MÖvzu 1 Mülki hüquq vƏ xüsusi hüquq § Mülki hüquq xüsusi hüququn bir sah



Yüklə 8,78 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə86/91
tarix06.05.2017
ölçüsü8,78 Mb.
1   ...   83   84   85   86   87   88   89   90   91
§ 2. Podrat müqaviləsinin elementləri 

1. Tərəflə

Podrat müqaviləsi üzrə münasibətlərdə iki tərəf iştirak edir: 

 podratçı; 



 sifarişçi. 



Podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi öhdəsinə götürən tərəfdir. Podrat müqaviləsinin bağlan-

masında podratçı kimi həm hüquqi şəxslər, həm də vətəndaşlar çıxış edə bilərlər. 

Podratçı rolunda hüquqi şə

xsin çıxış etməsi onun mülki hüquq qabiliyyəti ilə şərtlənir. Belə ki, hüquq şəxs 

müqavilə üzrə podratçı funksiyasını onun ümumi və ya xüsusi hüquq qabiliyyətinə malik olmasından asılı 



olaraq icra edir. Kommersiya hüquqi şəxsləri ümumi (universal) mülki hüquq qabiliyyətinə malikdir. Ona görə 

də onlar, qanunla qadağan edilməyən istənilən növ fəaliyyətlə, o cümlədən podrat işləri ilə məşğul ola bilərlər 

(MM-in 44.2-ci maddəsi). Siyahısı qanunla müəyyən edilən ayrı-ayrı podrat işləri ilə hüquqi şəxslər yalnız li-

senziya (xüsusi icazə) əsasında məşğul ola bilərlər. Belə ki, podrat işlərinin ayrı-ayrı növləri xüsusi razılıq 



(lisenziya) tələb olunan fəaliyyət sahəsinə aiddir. Bu cür podrat işlərinin dairəsi «Xüsusi razılıq (lisenziya) 

tələb olunan fəaliyyət növləri və onları verən icra hakimiyyəti orqanlarının Siyahısı» ilə müəyyən edilir

Məsələn, maye və təbii qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması və istismarı; dağ-mədən işləri, dağ və buruq 

qazmalarının aparılması; liftlərin quraşdırılması və təmiri; energetika obyektlərinin, avadanlıqların və qurğula-

rın quraşdırılması, sazlanması və təmiri; bina və qurğuların layihələşdirilməsi, tikinti-quraşdırma işləri və digər 

podrat işləri xüsusi razılıq tələb olunan fəaliyyət növünə aiddir. Həmin işlərin görülməsinə xüsusi icazəni mü-

vafiq normativ akt əsasında əlaqədar mərkəzi icra hakimiyyət orqanı (AR-in Fövqəladə Hallar Nazirliyi) verir. 



Xüsusi  (məhdud)  mülki  hüquq  qabiliyyətli  hüquqi  şəxslərə  gəldikdə  isə  onu  demək  olar  ki,  bu  şəxslər 

yalnız təsis sənədində (nizamnamə və ya əsasnaməsində) nəzərdə tutulan podrat işini yerinə yetirirlər. Təsis sə-

nədində nəzərdə tutulmayan qalan digər podrat işlərini onların həyata keçirməsinə ixtiyarı çatmır. Söhbət hər 

ş

eydən əvvəl, qeyri-kommersiya hüquqi şəxslərindən gedir. Lakin bu, o demək deyildir ki, qeyri-kommersiya 



hüquqi şəxsləri podrat işləri ilə məşğul ola bilməzlər. Podrat işlərinin görülməsi həmin təşkilatların qarşısına 

qoyduğu məqsədə nail olmağa xidmət edərsə və bu məqsədə zidd olmazsa, onlar sahibkarlıq fəaliyyətinin bir 

növü kimi podrat işlərini görə bilərlər (MM-in 43.6-cı maddəsi). 

Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər podratçı funksiyasını yerinə 

yetirə  bilərlər.  Belə  ki,  mühəndis-axtarış  işləri,  inşaat  konstruksiyalarının  istehsalı,  inşaat  fəaliyyəti  və  digər 

podrat işləri sahibkarlıq fəaliyyətinə aid edilmişdir. Ona görə də həmin şəxslərin bu cür podrat işlərini həyata 

keçirmələri üçün vergi orqanlarında uçota durmaları tələb olunur («Sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında» AR Qanu-

nunun 10-cu maddəsinin 2-ci bəndi). 

Podrat müqavilə münasibətlərində iştirak edən ikinci tərəf sifarişçidir. Sifarişçi dedikdə müvafiq qarşı tərəfə 

işin görülməsini tapşıran şəxs başa düşülür. Mülki hüququn istənilən subyekti, yəni hüquqi şəxslər, vətən-

daşlar, bələdiyyələr və dövlət bu müqavilədə sifarişçi funksiyasını yerinə yetirmək ixtiyarına malikdirlər. Qa-

nun podrat müqaviləsi üzrə sifarişçi rolunda çıxış edən şəxslər barəsində hər hansı xüsusi tələb irəli sürmür. Öz 

xüsusi ehtiyac və tələblərini ödəmək istəyən hər hansı bir şəxs bu müqavilənin bağlanmasında sifarişçi qismin-

də iştirak edə bilər. 



Dövlət bu müqavilədə sifarişçi rolunda çıxış edə bilər. Dövlət ehtiyaclarını təmin etmək məqsədi ilə o, pod-

rat münasibətlərinə daxil olur. Belə ki, bu və ya digər müəssisə Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik akt-

ları ilə müəyyən edilmiş qaydada müqavilə əsasında dövlət ehtiyacları üçün işlər görə bilər. 

2. Müqavilənin predmeti 

Podrat müqaviləsinin predmeti onun yeganə mühüm şərti hesab olunur. Bu, əvəzli xarakterə malik olan bir 

çox mülki-hüquqi müqavilələr üçün xarakterik haldır. 

Hüquq ədəbiyyatında podrat müqaviləsinin predmeti barədə müxtəlif, lakin bir-birindən o qədər də fərqli ol-

mayan  fikirlər  söylənilir.  Müəlliflərdən  bəziləri  görülmüş  işin  nəticəsini  müqavilənin  predmeti  hesab  edirlər. 

Bəzi müəlliflərin mövqeyinjə, podratçının gördüyü işin (fəaliyyətin) özü podrat müqavilənin predmetini təşkil 

edir.  şi və onun nəticəsini müqavilənin predmeti sayan müəlliflərə də rast gəlmək olur. Müqavilənin predmeti-

ni həm işin özünün, həm də onun maddiləşmiş nəticəsinin olması barədə fikir söyləyənlər də vardır. 

Bizim fikrimizjə, podrat müqaviləsinin predmetinin podratçının gördüyü işin nəticəsindən ibarət olması 


 

534


barədə fikir həqiqətə daha yaxındır. Özü də buradaja dərhal qeyd etmək istəyirik ki, bu nəticə maddiləşmiş, 

əş

ya formasında olmalıdır. 



ş

in nəticəsi yeni əşyanın (məmulatın) hazırlanmasında ifadə oluna bilər. Məsələn, zərgər qızıl qırıntıla-

rından zərgərlik məmulatı hazırlayırsa, işin nəticəsi yeni hazırlanmış məmulatdan ibarət olajaqdır.  şin nəticəsi 

əş

yanın yenidən düzəldilməsində və qayrılmasında özünü büruzə verə bilər. Məsələn, mebelə yeni üzlük çə-

kilməsi, avtomobilin təkərlərinin dəyişdirilməsi, dərinin rənglənməsi və s. əşyanın yenidən düzəldilməsini ifadə 

edir.  şin  nəticəsi  özünü  artıq  mövcud  olan  əşyanın  istehlak  xüsusiyyətinin  yaxşılaşdırılmasında  və  bərpa 



edilməsində özünü göstərə bilər. Məsələn, soyuducunun təmiri, paltarın yuyulması, parketin qaşınması və digər 

hallarda əşyanın istehlak xüsusiyyətini yaxşılaşdırma və bərpa etmə işin nəticəsi sayılır. 

ş

in nəticəsi başqa hərəkətin edilməsində də ifadə oluna bilər. Elə bir hərəkətin ki, bu hərəkətin nəticəsi si-



farişçiyə verilməli olsun. Məsələn, sifarişçinin tapşırığı ilə bağ sahəsində ağajların əkilməsi podrat işinin (hərə-

kətin) görülməsini nümayiş etdirir. 

Podratçının  gördüyü  işin  yuxarıda  göstərilən  ifadə  formalarından  əlavə  elə  formaları  da  vardır  ki,  bunlar 

podratçının fəaliyyətinin bilavasitə fiziki şəxsin özünə yönəlməsini nəzərdə tutur. Məsələn, dəlləyin saç kəsmə-

si, üz qırxması, massacistin massac etməsi və digər hərəkətlərin nəticəsi bilavasitə fiziki şəxslə bağlı olur. 

Podrat müqaviləsinin predmeti əsasən üç xüsusiyyətlə xarakterizə olunur: 

 podrat müqaviləsinin predmeti kimi çıxış edən işin nəticəsi maddiləşmiş əşya formasında olmalıdır (yəni 



fiziki cəhətdən toxunulmaqla hiss edilən formada); 

 ikincisi, işin nəticəsi yalnız fərdi əlamətləri ilə müəyyən edilməlidir: 



 üçüncüsü, işin nəticəsi işi icra edən və görən şəxsin, yəni podratçının özündən ayrılmaq xüsusiyyətinə 

malik olmalıdır. Ona görə ki, işin nəticəsi sifarişçiyə təhvil verilməlidir. 

Podrat müqaviləsinin predmeti mövcud olan əşyanın emal və təmirindən, yeni əşyanın hazırlanmasından iba-

rətdir. Buna görə də podrat müqaviləsi praktikada geniş tətbiq edilir. Ən müxtəlif təsərrüfat məqsədlərinə məhz 

onun vasitəsilə nail olunur. Son zamanlar xarici ölkələrdə podratın «incinirinq» (engineering) adlı növü geniş 

yayılmışdır. « ncinirinq» dedikdə, elmi-tədqiqat, axtarış və layihə-konstruktor işlərinin yerinə yetirilməsi başa 

düşülür. Podrat müqaviləsi həm də «konsaltinq» (consulting) sahəsində tətbiq edilir. «Konsaltinq» dedikdə is-

tehsal-ticarətin elmi təşkili və idarə edilməsi, bazarın marketinq öyrənilməsi və s. sahəsində informasiya xidmə-

ti başa düşülür. 



3. Müqavilənin digər elementləri 

Müqavilənin elementlərindən biri sayılan podrat müqaviləsinin forması MM ilə xüsusi olaraq tənzimlən-

mir. Ona görə də podrat müqaviləsinin forması əqdlərin forması haqqında müddəalar əsasında müəyyən edilir. 

Belə ki, podrat müqaviləsi həşifahi, həm də sadə yazılı formada bağlana bilər. Təjrübədə çox vaxt, əksəriy-

yət hallarda sadə yazılı formalı podrat müqaviləsindən istifadə edilir. Bununla belə, notarial formalı podrat 

müqaviləsinin tətbiq edilməsinin mümkünlüyü prinsip etibarı ilə istisna olunmur. Belə ki, tərəflərin qarşılıqlı 

razılığı ilə  podrat müqaviləsi üçün notarial forma nəzərdə tutulmuş olmasa da, podrat müqaviləsi notariat qay-

dasında təsdiqlənə bilər (MM-in 329.1-ci maddəsi). 

Podrat müqaviləsinin müddəti tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. Qanun müqavilə üzrə müddəti də xü-

susi olaraq nizama salmır. 

Podrat müqaviləsində müddətin müəyyən edilməsi vacib əhəmiyyətə malikdir. Bu onunla izah olunur ki, si-

farişçinin öz tapşırdığı işin müəyyən bir müddət ərzində icra edilməsində marağı vardır. Elə hallar da olur ki, 

podrat  müqaviləsində  müddət  nəzərdə  tutulmur.  Bu,  müqavilənin  bağlanmış  hesab  olunmasını  istisna  etmir. 

Ona  görə  ki,  müddət  podrat  müqaviləsinin  mühüm  şərti  sayılmır.  Belə  halda,  yəni  podrat  müqaviləsində 

müddət  nəzərdə  tutulmadığı  hallarda,  sifarişçi  işin  dərhal  icrasını  tələb  edə  bilər,  podratçı  isə  onu  ağlabatan 

müddətdə icra etməyə borcludur (MM-in 427.2-ci maddəsi). 

Podrat  müqaviləsində  müddət  dedikdə  sifarişçinin  tapşırığı  əsasında  podratçının  gördüyü  işin  başlama  və 

qurtarma vaxtı başa düşülür. Müqavilədə həm işin başlama, həm də qurtarma vaxtı göstərilə bilər. Bununla be-

lə, müqavilədə işin sifarişçi tərəfindən qəbul edilməsi müddəti də nəzərdə tutula bilər. Əgər sifarişçi işi podrat-

çının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etmirsə, iş qəbul edilmiş sayılır (MM-in 770-ci maddəsi). 

Podrat müqaviləsi üzrə tərəflər əlavə icra üçün müəyyənləşdirilmiş müddət barədə də razılığa gələ bilər-

lər.  Bu  müddət  podratçının  hazırladığı  məmulatda  sifarişçi  qüsur  aşkar  etdiyi  halda  müəyyənləşdirilir.  Əlavə 

icra müddəti məmulatdakı qüsuru aradan qaldırmaq və ya yeni məmulat hazırlamaq məqsədi ilə podratçıya ve-

rilən vaxt imkanıdır. Bu müddət nəticəsiz başa çatdığı halda, sifarişçi öz vəsaiti hesabına qüsuru aradan qaldırıb 

çəkdiyi xərclərin əvəzini ödəməyi tələb edə bilər (MM-in 764.1-ci maddəsi). 

Qanun podratçının özünün hazırladığı məmulata qarantiya müddəti üzrə öhdəlik götürməsinin mümkünlüyü-

nü müəyyən edir (MM-in 774-cü maddəsi). Qarantiya müddəti elə bir vaxt müddətidir ki, bunun ərzində pod-


 

535


ratçının hazırladığı məmulat adətən istifadə məqsədləri üçün yararlı olur. Qarantiya müddəti ərzində məmulatda 

aşkar edilmiş qüsura görə podratçı məsuliyyət daşıyır. 

Qanun podrat müqavilə

si üzrə iddia müddəti barədə xüsusi qaydalar müəyyən edir (MM-in 776.1-ci mad-

dəsi). Bu elə müddətdir ki, göstərilən həmin müddət ərzində sifarişçi podratçının gördüyü işin icrasının qüsuru 

barəsində tələb irəli sürmək ixtiyarına malik olur. Qanun podrat müqaviləsi üzrə iki cür iddia müddəti müəyyən 

edir: 


 bir illik iddia müddəti; 

 beş illik iddia müddəti. 



Podratçının həyata keçirdiyi hər hansı işin nəticəsində (icrasında) aşkar edilmiş qüsur barəsində bir illik id-

dia müddəti müəyyən edilir. Binaya aid podrat işinin icrasının qüsuru barəsində beş illik iddia müddəti tətbiq 

olunur. Həm bir illik, həm də beş illik iddia müddətinin axımı sifarişçi tərəfindən işin qəbul edildiyi gündə

hesablanır. Əgər müqaviləyə əsasən iş hissə-hissə qəbul edilmişdirsə, qüsur barəsində tələb müddətinin axımı 

işin tam qəbul olunduğu gündən başlanır (MM-in 776-cı maddəsinin 2-ci bəndi). 

Müddətdən fərqli olaraq podrat müqaviləsinin qiyməti, nejə deyərlər, müfəssəl şəkildə tənzimlənir. MM-in 

753-cü maddəsi podrat müqaviləsi üzrə qiymətin mülki-hüquqi tənzimlənməsinə həsr edilmişdir. Müddət kimi 

də müqavilənin qiyməti onun mühüm şərti hesab olunmur

Müqavilənin  qiyməti  podratçı  tərəfindən  icra  edilən  işə  görə  sifarişçinin  ona  ödədiyi  podrat  haqqını  ifadə 

edir. Odur ki, müqavilənin qiyməti podrat haqqı adlanır. Haqq sifarişçinin podratçıya onun gördüyü işin mü-

qabilində verdiyi ödənişdir, podratçının icra etdiyi işin qiymətidir. Haqqın ödənilməsi podratçının müqavilə üz-

rə nəzərdə tutulan və görməli olduğu işin həcminə daxil olan bütün işlərin qiymətinin ödənilməsini nümayiş et-

dirir (MM-in 753.1-ci maddəsi). Qiymət çox vaxt müəyyən pul məbləği ilə ifadə edilir. Bununla bərabər, ye-

rinə  yetirilən  podrat  işinin  qiyməti  kimi  digər  qarşılıqlı  əvəz  formaları  da  çıxış  edə  bilər  (MM-in  397.1-ci 

maddəsi). Məsələn, podratçının gördüyü işin müqabilində sifarişçi ona hər hansı bir xidmət göstərə (sanatoriya-

ya putyovka almaq, yol bileti ilə təmin etmək) və ya hər hansı bir predmet (soyuducu, xalça, televizor və s.) ve-

rə bilər (natura formasında podrat haqqı). 

Podrat müqaviləsi bütün hallarda əvəzli xarakterə malik olur. Bu müqavilənin əvəzsiz olması tamamilə is-

tisna edilir. Elə təsəvvür edək ki, podratçı podrat müqaviləsi üzrə sifarişçinin materialları əsasında onun tapşırı-

ğ

ı  ilə  yeni  məmulat  hazırlamağı  öhdəsinə  götürür.  O,  gördüyü  işə  görə  haqq  almır.  Bu,  əmlak  vəzifəsində



azad edilmək halına uyğundur. Göstərilən münasibətlər bağışlama müqaviləsinin tənzimetmə sferasına daxil 

olur. Belə ki, bu münasibətlərə bağışlama müqaviləsi haqqında normalar tətbiq edilir (MM-in 666.2-ci maddə-

si).  Belə  halda  həmin  münasibətlər  bağışlama  müqaviləsi  ilə  rəsmiləşdirilir.  Bu  müqavilədə  podratçı  hədiyyə 

verən, sifarişçi hədiyyə alan, əmlak vəzifəsindən azad edilmək (podrat haqqını verməkdən azad olmaq) isə mü-

qavilənin predmeti rolunda çıxış edir. 

Bununla bərabər, qeyd etmək lazımdır ki, podrat müqaviləsində haqqın miqdarı göstərilməyə də bilər. Bu hal 

müqavilənin əvəzsiz olmasını nümayiş etdirmir. Axı, biz göstərdik ki, podrat müqaviləsi bütün hallarda əvəzli 

müqavilə hesab edilir. Əgər müqavilədə haqqın miqdarı müəyyənləşdirilməyibsə, adi haqqın şərtləşdiyi hesab 



olunur  (MM-in  753.1-ci  maddəsi).  Başqa  sözlə  desək,  MM-in  398.3-cü  maddəsinə  uyğun  olaraq,  belə  halda 

podratçının  yerinə  yetirdiyi  işə  görə  haqq  müqayisəyə  gələ  bilən  hallarda  oxşar  işlər  üçün  adətən  alınan 



qiymət üzrə ödənilir

Podrat müqaviləsi üzrə qiymət bir qayda olaraq, tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. Qiymət susmaq yolu 



ilə (dinməz razılıq əsasında) də müəyyənləşdirilə bilər. Bu o vaxt mümkün olur ki, həmin şəraitdə podratın 

yalnız haqq müqabilində yerinə yetirilməsi ehtimal edilsin (MM-in 753.1-ci maddəsi). Bəzi hallarda podratçının 

yerinə yetirdiyi işin qiyməti preyskurantlarla və ya tariflərlə də müəyyən edilə bilər. Belə halda podratçı yal-

nız preyskurant və ya tarifdə nəzərdə tutulan qiymət əsasında işi icra edir. Sifarişçi bu cür qiymətlərlə ya razı-

laşmalı, ya da müqavilə bağlamaqdan imtina etməlidir. Xüsusən dövlət təşkilatları, kooperativlər və digər hüqu-

qi şəxslər preyskurant və ya tarif qiymətləri əsasında podrat işləri görür. 

Haqq podrat müqaviləsində nəzərdə tutulan iş həcminin yerinə yetirilməsi üçün müəyyən edilir. Buna görə 

də işin həcminin dəyişməsinə uyğun olaraq haqqın miqdarı da dəyişə bilər.  şin həcminin dəyişməsi dedikdə 

onun  ya  azalması,  ya  da  artması  başa  düşülür.  Müqavilə  bağlandıqdan  sonra  işin  həcmi  sifarişçinin  verdiyi 

müxtəlif cür sərənjamlar əsasında dəyişə bilər. Məsələn, sifarişçi müqavilədə nəzərdə tutulmayan əlavə işlərin 

görülməsini tələb edə bilər. Belə halda işin həcmi edilən əlavəyə uyğun olaraq artır. Bu isə sifarişçinin əlavə iş-

lərin görülməsinə görə podratçıya ayrıca haqq vermək vəzifəsini şərtləndirir. Əgər sifarişçi müqavilədə nə-

zərdə tutulmayan əlavə işlərin görülməsini tələb edirsə, podratçının həmin işləri yerinə yetirməyə görə ayrıca 

haqq almaq hüququ vardır (MM-in 753.3-cü maddəsi). 

Elə də hallar olur ki, müqavilədə nəzərdə tutulan işin həcmi podratçı tərəfindən sifarişçinin tələbi olma-


 

536


dan artırılır. Bu cür əlavə işlərin görülməsi podrat müqaviləsində müəyyənləşdirilmir. Müqavilədə nəzərdə tu-

tulmayan və sifarişçi tərəfindən yerinə yetirilməsi tələb edilməyən bu cür işlərin haqqı ödənilmir (MM-in 

753.4-cü maddəsi). Podratçı müqavilədə nəzərdə tutulmayan yerinə yetirdiyi həmin əlavə işin nəticələrini, əgər 

sifarişçi bunu tələb edərsə, aradan qaldırmağa borcludur. O, əlavə işin nəticələrini ağlabatan müddət ərzində 

aradan qaldırmalıdır. Əgər podratçı göstərilən müddət ərzində həmin nəticələri aradan qaldırmazsa, sifarişçinin 

ixtiyarı var ki, əlavə işin nəticələrini özü podratçının hesabına ləğv etsin. 

Podrat müqaviləsi üzrə görülən işin həcmi böyük və geniş olduqda, eləjə də işin özü kompleks və mürəkkəb 

xarakter  daşıdıqda  müqavilənin  qiyməti  smeta  tərtib  etmək  yolu  ilə  müəyyən  edilir.  Müqavilənin  qiyməti 

podratçı ilə sifarişçinin razılığının nəticəsi olduğuna görə bir tərəfin tərtib etdiyi smeta hüquqi əhəmiyyətə ma-

lik olmayajaqdır. Podratla bağlı tərtib olunan smeta yalnız o halda ödənilir ki, bu smeta hər iki tərəfin iradəsini 

və razılığını ifadə etsin. Podratla bağlı tərtib edilmiş smeta, əgər tərəflərin razılaşmasında ayrı qayda müəyyən-

ləşdirilməyibsə, ödənilmir (MM-in 752.3-cü maddəsi). 

Smeta  həm  podratçı  tərəfindən,  həm  də  sifarişçi  tərəfindən  tərtib  edilə  bilər.  Bir  qayda  olaraq,  peşəkarlıq 

mülahizələrinə görə smeta podratçı tərəfindən tutulur. Sonra isə smetanı sifarişçi təsdiq edir. Bu, qiymət barədə 

tərəflərin razılığını ifadə edir. Yalnız hər iki tərəfin iradəsini ifadə edən smeta hüquqi əhəmiyyətə malik olur. 

Podrat müqaviləsi ilə nəzərdə tutulan işlərin yerinə yetirilməsi üçün iki cür smeta tərtib edilir: 

 sabit smeta; 



 təqribi smeta. 



Sabit smeta odur ki, bu, podratçının çəkdiyi bütün zəruri xərcləri dəqiq olaraq ifadə edir. Sabit smeta bir 

qayda olaraq, dəyişilməzdir. Barəsində sabit smeta tərtib edilmiş podrat işinin artırılmasına və ya azaldılmasına 

yol verilmir. 

Təqribi smeta odur ki, işin gedişi və icrası prosesində bu cür smetanın dəyişməsi, ondan kənara çıxmaya 

yol  verilməsi  istisna  edilmir.  Təqribi  smeta  podratçının  yerinə  yetirməli  olduğu  işlərin  dairəsini  və  növünü 

qabaqcadan müəyyən etmək mümkün olmadığı hallarda tərtib edilir. Podrat müqaviləsi bağlanarkən nəzərdə tu-

tulması mümkün olmayan elə podrat işləri vardır ki, bu cür işlərin görülməsi zərurəti təqribi smetadan kənara 

çıxmaya səbəb olur. Podratçı bu cür kənara çıxma barəsində dərhal ləngimədən sifarişçiyə məlumat verməlidir. 

Ə

gər kənara çıxma mühüm xarakter daşıyarsa, sifarişçinin razılığı ilə bu cür əlavə işin haqqı ödənilir. Belə ki, 



sifarişçi bu halda podratçının çəkdiyi xərclərin əvəzini verir. Bununla belə, sifarişçi təqribi smetadan artıq xərc-

lərin ödənilməsindən imtina edib, podrat müqaviləsinə xitam vermək hüququna malikdir. Göstərilən halda 

sifarişçi icra olunmuş işi təqribi smeta üzrə ödəməyə borcludur (MM-in 754.2-ci maddəsi). 

§ 3. Podrat müqaviləsinin məzmunu 

1. Podratçının hüquq və vəzifələri 

Podrat müqaviləsi üzrə podratçının əsas vəzifəsi müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etmək və yerinə ye-



tirməkdən ibarətdir (MM-in 752.1-ci maddəsi). Podratçının işi icra etməkdən ibarət olan əsas vəzifəsinin hə-

yata keçirilməsi bir neçə tələbi (şərti) əhatə edir ki, bu tələblər həmin vəzifəni konkretləşdirir. 

Ə

n birinci tələb ondan ibarətdir ki, podratçı işi sifarişçinin verdiyi tapşırığa uyğun olaraq icra etməlidir. 

ş

in sifarişçinin verdiyi tapşırığa uyğun gəlməyən qaydada icrası qüsurlu icra sayılır. Bu, sifarişçiyə əlavə icra 



tələb etmək ixtiyarı verir (MM-in 763.1-ci maddəsi). 

kinci tələb (şərt) ondan ibarətdir ki, podratçı müqavilə ilə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, müqavilə üzrə 

şə

rtləşdirilmiş işi öz materialı və vəsaitləri ilə icra edir. Öz materialı ilə işi yerinə yetirən podratçı materialla-



rın keyfiyyəti üçün məsuliyyət daşıyır. Bununla belə, podratçı işi sifarişçinin materiallarından da yerinə yetirə 

bilər. Podratçı sifarişçinin verdiyi materiallardan düzgün istifadə etməyə borcludur. Materiallardan düzgün isti-

fadə etməyə görə o, sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır. Podratçı icra prosesində materiallardan nə cür istifa-

də etməsi barədə sifarişçiyə məlumat (hesabat) verir.  şi görüb qurtardıqdan sonra o, materialların qalan hissəsi-

ni sifarişçinin özünə qaytarır. 

Üçüncü tələb podratçının sifarişçini vaxtında xəbərdar etməyə borclu olmasından ibarətdir (MM-in 768-

ci maddəsi). Hüquq ədəbiyyatında bu, «podratçının informasiya vermək vəzifəsi» adlanır. Podratçının sifariş-

çini vaxtında xəbərdar etmək vəzifəsi üç halla şərtlənir: 

 birincisi, sifarişçidən alınmış material keyfiyyətsiz və yararsız olduqda; 



 ikincisi, sifarişçinin göstərişlərinə əməl edilməsi məmulatın davamsız və ya yararsız olajağı üçün təh-



lükəli olarsa

 üçüncüsü, podratçıdan asılı olmayan,  məmulatın möhkəmliyi və yararlığı üçün təhlükə törədən hə



hansı başqa hallar olduqda

Göstərilən üç halda nəzərdə tutulan çatışmazlıqları sifarişçi aradan qaldırmağa borcludur. Podratçının vax-

tında etdiyi xəbərdarlığa baxmayaraq, sifarişçinin həmin çatışmazlıqları aradan qaldırmaması podratçıya müqa-


 

537


vilədən imtina etmək və bununla ona vurulan zərərin əvəzini ödəməyi tələb etmək ixtiyarı verir (MM-in 

768.2-ci maddəsi). 



Dördüncü tələb ondan ibarətdir ki, podratçı işi qüsursuz icra etməyə borcludur (MM-in 762-ci maddəsi). 

MM-in 762.1-ci maddəsinin tələbinə görə podratçı sifarişçi üçün podratı elə icra etməlidir ki, podratın nəticəsi 

qüsurlardan azad olsun. 

ş

in nəticəsinin qüsurlarından azad sayılması podratın nəticəsinin şərtləndirilmiş keyfiyyətə uyğun gəlmə-



sini  ifadə  edir  (MM-in  762.2-ci  maddəsi).  Keyfiyyət  barədə  şərt  nəzərdə  tutulmaya  da  bilər.  Belə  halda  işin 

nəticəsinin qüsursuz hesab edilməsi üçün əsas cəhət kimi işin nəticəsinin müqaviləyə uyğun istifadəsi və ya adi 

istifadə üçün yararlı olması götürülür. Əgər işin nəticəsi müqaviləyə uyğun istifadə və ya adi istifadə üçün ya-

rarlı olarsa, bu cür nəticə qüsurlardan azad sayılır. 



Beşinci  tələb  podratçının  podratı  kəmiyyətjə  (miqdarja,  sayja)  yerinə  yetirməsindən  ibarətdir.  Onun 

podratı kəmiyyətjə yerinə yetirməməsi, əgər bunu icra əvəzinə qəbul etmək açıq-aşkar mümkün deyildirsə, qü-

surlara bərabər tutulur (MM-in 762.3-cü maddəsi). 

Beləliklə, podratçı işin icrasını fiziki qüsurlar olmadan (kəmiyyət-keyfiyyət göstəriciləri barədə şərtlərə uy-

ğ

un gələn) yerinə yetirməlidir. Onun hazırladığı məmulatda qüsur olarsa, sifarişçi əlavə icra tələbi irəli sürə bi-



lər (MM-in 763.1-ci maddəsi). Sifarişçi əlavə icra tələbi irəli sürdüyü halda podratçı iki alternativdən birini se-

çir: 


 ya məmulatda aşkar edilmiş qüsuru aradan qaldırmalı

 ya da yeni məmulat hazırlamalı



Ə

lavə icra, şübhəsiz ki, yeni əlavə xərclərin çəkilməsini tələb edir. Qanun həmin əlavə xərclərin ödənilməsi-

ni podratçıya həvalə edir (MM-in 763.2-ci maddəsi). Bu cür əlavə xərclərə aiddir: 

 iş üçün tələb olunan xərc; 



 materiallar üçün tələb olunan xərc; 

 nəqliyyat xərci. 



Ə

lavə  icranın  yerinə  yetirilməsi  kifayət  qədər  xeyli  çox  vəsait  və xərclər  (uyğun  gəlməyən  qeyri-münasib 

xərclər) tələb etdiyi halda, podratçının həmin icradan imtina etmək ixtiyarı vardır. 

Sifarişçi əlavə icra üçün müəyyən vaxt müddəti təyin edir. Əgər podratçı əlavə xərclərin kifayət qədər xeyli 

çox (qeyri-münasib uyğun gəlməyən xərclər) olmasına baxmayaraq, əlavə icradan imtina etməzsə, o, bu müddət 

ə

rzində sifarişçinin əlavə tələbini icra etməyə borcludur. O, təyin edilmiş müddət ərzində əlavə icranı yerinə ye-



tirməzsə, sifarişçi qüsuru özü aradan qaldırıb çəkdiyi xərclərin əvəzini ödəməyi tələb edə bilər (MM-in 764.1-ci 

maddəsi). Belə halda sifarişçinin ixtiyarı var ki, qüsuru aradan qaldırmaq üçün podratçıdan avans tələb etsin. 

Bununla bərabər, sifarişçi əlavə icranı qəbul edərkən məmulatda yenə də qüsurlar aşkar edə bilər. Bu halda o, 

qüsura uyğun və münasib olaraq podratçıya verilən haqqın məbləğini azaldır. Qüsur məmulatın dəyərini nə qədər 

azaldırsa, haqqın miqdarı bir o qədər də azaldılır (MM-in 776-cı maddəsi). Sifarişçi bundan əlavə, əlavə icranı qə-

bul etməyərək müqavilədən imtina edə bilər. 

Ə

lavə icra nəticəsində podratçı qüsuru aradan qaldırmaq əvəzinə ikinci alternativi seçməklə yeni məmulat da 



hazırlaya bilər. Bu halda qüsurlu məlumatın hüquqi taleyi və müqəddəratı nejə həll edilir? Qanun bu sualın da 

cavabını dəqiq olaraq müəyyən edir (MM-in 763.3-cü maddəsi). Belə ki, podratçı yeni məmulat hazırladığı hal-

da qüsurlu məmulat onun tələbi ilə geri qaytarılır, yəni podratçının sərənjamına (mülkiyyətinə) daxil olur. 

Podratçı tərəfindən qüsursuz olaraq işi icra etmək vəzifəsinin yerinə yetirilməməsi onun üçün arzuolunmaz 

nəticələrə səbəb olur. Bu, sifarişçiyə ixtiyar verir ki, o, müqavilədən imtina etsin. Belə ki, əgər əlavə icra üçün 

müəyyənləşdirilmiş  müddət  qurtardıqdan  sonra  məlumatdakı  qüsur  tamamilə  aradan  qaldırılmazsa,  sifarişçi 

müqavilədən imtina edə bilər. Bu halda podratçı müqavilə ilə bağlı xərclərin əvəzini sifarişçiyə ödəməyə borc-

ludur (MM-in 765-ci maddəsi). 



Altıncı tələb ondan ibarətdir ki, podratçı işi fiziki qüsurlardan əlavə, həm də hüquqi qüsurlardan azad icra 

etməyə  borcludur.  Hüquqi  qüsur  dedikdə  podratçının  gördüyü  işin  nəticəsini  üçüncü  şəxslərin  hüquqları  ilə 

yüklü etməsi (girova qoyması, başqa şəxsin mülkiyyətinə keçirməsi və s.) başa düşülür. Podratçı sifarişçi üçün 

podratı elə icra etməlidir ki, podratın nəticəsi üçüncü şəxslərin hüquqlarından və ya iddiasından azad olsun 

(MM-in 762.1-ci maddəsi). Başqa sözlə desək, podratçı hüquqi qüsur olmadan işi yerinə yetirməyə borcludur. 

Üçüncü şəxslərin hər hansı bir hüquq tələbi irəli sürə bilməməsi, podrat işinin hüquqi qüsur olmadan icrasını 

ifadə edir (MM-in 762.4-cü maddəsi). 

Yeddinci tələb ondan ibarətdir ki, müqavilədən, yaxud konkret hallardan və ya işin xarakterindən irəli gəldi-

yi hallarda podratçı ona tapşırılmış işşəxsən icra etməyə və yerinə yetirməyə borcludur (MM-in 755-ci mad-

dəsi). Bir qayda olaraq, həcmi böyük olmayan, texniki cəhətdən qeyri-mürəkkəb podrat işləri şəxsən podratçı-

nın özü tərəfindən icra edilir. Lakin texniki cəhətdən mürəkkəb, kompleks xarakterli podrat işlərinin, xüsusən 



 

538


tikinti podratı sahəsində tapşırılan işin podratçının şəxsən özü tərəfindən icra edilməsi çətin məsələ sayılır. Belə 

halda baş podrat prinsipi tətbiq edilir. Bu prinsipə görə podratçı ona tapşırılmış işi icra etmək üçün işin görül-

məsinə digər üçüncü şəxsləri də cəlb edir. Bu halda podratçı baş podratçı rolunda çıxış edir, işin yerinə yeti-

rilməsi üçün cəlb edilmiş üçüncü şəxslər isə subpodratçı adlanırlar. Baş podratçı işin ayrı-ayrı komplekslərinin 

görülməsini  müqavilə  əsasında  subpodratçıya  tapşırır.  Bu  cür  müqavilə  subpodrat  müqaviləsi  adlanır.  Sub-

podratçıların öhdəlikləri icra etməməsinə və ya lazımı qaydada icra etməməsinə görə sifarişçi qarşısında onlar 



yox, baş podratçı məsuliyyət daşıyır. Baş podrat prinsipinin mahiyyəti bundan ibarətdir. 

Bununla belə, quraşdırma və xüsusi xarakterli digər işlərin görülməsi ilə əlaqədar olaraq sifarişçi baş podrat-

çının razılığına əsasən üçüncü şəxslərlə (quraşdırma və ya ixtisaslaşdırılmış təşkilatlarla) müqavilə bağlaya bi-

lər. Bu cür müqavilə birbaşa (düzünə) müqavilə adlanır. Birbaşa müqavilələrin bağlanmasında baş podratçı 

iştirak etmir və buna görə də baş podrat prinsipi tətbiq olunmur. 

Səkkizinci tələb ondan ibarətdir ki, podratçı ona tapşırılan işi öz riski ilə (cavabdehliyi ilə) icra edir.  ndi-

ki mülki qanunvericilik riskin iki növünü müəyyənləşdirir (MM-in 772-ci maddəsi). Birinci növ risk müqavilə 

icra olunarkən istifadə olunan materialların, avadanlığın, emal məqsədi üçün veriləəşyaların və ya digər 

ə

mlak növlərinin (taxta, sement, inşaat qurğuları, paltar üçün parça və s.) təsadüfən məhv olması və ya zədələn-



məsi  ilə  bağlıdır.  Bu  cür  risk  üçün  məsuliyyəti  müvafiq  əmlakı  verən  tərəf  daşıyır.  Materialın  təsadüfən 

məhv olması və ya zədələnməsi riski materialı vermiş tərəfin üzərinə düşür (MM-in 772.2-ci maddəsi). Bu prin-

sip Roma hüququ ənənəsinə uyğun gəlir. Roma hüququna görə təsadüfi risk üçün mülkiyyətçi məsuliyyət daşı-

yırdı. Roma hüququnun bu qaydası yeni və müasir qanunvericilikdə də saxlanılmışdır. Belə ki, əmlakın təsadü-

fən məhv olması və ya təsadüfən zədələnməsi riski əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tu-

tulmayıbsa, mülkiyyətçinin üzərinə düşür (MM-in 152.10-cu maddəsi). 

kinci növ risk görülmüş işin (işin nəticəsinin) təsadüfən məhv olması və ya zədələnməsi ilə bağlıdır. Bu 

halda görülmüş işin təsadüfən məhv olması və ya zədələnməsi riski icranın nəticəsi sifarişçiyə verildiyi vaxta 



kimi  podratçının  üzərinə  düşür  (MM-in  772.1-ci  maddəsi).  Lakin  işin  nəticəsi  sifarişçiyə  təhvil  verildiyi 

andan podratçı bu cür riskə görə məsuliyyət daşımır.  şin nəticəsinin sifarişçiyə verilməsi ilə eyni vaxtda tə-

sadüfən məhv olma və  ya zədələnmə riski də ona keçir. Sifarişçi işin nəticəsini qəbul etməyi gecikdirə bilər. 

Onda risk barədə məsələ nejə həll olunur? Qanun bu sualı da cavabsız qoymur. Belə ki, sifarişçinin müəyyən 

edilmiş müddətdə işin nəticəsini qəbul etməyərək gecikdirmə halına yol verməsi onu riskə görə məsuliyyətdən 

azad etmir. Ona görə ki, qanun sifarişçinin işin nəticəsini qəbul etməyi gecikdirməsini də işin nəticəsinin veril-

məsinə bərabər tutur (MM-in 772.1-ci maddəsi). Odur ki, sifarişçi işin nəticəsinin qəbul olunmasını gecikdirsə, 

işin nəticəsinin məhv olması və ya zədələnməsi riski onun üzərinə düşür. Qeyd etmək lazımdır ki, risk məsələsi 

podrat və əmək müqavilələrini bir-birindən fərqləndirməyə imkan verir. Bu fərqləndirmənin isə praktika üçün 

böyük əhəmiyyəti vardır. Belə ki, əmək müqaviləsi əsasında görülmüş işin təsadüfən məhv olması zamanı işçi-

nin əmək haqqı saxlanılır. Podrat müqaviləsinə əsasən görülmüş iş isə sifarişçiyə verildiyi vaxtadək təsadüfən 

məhv olarsa, podratçıya podrat haqqı ödənilmir. 

Podratçının icra etməli olduğu əsas vəzifəyə aid doqquzuncu tələb (şərt) ondan ibarətdir ki, o, sifarişçi tərə-

findən ona verilmiş əmlakın salamat saxlanılması üçün zəruri olan bütün tədbirləri görməyə borcludur. Podratçı 

nəinki sifarişçinin ona verdiyi materialların, həm də təmir, yaxşılaşdırma və ya digər işlərin görülməsi üçün si-

farişçinin ona təqdim etdiyi əmlakın salamat saxlanılması üçün məsuliyyət daşıyır. Məsələn, televizorun təmiri, 

paltarın yuyulması, qızıl qırıntılarından zərgərlik məmulatı düzəldilməsi, dərinin rənglənməsi, mebelə yeni üz-

lük çəkilməsi və digər podrat işlərində televizor, paltar, qızıl qırıntıları, dəri, mebel və podratçıya verilən digər 

predmetlər sifarişçinin əmlakı sayılır. Podratçı bu əmlak növlərinə özününkü kimi qayğı və qulluq göstərməli-

dir. O, göstərilən əmlak növlərinin itməsi və ya zədələnməsi ilə nəticələnə biləjək hər cür diqqətsizlik halına gö-

rə cavabdehdir. Podratçı sifarişçinin əmlakı barəsində diqqətsizlik üzündən həmin əmlakın məhv olması və ya 

zədələnməsi üçün məsuliyyət daşıyır (MM-in 771-ci maddəsi). 

Podratçının  əsas  vəzifəsi  ilə  bağlı  olan  məsələlərdən  biri  podratçının  hazırladığı  məmulata  qarantiya 



müddəti üzrə öhdəlik götürməsidir (MM-in 774-cü maddəsi). Podratçının hazırladığı məmulat keyfiyyət ba-

rədə müqavilə şərtlərinə uyğun olmalıdır. O, qarantiya müddəti ərzində aşkar edilmiş qüsurlara görə məsuliyyət 

daşıyır.  Belə  ki,  qarantiyanın  qüvvədə  olduğu  müddətdə  aşkar  edilmiş  qüsur  müvafiq  hüquqlar  əmələ  gətirir 

(MM-in 774-cü maddəsi). Belə ki, qarantiya müddəti ərzində məmulatda qüsur müəyyən etdikdə sifarişçinin ix-

tiyarı var ki, göstərilən alternativlərdən birini seçsin: 

 qüsurun aradan qaldırılmasını tələb etmək (MM-in 763.1-ci maddəsi); 



 yeni məmulat hazırlanmasını tələb etmək (MM-in 763.1-ci maddəsi); 

 qüsuru özü aradan qaldırıb, çəkdiyi xərclərin əvəzini ödəməyi tələb etmək (MM-in 764.1-ci maddəsi); 



 qüsura uyğun olaraq haqqın miqdarını azaltmaq



 

539


Podratçının ikinci əsas vəzifəsi yerinə yetirdiyi işin nəticəsini sifarişçiyə verməkdən ibarətdir. Bu vəzifə 

podratçının  birinci  əsas  vəzifəsi  ilə  çox  sıx  surətdə  bağlıdır.  şin  nəticəsinin  sifarişçiyə  verilməsi  ilə  həmin 

nəticə  üzərində  mülkiyyət  hüququ  sifarişçiyə  keçir.  Söhbət  podratçının  hazırladığı  məmulatdan  gedir.  Podrat 

müqaviləsində hər hansı məmulatın hazırlanması nəzərdə tutularsa və podratçı onu özünün əldə etdiyi material-

lardan hazırlayarsa, hazırlanmış məmulata mülkiyyət hüququnu sifarişçiyə verir (MM-in 752.2-ci maddəsi). 

Podratçı yalnız sifarişçinin tapşırığına və müqavilə şərtlərinə uyğun gələn işin nəticəsini sifarişçiyə təq-



dim etməyə borcludur. Podratçının sifariş edilmiş podrat nəticəsini deyil, başqa podrat nəticəsini təqdim etmə-

si  qüsurlara  bərabər  tutulur,  bu  şərtlə  ki,  onu  icra  əvəzinə  qəbul  etmək  açıq-aşkar  mümkün  olmasın  (MM-in 

762.3-cü maddəsi). Bu halda sifarişçinin ixtiyarı var ki, aşkar edilən qüsurun əmələ gətirdiyi hüquqlardan istifa-

də etsin (MM-in 763, 764, 765, 766-cı maddələri). 

Vəzifə daşımaqla bərabər, podratçı həm də hüquqlara malikdir. Onun hazırladığı daşınar əşyaya girov hüqu-

qu (MM-in 757-ci maddəsi), tikinti aparılan torpaq sahəsinə ipoteka hüququ (MM-in 758-ci maddəsi) və digər 

hüquqları vardır. 



2. Sifarişçinin əsas hüquq və vəzifələri 

Podrat müqaviləsi üzrə sifarişçinin birinci əsas vəzifəsi podratçının gördüyü işin nəticəsini qəbul etmək-



dən ibarətdir. Əgər müqaviləyə görə və ya işin xarakterinə əsasən, iş qəbul edilməlidirsə, sifarişçi yerinə yetiril-

miş işi qəbul etməyə borcludur (MM-in 770-ci maddəsi). 

Sifarişçi işi podratçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etməlidir. Sifarişçi işin nəticəsini nəzərdə tutu-

lan müddətdə qəbul etməyə də bilər. Bu halda münasibətlər nejə qaydaya salınır? Qanun həmin hüquqi məsələnin 

tənzimlənməsi yolunu da göstərir. Belə ki, sifarişçi işi podratçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etmirsə, iş 

qəbul edilmiş sayılır (MM-in 770-ci maddəsi). 

Sifarişçi işin nəticəsini qəbul etməkdən ibarət olan əsas vəzifəsini yerinə yetirməməyə görə məsuliyyət da-

ş

ıyır. Onun yerinə yetirilmiş işi qəbul etməməsi podratçıya ixtiyar verir ki, o, zərərin əvəzinin ödənilməsini 



tələb  etsin  (MM-in  756.1-ci  maddəsi).  Analoji  hüquqdan  podratçı  sifarişçi  tərəfindən  işin  yerinə  yetirilməsi 

üçün zəruri olan hərəkətlərin edilməməsi hallarında (məsələn, təmir üçün podratçıya verdiyi predmetdən istifa-

də qaydalarını ona vermir, verməsini öhdəsinə götürdüyü zəruri materialları podratçıya təqdim etmir və s.) da 

istifadə edir. Podratçıya ödənilən zərərin əvəzi hesablanarkən gecikdirmə müddəti, haqqın miqdarı, podratçının 

öz iş qüvvəsindən başqa formada istifadə etməsi nəticəsində əldə edə biləjəyi fayda kimi amillər nəzərə alınır. 

Sifarişçinin ikinci əsas vəzifəsi onun podratçıya gördüyü işin müqabilində müəyyən edilmiş haqq ödə-



məkdən ibarətdir. Sifarişçi podratçıya şərtləndirilmiş haqq ödəməyə borcludur (MM-in 753.1-ci maddəsi). Si-

farişçinin bu vəzifəsi onun işin nəticəsini qəbul etmək vəzifəsi ilə yaxın əlaqədədir. 

Bir qayda olaraq, sifarişçi yerinə yetirilmiş iş üçün podratçının haqqını iş icra olunub qurtardıqdan sonra 

ödəyir. Bu onunla izah olunur ki, sifarişçi yerinə yetirilən işin həcminin, dəyərinin və keyfiyyətinin müqaviləyə, 

tapşırığa və smetaya müvafiq olmasını yoxlamaq imkanı qazansın. 

Bununla belə, podrat müqaviləsində haqqın hissə-hissə də ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Podrat işlərinin 

ə

vəzinin bir hissəsinin qabaqcadan avans kimi ödənilməsi istisna edilmir. 



Sifarişçi podrat işləri qurtarana kimi istənilən vaxt müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina et-

mək ixtiyarına malikdir. Belə halda sifarişçi icra edilən işin haqqını və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin 

ə

vəzini ödəməyə borcludur (MM-in 759.1-ci maddəsi). Bununla belə, bəzən sifarişçi anjaq yerinə yetirilmiş 

işin haqqını ödəyir; o, müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzini isə ödəməli deyildir. Belə ki, əgər sifarişçi 

tərəfindən müqaviləyə bilavasitə podratçının hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən və ya həmin hə-

rəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilə bilər. Bu zaman podratçı yalnız yerinə yetirilmiş işin haqqını tələb 

etmək hüququna malikdir, bu şərtlə ki, sifarişçinin həmin işlərə hansısa marağı olsun (MM-in 759.2-ci maddə-

si). O ki qaldı podratçının zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna, qeyd etməliyik ki, o, bu hüquq-

dan istifadə edə bilməz. Ona görə ki, sifarişçinin müqaviləni ləğv etməsi podratçının təqsirli əməlləri ilə bağlı-

dır. 


Podrat müqaviləsi işlər qurtaranadək podratçının təşəbbüsü ilə xitam verilə bilər. Bunun üçün iki şərtin ol-

ması tələb olunur. Mülki qanunvericilik podrat müqaviləsinə podratçının təşəbbüsü ilə xitam verilməsinin iki 

halını  fərqləndirir;  həmin  hallara  görə  müqavilənin  xitam  edilməsi  eyni  yox,  müxtəlif  hüquqi  nəticəyə  səbəb 

olur. Birinci hal podratçı tərəfindən müqaviləyə bilavasitə sifarişçinin hərəkətləri nəticəsində baş verməyə



və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olmayan səbəbə görə xitam verilməsindən ibarətdir. Bu hala misal olaraq pod-

ratçının xroniki xəstəliyə düçar olması, ailə və ya iş vəziyyətinə görə başqa şəhərə köçməsi, podratçı təşkilatın 

fəaliyyətinə xitam verilməsi (məsələn, müflisləşməsinə görə və s.) və digərlərini göstərmək olar. Həmin hallara 

görə podratçı işlər qurtaranadək müqaviləyə xitam verə bilər, bu şərtlə ki, sifarişçi üçün işlərin başqa şəkildə 

bərabər və ya daha əlverişli şərtlərlə görülməsi mümkün olsun. Bu zaman podratçı yerinə yetirilmiş işin haq-


 

540


qının ödənilməsini tələb edə bilər; zərərin əvəzinin alınmasını isə o, tələb edə bilməz. 

kinci hal isə podratçı tərəfindən müqaviləyə bilavasitə sifarişçinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində 



baş verən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilməsindən ibarətdir. Məsələn, dəfələrlə 

xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq sifarişçi podratçıya keyfiyyətsiz və yararsız materiallar verir və s. Bu kimi 

səbəblərə görə podrat müqaviləsinə xitam verilərkən podratçı tələb edə bilər (MM-in 760.2-ci maddəsi): 

• həm yerinə yetirilmiş işin haqqının ödənilməsini; 

• həm də müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini. 

Beləliklə, podrat müqaviləsi əşya formasına malik olan işin haqq əsasında görülməsi və  yerinə  yetirilməsi 

prosesində əmələ gələn münasibətləri əhatə edən konstruksiyadır. Müasir milli mülki hüquq sistemlərində və 

beynəlxalq ticarət dövriyyəsində podrat bu cür təbiətə malik olan müqavilə növü kimi qəbul edilmişdir. 



TÖVS YƏ OLUNAN ƏLAVƏ ƏDƏB YYAT 

Braqinskiy  M. .  Podrəd,  vıpolnenie  nauçno-issledovatelğskix,  opıtno-konstruktorskix  i  texniçeskix  rabot, 

vozmezdnoe okazanie usluq // Xozəystvo i pravo. 1996, №4,5. 



Braqinskiy M. . Podrəd i podrədopodobnıe doqovorı // VVAS RF. 1996. №7. 

Vituşko V. Doqovor podrəda // Xozəystvo i pravo. 1992. №11,12. 

Kuzneüova N.S. Podrədnıe doqovorı v investiüionnoy deətelğnosti v stroitelğstve. Kiev, 1993. 

Sirotina  .A. Podrəd. M., 1997. 

offe O.S. Sovetskoe qracdanskoe pravo. Kurs leküiy. L., çastğ 2, 1961. 

offe O.S. Obəzatelğstvennoe pravo. M., 1975. 

Braqinskiy M. ., Vitrənskiy V.V. Doqovornoe pravo. Kniqa 3. M., 2002. 

Qracdanskoe i torqovoe pravo zarubecnıx stran. Uçebnoe posobie / Otv. red. V.V. Bezbax, V.K. Puçinskiy

M., 2004. 

 

TAPŞIRIQ MÜQAV LƏS  


Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 8,78 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   83   84   85   86   87   88   89   90   91




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə