Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova Fakültə: Kimya İxtisas



Yüklə 343,04 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix06.05.2017
ölçüsü343,04 Kb.

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 





Fənn: Yüksək molekullu birləşmələr kimyası

 

Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova

 

Fakültə:

 Kimya 

İxtisas: Kimya müəllimliyi

 

Kafedra: 

Üzvi kimya və kimya texnologiyası

 

Təhsil pilləsi: 

Bakalavr 

Laboratoriya 12: 

Təbii üzvi və

 qeyri-

üzvi polimerlə

1.  Bi


uret reaksiyası

 

2. 



Ninhidrin reaksiyası

 

3.  Hopkins-



Adamkeviç

 

reaksiyası



 

12.1. 

Biuret reaksiyası

 

Biuret reaksiyası (piotrovski reaksiyası): zülallarla hec bir əlaqəsi

 olmayan biuret 

də (


2

2

CONH



CONH

N

H



) belə

 re


aksiya verdiyinə görə

 bunu biuret reaksiyas

ı

 

adland



ırırlar

. Biuret-

sidik cövhərinin

 q

ı



zd

ı

r



ı

lmas


ı

 

nəticəsində



 

əmələ gəlir.

 

2

2



|

|

2



|

|

2



|

|

2



|

2

|



3

0

H



N

H

N

O

C

O

C

H

N

H

N

H

N

O

C

O

C

H

N

H

N

NH

t









 

sidik 


cövheri

                

biuret 

Zülalların qələvi məhluluna bir necə damcı



 

4

CuSO

  

məhlulu əlavə etdikdə o



molekulunda peptid 

rabitə


l

ərinin miqdarından asılı olaraq, bənövşəyi, yaxud qırmızı

bənövşəyi rəng alır.



 

Zülallar və

  

onların natamam hidroliz mə



hsulla

rı (


p

eptidlər, 

polipeptidlər) müsbət

 biuret 


sınağını verirlər. Bundan əlavə oksamid 

(

2



2

NH

CO

CO

N

H



), qlisinamid (

2

2

2



NH

CO

CH

N

H



), malonamid (

2

2

2



NH

CO

CH

CO

N

H



) və.s



. bu kimi madd

ələr də


 biuret 

reaksiyasını verirlər. Bu 

maddələrin hamısının tərkibində

 





NH



CO

 

qrupu var



. Göstərilən faktlardan

 

aydın olur 



ki, zülalların və digər maddələrin (malonamid və. s) 

biuret 


reaksiyasına girməsi,onların 

tərkibindəki 





NH

CO

 

qrupları ilə əlaqədardır. Sxematik olaraq reaksiya aşağıdakı 



Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



şəkildə təsvir edilir:

 

 

İşin gedişi



: 

İki sınaq şüşəsindən birinə yumurta zülalının 

%

1



li məhlulundan 5

-10 


damcı, digərinə isə jelatinin 

%



1

li məhlulundan 5

-

10 damcı əlavə



 

olunur. Sonra sınaq 

şüşələrinin hər ikisinə 10

-

15 damcı 



%

10



li 

NaOH

 

və 1



-

2 damcı 


%

1



 li 

4

CuSO

 

məhlulu 


damızdırılır. Sınaq şüşələrindəki qarışıq qırmızı

-

bənövşəyi



yaxud göy

-

bənövşəyi 



rəngə boyanır.

 

12.2. 



Ninhidrin reaksiyası

 

Zülallar, peptidlərə və sərbəst

 





aminturşularına ninhidrinlə

 



sir 

etdikdə


 

göy


yaxud bənövşəyi rəng  əmələ gəlir. Bu reaksiya bütün zülallarla, eləcə də tərkibində ən 

azı 





vəziyyətdə yerləşmiş bir ədəd amin və bir ədəd karboksil qrupu olan hər bir 

mürəkkəb


 

maddə ilə müsbət nəticə verir.

 

Zülallar ninhidrinin sulu məhlulu ilə 



...NH  CH 

CO 


CH 

CO 


NH 

CH 


CO 

CH 


CO 

NH 


 NH 

NH... 


R

R



R



R

...=  N  CH 



N  CH 


CH 


CH 


N....



..... 

OH 



R

OH 



OH 

R



  OH        

R



R

2Cu(OH)



2

 

2NaOH 



... 

CH 


C  N  CH 

CH 



CH 




R

 



    ONa 

R



R



ONa 



R

Cu 



   

 

 



 

  



 

 

 



 

 

 



N... 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



qızdırıldıqda amınturşular oksidləşərək

 m

üvafiq


 

aldehidə


 

çevrilirlər.

 Bu zaman karbon 

qazı və ammonyak ayrılır.

 

 

 



 

 

 



                                 

 

Reduksiya olunmuş ninhidrin ammonyak  və oksidləşmiş ninhidrinlə



 kondensasiya  

olunaraq  göy

bənövşəyi  mureksid tipli boya əmələ gətirir.



 

 

 



 

 

 



 

 

İşin gedişi



: 

İki sınaq şüşəsi götürüb birinə 5

-

6 damcı yumurta zülalının 



%

1



li 

məhlulundan

digərinə isə



 5-

6 damcı jelati

nin



%



1

li mə


hlulundan 

əlavə


 edilir. S

ınaq 


şüşələrinin hər ikisinə 

ninhidrinin 

%

5



,

0

li mə



hlulundan 3 

damcı


 

damızdırılıb qaynayana 

qədər qızdırılır. 2

-

5 dəqiqə keçdikdən sonra sınaq 



s

ınaq şüşələrindəki qarışıq əvvəlcə 

cəhrayı



qırmızı



, sonra 

göy


-

bənövşəyi rəngə boyanır.

 

12.3. Hopkins-

Adamkeviç

 

reaksiyası

 

Bu re


aksiya tərkibində triptofon qalığı olan zülallar ücün spesi

fik reaksiya hesab 

edilir. Reaksiyanı aparmaq ücün zülal məhlulunu qlioksil turşusu ilə qarışdırıb üzərınə 

CH 


COOH+ 


NH



OH 

OH 


OH 

OH 




 

+CO


2

+NH


3

+ + 


HO 



+

3



NH

 



 




O



H

2

3



 





=  N       

OH 


O

 





Oksidləşmiş

 

ninhidrin 



reduksiya 

olunmuş ninhidrin 

Oksidləşmiş

 

ninhidrin 



reduksiya 

olunmuş ninhidrin 

 

 

Rengli kondensləşmə 



 

məhsulu (göy

-

bənövşəyi rəng)



 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



qatı sulfat turşusu əlavə edirlər . Bu zaman iki maye təbəqəsi arasında qırmızı –

bənövşəyi  rəngli zolaq görünür.

 

 



Jelatinin tərkibində triptofon aminturşusu olmadığı ücün o Hopkins

-adamkevic 

reaksiyasını vermir.

 

 



İşin gedişi

:  

İki sınaq şüşəsindən birinə  5

-10 

damcı


 

%



1

 li


 

 

yumurta zülalı,



 

digərinə isə eyni həcmdə 

 jelatinnin 

%



1

li mə


hlulundan  

əlavə


 edilir. S

ınaq şüşələrinin 

hər ikisinə qatı

 

sırkə turşusu əlavə edib azacıq  qızdırıb soyudurlar. Sonra sınaq 



şüşələrinin divarı ilə ehtiyatla 10

-

12 damcı qatı sulfat turşusu əlavə etməklə məhlul 



laylaşdırılır.

 

İçərisində yumurta zülalı olan



 

sınaq şüşəsində iki məhlulun sərhəddi arasında  

qırmızı –

 

bənövşəyi rəng



 

əmələ gəlir

O biri sınaq şüşəsində isə jelatinin tərkibində 



triptofan olmadığına görə heç bir rəng alınmır.

 

Ədəbiyyat



 

1. 


Əkbərov O.H., Əkbərov E.O. Yüksək molekullu birləşmələr kimyasından praktikum. Bakı, 

CH

2



 

 

CH 



COOH 

NH

2



              +    





OH 

-H

2



 O 

triptofan 

NH 

Qlioksil 



turşusu 

 

 



CH

CH 



NH 

NH 


CH 

COOH   COOH 

CH



CH 



NH

Kondensəşmə məhsulu (qırmızı rəngli)



 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



Universitet nəşr., 2002

 

2. 


Əkbərov O.H., Əzizov A.Ə., Əkbərov E.O. Yüksək molekullu birləşmələr kimyası. Bakı, 

Universitet nəşr., 2004



 

3. 


Əkbərov O.H., Əzizov A.Ə. Yüksək molekullu birləşmələr kimyası, Bakı, Universitet nəşr., 

2007 

Kataloq: gen -> html -> azl -> fakulte -> Kimya fakultesi -> kafedra -> Uzvi kimya -> muhazire
muhazire -> Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova Fakültə: Kimya İxtisas
Kimya fakultesi -> Fakültə: Kimya İxtisas
Kimya fakultesi -> Biologiya ##İxtisas: Biologiya ##Şöbə: Azərbaycan (qiyabi)
Kimya fakultesi -> ##Fakültənin adı
Kimya fakultesi -> ##Fakültənin adı
Kimya fakultesi -> ##book id=513//book name= Heyvanların morfologiya və sistematikası
Kimya fakultesi -> ##book id=744//book name= İmmunalogiya və Enzimologiya
muhazire -> Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova Fakültə: Kimya İxtisas
muhazire -> Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova Fakültə: Kimya İxtisas
muhazire -> Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova, Kəmalə Osman qızı İsgəndərova Fakültə: Kimya İxtisas

Yüklə 343,04 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə