MƏNDƏN ÖTDÜ, qardaşima dəYDİ



Yüklə 48,06 Kb.
səhifə2/3
tarix12.12.2016
ölçüsü48,06 Kb.
1   2   3

YAZILMIŞ  XATİRƏ

Qohum da soyuyur, dost da soyuyur,
Gedən unudulur, gedən unutmur.
Qərib ürəyində bir səs uyuyur:
Vətən unudulmur, Vətən unutmur...

Yanvar, 1970

FƏHLƏ  SÜFRƏSİ

Bir qayanın dibindəcə süfrə açdıq,
Kürsümüz də, mizimiz də daşdan idi.
“Nə sağlığa, nə də yağlı sözə acdıq,
Kim dahidi, kim uludu”-- deyilmədi.
Arpa çayı hazır idi içilməyə--
İki zirvə qədəh kimi üz-üzəydi.
Deyilmədi: üzülməyən, keçilməyən
Dağları kim keçəndi, kim üzəndi...
Dağ kəvəri gözümüzdən yaş axıtdı,
Xallı kəklik yaldan baxıb
           qah-qah çəkdi.
Dağ keçisi dərəyə daş dığırlatdı,
Mırıq yarğan
           tozanaqda bir ah çəkdi.
Fəhlə üçün bunlar adi xəbərlərdi,
Gəvəzə söz-söhbətiydi yal-yamacın.
Mənim üçün cığırlar ağ nəğmələrdi,
Onun üçün tozlu çəhlim- özü açıb.
Qayaları qaval kimi çaldı külək.
Haradasa ildırım da nərildədi.
Boz qayanın yarığından boz kürkünü
Tez gətirib,
Kürəyimə atıb dedi:
Burda dolu daş qanadır,
Burda yağış misi dəlir.
O üfüqün qaşındakı qaşqabaqlı
Qara bulud ağlamalı, gülməlidir...
Buludlar ağ mərmisini səpdi yerə,
Fəhlə nəhəng bir qayanı kürk elədi,
O, nə adi heyrətini sərdi yerə
Nə də böyük qorxmazlığı görk elədi.
Təbiətin nağılına qulaq asdı:
Nənəsinin nağılı kimi,
            Xumarlandı.
İldırımı sanki dağlar lentə yazdı.
Bir dil tapdı göyün eşqi,
            yerin andı.
Dadlı idi yağış altda naharımız,
Dumanı da, çiskini də əziz paydı,
Bu naharda-min ətirli baharımız,
Küləyi də, pencəri də əmlik əti.
Bir fəhləyə qonaq oldum Arpaçayda,
Bu süfrənin hər tikəsi bərəkətdi...

1973.

QARABAĞ  DÜZÜ

Bu gün mənim dənizimdi
            Qarabağ düzü,
Kəhər atın tozanağı “Doqquzuncu bal”.
Bu gün mənim söz düzümdü--
            Qarabağ düzü.
Sonsuzluğun son xəttini gəzirdi xəyal.
Bu gün mənim çörəyimdi
            Qarabağ düzü.

Hər əlimdə Kür çayından
            bir bıçaq arxım,
Yoğuracaq, yapacaqdım gecə-gündüzü.
Sonra halal süfrələrə doğrayacaqdım.
Bu gün mənim tariximdi
            Qarabağ düzü.

Bu gün üfüq bir üzükdü-Nizami qaşlı.
Geri fırlan, yer kürrəsi, zamandan küsüb
Nüşabənin kəcavəsi təpədən aşdı...

Qədim Bərdə Tərtər üstən
            yüz körpü atdı,
Xəyanətin adlaması böyük ar oldu.
Hanı tarix cünglərinə yubanmış atlı?--
Azərbaycan qadınından
            hökmdar oldu!

Bu gün mənim bir düz kürsüm--
            Qarabağ düzü.
Qanadımdı qız alqışı,
            qadın alqışı.
Bu gün mənim bacım Gülsüm--
            Qarabağ düzü.

Doluxsunma, bir də gələr, şair qardaşın,
Bu gün bizə quzu kəsdi Hüseyn qağa,
Baxdım: sürü adaları göy düzdə üzür.
Bir dostluğa, bir süfrəyə, bir eşqə sığan,
Bir dənizdi yer üzünün Qarabağ düzü...

İyun, 1972.


DƏNİZÇİ  DÜNYASI

Dənizçinin kayutunu şəkillər bəzər,
İşıq saçar qadınların
                şəkil gülüşü.
O, sulardan küsər bəlkə, dənizdən bezər,
Nə yaxşı ki, baxtına bu şəkillər düşüb...
Hər baxışın təbəssümü duru su ona,
Enib sudan tor da atar ona baxışlar.
Kimisinin yönü ona, duruşu ona,
Kimisinin sədəf dişi bir hiss bağışlar.
Bu baxışlar, bu duruşlar od olar gecə,
Dənizçinin yatağına qor dolar gecə.
Birisinin xəyalını qucar qucaqlar,
Birisiylə görüşünü sabaha saxlar.
Bu, gözəllik şahının da öz dərdi varmış,
Bu qadınlar şəkildə də qısqanc olarmış.
Birisinin umusundan yanar, kayutu,
Birisinin küsüsündən donar kayutu.
Bu baxışlar, bu duruşlar od olar gecə,
Dənizçinin yatağına qor dolar gecə.
Yuxusuna həmdəm olar incə bir qılıq,
Dənizdən bir külək əsər ətirli, ilıq.
Yuxusunda qağayılar qağıldaşarlar,
Yuxusunda qağayılar qadınlaşarlar.
Bir-birinə tullayarlar dənizdə onu,
Çıxararlar, quylayarlar dənizdə onu.
Ləpələr də soyuyarlar, buza dönərlər,
Pəncərədə buz hörüklü qıza dönərlər.
O, tor atar,
Hörük-hörük saçlar düşər toruna.
Yarı balıq əllər düşər toruna,
Bellər düşər, nələr düşər...toruna.
Üzlər düşər,
            gözlər düşər toruna...
Birdən onu qısqanarsa sular pərisi,
Gəmimimzi didikləyər, parçalar hirsi,-
Hamımızı balıqlara qatıb aparar...
Bircə cavan dənizçini qatıb aparar...
Dənizçinin yatağına qor düşər gecə,
Bir nəfəsin qarmağına ilişər gecə.
O dartılıb, bir quruya çırpınmaq istər,
Bir ümidə, bir qayğıya bürünmək istər...

Görən onlar bir-birini haçan tapacaq?-
Dəniz yuya, qum quruda bu qətiyyəti.
Dalğaların qanadında bir oğlan oyaq,
Sahillərin qumluğunda bir qız həsrəti...

Lənkəran, 1969.

BABƏK  QILINCI

            I
Bir alim dilindən qopdu qığılcım,
Oyandı hövlnak daş qərinələr!
Deyirlər tapılıb Babək qılıncı,
Muştuluq paylayın, qarı nənələr!

Bayram edəsiyəm bu günü, bayram
Ox-qılınc nəvəsi silahlar ilə.
Bir yaraq önündə büdpərəst ollam,
Vuruşa-vuruşa allahlar ilə.

Gəlin, a zirvələr qayalı-yallı,
Qol-qola yapışaq, yaman çağımdı.
Yallı gedəsiyəm, bir dəli yallı,
Araz dəsmalımdı,
            Kür şallağımdı.

Riyalar, xülyalar bazarı açan
Minbərlər şəninə
            vay salmağım var,
Nəsimi, Nəimi məzarınacan
Yerin qulağına hay salmağım var:
Deyirlər tapılıb Babək qılıncı!

Ölümlə əlbəyaxa hansı nər idi
Qanlar daşqınından götürdü onu.
Özünə ərköyün övlad elədi
Babəkin yaralı, qılınc oğlunu.

Neçə il qaldılar mağaralarda,
Bir qoca daşların yeminə döndü.
Qılınc qəzəbindən daş zağalarda
Qayalar əriyib dəmirə döndü.

Babək, qılıncını yerə atanda
Min igid qolunu torpağa atdı.
Bəlkə də bu torpaq bir od qatında
Onları əridib, qılınc yaratdı.

II
Min qoldan güc alan bir ağıl gücü
Zülmətlər deşəsi yol  olmalıydı.
Yaşamaq istəyən bu torpaq üçün
Qol-ağıl, ağıl da qol olmalıydı.

Deyirlər tapılıb Babək qılıncı!
Babək harayının nidalarını
Top kimi çiynimdə saxlayasıyam,
Babək qılıncının şüarlarını
Raketlər burnuna bağlayasıyam.

Qürurlu qayalar, səs eşidin ki...
Bir az da şux dursun heykəl qalalar.
Xəndəklər, yarğanlar dərinləşin ki,
Qorxuram qorxaqlar evsiz qalalar.
Bu nə titrəmələr, bu nə əsmələr...
Bu necə haraydı, bu necə səsdi.
Bütün çeynəmələr, bütün kəsmələr,
Bütün tapdamalar səsini kəsdi.

Gözü qarnındalar hörümçək kimi
Çəkilib qısıldı dib bucaqlara.
Yalançı dilləri gəmircək kimi
Çəkib tapşırıram
            daş bıçaqlara.

III

Bir qoca dəmirçi qılınc naxışlar,
Yazar dəstəyinə: “İnsan vüqarı”.
Bəzən bir igidə onu bağışlar,
Bəzən də yüz yaşlı göyçək bir qarı
Alar bu təltifi, sıxar döşünə.
Oğul qeyrətinə baş əyməyənin,
Ana hörmətinə baş əyməyənin
Çəkib bu qılıncı, çaxar döşünə.

İndi bir gözədə bulaq nazlanıb,
Bir dodaq üzünü püləmək istər.
Bir dərə dolusu quş pərvazlanıb
Dünyanı nəğməyə bələmək istər.

Bir səhər bu səslə qalxdım yerimdən,
Günəşlə bir baxdım yer kürəsinə.
Bu səhər dünyada tuş olmadım mən
Ağlayan, sızlayan ana səsinə.

IV
Ana qayğısıyla başıma əl çək.
Xeyirxah əməllər, işıq əməllər.
Qayada bitəcək, daşda bitəcək
Bir toxum yetirib bərəkət əllər.

Ütük bir hiyləgər irişdi üzdə,
Xəbər yabısına çubuğu dindi...
Sərhəd qoşunları, üfüqümüzdə
Qalxan bir dağa da söykənin indi!

Deyirlər tapılıb Babək qılıncı,
Babəki son anda udan qaraltı
Dirilib bir qara duman gəzəcək,
Babəki son anda satan qaraltı,
Bu səsi boğmağa güman gəzəcək.

Deyirlər tapılıb Babək qılıncı,
Bu, yalan olsa da doğrulmalıdır!
Onun döyüşdüyü dağ xıncım-xıncım,
Dərə qıyma-qıyma doğranmalıdır!

Babəkin məzarı düzəndi, dağdı,
Bu dağlar, düzənlər qazılsın gərək.
Babək heykəlinə Babəkin adı
Babək qılıncıyla yazılsın gərək!
Sentyabr-oktyabr, 1970.

MƏN  GETSƏM...

Mən getsəm, dərələr, dağlar qalacaq,
Meşələr, çəmənlər, bağlar qalacaq.
Buludlar qalacaq, ağlar qalacaq,
Ey mənim yaşamaq, yazmaq həvəsim,
Tək səni özümlə aparasıyam.

Dırman zirvələrə yel qanadında,
Tökül dənizlərə sel qanadında.
Bir ağı, bayatı, dil qanadında
Bir yuva qurmasan, ay quru səsim,
Mən səni özümlə aparasıyam.

Hələ uçqunlara indi tanışam,
Sınıq qayaları yamamamışam.
Hələ nə ərkim var belə danışam:
Vətən daşlarına düşməyən əksim,
Mən səni özümlə aparasıyam.

Nə düz deməmisən, düzünü de ki...
Bu torpaq ağartsın üzünü, de ki...
Dünyaya sonuncu sözünü de ki,
Ey qardaş qələmim, desəm-deməsəm,
Mən səni özümlə aparasıyam.
1969-1970.


SƏBRİMDƏN  İNADIMA  MƏKTUB

Hər “səfər” qabağı mənimlə danış,
Məni məşvərətçi baba bil hərdən.
Nənələr duası yola salmamış
İgidlər az dönüb uzaq səfərdən.

Arabir ürəyin hökmündən daşın,
Arabir sən ağlın ağzını ara.
Təmkinsiz əllərdən atılan daşın
Özü də pillədir çox azğınlara.

Çəkməli olsan da boş yüyənləri,
Üzəngi basmaqdan özünü saxla,
Bircə şapalağa dəyməyənləri
Hörmətə mindirmə bir şapalaqla.

Yüyrək demirlər ki, hər qaçağana,
Qaçmayan qovulsa yaxşıdı bəlkə.
Ömrümüz qibtəçi bir sağsağana,
Səhvimiz sağsağan yaşıdı bəlkə.

Nə pisdir -- şaxəli budaq içində
Qalasan bir tənha yarpaq kimi sən;
Sən hərdən bir dəstə uşaq içində
Oyuncaq itirən uşaq kimisən:
Əli cibindələr -- göz yayındırar,
Gözü cibindələr -- güman hədəfi.
Ov var, ovçusundan iz yayındırar,
Ovçu var, ovundan bərəni qəfil.

Hər gün də nur umma nur dağlarından,
Ömürdə hər günü düzməzlər sapa,
Çox “qızıl baxtların” budaqlarından 
Qızıl yarpaqları tökəcək sabah.

Tozanaq görmüşük boş inadları,
İnad çöp daşıyır -- caynaq olanda.
Çəkər zoğlarını torpaq qatları --
İnad, inamına qaynaq olanda.

İnamdan göyərsə bir dağdır inad --
Bu, Vətən dağıdır söykən ki, söykən!
Nə uçan quşunun dalınca daş at,
Nə qopan daşının dalınca söylən...

...Mənim inamımın sərhəddini çək! --
... “Ədalət sərhəddi!” -- 
Belə səs gəlir.
Bir burda geriyə çəkilməyəcək. 
Bu inad, səbirsiz Vətən əsgərim...

Oktyabr, 1972

PAYIZ  NİDASI

Sənə də qar yağdı, güvəndiyim dağ!
Sən də örənidin, a yaşıl yamac!
Sən niyə dinməzsən, qaragöz bulaq,
Sən niyə kövrəksən, ürəyini aç!

Lal dili verilib bu dəli çaya,
Bir cavan yasından gələnlər kimi.
Sən niyə tutqunsan, xınalı qaya,
Ər yolu gözləyən gəlinlər kimi.

Mən insan bilmişəm qayanı-dağı,
Təbiət yaşamır təbiət üçün.
Mən ki, bu yerlərə gəlmirəm axı,
Sadəcə təəssüf, ya heyrət üçün.

Mənim də baxtımda bu mənzərələr 
Fəsil fırlatmağa girəvə tapır.
Mənim də daş əlim qılınc dərələr,
Mənim də boş əlim
Daş zirvə tapır.

Hanı o başıma dolu yağdıran
Başı ayağından yalın olanlar.
Hanı kürəyinə tərif yaxdıran
Dili dabanından qalın olanlar.
Tökər budağından çürük qozları,
Ərinti, çürüntü bişirər payız.
Yayın bürküsündə qalxan tozları
Dağlardan aşağı düşürər payız.

Dağlar payızlıdır, mən titrək əlli,
Gözümdə gör nələr canlandı, nələr...
Dağlar baharlıdır, mən əqidəli,
Yaşasın baş-başa bu abidələr!
1970

ARPAÇAY  NƏĞMƏSİ

Bir dərənin inadına qıfıl vurulur,
Xəyalların aynasında bir göl durulur.
Bir çay axır babaların arzularından,
Bir çay axır qəlbimizin xəritəsinə.
Nəğmə qopur dərələrin boz sularından,
Qayalar da qulaq bağlar ötkəm səsinə:
            Arpaçayı aşıb daşar,
            Qayalarla qucaqlaşar.
            Yedəklənər yavaş-yavaş,
Düzə enər yavaş-yavaş.
Bir çay axır həsrətinə ilğımların da,
Qum altında yol gözləyir çiçək gülüşü
Bir vaxt dəli şimşək kimi o da harındı,
İndi gurşad qanadları yanına düşüb.
Kəklik səsi, qartal səsi qarışıb ona,
Sarı sünbül saçaqları çöldə müntəzir.
Bir çay axır boz səhranın dodaqlarına,
Bir çay nəğmə dildə gəzir, dodaqda gəzir.

Arpaçay, dekabr, 1973

DAĞ  YADDAŞINDA  YAZI

Birisini çıxartdılar uca bir yerə,
Tez aşağı daş hellətdi:
-- Baxın, hardayam!..
O birisi özü qalxdı bu yüksəklərə,
Heç demədi: “Mən də varam,
Mən də burdayam”.
... Yazı gördüm dağ döşündə -- 
Dağ yaddaşında:
Birincinin helləncinin
            çuxuru qalıb;
İkincinin ayağının cığırı qalıb...

1973


QƏFİL

Bir haray yuxuma güllə boşaltdı,
Bir duyğu səsiymiş oyadan məni, --
Qəfil bir səksəkə qoynuna atdı, 
Oyatdı bir qəfil yuxudan məni.

Qəfil baş kəsmələr, qəfil asmalar,
Qəfil qasırğalar yadıma düşdü.
Qəfil hökmləri qəfil yazmalar,
Naqəfil darğalar yadıma düşdü. 

Qəfil oyanışlar, vuruşlar ki, var!
Yaman qəfilləri qəlbim unutdu.
Qəfil hücumlara qəti duruşlar
Gözümə təsəlli pərdəsi tutdu.

Qəfil üsullarla çoxdan tanışıq,
Bəzən bu cürəti yada vermişik.
Qacarı qəfildən yaxalamışıq,
Nəbini qəfildən bada vermişik.

Qəfil muştuluqlar az çıxar yola,
Qəfil xoş xəbəri haxla deyiblər.
Qəfil bir sevgini dağdan qolayla
Sonra dalısınca ağla, deyiblər.

Bu torpaq əsrlər qaranlığında
Qəfil nur dağları dikəldib axı!
Bu torpaq qədimlər toranlığında
Nadan sürüsü də kökəldib axı!

Qəfil təzadların sıçrayış yeri--
Gah zülmətli olub, bu yer, gah işıq.
Biz hələ bu yerdə qəfilliklərin
Əsil damarını axtarmamışıq...

1970.

AĞACLARIN  ANASI

-- Çörək verir mənə anam,
Böyüyürəm, boy atıram.
Bəs çöldəki o ağaclar?
Onların da anası var?
Böyüyürlər ildən-ilə
Nə yeyirlər onlar belə?
-- Ağaclar da yemək yeyir,
Ağaclar da nəğmə deyir,
Ağaclar da yatır, durur.
Bir-birilə evcik qurur
Ağaclar heç dalaşmırlar,
Bir-birinə dolaşmırlar.
Onlar sevir anasını,
Sevir onun laylasını.
Bilirsənmi, ağacların,
Anasıdır torpaq, qızım!
Torpaq deyir ağaclara:
Axşam düşür, yataq, qızım!
Yataq biz də, yataq, qızım!

1970.


GÜL -- TÖHFƏLƏR

Bu qədər 
           güllərə uyma, gül balam,
Mənsiz bu töhfələr yox ola bilər.
Körpə düyğuların belə zövq ala,
Beləcə incəlib, yuxala bilər.

Mağara ağızlı vədlər kamına
Tez baxıb, tez uyan incələr olur.
Qəfil bürkülərin yaz kəlamına
Tez uyan, 
         quruyan incələr olur.

Mələr çəmənlərdə quzu küləklər,
Sazaqlar yol üstə yaz haraylayar.
Qırıb pəncərəni quzğun küləklər,
Qəlbini didməyə yas haraylayar. 

Güllərə hopulan bu alqışları
Gülüm, göz yaşınla yuyarsan onda.
Tikan qayğıları, buz baxışları,
Ayaz gülüşləri duyarsan onda.

İyun-avqust, 1970

YAŞAYAQ   ÖZ   ÖMRÜMÜZÜ

Elə bir məqamda durmuşam indi,
Yıxılsam, 
        görəsən kim məni saxlar...
Bilirəm, 
        yıxılsam dərdim sənindi,
Açıqca bildirsən, qınayacaqlar.

Bir kimsə danışmaz iki qayğıdan,
İki könül yaşar gözlərdən uzaq.
Elə bil tufanlar keçib qayıdan
Bir gəmi sahildən çəkinir ancaq.

Tənələr, qınaqlar sədd olar bizə, 
Bəs yıxıb adlasaq? 
        -- görsələr əgər?..
Biz qapı açmışıq öz eşqimizə,
Keçməyə qorxuruq: 
        -- Görən nə deyər...
Fevral, 1974


İldırım qəzəblə şığıyır yerə,
İldırım qəzəblə şığıyır yerə,
Təbiət qaldırır dağ qalxanını.
Nə yer kinayəli baxır göylərə,
Nə göylər azacıq yerdən utanır.

Beləcə üzləşir inadla inad,
Yenə bir-birini yerlə göy duyur,
Yalançı mərhəmət, harayçı imdad
Araya girəndə, qəzəb soyumur.

Dekabr, 1973


Səni tanımadım
Səni tanımadım...
Adicə libasda,
Adicə yerişdə
Sənlikdən çıxmışdın...
Bəs sabah? 
Bu adi yerişdən doysan,
Gündüzü başına qoysan,
Belinə bağlasan gecəni...
Beləcə saxlasan gündüzü,
Beləcə saxlasan gecəni...
Ey həyat, sən bizi
Mənəmlik tozundan saxla...
Məst olan başları 
Arabir hövkələ, hövkələ, torpaqla...

1972

VİKTOR  XARA  OXUYUR

Dalğaların üzündə
Dalğası qana batmış
Bir gitara oxuyur;
Magellan boğazında
Qəfil vulkanı yatmış 
Bir gitara oxuyur,
Viktor Xara oxuyur.
Dünyanın üfüqündə,
İşıqların dilində,
Uca-uca dağlara
Yağan qarın dilində,
Okeanlar adlayan
Tayfunların dilində
Bir gitara oxuyur,
Viktor Xara oxuyur.

Təbəssümü necə ağ.
Səsi necə durudur,
Son dəfə öz qanını
Son nəğməsi qurudur.

Yüklə 48,06 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə