MÖvzu 1 Mülki hüquq vƏ xüsusi hüquq § Mülki hüquq xüsusi hüququn bir sah



Yüklə 8,78 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə73/91
tarix06.05.2017
ölçüsü8,78 Mb.
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   91

hüquqi nəticələrə səbəb olur. Ən birinci hüquqi nəticə ondan ibarətdir ki, satıcının üçüncü şəxslərin hüquq-

larından azad əşya vermək vəzifəsini icra etməməsi alıcıya əşyanın qiymətinin azaldılmasını və ya alqı-satqı 



müqaviləsinin ləğvini tələb etmək hüququ verir (MM-in 572.1-ci maddəsi). Bu hüquqi nəticə o vaxt baş verir 

ki, alıcının həmin əşyaya üçüncü şəxslərin hüquqları olduğunu bildiyi sübuta yetirilməsin. Özü də belə halda 

sübut etmə yükünü alıcı yox, satıcı çəkir. Bununla bərabər, satılan əşyaya üçüncü şəxslər iddia (tələb) irəli sürə 

bilərlər.  Məsələn,  əşya  barəsində  vindikasiya  iddiasının  irəli  sürülməsini  bu  cür  tələbə  misal  göstərmək  olar. 

Belə halda alıcı əşyanın qiymətinin azaldılmasını və ya alqı-satqı müqaviləsinin ləğvini tələb etmək ixtiyarına 

malikdir. Bunun üçün iki şərt tələb edilir. Birincisi, üçüncü şəxslərin iddiası əmlak alıcıya verildikdən sonra 



hüquqa uyğun hesab edilmişsə; ikincisi, əşya verildiyi məqamda üçüncü şəxsin əşyaya iddialarının oldu-

ğ

unu satıcının bilməməsi sübut edilməsin

Satıcının  üçüncü  şəxslərin  hüquqlarından  azad  əşya  vermək  vəzifəsinin  icra  edilməməsinin  ikinci  hüquqi 

nəticəsi eviksiyadır (eviksiya sözü latınja  «evictio» ifadəsindən olub,  «özgəninkiləşdirilmək» mənasını ifadə 

edir). Eviksiya dedikdə üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad olmayan və onların hüquqları ilə yüklənən satıl-

mış əşyanın üçüncü şəxslərin xeyrinə məhkəmə qərarı əsasında alıcıdan məcburi olaraq alınması başa düşülür.  

Satıcının üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad əşya vermək vəzifəsinin icra edilməməsinin üçüncü hüquqi 



nəticəsi (alıcıdan əşya  geri alındığı halda) satıcı tərəfindən alıcıya dəymiş zərərin əvəzinin ödənilməsidir

Belə halda məsuliyyətin əsası eviksiyadır. Eviksiyaya görə satıcı məsuliyyət daşıyır (MM-in 573.1-ci maddəsi). 

Bunun üçün aşağıdakı şərtlərin olması vacibdir: əşyanın (malın) qanunda nəzərdə tutulan qaydada alıcıdan 

alınması (məsələn, vindikasiya iddiasının təmin edilməsi barədə məhkəmə qərarı əsasında); əşyanın alınmasını 

şə

rtləndirən əsasın alqı-satqı müqaviləsi icra edilənədəəmələ gəlməsi (yəni əşyanın alıcıya verilməsinədək 



yaranması); satıcının alıcının həmin əsasların mövcudluğunu bildiyini sübuta yetirməməsi; alıcıya qarşı əşya-

nın geri alınması (eviksiya) barədə məhkəmə qaydasında iddia irəli sürülməsi və alıcının satıcını işdə iştirak 

etməyə cəlb etməsi. 

Eviksiya (əşyanın geri alınması) barədə məhkəmə qaydasında iddia irəli sürüldükdə, alıcı və satıcı qanunda 

nəzərdə tutulan vəzifələr daşıyırlar (MM-in 574-cü maddəsi). Üçüncü şəxslər tərəfindən irəli sürülən iddianın 

ə

sas tələbi satıcıdan satın alınmış malı alıcıdan almaqdan ibarətdir. Alıcının belə halda əsas vəzifəsi satıcını işdə 



iştirak etməyə cəlb etməkdən ibarətdir. Satıcı isə alıcının tərəfində bu işə daxil olmağa borcludur. Onun belə 

halda əsas vəzifəsi eviksiyadan müdafiəni həyata keçirməkdən ibarətdir. Bu vəzifənin əsas mahiyyəti alıcı-



dan  əşyanın  geri  alınmaması  üçün  zəruri  olan  müdafiə  yardımı  göstərməklə  şərtlənir.  Satıcı  bu  vəzifəni 

bağladığı müqavilənin hüquqa uyğun olmasını sübut etməklə həyata keçirir. 

şə

 cəlb edilən satıcı burada müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində çıxış edir. O, işin tərəfləri 



sayılan iddiaçı və javabdeh hesab edilmir. Prosesə girməyin əsasını alqı-satqı müqaviləsi icra edilənədək əmələ 

gələn faktlar təşkil edir. Məsələn, əşyanın alınması barədə iddia verən üçüncü şəxs bəyan edir ki, malın mülkiy-

yətçisi odur və bu mal oğurlanmışdır. 

Satıcının işə cəlb edilməsinə, eləjə də ona sübutetmə prosesində iştirak etmək imkanı verilməsinə baxmaya-

raq, əşya məhkəmə qərarı əsasında alıcıdan geri alına bilər. Belə halda satıcı alıcıya vurulmuş zərərin əvə-

zini (əmlakı) tam həcmdə ödəyir. Özü də satıcının məsuliyyətdən azad edilməsi və ya bu məsuliyyətin məh-

dudlaşdırılması barədə tərəflərin razılığa gəlmələri etibarsızdır. 

Ə

mlak geri alındığı halda alıcı satıcıya onun əldə etdiyi əşya üçün verdiyi pul məbləğini qaytarmaq tələbi 



irəli  sürə  bilər.  Bu  tələb  ödənilmədikdə  alıcı  satıcıya  məhkəmə  qaydasında  reqres  iddiası  verir  (latınja 

«regressus»  - qayıtma, geriyə hərəkət). Reqres iddiası (geriyə tələb) alıcının satıcının təqsiri üzündən üçüncü 

şə

xsə verdiyi əmlakın qiymətini geriyə ödəmək tələbidir. 



Alıcının satıcını işdə iştiraka cəlb etmək vəzifəsini yerinə yetirməməsi əyyən hüquqi nəticələrə səbə

olur. Bu nəticə ondan ibarətdir ki, satıcı alıcı qarşısında məsuliyyətdən azad edilir. Bunun üçün zəruridir ki, 

satıcı  işdə  iştirak  etməklə  satılmış  əşyanın  alıcıdan  geriyə  alınmasına  yol  verməyə  biləjəyini  sübuta  yetirsin 

(MM-in 574.2-ci maddəsi).  


 

463


1.5. Satılan əşyanın nəzərdə tutulan miqdarda 

  (kəmiyyətdə) verilməsi 

Alqı-satqı müqaviləsinin predmeti onun mühüm və zəruri şərtidir. Alqı-satqı müqaviləsində satılan əşyanın 



miqdarı (kəmiyyəti) da müqavilənin mühüm şərti hesab edilir. Bu o deməkdir ki, əgər alqı-satqı müqaviləsi 

verilməli olan əşyaların miqdarını müəyyənləşdirməyə imkan vermirsə, müqavilə bağlanmış sayılmır (MM-in 

577.2-ci maddəsi).  

Satılan əşyanın miqdarı alqı-satqı müqaviləsində natura ilə və ya pulla ifadə olunur (MM-in 577.1-ci maddə-

si). Satılan əşyanın natura formasında miqdarı (kəmiyyəti) onun müvafiq ölçmə vahidləri ilə, yəni metrlə, 

dənə ilə, kiloqramla və digər ölçü vahidləri ilə ifadə olunmasını əks etdirir. Satılan əşyanın miqdarını (kəmiyyə-

tini) müəyyən etmək üçün ton və kiloqram, həcmi müəyyən etmək üçün kubmetr, litr və barrel, uzunluğu ölç-

mək üçün metr, sahəni təyin etmək üçün kvadrat metr kimi ölçü vahidləri seçilir. 

Çox vaxt satılan əşyanın miqdarını müəyyən etmək üçün dənə anlayışından istifadə edilir. Bu kəmiyyət 

ölçüsü ilə əşyanın miqdarı müəyyən edilərkən əşyanın sayı göstərilir. Məsələn, 10 ədəd kitab, 100 ədəd dəftər, 

30 ədəd qələm və s. Tez-tez müqavilədə satılan əşyanın miqdarı pulla ifadə olunur. Belə halda pul həm dəyə

ölçüsü kimi, həm də kəmiyyət ölçüsü kimi çıxış edir. Məsələn, iki yüz manat məbləğində dəftərxana ləvazi-

matı və s. Müxtəlif adlı mal satılarkən onlardan hər birinin miqdarı ayrıca göstərilir. 

Qanun alqı-satqı müqaviləsində satılan əşyanın miqdarını yox, yalnız onun miqdarının müəyyən edilməsi 

qaydasının nəzərdə tutulmasının mümkünlüyü haqqında göstəriş ifadə edir. Əşyaların miqdarı haqqında şərt 

müqavilədə  onun  müəyyənləşdirilməsi  qaydasının  təyin  edilməsi  yolu  ilə  razılaşdırıla  bilər  (MM-in  577.1-ci 

maddəsi).  Məsələn,  vətəndaşların  alıcı  (abonent)  rolunda  çıxış  etdiyi  enerci  təjhizatı  müqaviləsində  satılan 

elektrik enercisinin miqdarı göstərilmir. Belə ki, vətəndaş elektrik enercisindən məişət ehtiyajları üçün lazımi 

və zəruri miqdarda istifadə etmək ixtiyarına malikdir. Belə halda elektrik enercisinin miqdarı onun faktiki isteh-

lakı (nə qədər istifadə olunması) nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Tədarük (mal göndərmə) müqaviləsində tə-

rəflər bir illik, yarımillik müddətə göndərilən malın həcmi barədə razılığa gələ bilərlər. 

Əş

yaların miqdarı haqqında müqavilə şərtinin pozulması əyyən nəticələrə səbəb olur. Nəticələr tərəfin 



yol verdiyi pozuntudan asılı olaraq müxtəlifdir. Satıcı tərəfindən əşyanın miqdarı barədə şərtin lazımi qaydada 

yerinə yetirilməməsinin iki halı fərqləndirilir: 

 müqavilədə nəzərdə tutulandan az miqdarda mal verilməsi (az mal göndərmə); 



 müqavilədə nəzərdə tutulandan çox miqdarda mal verilməsi (çox mal göndərmə). 

Göstərilən bu pozuntulardan hər biri müxtəlif nəticələrin baş verməsinə səbəb olur. 

Birinci halda, yəni satıcı alqı-satqı müqaviləsini pozaraq alıcıya müqavilədə nəzərdə tutulduğundan az miq-

darda mal verdikdə alıcı alternativ (mümkün olan bir neçə variantdan birinin seçilməsi) hüquqa malik olur: 

 satıcıdan çatışmayan miqdarda əşya verilməsini tələb etmək



 verilmiş əşyadan və onu ödəməkdən imtina etmək

 əşyanın qiyməti ödənildiyi halda pul məbləğinin qaytarılmasını tələb etmək



kinci halda, yəni satıcı alıcıya alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan miqdardan çox əşya verərsə, alıcı bu 

barədə satıcıya müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, belə müddət müəyyənləşdirilmədikdə isə, müqavilənin 

şə

rtinin pozulması aşkar edilmiş olduqdan sonra ağlabatan müddətdə bildiriş verir. Alıcının bildirişini aldıq-



dan sonra satıcı ağlabatan müddətdə əşyaların müvafiq hissəsinə sərənjam verə bilər. Əgər satıcı malların artıq 

hissəsinə sərənjam verməsə, alıcı mümkün olan iki alternativ variantdan birini seçir: 

 əşyanın artıq (çox) hissəsini qəbul etmək və müqavilə qiyməti ilə artıq hissəni ödəmək



  əşyanın  artıq  hissəsinə  satıcının  sərənjam  verməsini  və  bu  məqsədlə  artıq  hissənin  götürülməsini 



satıcıdan tələb etmək

Əş

yaların miqdarı haqqında şərtin pozulmasının nəticələri haqqında MM-in 578-ci maddəsi imperativ yox, 



dispozitiv xarakterə malikdir. Bu o deməkdir ki, tərəflərin razılığı ilə bu barədə ayrı qayda da nəzərdə tutula bi-

lər. 


1.6. Əşyaların nəzərdə tutulmuş çeşiddə verilməsi 

Alqı-satqı müqaviləsində tərəflərin razılığa gəldiyi şərtlərdən biri əşyaların çeşidi barədə tələbdir. Əşyala-



rın çeşidi barədə şərt müqavilənin mühüm şərti sayılmır. Əşyaların çeşidi müxtəlif əlamətlərə görə fərqlənən 

müəyyən adlı malların siyahısıdır. Müxtəlif əlamətlərə görə eyni cinsli əşyalar bir qrupda birləşdirilir ki, bu, əş-

yaların çeşidini əmələ gətirir. Əşyaların müəyyən çeşiddə qruplaşdırılmasını şərtləndirən əlamətlərin təxmini si-

yahısı MM-in 579-cu maddəsində göstərilmişdir: növlər; modellər; ölçülər; rənglər; digər əlamətlər. Beləliklə, 

növlərə, modellərə, ölçülərə, rənglərə və ya digər əlamətlərə görə bir birindən fərqlənən eynicinsli əşyaların bir 

qrupda birləşdirilməsinə əşyaların çeşidi deyilir. Əşyaların çeşidi alıcının sifarişi (ofertası) əsasında müəyyən 

edilir və hər şeydən əvvəl, onun ehtiyajını ifadə edir. 


 

464


Əş

yaların çeşidinin müəyyən edilməsi «təmiz» müqavilə şərtidir. Bu onu ifadə edir ki, alqı-satqı müqavilə-

sində çeşid və onun müəyyənləşdirilməsi qaydası tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. Bununla belə, elə hallar 

da olur ki, alqı-satqı müqaviləsində çeşid və onun müəyyənləşdirilməsi qaydası göstərilmir. Belə halda əşyala-

rın çeşidi haqqında şərt öhdəliyin öz mahiyyətindən irəli gəlir. Bu onu ifadə edir ki, öhdəliyin xarakteri və təbi-

ə

ti  alıcıya  əşyaların  hansı  çeşiddə  verilməsini  şərtləndirir.  Məsələn,  pərakəndə  satış  müəssisələri  şəbəkəsində 



satılan xalq istehlakı malları müxtəlif cür növdə, formada, rəngdə və s., yəni müxtəlif çeşiddə ola bilər. Bu və 

ya digər pərakəndə satış müəssisəsində olan çoxnövlü malların çeşidi tərəflərin razılığı ilə yox, öhdəliyin ma-

hiyyətindən irəli gəlir. Çeşid barədə şərti öhdəliyin mahiyyətindən irəli gələn müqavilələr bağlanarkən, satıcı 

müqavilənin bağlandığı məqamda alıcının ona məlum olmuş tələbatını əsas götürməklə alıcıya əşyaları çeşiddə 

verə bilər və ya müqavilənin icrasından imtina edə bilər (MM-in 579-cu maddəsi). 

Satıcı alqı-satqı müqaviləsinin əşyaların çeşidi haqqında şərtinin pozulmasına görə məsuliyyət daşıyır

Bu barədə şərtin pozulması onun üçün arzuolunmaz və xoşagəlməz hüquqi nəticələrə səbəb olur. Çeşid haq-

qında şərtin pozulması halları müxtəlif ola bilər. Bu cür pozuntunun əsasən iki halı fərqləndirilir: çeşid haqqın-

da şərtin tam uyğun gəlməməsi; çeşid haqqında şərtin qismən uyğun gəlməməsi

Birinci  halda  satıcı  alıcıya  alqı-satqı  müqaviləsində  nəzərdə  tutulan  əşyaları  müqaviləyə  uyğun  gəlməyən 

çeşiddə verir. Belə halda alıcının ixtiyarı vardır: 

 əşyanı qəbul etməkdən və pul məbləğini ödəməkdən imtina etmək



 əgər əşyanı qəbul edib, əvəzində pul məbləğini ödəmişsə, ödədiyi pul məbləğinin qaytarılmasını tələ



etmək (MM-in 580.1-ci və 580.2-ci maddələri).  

kinci halda satıcı alıcıya həm alqı-satqı müqaviləsinə uyğun gələn, həm də çeşid haqqında müqavilə şərtini 

pozan (müqavilənin tələblərinə uyğun gəlməyən) əşyalar verir. Belə halda alıcı mümkün alternativlərdən birini 

seçir: 


 çeşid haqqında şərtə uyğun gələəşyaları qəbul etmək, qalan əşyalardan imtina etmək

 verilmiş əşyaların hamısından imtina etmək



 çeşid haqqında şərtə uyğun gəlməyən əşyaların müqavilədə nəzərdə tutulan çeşiddə əşyalarla əvəz olun-



masını tələb etmək

 verilmiş əşyaların hamısını qəbul etmək (MM-in 580.2-ci maddəsi). 



Axırınjı hal onu ifadə edir ki, alıcı alqı-satqı müqaviləsinə uyğun gələn əşyalarla yanaşı, həm də çeşid haq-

qında müqavilə şərtini pozan əşyaları qəbul edə bilər. Belə halda alqı-satqı müqaviləsinin çeşid haqqında şərti-

nə uyğun gəlməyən (yəni çeşid haqqında müqavilə şərtini pozan) əşyaları qəbul etmək üçün alıcının öz razılığı-

nı açıq-aşkar ifadə formasında bildirməsi tələb olunmur. Bunun üçün sadəjə olaraq zəruridir ki, alıcı həmin əş-

yaları qəbul etdikdən sonra ağlabatan müddətdə satıcıya bu barədə öz imtinasını bildirməsin (MM-in 580.4-cü 

maddəsi). Başqa sözlə desək, alıcı pozuntu haqqında satıcıya bildiriş göndərməməlidir. 

Çeşidi alqı-satqı müqaviləsinə uyğun gəlməyən (alıcı tərəfindən sifariş verilməyən, müqavilə şərtlərini po-

zan) əşyaları alıcı öz mülkiyyətinə daxil edə bilər. Bu cür əşyaların qiyməti tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. 

Satıcı ilə qiymət barədə razılığa gəlmədikdə, alıcı əşyaları müqavilənin bağlandığı an müqayisəyə gələn şərait-

də analoji (oxşar) əşyalar üçün adətən alınan qiymətlə ödəyir (MM-in 580.6-jı maddəsi).  



Çeşidi alqı-satqı müqaviləsinə uyğun gəlməyəəşyaları alıcı öz mülkiyyətinə qəbul etməyə də bilər. Belə 

halda alıcı həmin malları ödəməkdən imtina edir. Əgər həmin əşyaların qiymətini ödəmiş olarsa, alıcı ödədi-



yi pul məbləğinin qaytarılmasını tələb edə bilər (MM-in 580.3-cü maddəsi).  

Əş

yaların  çeşidi  haqqında  MM-in  580-ci  maddəsi  dispozitiv  normalardır.  Bu  normaların  müəyyən  etdiyi 



qaydalar yalnız alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda tətbiq edilir. 

1.7. Satılan əşyanın alqı-satqı müqaviləsinə uyğun 

gələn keyfiyyətdə verilməsi 

Məhsulun (malın) keyfiyyəti iqtisadi kateqoriyadır. Bu anlayışda əməyin son nəticəsi öz əksini tapır, əməyin 

özünün keyfiyyəti, insanların istehsal vasitələrinə olan münasibəti ifadə olunur. Məhsulun yüksək keyfiyyətdə 

alınması əmək kollektivinin, onun ayrı-ayrı üzvlərinin ― mühəndislərin, texnoloqların, fəhlələrin eyni dərəcədə 

yüksək səviyyədə əmək sərfi ilə şərtlənir. Məhsulun keyfiyyəti nəticə etibarı ilə ijtimai istehsalın səmərəliliyini 

müəyyən edir. Beləliklə, məhsulun (malın) keyfiyyəti dedikdə ijtimai tələbatı ödəmə qabiliyyətinə malik məh-

sulun faydalı istehlak xassələrinin məjmusu başa düşülür. 

Satıcı satdığı malı (əşyanı) lazımi keyfiyyətdə alıcıya verməlidir. Lazımi keyfiyyət odur ki, satılan əşya 

müqavilə şərtlərinə uyğun gəlsin. Satıcı alıcıya keyfiyyəti alqı-satqı müqaviləsinə uyğun gələn əşya verməyə 

borcludur (MM-in 581.1-ci maddəsi). 

Keyfiyyət haqqında şərt alqı-satqı müqaviləsinin böyük əhəmiyyətə malik olan şərtlərindən biri sayılır. La-

kin  bu  şərt  müqavilənin  mühüm  şərti  hesab  edilmir.  Keyfiyyət  haqqında  şərt  alqı-satqı  müqaviləsinin  adi 



 

465


şə

rtlərinə daxil edilir. Özü də çox vaxt bu müqavilə şərtini tərəflərin özləri müəyyən edirlər. 

Alqı-satqı müqaviləsində satılan malın keyfiyyətinə aid şərtlər və tələblər, başqa sözlə desək, malın keyfiy-

yəti müxtəlif üsullarla müəyyən edilir. Bu cür üsullara aiddir: 

 standartlaşdırma üzrə normativ sənədləri göstərmək üsulu (standart əsasında keyfiyyətin müəyyən edilmə-



si üsulu); 

 nümunə (etalon) üsulu; 



 təsvir üsulu; 

 nümunə və təsvir üsulu; 



 malın keyfiyyət göstəriciləri üsulu; 

 ilkin yoxlama üsulu. 



Qeyd etmək istəyirik ki, malın keyfiyyəti müəyyən edilərkən bəzi hallarda göstərilən bütün üsullardan eyni 

vaxtda istifadə edilir. 



Standartlaşdırma üzrə normativ sənədləri göstərmək üsulu malın keyfiyyətini müəyyən etmək üçün tətbiq 

edilən əsas üsuldur. Normativ sənəd dedikdə malların keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə uyğun məcburi tələbləri 

müəyyənləşdirən  dövlət  standartları  başa  düşülür.  Satıcı  istehlakçıya  keyfiyyəti  normativ  sənədlərə  uyğun  olan 

mal verməlidir (« stehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» AR Qanununun 5-ci maddəsinin 3-cü bəndi). 

Başqa sözlə desək, satıcı alıcıya keyfiyyəti standartlara uyğun gələn mal verməyə borcludur. 

Müvafiq standartlara istinad etmək yolu ilə malın keyfiyyətini müəyyənləşdirmək üsulu həm milli, həm də 

beynəlxalq ticarət dövriyyəsində tətbiq edilən əsas üsuldur. Təsadüfi deyildir ki, standartlaşdırmanın əsas məq-

sədlərindən biri alıcıların (istehlakçıların) məhsulların keyfiyyəti haqqında tam və səhih informasiyaya malik 

olmalarını təmin etməkdən ibarətdir («Standartlaşdırma haqqında»  AR Qanununun 1-ci maddəsi). 

Standart (ingilisjə «standaro» - norma, nümunə, ölçü) geniş mənada digər obyektlərlə müqayisə üçün əsas 

kimi qəbul edilmiş nümunə, etalon və modeldir. Məhdud mənada standart dedikdə kütləvi istifadə üçün nə-

zərdə tutulmuş məhsulların keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dair tələbləri müəyyənləşdirən normativ sənəd başa 

düşülür.  Məhsulun  (malın)  keyfiyyətinə  qoyulan  müəyyən  tələbləri  və  normaları  əhatə  edən  standartlaşdırma 

məhsulun (malın) keyfiyyətini idarə edən formadır. 

Bəzi hallarda satılan malın keyfiyyətinin standart əsasında müəyyən edilməsi məcburi xarakter daşıyır. 

Belə halda tərəflərin malın keyfiyyət şərtlərini müstəqil surətdə təyin etmək imkanları məhdudlaşdırılır. Satılan 

əş

yanın keyfiyyəti barəsində məcburi tələblərin müəyyən edilməsi insanın həyatı, sağlamlığı, əmlakı və ətraf 



mühitin təhlükəsizliyini, təsərrüfat dövriyyəsi sferasında ijtimai mənafeyin təmin edilməsi, habelə istehlakçıla-

rın hüquqlarının müdafiəsi mülahizələri ilə şərtlənə bilər. Məsələn, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan satıcı 

alıcıya  həmin  məcburi  tələblərə  uyğun  gələn  əşya  verməyə  borcludur  (MM-in  581.4-cü  maddəsi).  Bu  cür 

məcburi tələblər müxtəlif standartlarda ifadə olunur ki, «Standartlaşdırma haqqında» AR Qanununun 5-ci mad-

dəsi bu standartların müxtəlif növlərini müəyyən edir: 

 dövlət standartları; 



 sahə standartları; 

 beynəlxalq, regional (hövzə) və dövlətlərarası standartlar; 



 müəssisə standartları; 

 elmi-texniki və mühəndis cəmiyyətlərinin və digər ijtimai birliklərin standartları. 



Dövlət standartları odur ki, bu cür standartlar kütləvi təkrar istehsal və  istifadə perspektivinə malik olan 

məhsullar üçün işlənib hazırlanır. Dövlət standartları iki növdə ola bilər: məcburi tələblər növündə; tövsiyə olu-

nan tələblər növündə. Məcburi tələblərə aiddir: məhsulların insanın həyatı, sağlamlığı, əmlakı və ətraf mühiti 

üçün təhlükəsizliyi; məhsulların texniki, texnoloci və informasiya uyğunluğu və onların qarşılıqlı əvəz olunma-

sı; məhsulların əsas istehlak xüsusiyyətləri, onlara nəzarət metodları, məhsulların qablaşdırılması, daşınması və 

s. Azərbayjan Respublikasının dövlət standartlarının tələblərinə uyğun gəlməyən məhsulların satışı qanunla ya-

saqlanır («Standartlaşdırma haqqında» AR Qanununun 6-jı maddəsinin 6-jı bəndi). Bununla bərabər, Azərbay-

jan Respublikasının ərazisində  rəsmi tanınan beynəlxalq, regional (hövzə), dövlətlərarası və digər dövlətlərin 

standartlarına uyğun gəlməyən məhsullar də alqı-satqı müqaviləsinin predmeti ola bilməz. 


Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 8,78 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   69   70   71   72   73   74   75   76   ...   91




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə