Psixologiya



Yüklə 4,11 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/69
tarix23.12.2016
ölçüsü4,11 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   69

              Psixologiya

 

 



1.

 



0

 

 



 

YYSQ


 

 



www.yysq.org

  

www.elmler.net

  

Ġntellektual-Elektron Kitabxananın təqdimatında 

 

2014



 

“Gənc elektron elm” N 101  (44- 2014) 

Ümumi psixologiya 

 

Ali pedaqoji məktəblərin bakalavr 

pilləsi tələbələri üçün dərslik 

 

                   

 

Prof. S.Ġ.Seyidov və prof. M.Ə.Həmzəyevin 

elmi redaktorluğu ilə 

 

 



Bakı –YYSQ – 2014

 

 

www.kitabxana.net – Milli Virtual-Elektron Kitabxananın e-nəşri 

 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 



 



www.elmler.net

  

 



 

Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzinin təqdimatında

 

 “Gənc elektron elm”: elektron kitab N 101 (44 - 2014) 



 Bu elektron nəĢr 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 

y

anında Gənclər Fondu tərəfindən qismən maliyyələşdirilən,

 

Yeni 



Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun

 “

Gənc elektron elm –



 

Virtual İnternet resurs mərkəzi”  innovativ

-intellektual 

layihəsi 

çərçivəsində rəqəmsal nəşrə hazırlanır və yayımlanır. 

 

Layihənin maliyyələĢdirir: 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında 

 

 

Gənclər Fondu



 

http://youthfoundation.az



 

YYSQ - 

http://www.yysq.org

 

 

http://www.elmler.net

 

 



Kitab YYSQ tərəfindən e-nəĢrə hazırlanıb. 

YYSQ - Milli Virtual-Elektron  Kitabxananın e-nəĢri 

Virtual redaktoru və e-nəĢrə hazırlayanı:  Aydın Xan (Əbilov), 

yazar-kulturoloq 



 

Bu silsilədən olan 

e-

nəşrlərimizlə buradan tanış olun:



 

http://kitabxana.net/?oper=e_kitabxana&cat=173

 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



 

 



 

DĠQQƏT 


 

Möəlliflik höququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və 

əlaqədar beynəlxalq sənədlərə uyğun qorunur. Möəllifin razılığı olmadan 

kitabın bötöv halda, yaxud hər hansı bir hissəsinin nəşri, eləcə də elektron 

informasiya daşıyıcılarında, İnternetdə yayımı yasaqdır. Bu qadağa 

kitabın elmi mənbə kimi istifadəsinə, araşdırma və tədqiqatlar öçön 

ədəbiyyat kimi göstərilməsinə şamil olunmur. 

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 



 



 

Ümumi psixologiya 

 

Psixologiya 



 

 

 



           

 

Ali pedaqoji məktəblərin bakalavr 



pilləsi tələbələri üçün dərslik 

 

 

                   



Prof. S.Ġ.Seyidov və prof. M.Ə.Həmzəyevin 

elmi redaktorluğu ilə 

 

 



 

 

 



Bakı –YYSQ – 2014

 

 

 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 





Rəyçilər: 

 

Ə.Ə.Əlizadə – psixologiya elmləri doktoru, professor



G.Tağıyeva – psixologiya elmləri namizədi, dosent; 

Azərbaycan  Respublikası  Təhsil  Problemləri  Ġnstitutunun 

psixologiya və yaĢ fiziologiyası Ģöbəsi. 

 

 



 

 

Ali pedaqoji məktəblərin bakalavr pilləsi 



tələbələri üçün dərslik 

 

Dərslikdə  «Psixologiya»  proqramına  (2005)  müvafiq  olaraq 



psixologiyanın  predmeti  və  metodları,  fəaliyyət  və  ünsiyyət, 

Ģəxsiyyət  və  qrupların  psixologiyası,  psixi  proseslər  və  hallar, 

Ģəxsiyyətin fərdi psixi xassələri, yaĢ və pedaqoji psixologiyanın 

predmeti  və  vəzifələri,  məktəbə  daxil  olanadək,  kiçik  məktəb 

yaĢı,  yeniyetməlik  və  ilk  gənclik  yaĢı  dövrlərində  psixi 

inkiĢafın əsasları, tərbiyə, təlim, pedaqoji fəaliyyət və müəllim 

Ģəxsiyyəti  psixologiyası,  məktəbə  psixoloji  xidmətin  əsasları 

psixologiya  elminin  müasir  nailiyyətlərinə  uyğun  Ģəkildə  öz 

əksini tapmıĢdır.  

Dərslik  ali  pedaqoji  məktəblərin  bakalavr  pilləsi 

tələbələri üçün hazırlamıĢdır. Ondan magistrlər, müəllimlər və 

valideynlər də istifadə edə bilərlər. 

 

 

 



 

 

 



 

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 



Ön söz 



 

Ġnsan  fəaliyyətinin  elə bir  sahəsi yoxdur ki,  psixolo- 

giya  elmi  ora  nüfuz  etməsin.  Təsadüfi  deyildir  ki,  dünya 

standartlarına  görə  müasir  mütəxəssislərin  psixoloji  hazırlığı 

onun peĢə hazırlığının zəruri tərkib hissəsi sayılır. Bu mənada 

ali pedaqoji məktəblərdə hazırlanan gələcək müəllimlərin dərin 

psixoloji hazırlığı diqqət mərkəzində dayanır. Məhz buna görə 

də  dərslikdə  gələcək  müəllimlərin  psixoloji  hazırlığı  üçün 

zəruri  olan  məlumatlar  psixologiya  elminin  müasir 

nailiyyətlərinə  uyğun  Ģəkildə  öz  əksini  tapmıĢdır.  Bununla 

yanaĢı  olaraq  dərslikdə  pedaqoji  fəaliyyətin  müvəffəqiyyətini 

təmin  edən  psixoloji  biliklərin  bütün  sahələrinin  öz  əksini 

tapmasına diqqət yetirilmiĢdir.  

Dərslik 6 hissə və 26 fəsildən ibarətdir. 

Birinci  hissə  psixologiyanın  predmeti  və  metodlarına,  

psixika  və  Ģüurun  inkiĢafına  həsr  olunmuĢdur.  Burada 

Azərbaycanda  psixologiya  elminin  inkiĢafına  xüsusi  yer 

verilmiĢdir.  

Dərsliyin  ikinci  hissəsində  fəaliyyət  və  ünsiyyətin 

psixologiyası,  üçüncü  hissəsində  Ģəxsiyyət,  qruplar  və 

Ģəxsiyyətlərarası münasibətlər öz əksini tapmıĢdır.  

Psixi proseslərə və hallara həsr olunmuĢ dördücü hissədə 

diqqət, duyğular, qavrayıĢ, hafizə, təfəkkür, təxəyyül, hisslər və 

emosional hallar, iradə haqqında geniĢ məlumat verilmiĢdir. 

Dərsliyin  beĢinci  hissəsində  Ģəxsiyyətin  fərdi-psixi 

xassələri: temperament, xarakter, qabiliyyətlər haqqında lazımi 

məlumatlar Ģərh olunmuĢdur.  

Dərsliyin altıncı hissəsi müəllim üçün zəruri olan yaĢ və 

pedaqoji psixologiyanın əsasları öz əksini tapmıĢdır. Burada ilk 

növbədə yaĢ və pedaqoji psixologiyanın predmeti və vəzifələri 

haqqında yığcam məlumat verməklə yanaĢı məktəbə daxil olan 

və  məktəb  yaĢı  dövründə  psixikanın  inkiĢafı,  tərbiyə,  təlim, 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



pedaqoji  fəaliyyət  və  müəllim  Ģəxsiyyətinin  psixologiyası, 

məktəbə  psixoloji  xidmətin  əsasları  barədə  zəruri  məlumatlar  

ətraflı Ģərh olunmuĢdur. 

Tələbələri  fəallaĢdırmaq  məqsədilə  hər  fəslin  sonunda 

özünü  yoxlamaq  üçün  sual  və  tapĢırıqlar,  referat,  məruzə  və 

müstəqil tədqiqat üçün mövzular, Azərbaycan və rus dillərində 

ədəbiyyat siyahısı verilmiĢdir. 

«Psixologiya»  dərsliyi  müəlliflər  kollektivinin  əməyinin 

məhsuludur. Müəlliflər aĢağıdakılardan ibarətdir: 

Psixologiya  elmləri  doktoru,  professor  S.Ġ.Seyidov:  5-ci 

fəsil;  psixologiya  elmləri  doktoru,  professor  M.Ə.Həmzəyev: 

1-ci fəsil (1, 2, 5-ci bölmələr), 3, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 

25,  26-cı  fəsillər;  psixologiya  elmləri  namizədi,  professor 



T.Ə.Mustafayev:  8,  9,  12-ci  fəsillər;  psixologiya  elmləri 

doktoru,  R.Ġ.Əliyev:  1-ci  fəsil  (3,  4-cü  bölmələr),  2,  10-cu 

fəsillər; psixologiya elmləri namizədi, dosent A.Ə.Quliyev: 15, 

16-cı  fəsillər;  psixologiya  elmləri  namizədi  C.Q.Alıyev:  13, 

14-cü  fəsillər;  baĢ  müəllim  M.Y.Məmmədov:  11-ci  fəsil;  baĢ 

müəllim  S.F.Əmiraslanova:  4,  6-cı  fəsillər;  baĢ  müəllim 



ġ.Ġ.Ġslamova: 7-ci fəsil. 

Öz  faydalı  təklifləri,  irad  və  məsləhətləri  ilə  dərsliyin 

təkmilləĢməsinə  kömək  edəcək  xeyirxah  oxuculara  müəlliflər 

qabaqcadan öz minnətdarlıqlarını bildirirlər. 

 

 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 



                            



BĠRĠNCĠ HĠSSƏ

 

 

PSĠXOLOGĠYAYA  GĠRĠġ 



 

1 - c i     F Ə S Ġ L  

 

PSĠXOLOGĠYANIN PREDMETĠ VƏ METODLARI 



 

Q ı s a   x ü l a s ə  

Psixologiyanın  predmeti.  Psixika  haqqında  ümumi  anlayıĢ. 

Psixi  inikasın  xüsusiyyətləri.  Psixi  hadisələr:  psixi  proseslər,  psixi 

hallar, psixi xassələr. Psixologiyanın bir elm kimi tərifi. 

Psixologiyanın elmlər sistemində yeri və əsas sahələri. Mü-

asir  elmlər  sistemi  və  psixologiya.  Psixologiya  və  təbiət  elmləri, 

psixologiya  və  sosiologiya,  psixologiya  və  pedaqogika,  psixologiya 

və  dilçilik.  Müasir  psixologiya  elminin  prinsipləri  və  quruluĢu. 

Müasir psixologiya elminin sahələri və onların təsnif prinsipləri. 

Psixologiya 

tarixinin 

əsas 

mərhələləri. 

Müasir 


psixologiyanın  baĢlıca  istiqamətləri.  Azərbaycanda  psixoloji  fikrin 

və elmi psixologiyanın inkiĢaf xüsusiyyətləri. 



Psixologiyanın  tədqiqat  metodları.  Metod  və  metodologiya 

haqqında  anlayıĢ.  Psixologiyanın  tədqiqat  metodları  və  onların  təs-

nifi.  Subyektiv  və  obyektiv  metodlar.  Əsas  və  yardımçı  metodlar. 

MüĢahidə  obyektiv  metod  kimi.  MüĢahidənin  növləri.  Eksperiment 

və  onun  növləri:  təbii  və  laborator  eksperiment,  müəyyənedici 

eksperiment,  öyrədici  (formalaĢdırıcı)  eksperiment.  Müsahibə  və 

onun psixoloji tədqiqatlarda yeri. Sorğu psixoloji metod kimi. ġifahi, 

yazılı  və  sərbəst  sorğu.  Fəaliyyət  məhsullarının  təhlili  və  ya 

praksimetrik metodlar. 

Testlər 


psixodiaqnostik 

metod 


kimi. 

Sosiometriya 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



psixodiaqnostik  metodlardan biri kimi. Riyazi-statistik və kibernetik 

metodlar  (modelləĢdirmə).  Onların  psixoloji  tədqiqatda  yeri. 

Bioqrafik metodlar.  



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 



I. 1.1. Psixologiyanın predmeti 



 

Elm  və  texnikanın  sürətlə  inkiĢaf  etdiyi  bir  dövrdə 

yaĢayırıq.  Bu  dövr  yeni  elm  sahələrinin  meydana  gəlməsi  ilə 

fərqlənən  bir  dövrdür.  Özünün  qədim  tarixiliyi  ilə  fərqlənən 

elm  sahələri  ilə  yanaĢı  tamamilə  yeni  elmlərin  meydana 

gəlməsi  onları  bir-birlərindən  fərqləndirməyi,  onlardan  yerli-

yerində  bəhrələnməyi  tələb  edir.  Bu  elmlərin  bir  çoxunun 

obyekti  eyni  olduğu  halda,  onlar  öz  predmetlərinə  görə  bir-

birlərindən fərqlənirlər. Hər bir elmin predmetini özünəməxsus 

hadisələr  təĢkil  edir.  Bu  hadisələrdən  bəziləri  olduqca 

mürəkkəb, çətin dərk olunan hadisələrdir. Psixologiya elminin 

predmetini təĢkil edən hadisələr də məhz özünün mürəkkəbliyi 

və  çətin  dərk  olunması  ilə  fərqlənir.  Həmin  hadisələr  hələ 

qədim  zamanlardan  insanların  diqqətini  cəlb  etmiĢ,  bu  sahədə 

müxtəlif  fikirlərin,  görüĢlərin  meydana  gəlməsinə  səbəb 

olmuĢdur.  Psixologiyanın  öyrəndiyi  bu  hadisələr  psixi 

hadisələr  adlandırılmıĢdır.  Psixi  hadisələrin  təsnifi  və  onun 

strukturu  müxtəlif  mövqelərdən  Ģərh  olunmuĢdur.  Bu  sahədə 

daha çox diqqəti cəlb edən psixi hadisələrin üç qrupa ayrılması 

ilə  bağlı  olan  fikirlərdir:  psixi  proseslər,  psixi  hallar,  psixi 



xassələr (bax Ģəkil 1). 

Psixi  proseslər  insan  davranıĢının  ilkin  tənzimləyicisi 

kimi  meydana  çıxır.  Psixi  proseslərə  duyğu,  qavrayıĢ,  hafizə, 

diqqət, təfəkkür, təxəyyül, hissləri və iradəni daxil edirlər. Psixi 

proseslərin  müvafiq  baĢlanğıcı,  gediĢi  və  sonu  vardır.  Məhz 

buna  görə  də  psixoloqlar  psixi  proses  termininin  psixi  faktın 

prosessuallığını  nəzərə  çarpdırmağını  qeyd  edirlər.  Psixi 

prosesləri  üç  qrupa  ayırırlar:  idrak  prosesləri,  emosional  və 

iradi proseslər. 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



10 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

ПСИХИ ЩАДИСЯЛЯР 

Психи 

просесляр 



Психи 

щаллар 


Психи 

хассяляр 



Идрак 

просесляри 

Дуйьулар, 

гаврайыш, щафизя, 

тяфяккьр, тяхяй-

й

üл, нитг, диггят 



Дирчялиш, 

мяйуслуг, 

горху, 

üмüдсüзлüк, 



рущдан д

üшмя, 


э

üмращлыг вя с. 

Шяхсиййятин 

истигамяти, 

темперамент, 

характер, габи-

лиййятляр 

Емосионал 

просесляр 

Севинъ, кядяр, кин, мящяббят, 

нифрят вя с. 

Иради просесляр 

Гярар гябулу, чятинликляри арадан 

галдырмаг, мотивляр м

üбаризяси, 

давранышыны идаря етмяк 


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

11 


ġəkil 1. Psixi hadisələrin quruluĢu. 

 

İ



DRAK PROSESLƏR

İ

 GERÇƏKLIYI DƏRK ETMƏK

,

 GERÇƏK 



ALƏM 

HAQQINDA 

MƏLUMATLARIN 

QAVRANILMASI 

VƏ 

IġLƏNMƏSI  ILƏ  BAĞLI  OLAN  PSIXI  PROSESLƏRDIR



.

 

B



UNLARA 

DUYĞULAR


,

  QAVRAYIġ

,

  HAFIZƏ


,

  DIQQƏT


,

  NITQ


,

  TƏFƏKKÜR

,

 

TƏXƏYYÜLÜ AID ETMƏK OLAR





Emosional  proseslərə  insanların  gerçəkliyə  münasibət-

ləri ilə bağlı olan hisslər daxildir. Gerçək aləmdə baĢ verən hər 

hansı bir hadisə insanda müsbət və mənfi emosiya yarada bilir 

ki, bu da onun fəaliyyətinə müvafiq təsir göstərir.  

Ġnsanın  həyat  və  fəaliyyətində  iradi  proseslərin  də  rolu 

az deyildir. Ġradi proses özünü insanın qərar qəbulu, çətinlikləri 

aradan  qaldırmaq,  öz  davranıĢını  idarə  etmə  Ģəraitində  aydın 

Ģəkildə göstərir. 



Psixi  hallara  gəldikdə  onlar  bütövlükdə  insanın  psixi 

vəziyyətini  xarakterizə  edirlər.  Onlar  da  psixi  proseslər  kimi 

özlərinin  dinamikliyinə,  istiqamətinə,  nisbi  davamlılığına, 

intensivliyinə  görə  fərqlənirlər.  Bununla  yanaĢı  olaraq  psixi 

hallar  psixi  proseslərin  gediĢinə  və  nəticələrinə  təsir  göstərə, 

fəaliyyəti gücləndirə və ya ləngidə bilər. Psixi hallara dirçəliĢ, 

məyusluq,  qorxu,  ümidsizlik,  ruhdan  düĢmə,  gümrahlıq  və  s. 

aid etmək olar. 

Psixi  hadisələrin  üçüncü  qrupuna  şəxsiyyətin  psixi 

xassələrini  aid  edirlər.  ġəxsiyyətin  psixi  xassələri  özlərinin 

yüksək davamlılığı  və sabitliyi ilə fərqlənirlər. Psixi xassələrə 



şəxsiyyətin 

istiqamətini, 

temperament, 

xarakter 

və 

qabiliyyətləri aid edirlər. Psixoloqlar belə qənaətə gəlmiĢlər ki, 

bu  xassələrin  inkiĢaf  səviyyəsi,  eləcə  də  psixi  proseslərin 

inkiĢaf  səviyyəsi  və  psixi  halların  üstünlüyü  insanın 

təkrarolunmazlığını, fərdiyyətini təmin edir. 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



12 

Bütün  qeyd  olunanları  nəzərə  alaraq  psixologiyaya  bir 

elm  kimi  belə  tərif  vermək  olar:  Psixologiya  obyektiv 

gerçəkliyin beyində əks  olunmasından ibarət psixi  hadisələr

onların yaranma və inkişaf qanunları haqqında elmdir.    

 

I. 1.2.   Psixologiyanın elmlər sistemində  



yeri və sahələri

 

 

Müasir  elmlər  sistemi  və  psixologiya.  Müasir  dövrdə 

psixologiya  insan  haqqında  ən  mühüm  elmlərdən  biri  kimi 

diqqəti cəlb edir. Təsadüfü deyildir ki, hazırda insan həyatı və 

fəaliyyətinin  elə bir sahəsi  yoxdur ki,  psixologiya elmi  oraya  

nüfuz  etməsin.  Mübaliğəsiz  demək  olar  ki,  hazırki  dövrdə 

bütün  dünyada  hər  cür  fəaliyyətin  və  insan  munasibətlərinin 

səmərəliliyini  psixoloji  biliklərin  tətbiqində  görürlər.  Lakin 

nəzərə almaq lazımdır ki, mühüm elm sahəsi olan psixologiya 

baĢqa elmlərdən təcrid olunmuĢ Ģəkildə deyil, onlarla vəhdətdə 

mövcuddur  və  fəaliyyət  göstərir.  Bəs  elmlər  sistemində 

psixologiya elmi hansı yeri tutur, onun baĢqa elmlərlə qarĢılıqlı 

əlaqəsi nədən ibarətdir? 

Elmlər  sisteminin  təsnifatını  verən  B.M.Kedrov  bu 

sistemdə psixologiyanın roluna xüsusi diqqət yetirmiĢdir. Onun 

«elmlər üçbucağı»nda bunu aydın görürük. B.M.Kedrova görə 

psixologiya  bir  tərəfdən  fəlsəfə  elmləri,  digər  tərəfdən    təbiət 

elmləri,  üçüncü  tərəfdən  humanitar  elmlər  içərisində  aralıq 

mövqe tutur (bax Ģəkil 2). 

 

 



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

13 


 

 

 



 

 

 



 

ġ

ƏKIL 



1.

 

P



SIXOLOGIYANIN ELMLƏR SISTEMINDƏ YERI

Psixologiya bu elmlərin məlumatlarını özündə birləĢdirir 



və eyni zamanda onlara təsir etməklə insan haqqında elmlərin 

modelinə çevrilir. Psixologiyanın baĢqa elmlərlə əlaqəsinə qısa 

nəzər yetirək. 

Ġnsan  psixikası  və  davranıĢını  onun təbii  və  sosial  möv-

cudluğu  haqqında  biliklər  olmadan  baĢa  düĢmək  mümkün 

deyildir.  Ona  görə  də  psixologiyanın  öyrənilməsi    insan 

biologiyası,  onun  ali  sinir  sisteminin  quruluĢu  və  fəaliyyəti 

haqqında  biliklərə  yiyələnməyi  tələb  edir.  Psixi  hadisələr  və 

mərkəzi  sinir  sisteminin  fəaliyyəti  arasındakı  əlaqə  haqqında 

biliklər ali sinir fəaliyyətinin fiziologiyasında öz konkret əksini 

tapmıĢdır.  Təsadüfü  deyildir  ki,  psixologiyanın  təbii  elmi 

əsaslarından  danıĢarkən  məhz  ali  sinir  fəaliyyətinin 

qanunularına istinad edilir. 

Psixologiya  cəmiyyətin  tarixi  və  mədəniyyəti  ilə  sıx 

bağlıdır.  Belə  ki,  insanda  ali  psixi  funksiyaların  inkiĢafında 

sivilizasiyanın əsas tarixi nailiyyəti olan əmək alətləri və iĢarə 

sistemi  həlledici rol oynamıĢdır. 

Ġnsan  psixikasının  dərindən  öyrənilməsinə,  onun  baĢa 

düĢülməsinə  sosiologiyanın  əsasları  haqqında  biliklər  də 

Фялсяфя 


Тябият 

Щуманитар 

Психолоэийа 



Yüklə 4,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   69




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə