MÜNDƏRİcat giRİŞ


A. Təhsil sahəsində yönümlər və problemlərə münasibət



Yüklə 1,2 Mb.
səhifə3/7
tarix22.07.2017
ölçüsü1,2 Mb.
1   2   3   4   5   6   7


A. Təhsil sahəsində yönümlər və problemlərə münasibət

Respondentlərdən həm oğlanlar, həm qızlar üçün hansı təhsil səviyyəsinin kifayət olmasını soruşulanda, əksər respondentlər bütün gənclər üçün mümkün qədər yüksək təhsil səviyyəsinə yiyələnməyi tövsiyyə etmişdilər. Belə ki, ümumiyyətlə qızlar üçün ali təhsili almağın vacibliyini 87,3% respondent, oğlanlar üçün isə – 88,1% respondent qeyd etmişdir.


Cədvəl 26.

Hansı təhsil səviyyəsi kifayətdir: qızlar üçün

Tezlik

Faiz


Toplanma faiz

tehsil yoxdu

4

0.8

0.8

natamam orta

6

1.2

2.0

tam orta

14

2.8

4.8

peşə-texniki məktəb

4

0.8

5.6

xüsusi orta

15

3.0

8.7

bakalavr

212

42.7

51.4

magistratura

221

44.6

96.0

deməyə çətinlik çəkirəm

20

4.0

100.0

Cəmi

496

100.0




Cədvəl 27.

Hansı təhsil səviyyəsi kifayətdir: oğlanlar üçün

tezlik

faiz

Toplanma faiz

natamam orta

4

0.8

0.8

tam orta

2

0.4

1.2

peşə-texniki məktəb

3

0.6

1.8

xüsusi orta

5

1.0

2.8

bakalavr

125

25.2

28.0

magistratura

312

62.9

90.9

deməyə çətinlik çəkirəm

45


9.1


100.0


Total

496

100.0



Maraqlıdır ki, qızlar daha çox hesab edir ki, onlar özləri yüksək təhsil pillələrinə yiyələnməlidirlər (92,1% - bakalavr və yuxarı), nəinki oğlanlar (müvafiq olaraq 77,7%). Eyni vəziyyət oğlanlara dair demək olar: onlar hesab edir ki, daha çox oğlanlar (92,2%), nəinki qızlar (86%). Fikrimizcə, bu münasibət təhsil nemətləri uğrunda gender rəqabətin qeyriaşkar təzahürüdür. Bu rəqabətin səviyyəsinin yüksəlməsinə belə bir obyektiv əsas vardır ki, nüfuzlu ixtisasların sırası


daralmışdır və əsasən hümanitar (xarici dil, tərcüməçi və s.) və ictimai fənn ixtisasları ilə (hüquq, beynəlxalq münasibətlər, iqtisadiyyat, mennecment) məhdudlaşır. Burada sırf «kişi» və ya «qadın» ixtisasları demək olar ki, qalmamışdır.
Cədvəl 28.


Hansı təhsil səviyyəsi kifayətdir



Cins

kişi

qadın

say

%

say

%

tehsil yoxdu

3

1.8

1

0.3

natamam orta

3

1.8

3

0.9

tam orta

9

5.4

5

1.5

peşə-texniki məktəb

3

1.8

1

0.3

xüsusi orta

10

6.0

5

1.5

bakalavr

71

42.8

141

42.7

magistratura

58

34.9

163

49.4

deməyə çətinlik çəkirəm

9

5.4

11

3.3

Bununla yanaşı məlumdur ki, təhsil səviyyəsi və ixtisas seçimində cənclərin qərarlarına ailənin (valideynlərin istəyi və ya nümunəsi), döstların, və mediaların (təbliğat) təsiri güclüdür. Aşağıdakı cədvəldən məlum olur ki, ailənin seçimi bütövlükdə ailənin rifah və əminamanlıq maraqları ilə müəyyən edilir: əgər adi vəziyyətdə ailədə oğlan və ya qıza üstünlük seçimi 72,9% respondent üçün mövcud deyildirsə (halbuki 25,4% - oğlana, 1,7% qızlaradır), amma çətin maddi halda və ya digər məhdudiyyət olduqda, fərqin olmaması yalnız 30,2% ailədə, oğlan və qızlara dair üstünlük seçimi müvafiq olaraq 53,5% və 16,3% səviyyəsinə qədər yüksəlir.


Ümumiləşmiş halda isə baxmayüaraq ki mütləq əksəriyyət təşkil edən ailələrdə (81%) fərq qoyulmur, yenədə ooğlanlara 16,3% ailələrdə (cəmi 2,7% qızlara qarşı) üstünlük verilir.
Cədvəl 29.




oğula

qıza

eynidir

say

%

say

%

say

%

s2_1. Ailədə ali təhsil almaqda kimə üstünlük verilir? (daimə)

15

25.4

1

1.7

43

72.9

s2_2. Ailədə ali təhsil almaqda kimə üstünlük verilir? (çətin maddi şəraitdə)

23

53.5

7

16.3

13

30.2

s2_3. Ailədə ali təhsil almaqda kimə üstünlük verilir?

72

16.3

12

2.7

358

81.0

Seçim məqamı yarananda, hesablama və təhlilin göstərdiyi kimi (bax aşağıdakı cədvələ), respondent oğlan və qızların fikirləri yaxın olur, yəni hər ikisi ailədə oğulun təhsilini «ştatdankənar vəziyyətdə» daha vacib sayırlar, nəinki ailənin qızının.
Cədvəl 30.


Ailədə ali təhsil almaqda kimə üstünlük verilir?

(çətin maddi şəraitdə)


Cins

kişi

qadın

%

%

Oğula

58.8

50.0

Qıza

11.8

19.2

Eynidir

29.4

30.8

Beləliklə məlum olur ki, təhsilə inkişaf üçün bir qiymətli resurs kimi baxılsa, onda müasir azərbaycan ailələrində onun eyni dərəcədə oğullar və qızlar üçün əl çatan olması yönümləri vardır (lakin bir qədər oğullara üstünlük verilir). Bununla belə rseçim məqamı güclənirsə (maddi və digər cəhətdən) onda, hər iki ailədən birində oğulun üstün tutulması, yalnız 6 ailədən birində isə ailənin qızının üstün tutlması müşahidə olunmuşdur.


Özü-özlüyündə qızların ali təhsilli olmasının müxtəlif səbəblərdən vacibliyi respondentlərin 77% tərəfindən qeyd edilmişdir. Bununla yanaşı 17,3% belə hesab etmir.


Cədvəl 31.




Qızların ali təhsilli olması vacibdirmi?

tezlik

faiz

Toplanma faiz

bəli

382

77.0

77.0

xeyr

86

17.3

94.4

cavab verməyə çətinlik çəkirəm

28

5.6

100.0

Total

496

100.0



Tədqiqat göstərmişdir ki, bu məsələdə fikir ayrılığı kişi-respondentlər və qadın-respondentlər arasında mövcuddur. Birincilərin 59,6% qızların ali təhmsilli olmasını vacib saydığı halda, ikincilərrin 85,8% bu fikir olmuşdur, yəni qızlarvn özlçri üçün ali təhsilin dəyər təşkil etməsi, və başqalarının buna münasibəti arasında ziddiyyət vardır: həm ailədə, həm qarşıya qoyulan cins qrupunda qızların təhsilli olması özlərinin hesab etdiyi qədər zənn edilmir.


Cədvəl 32.


Qızların ali təhsilli olması vacibdirmi?



cins

kişi

qadın

%

%

bəli

59.6

85.8

xeyr

33.7

9.1

cavab verməyə çətinlik çəkirəm

6.6

5.2

Aşağıdakı cədvəldən göründüyü kimi bu münasibət ailə vəziyyətindən də sılıdır: maddi səviyyəsi ortadan aşağı olan ailələrdə nisbətən az respondent (64% - digər qruplardakı 75-79% qarşı)



Cədvəl 33.


Qızların ali təhsilli olması vacibdirmi?


Maddi vəziyyət

yaxşı

orta

ortadan aşağı

%

%

%

bəli

75.0

78.9

64.1

xeyr

22.9

14.7

28.2

cavab verməyə çətinlik çəkirəm

2.1

6.4

7.7

Fikirlərini əsaslandıran respondentlərin belə bir neçə daha tez-tez səslənən göstərici dəlilləri gətirmişdilər:



«Aile və cəmiyyət uchun savadli qadin vacibdir», «qizlar da, oglanlar kimi, eyni səviyyədə təhsil almalidirlar», «istər oglan, istərsə də qiz cəmiyyətin bir parçasidir, və onun inkişafı üçün hamı təhsilli olmalıdır».
Tələbələrdən aliməktəbə nəüçün qəbul olunmalarının səbəbini soruşanda, cavabların reytinqinə görə aşağıdakı kimi sıralanması əldə olunmuşdur:
Cədvəl 34.


Ali məktəbə nə üçün qəbul olmusunuz?


Tezlik

faiz

Toplanma faiz

maraqlı peşəyə yiyələnmək

115

23.2

23.2

rəhbər olmaq, yüksək vəzifə tutmaq

111

22.4

45.6

intellektual sahəyə mənsub olmaq

100

20.2

65.7

öz statusumu yüksəltmək

72

14.5

80.2

digər səbəb

42

8.5

88.7

diplom almaq

33

6.7

95.4

valideyinlər məcbur etdilər

11

2.2

97.6

cavab verməyə çətinlik çəkirəm

10

2.0

99.6

çünki hamı oxuyur

2

0.4

100.0

Total

496

100.0




Yüklə 1,2 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə