Mövzu beynəlxalq şİRKƏTLƏRİn xariCİ bazara inteqrasiyanin təŞKİlati formalari, onlarin xarakteri VƏ XÜsusiYYƏTLƏRİ



Yüklə 74,69 Kb.
səhifə18/18
tarix02.01.2022
ölçüsü74,69 Kb.
#35398
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18
movzu 4
Entomologiya fənnindən mühazirələ Dos.əvəzi İsmayıl-zadə Nəzakət və Məmmədov Vüsal
"səhmdar cəmiyyət" formasında təşkili qədim və intensiv inkişaf edən təşkilati formadır. Səhmdar cəmiyyəti adından məlum olduğu kimi öz nizamnamə fondunu ayrı-ayrı səhmdarlarm mülkiyyəti olan səhmlərlə formalaşdırır. Səhmdar cəmiyyətin tə-sisçiləri səhmdar cəmiyyəti müddətsiz müqavilə əsasında yaradır və üzvlərinin onun təssərüfat fəaliyyətində iştirakı məcburi sayılmır, nizamnamə fondunun formalaşdırılma-smda \maddi iştirak əsas götürülür. Üzvlər yalnız müəs-sisənin yalnız nizamnamə kapitalındakı əmlakları həddində məhdud məsuliyyət daşıyır. Səhmdar cəmiyyət xarici ədə-biyyatda "riski yayan" cəmiyyət kimi xarakterizə edilir. Cə-miyyətin özəyi 3 iqtisadi məhfumu bura daxil edir. Bunlar-səhmdarlar, direktorlar və işçilərdir.

Sahibkarlığm təşkilinin demokratik formalarmdan biri sayılan səhmdar cəmiyyətlər malik olduğu bir sıra prinsipial üstünlükləri ilə inkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatlı ölkələrdə iri istehsalm təşkilində hakim mövqe tutmuşdur. Bunlar aşa-ğıdakılardır:

-işgüzar fəaliyyətin müəyyən növü ilə məşğul olmaq üçün lazımi vasaitin əldə edilməsinin və dernəli sahib-karlığın resurs probleminin həllinin nisbətən asan təşkili;

-cəmiyyətin mövcud ehtiyatlarmdan səmərəli istifadəni

təmin etməsi: adi səhm sahibi olan' səhmdarlar yüksək nəti-cələrin əldə edilməsində iqtisadi cəhətdən maraqlı olduqla-rından mövcud kapitalm daha səmərəli istifadəsinə ça-

lışırlar;

-ehtiyatlarm daha səmərəli ictimai istehsal sahələrində cəmləşməsinə şərait yaratmasr. səhmlərin alqı-satqısı va-sitəsi ilə səhmdarlar öz kapitallarmı daha sərfəli sahəyə

yönəldirlər;

-demokratikliyi: bu üstünlük hər şeydən əvvəl ondan ibarətdir ki, hər bir səhmdar malik olduğu səhm kağızlarını satmaqla cəmiyyətdən sərbəst şəkildə çıxa bilər. Ida-rəetmədə "bir nəfər bir səs" kimi demokratik prinsip göz-lənilməsə də, hər halda səhmdarların təsərrüfat məsələ-lərinin həllində iştirakı demokratiya əlaməti kimi qiymət-

ləndirilir.



Xarici ədəbiyyatlarda adətən müştərək sahibkarlıq fəaliyyətinin qeyri kommersiya təşkilatları ilə indivuallar və kommersiya təşkilatları ilə birgə həyata keçirilən 4 tipini göstərirlər.

1. Xüsusi qiymətliləri inkişaf etdirmək üçün müəssisələr. Birgə müəssisələrin qeyri-kommersiya təşkilatlarını və xüsusi qiymətləri inkişaf etdirmək üçün uzun illərdir ki, istifadə olunur. Bunlara misal olaraq Vençur kapitalı investisiyası, investisiya portfelinin amalqalanması (qorunması) və intellektual mülkiyyət hüququ kimi müstəqil təşkiiatlarm inkişaf etdirdiyi qiymətlilərin xüsusi tipininin inkişafmı forma-laşdıran müştərək razılaşmaları göstərmək olar. Bütün bunlar müştərək razılaşmalarm birinci tipi idi ki ABŞ-da "Internal Revenue Service" (dövlət vergi xidməti) dəstəklədi.

  1. Sərbəst təşkilat üçün yardım funksiyasmı yerinə
    yetirən müəssisələr. Müştərək sahibkarlıq sərbəst təşkilat
    üçün köməkçi funksiyasını yerinə yetirən bacarıqları və xid-
    mətləri inkişaf etdirmək üçün formalaşdırılır. Bunlara misal
    olaraq biz xəstəxanalar və heyət həkimləri tərəfindən inki-
    şaf etdirilən tibbi ofis binalarını, universitetiər ilə kommunal
    xidmətlərin əməkdaşlığında inkişaf etdirilən elektrik cərə-
    yanı sahələrini göstərə bilərik.

  2. Sərbəst təşkilatın köməkçi fəaliyyətlərinə xidmət
    edən müəssisələr. Müştərək sahibkarlıq sərbəst-vergi təş-
    kilatmm əsas əməliyyatlarını özünə daxil edən fəaliyyətləri
    inkişaf etdirir. Bütün bunlar əhəmiyyətinə görə müştərək
    sahibkarlığm bütün əməliyyatlarma nisbətən daha kiçik və
    ikinci dərəcəli əməliyyatlardır. Bunlara misal olaraq qeyri-
    kommersiya xəstəxanalarınm yerli həkimlərlə birlikdə təşkil
    etdiyi kliniki laboratoriyaları və ambulator cərrahiyə mər-
    kəzlərini və tədqiqat kursu müddətində bazar məhsulları
    üçün yaradılan urıiversitetlər və onların fakultə üzvləri
    tərəfirıdən təşkil edilən əməkdaşlığı göstərə bilərik.

  3. Sərbəst təşkilatın bütün qiymətlilərinin transferini
    cəlb edən müəssisələr. Müştərək sahibkarlıq özündə
    qeyri-kommersiya təşkilatmm prinsipial əməliyyat aktiv-
    lərinin yeni obyektə transfer edilən və obyekt tərəfindən
    idarə edilən mülkiyyətçi firmalar ilə yaradılır.

Yüklə 74,69 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə