. 
Tədqiqatlar göstərir ki, parçanın yuyulan zaman ağarmasına səbəb 
herborat-natriumun su mühitində hidrogen-peroksid ayırmasıdır. Yuma zamanı 
yuyucu vasitələrə bir sıra ağardıcı pereparatlar da əlavə edilir ki, bu dapaltarların 
rəngini daha da yaxşılaşdırır. Buna misal olaraq, lazımlı komponentlərdən biri 
hesab edilən karbosimetilsellülozadır və yuyucu vasitələrə qatılır. [5] 
Karboksimetilsellüloza yuyulan paltarların üzərinə çirklərin yenidən 
yayılmasının (resorsiya) qarşısının alır. Pasta və toz halındakı yuyucu vasitələrə 
göstərdiyimiz bu əlavə qatılır. Bu əlavənin başlıca vəzifəsi yuyucu vasitələrdə
yuyuculuq qabiliyyətini artırılmasıdır. Sodaya nisbətən yuyucu vasitələrə əlavə 
olunan bu vasitə - tripoli-fosfat-natrium daha faydalı hesab edilir.
Yuyucu vasitələrə çox zaman qatılan faydalı elavənin miqdarı tozun 
miqdarının çox hissəsinin teşkil edir. Ona görə də yuyucu vasitələrin istehsal 
hecminin telebine uyğunlaşdırmaq üçün qeyd olunan faydalı elavelerin istehsalını 
ehemiyyetli derecədə artırmaq lazımdır. 
Hesablamalar nəticəsində aydın olunur ki, müxtəlif növ məişət kimya 
mallarının, yuyucu vasitələrin, sintetik yağ əvəzedicilərinin (neft, parafin, 
karbohidrogenlerin oksidləşməsi əsasında) istehsal edilməsi, bitki yağlarına 
nisbətən iki dəfə ucuz başa gəlir. 
Təşkilati dəyişikliklərə restnıkturlaşma prosesinin əhatəsində yeniləşmə 
halları aşağıdakılardır.[13] 
Təzə köməkçi hissələr və yeni qrupların yaradılması 
- Məhsuldar olmayan vahidlərinin ləğv edilməsi 
- İstehsal bölmələrinin sərbət müəssisələrə çevrilməsi 
- Kiçik sexlərin birləşdirilməsi 
- Kənar müəssisələrin özəlləşdirilməsi və s. 


11 
Məişət kimya malları bazarının davamlı analiz metodlarını tədqiq edərkən, 
istehsal sahesinin idarə edilməsinin kompleks təkmilləşdirilməsi proqramı
aşağıdakı göstərdiyimiz istiqamətlər üzrə işlənib hazırlanması məqsədəuyğun 
hesab edilir: 

Məişət kimya mallarının (sintetik yuyucu vasitələr) bazarı sahəsində elmi-
texniki inkişaf, planlaşdırmanın təkmilləşdirilməsi, istehsal olunan vəsaitlərin
tənzimlənməsi və proqnozlaşdırılması

Sintetik yuyucu vasitələrvə ona oxşar məhsulları istehsal edən
müəssisələrin və birgə müəssisələrin qurulmasının texniki iqtisadi əsaslandırılması 
-Məişət kimya mallarının bir növü olan sintetik yuyucu vasitələrin və onaoxşar 
malların keyfiyyətinin artırılmasının təkmilləşdirilməsi 
-Məişət kimya malları (sintetik yuyucu vasitələr)istehsal edən müəssisələrin 
iqtisadi göstəriciləri və fond sisteminin təkmilləşdirilməsi 

Sintetik yuyucu vasitələr istehsal edən sahənin xarici və iqtisadi əlaqelerinin 
həyata keçirilməsinin forma və metodlarının təkmilləşdirilməsi 
Tədqiqat işində yuxarıda qeyd etdiyimiz istiqamətləri nəzərə almışıq və 
respublikamızda istehsal olunan sintetik yuyucu vasitələr sahəsində istehsalın həm 
əsas (baza), həm də ilkşamil olunan şərtlərinin vəziyyətinin sistemli təhlilini 
aparmışıq: 

Yüklə 1,22 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə