Organopatologiya qon yaratuvchi va limfoid sistema kasalliklari



Yüklə 2,28 Mb.
səhifə13/46
tarix05.05.2017
ölçüsü2,28 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   46

Krvuq o`smalari ko`proquchraydi. Gistologik tuzilishiga ko`ra, oraliq hujayrali papilloma, yassi hujayrali papilloma, yassi q

metaplaziyasi hamda bez metaplaziyasi bilan utayotgan

oraliq hujayrali rak va yassi hujayrali rak tafovut silinadi.

Papillomalar 0,2-1,0 sm kattalikda, odatda yakka bo`ladi, no-zik fibrovasqo’lyar tuqimadan tuzilgan oyoq.chasi bor, usti

tabakd-lashgan ko`p kavatli oraliq hujayrali epiteliy bilan

qoplangan.

NAFAS ORGANLARI KASALLIKLARI


RINIT


BURUN Bo`ShLIg` I o`smaLARI

LARINGIT

HIQILDOQ o`smaLARI VA o`smaSIMON TUZILMALARI

O`PKA TOMIRLARI PATOLOGIYaSI

o`pka arteriyasi va tarmohujayralari emboliyasi

o`pka gipertenziyasi

ChAQALOHUJAYRALARNING RESPIRATOR DISTRESS SINDROMI

o`PKA ATELEKTAZLARI

Go`DAKLARNING To`SATDAN o`LIB QOLIShI SINDROMI

o`PKANING SURUNKALI OBSTRUKTIV KASALLIKLARI

Surunkali bronxit

o`pka emfizemasi

Bronxial astma

Bronxoektaziya

RESTRIKTIV o`PKA KASALLIKLARI

Kattalarda uchraydigan o’tkir respirator distress sindrom

Idiopatik o’pka fibrozi

o`PKANING INFEKSION KASALLIKLARI

Krupoz pnevmoniya

Bronxopnevmoniya

Pnevmosistali pnevmoniya

Virusli va mikoplazmali pnevmoniyalar

o`pka abssessi

o`PKA o`smaLARI

Bronxogen rak

Bronxa-alveolyar rak

Bronxlar karsinoidi

PLEVRITLAR


Nafas organlari kasalliklari juda har xil bo’lishlari bilan ajralib turadiki, bu kasallik jarayonning qaerda joylashganligini, etiologik

omillarning turli-tumanligi, bemorlarning

yoshiga aloqador xususiyatlari, organizm immo`n sistemasi holatiga bog`liq. Kasallik jarayonining qaerda joylashganligiga

qarab: 1) yuqori nafas yo’llari kasalliklari (Burun va Burun

oldi bo’shlig`i, halqum); 2) pastki nafas yo’llari kasalliklari (hiqildoq, traxeya, bronxlar, o’pka) tafovut qilinadi.

Nafas organlarida yallig`lanish jarayonlari, distrofiq immunopatologik jarayonlar, o’smalar bo’lishi mumkin. Rivojlanish nuqsonlari,

anomaliyalari, qon aylanishi izdan chiqqan hollar

ham kuzatiladi.

o`pkaga o’tgan havo bilan qon o’rtasida bo’ladigan gazlar almashinuvini ta'minlab beruvchi nafas organlari kasalliklari orasida

bronx-o’pka siste- masining kasalliklari muhim

ahamiyatga ega. Bronx-o’pka sistemasida ro’y beradigan jarayonlar juda har xil. Ular rivojlanish nuqsonlariga o’pkada qon

aylanish izdan chiqqanicha, tabiatan spesifik va nospesifik

yallig`lanish jarayonlari borligiga bog`liq bo’lishi mumkin.

o`pkadagi obstruktiv va o’sma kasalliklari kattagina o’rin egallaydi. hattoki YURAK dekompensasiya mahalida kichik qon aylanish

doirasida qon dimlanib qolishi ham o’pka parenximasini

zararlantiradi.

RINIT
Rinit - Burun shilliq pardasining yallig`lanishi bo’lib, yuqori nafas yo’llarida eng ko’p uchraydigan kasalliklar jumlasiga kiradi. Bu

infeksion va tabiatan infeksiyaga aloqadormas,

o’tkir va Surunkali bo’lishi mumkin.

o`tkir rinit kataral yallig`lanish bilan ta'riflanadi. Endigina boshlanib kelayotgan davrda rinoskopiya o’tkaziladigan bo’lsa, Burun

shilliq pardasining qonga to’lib (giperemiya), shishib

turgani aniqlanadi. Mikroskop bilan tekshirib ko’rilganida epiteliyning qisman ko’chib to`shgani va vorsinkalarning yo’qolib ketgani

topiladi. Yallig`lanish jarayoni zo’rayib borgani

sayin shish kuchayib, Burundan seroz-shilimshihujayrali, shilimshiq yiringli suyuhujayralik kela boshlaydi, ayniqsa bezlar va tomirlar atrofida

juda seziladigan dumaloq hujayrali yallig`lanish

infiltrati paydo bo’ladi. Infeksiya tufayli boshlangan rinitlarda o’ziga xos, ya'ni spesifik belgilari kuzatiladi. Chunonchi, grippoz rinitda

Burundan qon kelib, qattiq bosh og`rig`i

paydo bo’lishi mumkin. Tomirlar in'eksiyasi yaqqol ko’zga tashlanib turadi, qon quyilishi harakterlidir. Difteritik rinitda Burun shilliq

pardasi fibrinoz karash bilan qoplanib, qon

aralash yiring kelib turishi mumkin.

Surunkali rinit Burun shilliq pardasida hadeganda barham topavermaydigan distrofik o’zgarishlar boshlanishi bilan ajralib turadi.

Surunkali rinitni uchta klinik-anatomik xili

tafovut qilinadi: Surunkali kataral rinit, Surunkali atrofik rinit va Surunkali gipertrofik rinit.

Surunkali kataral rinit Burun shilliq pardasi epiteliysining ko’proq darajada metaplaziya va giperplaziyaga uchrashi bilan

ta'riflanadi. Kiprikli epiteliy kubsimon, ba'zida esa

mugo`zlanuvchi epiteliyga aylanadi. Shilimshiq bezlarning ham soni ko’payib, ularda shilimshiq gipersekresiyasi boshlanadi.

Bezlarning chiqarish yo’llari kengayib ketadi. Burundan

seroz, shilimshihujayrali, shilimshiq-yiringli suyuhujayralik kelib turishi mumkin.

Surunkali atrofik rinit Burun shilliq pardasi atrofiyasi bilan, gohida esa Burun chig`anohujayralari suyak skeleti atrofiyasi bilan ta'riflanadi.

Ayni vaqtda Burun shilliq pardasi

yupqalashib, Burun chig`anohujayralarining tomirlari, g`orsimon venoz chigallari puchchayib qoladi, shilimshiq bezlar atrofiyaga uch-

raydi. Kiprikli epiteliy yassi epiteliyga aylanadi. Klinik

jihatdan olganda Surunkali atrofik rinit Burunning qurib, bitib turishi, hidlarni sezmay qolishi bilan ifodalanadi.

Surunkali gipertrofik rinit Burun shilliq pardasi va bezlardagi to’qima epiteliysi elementlarining o’sib ketishi bilan ajralib turadi.

Epiteliy yumshab qoladi, ba'zi joylarda

kiprikli epiteliy yo’qolib ketadi. Burun chig`anohujayralarining gipertrofiyasi ayniqsa sezilarli bo’ladi, chig`anohujayralarning yuzasi silliq,

g`adir-budir, so’rg`ichli bo’lishi mumkin. Surunkali

kataral rinitdan farq qilib, Burun doimo bitib turgan holda bo’ladi va undan bir talay suyuhujayralik kelib turadi.

Vazomotor rinit vazomotorlar funksiyasining buzilishiga bog`liq bo’lib, bundaBurun shilliq pardasidagi nerv oxirlarining salgina

bo’lsa-da ta'sirlanishi, Burunning birdan bitib

undan bir talay suv-shilimshihujayrali suyuhujayralik kelishi, aksa urishi bilan ifodalanadigan zo’r reaksiya boshlanishita olib keladi. Burun

shilliq pardasi yo’g`onlashib, epiteliysi ko’p qavatli

yassi epiteliyga aylanadi (metaplaziya). Shilimshiqqa boy qadahsimon q- larning mo’l-ko’l bo’lishi harakterlidir. Stroma

shishib, tolalari ajralib turadi, ko’pincha kollagenlashadi.

Allergik rinit uchunshilliq pardaning sezilarli darajada shishib turishi harakterlidir.

Burunning qo’shimcha sinuslaridagi yallig`lanish kasalliklari natijasida poliplar paydo bo’lishi mumkin. Poliplar qo’lrang, ba'zan

sarg`ish-qizil tusda, liqildoqsimon konsistensiyada

bo’lib, yuzasi ko’zga silliq ko’rinadi. Ularning katta-kichikligi va soni har xil bo’ladi.
BURUN Bo`ShLIG` I o`smaLARI

Kelib chiqishi jihatidan har xil. Aksari tabiatan epitelial, goho me- zenximal o’smalar bo’ladi. Xavfsiz o’smalardan papillomalar,

adenomalar, fibromalar, gemengiomalar,

xondromalar, osteomalar uchraydi. Xavfli o’smalar jumlasidan rak (yassi hujayrali raq sarkoma, melanoma kuzatiladi-ki, ular

o’zining tuzilishi jihatidan boshqa joylarda uchraydigan

shunday o’smalardan farq qilmaydi.


LARINGIT

Laringit - halqumning yallig`lanishi - ancha ko’p tarqalgan kasallik bo’lib, sabablari har xil. Ko’pchilik hollarda viruslar, jumladan A, V

gripp virusi, adenovirus va boshqa respirator

viruslar etiologik omil bo’lib hisoblanadi. Bolalarda respirator virus, shuningdek A va V gripp virusi odatda hiqildoq, traxeya va

bronxlarni birgalikda zararlab,

laringotraxeobronxitga sabab bo’ladi.

Morfologik jihatdan olganda hiqildoqqa shish kelib, unda mononuklear- lardan iborat infiltrasiya paydo bo’ladi. Yuqori nafas

yo’llarida virus infeksiyasi saqlanib qolgan mahalda

o`nga bakterial, ayniqsa stafilokokq streptokokk infeksiyasi ham qo’shiladi. Ana shunday ikkilamchi bakterial infeksiya

qo’shilganida shilimshiq ekssudat yiringli ekssudatga aylanadi.

Bundaeroziyalar ham paydo bo’lishi mumkin.

Klinika amaliyotida laringitning ikki turi - silga aloqador va difteritik laringit hammadan katta ahamiyatga ega. Silga aloqador

laringit ekssudativ yoki proliferativ jarayon

ko’rinishida o’tib, miliar do’mboqchalar ham paydo bo’lishi mumkin. Difteritik laringit, shilliq pardada yuza nekrozlar boshlanib,

fibrinoz ekssudat paydo bo’lishi bilan ta'riflanadi.

hIQILDOQ o`smaLARI VA o`smaSIMON TUZILMALARI


Kelib chiqadigan manbasiga ko’ra har xil. hiqildoqda ko’proq poliplar, papillomalar va yassi hujayrali rak uchraydi.

hiqildoq poliplari diametri 0,5 sm dan kamroq bo’ladigan yarim sferik tuzilmalar bo’lib, asosan chin ovoz boylamlari sohasidan

joy oladi. Mikro- skopik jihatdan olganda ular

odatdagi ko’p qavatli epiteliy bilan qoplangan, fibroz to’qimadan iborat. Polip ikkinchi ovoz boylamidan shikastlanadigan bo’lsa,

uning yuzasi yara bo’lib ketishi mumkin. Poliplar

odatda tamaki che- kadigan kashandalar yoki ashulachilarda kuzatiladi ("ashulachilar tugo`ncha- lari"), bu narsa poliplarning

paydo bo’lishida to’qimalar ta'sirlanishining ahamiyati

borligini ko’rsatadi. Polip stromasida (fibroz to’qimasida) mono- nuklear leykositlar uchraydi, tomirlar kengayib, qonga to’lib

turadiki, bu polipning tabiatan yallig`lanishiga

aloqador ekanligini qo’rsatadi.

hiqildoq papillomasi xavfsiz o’smalar jumlasiga kiradi va chin ovoz boylamlarining qoplagich epiteliysidan paydo bo’ladi.

Papillomalarning ikki turi tafovut qilinadi: qattiq va

yumshoq papillomalar. Yumshoq xili xuddi malina mevasiga o’xshab ketadigan to’q qizil rangli tuzilmadir. Qattiq papilloma

odatda mayda do’mboqchali qo’lrang-oqish tusli bo’ladi.

Papilloma diametri ahyon-ahyonda 1 sm dan katta keladi. Mikroskop bilan tekshirib ko’rilganda papilloma ko’p qavatli yassi

epiteliy bilan qoplangan bir talay barmoqsimon ingichka

o’simtalardan iborat bo’ladi. Ularning o’rtasida biriktiruvchi to’qima stromasi ko’zga tashlanadi. Epiteliy hujayralari odat- dagi

tuzilishga ega bo’lib, ularda anaplaziya belgilari

ko’rilmaydi.

Papilloma travmatik shikastga uchraganda yorilishi va epiteliysi keyinchalik regenerasiyaga uchrashi mumkin. Bundayhollarda

papilloma yassi hujayrali rakka o’xshab ko’zga tashlanishi

mumkin. Katta yoshli odamlarda papilloma odatda bitta, bolalarda esa ko’p sonli bo’ladi va ko’p qavatli yassi epiteliysining ancha

zo’r berib o’sib borishi bilan ajralib turadi. Bunday

holda papilloma tabiatan virusga aloqador deb hisoblanadi. Shu xildagi papillomalar hech qacqon malignizasiyalanmaydi va

o’smirlik davrida ko’pincha regressiyaga uchraydi.

hiqildoq raki ancha kam, asosan chekadigan 40-60 yashar erkaklarda uchraydi. hiqildoq raki etiologiyasida hiqildoq shilliq

pardasini mudom ta'sirlab turadigan ekzogen omillar,

masalan, tamaki tutini, asbest changi muhim ahamiyatga ega. Shu munosabat bilan hiqildoq raki aksari Surunkali laringit,

keratoz, leykoplakiyalar bo’lgan mahalda boshlanadi. Rak

hiqildoqning har qanday qismida ham paydo bo’lishi mumkin, lekin aksari hiqildoqning boylam ustidagi bo’limida, goho

hiqildoq ovoz boylamlari sohasida paydo bo’ladi va bir qadar

sekin o’sib borishi kamdan-kam va kechki muddatlarda metastaz berishlari bilan ajralib turadi.

hiqildoq rakining gistologik tuzilishi har xil bo’ladi. 95 foiz hollarda u yassi hujayrali (mugo`zlanadigan va mugo`zlanmaydigan)

rakdir. Goho adenokarsinoma kuzatiladi. hiqildoq

raki oldiniga rivojlanib boradi, keyin esa zo’rayib, ko’pincha yaralanib ketadigan qo’lrang noma-sadafsimon pilakcha ko’rinishiga

kiradi. hiqildoq o’smasi juda har xil darajada

anaplaziyaga uchraydi.

Qay tariqa o’sib borishiga qarab hiqildoq rakining uchta asosiy turi tafovut qilinadi: ekzofit (yoki papillyar), endofit (yoki

infiltrativ-yarali) va aralash raq hiqildoq rakining

eng barvaqt ma'lum beradigan klinik simptomi ovozning xirillab qolishidir, o’sma kattalashib borgan sayin ovoz tobora ko’proq

xirillayveradi va yo’qolib ham qolaveradi (afoniya).

Og`riq, disfagiya bo’lishi mumkin, qon aralash balg`am tashlab yo’talishi, qon ketishi ham harakterlidir. Rakning yara bo’lib ketgan

joyiga ko’pincha infeksiya ham o’tadi. Vaqtida nur bilan

davo qilinadigan bo’lsa, bu kasallikning oqibati nisbatan xayrli. Kasalliklarni o’limga olib boradigan sabab nafas yo’llari distal

bo’limlarining infeksiyasi, hayot uchunmuhim

organlarda paydo bo’lgan metastazlar, kaxeksiyadir.

Nazofaringeal karsinoma kam uchraydigan o’smalardan bo’lib, Epshteyn- Barr virusi tufayli boshlanadi deb hisoblanadi. Bu

o’smaning uchta gisto- logik xili tasvirlangan: yassi hujayrali

mugo`zlanuvchi raq yassi hujayrali mugo`zlanmaydigan rak va tabaqalashmagan raq Shulardan so’nggisining genezi

Epshteyn-Barr viro`sig`a ko’proq bog`liq. Mikroskop bilan tekshirib

ko’rilganda bu o’sma aniq chegaralari bo’lmagan yirik yadroli, yirik epitelial hujayralardan iborat bo’lib chiqadi. o`smada talaygina

limfositlar ham topiladi. Shuning uchunbu o’smani

limfoepitelioma ham deyiladi.

o`PKA TOMIRLARI PATOLOGIYaSI


o`pka arteriyasi va tarmohujayralarining emboliyasi

o`pka arteriyasi va tarmohujayralarining emboliyasi juda ko’p hollarda odamning to’satdan o’lib qolishiga sabab bo’ladi. Ayni vaqtda

oyoq chuqur venalarining trombozida o’pka arteriyasining

asosiy tarmog`i hammadan ko’ra ko’proq okklyuziyaga uchraydi (tromboemboliya). Emboliyaning qanday oqibatlarga olib

borishi emboliyaning katta-kichikligiga, tiqilib qolgan tomirlarning

diametriga, umumiy qon aylanish bilan o’pkada qon aylanish holatiga bog`liqdir.

Yirik embollar odamda o’pka arteriyasi bilan bosh tarmog`i yoki bifur- kasiyasi tiqilib qolishiga sabab bo’ladi. Bundagipoksiya

yoki YURAK o’ng bo’lmasining birdan kengayib ketishi (o’tkir sog

pulmonum) tufayli odam to’satdan o’lib qoladi, shy bilan birga pulmonokoranar refleks natijasida ham. Bundayhollarda o’pkada

qanday bo’lmasin biror xildagi struktura

o’zgarishlarini topib bo’lmaydi.

Bir muncha mayda embollar periferik o’pka arteriyalari yo’liga tiqilib qoladi. Qon aylanishi izdan chiqmagan bo’lsa, o’pka bronxial

arteriyalardan qon bilan ta'minlanib turadi, shy

narsa o’pka parenximasini tirik holda saqlab qoladi. YURAK tomirlar sistemasi yetishmovchiligi sharoitlarida o’pka arteriyasi

tarmohujayralarining tiqilib qolishi (okklyuziyasi) o’pka

infarktiga olib boradi. o`pka infarkti shuning uchunham YURAK yetishmovchiligi bo’lgan keksa odamlarda ko’proq kuzatiladi.

Tabiatan gemorragik tusda bo’ladigan o’pka infarktida ishemik

nekroz alveolalar devorlari, bronxiolalar va mayda tomirlarga tarqaladi, holbuki qon quyilgan mahalda o’pkaning tuzilishi

saqlanib qoladi. Bundan tashqari, qon quyilgan joylar

infarktdan farq qilib, periferiya bo’ylab joylashishi shart emas. Infeksiyalangan embol mahalida septik infarkt boshlanib, o’pka

abssessiga aylanib ketadi.

o`pka arteriyasi va tarmohujayralari emboliyasining klinik ko’rinishlari har xil massiv o’pka emboliyasida (o’pka besh bo’lagidan

to’rttasining tomirlari tiqilib qolganida) odam to’satdan o’ladi.

o`pka bo’laklarining yirik arteriyalari tiqilib qolganida birdan og`riq turib, odamda hansirash boshlanadi va u hushidan ham ketib

qoladi. Bundaysindrom miokard infarkt uchunham

harakterlidir, shy munosabat bilan o’pka angioagrafiyasi yordamida differensial diagnostika o’tkazilishi zarur bo’ladi. Yoshi 50 dan

oshgan kasallar ko’pincha o’lib qoladi.

Embol parchalarga ajralib ketgan mahallarda (embol fragmentasiyasida) embol qismlari periferik tomonga surilib borib,

kichikroq infarktlarga sabab bo’lishi mumkin. Kasalga

fibrinolitik vositalar yuborilganda embol bir necha soat yoki kunlar davomida lizisga uchrashi mumkin. Fibrinoliz oxiriga yetmay

chala qolsa, embollar uyushib, intimada fibroz

pilakchalar hosil bo’ladi. Mayda embollar qanday bo’lmasin biror xildagi simptomatikaga olib bormasligi mumkin. Yoki ko’krak

qafasida og`riq turib, yo’tal to`tadi, o’pkaga qon quyilishi

tufayli gemoftiz boshlanadi. o`pka infarkti boshlanganida ko’krak qafasida og`riq turib, yo’tal, plevral og`rihujayralar, gemoftiz bo’lishi

harakterlidir, hansirash ham mumkin.

Kasallik klinikasi embollar soniga, YURAK-tomirlar sistemasi ahvoliga ham bog`liq. Ko’p sonli embollar o’pka gipertenziyasiga va

Surunkali shakldagi sor pulmonum ga sabab bo’lishi mumkin.

O`PKA GIPERTENZIYaSI

o`pka gipertenziyasi, ya'ni qon aylanish doirasida qon bosimining ko’tarilib ketishi birlamchi va ikkilamchi bo’lishi mumkin.

Birlamchisining etiologiyasi noma'lum, ikkilamchisi, turli

patologik jarayonlar tufayli boshlanadi. o`pka gipertenziyasi o’pka tomirlar skleroziga sabab bo’ladi.

o`pka tomirlari sklerozi ham birlamchi va ikkilamchi sklerozga bo’linadi. o`pka tomirlarining ikkilamchi sklerozi qon bosimiga

qarshilik kuchayganida yoki kichik qon aylanish doirasida

aylanib yurgan qon hajmi ko’payib ketganda kuzatiladi. Qon oqimiga qarshilik kuchayganida o’pka tomirlarida boshlanadigan

ikkilamchi skleroz quyidagi hollarda ko’riladi: 1) o’pkada

ko’p sonli embollar bo’lganida; 2) o’pkaning ko’p qismi rezeksiya qilinganida; 3) mitral stenozida; 4) o’pkaning vena-okklyuzion

kasalligida; 5) arteriyalar torayib qolganida (sklerodermiya,

Vegener granulyomatozida); 6) Surunkali gipoksiya va vazoqonstriksiyada (o’pkada Surunkali obstruktiv jarayonlari, Surunkali

interstisial pnevmoniya, pnevmoqonioz bo’lganida).

Aylanib yurgan qon hajmi ko’payib ketganiga aloqador ikkilamchi skleroz tug`ma YURAK nuqsonlari mahalida bo’lmalar orasidagi

to’siq nuqsoni, qorincha- lar orasidagi to’siq nuqsoni

bo’lganida, Fallo tetradasi, yirik tomirlar transpozisiyasida kuzatiladi.

o`pka tomirlari birlamchi sklerozining sabablari quyidagilardir:

-tomirlarni toraytiradigan neyrogumoral ta'sirlariga o’pka tomirlarining odatdan tashqari reaksiya ko’rsatishi;

-tomirlar devorida boshlangan ba'zi immunopatologik jarayonlar shakl- lari;

- tomirlarning mudom torayib turishiga sabab bo’ladigan moddalar ta'siri;

- aftidan, prostaglandinlar ishlanib chiqayotgani munosabati bilan uzoq davom etgan vazoqonstriksiyasi natijasida endoteliyning

zararlanishi.

Kichik qon aylanish doirasida xoh birlamchi, xoh ikkilamchi gipertenziya yuzaga kelganda o’pkaning butun tomirlar tarmog`i hattoki

kapillyarlar ham jarayonga qo’shilib ketadi. Lekin har xil

kalibrdagi tomirlarda ro’y beradigan struktura o’zgarishlari tabiatan har xil bo’ladi. o`pkaning asosiy arteriyasi va uning yirik

tarmohujayralarida xuddi katta qon aylanish doirasi

arteriyalarida bo’lganidek ateroskleroz yuzaga keladi. o`rtacha arteriyalarda intima qalinlashib, silliq musqo’l hujayralari

gipertrofiyalanadi. Mayda arteriyalar va arteriolalarda

bir muncha sezilarli struktura o’zgarishlari ro’y beradi: intimaning qalinlashuvi, tomir o’rta pardasining qalinlashuvi, ichki va tashqi

elastik membranalar reduplikasiyasi shular

jumlasidandir. Bu tomirlar devorining qalinlashib qolishi ularning yo’li torayib qolishiga olib keladi. Tomirlar devorining qay

darajada alterasiyaga uchrashi o’pka

arteriyalaridagi bosim miqdoriga bog`liqdir.

o`pka tomirlarining ikkilamchi sklerozi har qanday yoshda boshlanishi mumkin. holbuki, birlamchi skleroz yosh odamlarda, aksari

ayollarda boshlanadi. o`pka tomirlari ikkilamchi sklerozi

klinik ko’rinishlari shy sklerozga olib kelgan patologik jarayonning turiga bog`liqdir (YURAK yoki o’pka kasalliklari, Surunkali bronxit,

birlamchi emfizema, pnevmoqoniozlar,

bronxoektaziyalarga). o`pka tomirlarining birlamchi sklerozi uchunodamning salga charchab qoladigan bo’lishi, hushdan ketib

turishi, hansirashi harakterlidir, goho ko’krak qafasida ham

bo’ladi . Aksari nafas yetishmovchiligi, sianoz boshlanadi.

Kasallarni o’limga olib boradigan sabab sor pulmonum boshlanishi munosabati bilan o’ng YURAK yetishmasligidir.

ChAQALOHUJAYRALARDA UChRAYDIGAN RESPIRATOR

DISTRESS-SINDROM

Chaqalohujayralarda nafas yetishmay qolishining sabablari har xil, bular quyidagilardan iborat bo’lishi mumkin: 1) homilador ayolning

haddan tashqari harakatsiz tarzda hayot kechirgani; 2)

tug`ruq mahalida kalla ichiga zarar yetgani; 3) qog`onoq suvlari yoki qon laxtalari aspirasiyasi tufayli nafas bo’g`ilishi, asfiksiya); 4)

kindikning homila bo’yniga o’ralib qolishi

natijasida ona qornida yuz beradigan homila gipoksiyasi; 5) o’pkaning rivojlanish nuqsonlari.

Biroq nafas yetishmovchiligining eng ko’p uchraydigan sababi respirator- distress sindromidir. Nafas yetishmovchiligi bola

tug`ilgan zahoti ma'lum bo’ladigan boshqa turlardan farq

qilib, respirator distress-sindromda o’tkir nafas yetishmovchiligiga xos belgilar, bola tug`ilganidan keyin bir necha minut yoki hatto

soat o’tgach paydo bo’ladi. Nafas yetishmovchiligi

zo’rayib boraveradi va zarur choralar ko’rilmaydigan bo’lsa, o’limga olib boradi.

Respirator distress-sindrom aksari oy-kuni yetmasdan, 2500 grammdan kam og`irlikda, ayniqsa 1000-1500 gramm og`irlikda

tug`ilgan bolalarda ko’proq kuzatiladi. Respirator

distress-sindrom xavfini tug`diradigan boshqa omillar jumlasiga onadagi diabet kasalligi, alveolalar epiteliysi tabaqalanishining

kechiqishi, tug`ruq faoliyati boshlanmasdan turib

ona qornini yorib bolani olish (Keser kesish), prenatal asfiksiya kiradi. Respirator distress-sindrom o’g`il bolalarda ko’proq

kuzatiladi.

Patologik anatomiyasi. o`pka havosiz bo’lib ko’zga tashlanadi, paypaslab ko’rilganida qattiq, og`ir, rangi qizil, ola-bula bo’ladi.

Bola o’lgan zahoti murdasi yorib ko’riladigan bo’lsa, o’pkasi

bir qadar g`ovakroq bo’ladi. Mikroskop bilan tekshirib ko’rilganida o’pkaning zararlangan joylarida atelektazlar va emfizemaga

xos tarzda shishib ketgan respirator bronxiolalar va

alveolalar topiladi. Kapillyarlarda qon dimlanib turib qolgani ko’zga tashlanadi. Biroq, eng harakterli morfologik belgi atelektaz

bor joylarda ham, o’pka shishib turgan joylarda

ham gialin membranalar bo’lishidir. Gialin membranalar ba'zi hollarda o’pka respirator yo’llarning devorlariga taqalib turgan

halqalar yoki to’siq ko’rinishidagi yupqa eozinofil

amorf massalar holida uchraydi. Boshqa hollarda ular alveolalar bo’shlig`ini to’ldirib turadi. Gialin membranalarda alveolyar

epiteliyning nekrozga uchragan hujayralar va amnionga

aloqador yakka-yakka tangachali hujayralar topiladi. o`pkaning respirator yo’llari eritrositlar aralashgan shish suyuhujayraligi bilan to’lib

turadi. Interstisiyga qon quyilgan bo’lishi ham

mumkin.


Gialin membranalar hosil bo’lishida uch bosqich tafovut qilinadi. Alveolalar bo’shlig`i periferiyasi tarkibida fibrin bo’ladigan shish

suyuhujayraligining to’planib borishi shy membranalar

hosil bo’lishining birinchi bosqichidir. Ikkinchi bosqichida ko’chib to`shgan hujayralar aralashgan yumshoq donador yoki fibrillyar

eozinofil material hosil bo’lib, keyin u zichlashadi va


Kataloq: uum -> uum-patanatomy -> 3.amaliy-qism -> amaliy-mashgulotlar
uum -> Travmatologiya va ortopediyaning maqsad va vazifalari
uum -> Toshkent tibbiyot akademiyasi «tasdiqlayman»
3.amaliy-qism -> Патогенез and factors of the risk? Makroskopicheskie types aterosklerozis change, their morphology? The Microscopic stages of ateroskleroz? Ateroskleroz aortas, morphological manifestations, complications? Ateroskleroz kidney artery
amaliy-mashgulotlar -> Жигар циррози, рак, Ўт-тош касаллиги
3.amaliy-qism -> Нафас системаси касалликлари
3.amaliy-qism -> Ўпка касалликларининг клиник белгилари ва патологоанатомик ўзгаришлари турли-туман бўлиши этиологик омилларнинг кўплигига, ўпка структур бирликларининг ўзига хослигига ҳамда касаллар ёшига боғлиқ

Yüklə 2,28 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   46




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə