Щяр бир алим гиймятлидир. Анъаг нязяриййяни тяърцбя иля бир



Yüklə 0,85 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/12
tarix05.05.2017
ölçüsü0,85 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

9

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



dur. Qərar layihəsi səsə qoyularaq qəbul

edilmişdir. Daha sonra yığıncaqda elmin

müxtəlif sahələrindəki xidmətlərinə görə

fərqlənən alimlərə Azərbaycanın görkəmli

şəxsiyyətlərinin adlarını daşıyan mükafatlar

təqdim olunmuşdur. Mükafatların əhəmiy ‐

yə 

tindən danışan AMEA‐nın prezidenti



akademik Akif Әlizadə bildirmişdir ki,

onların təsis olunmasında məqsəd elmin

inkişafında mühüm nailiyyətlər qazanan

alimləri daha yüksək səviyyəli tədqiqatlar

aparmağa həvəsləndirmək, həmçinin Azər ‐

bay 


canın görkəmli alimlərinin xatirəsini

əbədiləşdirməkdir. Qeyd edilmişdir ki, AMEA

Rəyasət Heyəti bu il fevralın 5‐də adlı müka ‐

fatların təsis edilməsi haqqında qərar qəbul

etmiş, 9 aprel tarixli iclasında isə təltif olu‐

nan alimlərin adlarını açıqlamışdır. AMEA‐nın

7 alimi Azərbaycanın görkəmli alim 

lərinin


adlarını daşıyan mükafatlara layiq görül ‐

müşdür.


AMEA‐nın prezidenti elmin müxtəlif

sahələrindəki xidmətlərinə görə fərqlənən

alimlərə Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyət ‐

lərinin adlarını daşıyan mükafat təqdim

etmişdir.

Akademik Çingiz Qacar fizika elmi sahə ‐

sində fundamental tədqiqatlarına və nailiy ‐

yətlərinə görə Nəsirəddin Tusi adına müka f ata

layiq görülmüşdür. Kənd təsər rüfatı sahə ‐

sində fundamental tədqiqatlarına və nailiy ‐

yət lərinə görə akademik Cəlal Әli yev və

AMEA‐nın müxbir üzvü İradə Hüsey nova

Həsən bəy Zərdabi adına mükafatla təltif

olunmuşlar. Akademik Ömər Eldarov Azər ‐

baycan mədəniyyətinin və monumental

heykəltəraşlıq sənətinin inkişafındakı xid ‐

mət lərinə görə akademik Üzeyir Hacıbəyli

adına, akademik Böyükkişi Ağayev səhiyyə nin

və tibb elminin fundamental, tətbiqi sahə ‐

lərinin inkişafındakı çoxillik xidmətlə rinə və

nailiyyətlərinə görə akademik Mir əsədulla

Mirqasımov adına, akademik Mə 

hər 

 

rəm



Məm mədyarov xüsusi texnika üçün vacib

olan sintetik yağların yaradıl ması və kimya

sahəsində əldə etdiyi nailiy 

yətlərə görə

akademik Yusif Məmmədəliyev adına, ge‐

ologiya‐mineralogiya elmləri doktoru Fərid

Dadaşov isə geologiya sahəsində fundamen‐

tal tədqiqatlarına və nailiyyətlə 

rinə görə

akademik Musa Әliyev adına mükafata layiq

görülmüşlər.

Yığıncağa yekun vuran AMEA‐nın prezi‐

denti akademik Akif Әlizadə gələcəkdə elmin

mühüm yeniliklərinə nail olmaq üçün

müxtəlif istiqamətlərdə bir neçə elm quru‐

munun birgə tədqiqatlar aparmalarının vacib ‐

liyini vurğulamışdır. Bildirilmişdir ki, bu

məq sədə nail olmaq üçün alimlər prioritet

istiqamətlər seçərək bütün imkanlarını həmin

sahəyə yönəltməlidirlər. Akif Әlizadə Prezi‐

dent İlham Әliyevin Azərbaycan elmi qarşı ‐

sında qoyduğu hədəflərə nail olma yolunda

alimlərə uğurlar arzulamışdır.

AMEA‐nın illik ümumi yığıncağının

qərarı:

1. Azərbaycan Milli Elmlər Akade miya ‐

sının 2013‐cü ildəki elmi və elmi‐təşkilati

fəaliyyəti haqqında hesabat təsdiq edilsin.

2. AMEA Rəyasət Heyətinin 2013‐cü

ildəki fəaliyyəti qənaətbəxş hesab edilsin.

3. AMEA‐nın Rəyasət Heyətinə tapşı rıl ‐

sın:


3.1. Ümumi yığıncaqda irəli sürülən tək lifləri

və tövsiyələri öz fəaliyyətində nəzərə alsın; 

3.2. AMEA‐nın 2020‐ci ilədək İnkişaf Kon ‐

sepsiyası işlənib hazırlansın və onun icra ‐



10

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



sına nəzarət edilsin. Konsepsiyada elmin

prioritet istiqamətləri müəyyənləşdirilsin; 

3.3. Elmi proqramların müsabiqə əsasında

maliyyələşdirilməsi təmin edilsin. İki və

daha artıq elm sahəsinin qovşağında aparı ‐

lan multidissiplinar tədqiqatlara həsr olun muş

proqramlara üstünlük verilsin;

3.4.AMEA‐nın fəaliyyətini tənzimləyən

bir sıra zəruri normativ sənədlər təkmilləş ‐

dirilərək yenidən hazırlansın və müəyyən

olunmuş qaydada təsdiq edilsin;

3.5.«Elm haqqında» qanunun qəbulunun

sürətlənməsi barədə Azərbaycan Respub ‐

lika sının Milli Məclisi qarşısında vəsatət qal ‐

dırılsın;

3.6.Gənc alimlərin AMEA‐ya cəlb olun ‐

ması siyasətinin əsas prinsipləri işlənib hazır ‐

lansın;


3.7.Elmi fəaliyyətdə informasiya və kom‐

munikasiya texnologiyalarının tətbiqi daha

da genişləndirilsin;

3.8.2014‐cü ilin sentyabrında Bakı Elm

Festivalı və dekabr ayında Azərbaycan alim ‐

lərinin I Qurultayının keçirilməsi ilə əlaqə ‐

dar təşkilati tədbirlər həyata keçirilsin;

3.9.Azərbaycan Respublikası Preziden‐

tinin «AMEA‐nın 70 illik yubileyinin keçi ‐

rilməsi haqqında» Sərəncamının iclası ilə

bağlı tədbirlərin yüksək səviyyədə həyata

keçirilməsi təmin edilsin; 

3.10. Azərbaycanda keçirilən fənn olim ‐

pi ada larında və ixtisaslaşmış məktəblərin

yaradılmasında alimlərin geniş iştirakı təmin

edilsin;


3.11. Elm və təhsilin inteqrasiyası daha

da gücləndirilsin, AMEA‐nın institutlarında

və elmi mərkəzlərində baza kafedralarının

şəbəkəsi genişləndirilsin;

3.12. 2014‐cü ilin «Sənaye ili» elan edil ‐

məsi ilə əlaqədar Akademiyada innovasiya

fəaliyyətinə diqqət artırılsın və bu sahədə

kiçik sahibkarlıq fəaliyyəti genişlən dirilsin;

3.13. AMEA‐nın beynəlxalq elmi əlaqə lə ‐

rinin genişləndirilməsi sahəsində işlər davam

etdirilsin, müştərək beynəlxalq labo ra toriya ‐

ların təşkilinə nail olunsun;

3.14. Azərbaycanın elmi diasporunun

imkanlarından istifadə etməklə alimlərin

beynəlxalq meqalayihələrdə iştirakına nail

olunsun; 

3.15. AMEA‐da elmi müəssisələrin maddi‐

texniki  bazasının  və  elmi  cihaz  par kı nın  tək mil ‐

 ləşdirilməsi və modern ləş di rilməsi isti   qa  mətində

işlər davam etdirilsin;

3.16. AMEA‐da nəşriyyat fəaliyyətinin

müasir tələblərə uyğun qurulması üçün xü‐

susi proqram hazırlansın;

3.17. Elmin inkişafı üzrə Milli Strate gi ya ‐

nın həyata keçirilməsi ilə əlaqədar Azər bay ‐

can Respublikasının bütün elmi müəs si sələrində

və ali məktəblərində aparılan elmi tədqiqat

işlərini vahid prinsiplər əsasında idarə etmək

məqsədilə Respublika Elmi Tədqiqatların

Təşkili və Әlaqələndirilməsi Şurasının sta‐

tusunun müəyyənləşdirilməsi üçün mü‐

vafiq dövlət orqanları qarşısında vəsatət

qaldırılsın.

4. AMEA‐nın elmi bölmə və müəs si sə ‐

lərinə tapşırılsın ki, elmi‐populyar ədəbiy ‐

yatın kütləvi nəşrinə və yayılmasına diqqət

artırılsın.

5. Qərarın icrasına nəzarət AMEA‐nın pre ‐

 zidenti akademik Akif Әlizadəyə tap şırılsın. 

İnformasiya şöbəsi

11

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



Tofiq Nağıyev Prezident İlham Әliyev

tərəfindən «Hidrogen peroksidlə koherent‐

sinxronlaşmış oksidləşmə reaksiyaları» monoq ‐

 

rafiyasına görə Elm sahəsi üzrə Dövlət

mükafatına layiq görüldü.

T.Nağıyev bu diqqətə görə Prezident İlham

Әliyevə təşəkkür etmişdir:

– Çox hörmətli cənab Prezident!

Hörmətli xanımlar və cənablar!

Bu gün mənim çox xoşbəxt günümdür.

Ona görə ki, cənab Prezident, Siz elm sahə ‐

sin də olan yüksək Dövlət mükafatını mənə

təqdim etdiniz. İcazə verin, mən Sizə öz

dərin minnətdarlığımı bildirim.

Cənab Prezident, Siz Azərbaycan elminin

nüfuzunun artmasına böyük qayğı göstə rir ‐

siniz. Bu Sizin elmə, təhsilə və yüksək

mədəniyyətə söykənən missiyanın, böyük

maarifçiliyə vurğunluğunuzun təcəssümüdür.

Biz alimlər isə Sizin etimadınızı doğrult ma ‐

ğa çalışırıq. Çox sağ olun, cənab Prezident.

Tofiq Nağıyev «Hidrogen peroksidlə ko‐

herent‐sinxronlaşmış oksidləşmə reaksi ya ‐

ları» fundamental monoqrafiyasını yazmış və

atmos fer azotunun hidrogen peroksidlə fik ‐

sasiyasını – «Nağıyev effekti»ni aşkar etmişdir.

Azotun fiksasiyası probleminin tarixi qədim

olmasına baxmayaraq, bu gün də öz aktual ‐

lığını və kəskinliyini itirməmişdir. Hazırda

azotun fiksasiya edilməsi üçün işlənib hazır ‐

lanmış ammonyak, gövsi, sianamid, plazma,

termik və s. üsulları olsa da, ammonyakın

(NH3) sintezindən başqa bu üsulların heç

biri sənayedə geniş tətbiq edilmir. T.M. Nağı ‐

yev azotun hidrogen peroksidlə azot oksi ‐

dinə (I) oksidləşdirici fiksasiyası kimi yeni

bir reaksiyanı həyata keçirmişdir. Bu reak‐

siya ilə o, faktiki olaraq hidrogen peroksidin

azotfiksəedici effektini aşkar edərək, N

2

O və



H

2

N



2

O

2



şəklində olan azotun homogen

şəraitdə, atmosfer təzyiqində və nisbətən

aşağı temperaturda (450‐6500C) yeni tip

oksidləşdirici fiksasiyasını təklif etmişdir. Bu

zaman birləşmiş azotun azot oksidi (I)

şəklində nisbətən yüksək çıxımı (19%‐dək)

təmin olunur, onun da çox hissəsi

soyudulma zonasında aktiv mərkəzlərin

iştirakı nəticəsində H

2

N



2

O

2



‐yə çevrilir. Bu ef‐

fekt «Nağıyev effekti» adlandırılmışdır.

Hazırda «Nağıyev effekti»nin digər reak‐

siyalarda yoxlanılması sahəsində funda‐

mental tədqiqatlar dünyanın bir çox elmi

mərkəzlərində davam etdirilir.



V.ABBASOV

A

Akademik Tofiq Naьыyev 



«Dюvlяt mцkafatы»

na layiq эюрцлмцшдцр



12

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 6 (06) 2014



– Cənab nazir, Azərbaycanın təhsil sis‐

teminin ümumi vəziyyətini necə dəyərlən ‐

dirərdiniz?

– Dünyada və onun bir parçası olan Azər ‐

baycanda müasirləşmənin yolu yeni təhsil

fəlsəfəsinin, elmi nailiyyətlərin və innova siya ‐

ların məhsulu olan qabaqcıl texnologiyaların,

idarəetmə üsullarının tətbiqindən keçir. Bunun

üçün əsas prioritet istiqamətlər ölkə iqtisa ‐

diyyatının dünya iqtisadiyyatına inteqrasi ya ‐

sını sürətləndirməkdən, insan kapitalının

inkişafını, hər bir ölkə vətəndaşının müasir bilik

və bacarıqlara yiyələnməsini təmin etməkdən

ibarətdir. Bütün bunlara isə məhz təhsilin

inkişafı sayəsində nail olmaq mümkündür.

Azərbaycanda həyata keçirilən sosial yö ‐

nümlü islahatlar nəticəsində müasir tələblərə

uyğun infrastruktur layihələri həyata keçiril ‐

miş, yüksək standartlara cavab verən təhsil,

səhiyyə, mədəniyyət və idman obyektləri inşa

edilib istifadəyə verilmişdir. Bu nailiyyətlər

ölkədə sosial sferanın, o cümlədən təhsil sahə ‐

sində əsaslı islahatların aparılmasına təkan

vermiş, onun davamlı inkişafına stimul yarat ‐

mışdır.

Son 10 ildə ölkəmizdə təhsil infrastruktu‐



runun müasirləşdirilməsi istiqamətində böyük

işlər görülmüş, 2700‐dən çox yeni məktəb

tikilmiş, 1 milyondan artıq şagirdin təlim

şəraiti yaxşılaşmışdır. Təhsil Nazirliyi tərəfin ‐

dən ötən il 177 təhsil obyektində cari təmir

işləri aparılmış, 370 fizika, kimya və biologiya

laboratoriyaları müasir avadanlıqla təchiz

olun muş, 104 əmək kabineti üçün tam ava ‐

danlıq dəsti və elementlər alınmışdır.

İki Dövlət Proqramının icrası nəticəsində

2004‐cü ildə hər 1063 şagirdə bir kompüter

düşdüyü halda, hazırda hər 18 şagirdə bir

kom püter nisbəti təmin olunmuş, məktəblərin

39 faizi internet şəbəkəsinə qoşulmuşdur.

Təhsilin infrastrukturu ilə bağlı məsələlərin

əhəmiyyətli hissəsi həll olunduğu halda, bu

gün ölkənin inkişaf tempinin tələblərinə cavab

verən keyfiyyətin artırılması, təhsilin məzmu ‐

nunun yenilənməsi, müəllimlərin peşəkarlı ‐

ğının yüksəlməsi ön plana keçir.

Həyat yerində durmur, dünya hər gün

dəyişir, inkişaf edir. Bu dəyişikliklərlə hər zaman

ayaqlaşmaq, onlardan geri qalmamaq üçün

böyük zəhmət hesabına qazandığımız nailiy ‐

yət lərin qorunub saxlanılmasını və geri dön ‐

məzliyini təmin etməliyik.

Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının

dövlət bayrağındakı rənglərin daşıdığı məna

və onların yuxarıdan aşağı yerləşmə ardıcıllığı

ilə bu gün təhsil sistemimizin qarşısında duran

əsas hədəflərin prioritetliyi arasında müəyyən

bir paralelliyi müşahidə etmək olar: təhsil sis‐

teminin yetişdirdiyi vətəndaş, ilk növbədə, öz

köklərinə bağlı və milli mənsubiyyəti ilə fəxr

edən vətənpərvər, dərin biliyə malik müasir

baxışlı və mütərəqqi insan, öz xalqının adət‐

ənənələrinə və mənəvi dəyərlərinə sadiq bir

şəxs olmalıdır.

Bu bir reallıqdır ki, müasir dövrdə ölkə ‐

lərin inkişafı yalnız təhsil vasitəsilə əldə edilə

bilər. Dünya təcrübəsi göstərir ki, istənilən

dövlətin inkişaf səviyyəsini ölkənin təbii

sərvətlərinin bolluğu deyil, bu sərvətlərin yük ‐

sək potensiala malik insan kapitalına çev 

rilməsi təmin edir.



Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının

Prezidenti cənab İlham Әliyevin böyük uzaq ‐

görənliklə dediyi: «Biz maddi dəyərlərimizi,

iqtisadi potensialımızı insan kapitalına çevir ‐

məliyik. Neft, qaz Tanrıdan verilən böyük

nemətdir, biz bundan uğurla və məharətlə

istifadə edirik. Amma gec‐tez bu təbii sərvət ‐

lər tükənəcək və bilik, zəka, səviyyə isə ölkə ‐



13

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



mi zin dayanıqlı inkişafını uzun illər  bundan

sonra da təmin edəcəkdir. Әn inkişaf etmiş

ölkələrin təcrübəsinə baxsaq, görərik ki, o

ölkələrin inkişafında ən aparıcı rol oynayan

neft, qaz deyil, bilikdir, elmi‐texniki tərəq ‐

qidir, yeni texnologiyalardır» – konseptual

fikri nin əsasında da məhz həmin tələb, müasir

təhsil sisteminin yetişəcəyi əsas strateji hədəf

dayanır.

Ölkədə aparılan təhsil islahatlarına və

təhsilin inkişafına öz layiqli töhfələrini ver ‐

miş Heydər Әliyev Fondunun prezidenti,

UNESCO və İSESCO‐nun xoşməramlı səfiri

Meh riban xanım Әliyevanın Azərbaycanın

UNESCO‐ya üzv qəbul olunmasının 20 il‐

liyi müna sibətilə  Parisdə keçirilən mərasimdə

söylədiyi: «Son 20 ildə biz ölkəmizdə təhsil sis‐

teminin inki şafına və müasirləşdirilməsinə xü‐

susi diqqət  yetirmişik. Biz dərindən inanırıq

ki, yalnız yüksək səviyyəli təhsilə malik olan

ölkə uğur lar əldə edə və xalqı üçün daha yaxşı

həyat keyfiyyətini təmin edə bilər» –

sözlərinin təməlində də yüksək intellektə

malik insan kapitalının yetişdirilməsini təmin

etmək üçün beynəlxalq standartlara uyğun

müasir təhsil sisteminin qurulmasının vacib‐

liyi ideyası durur. İnanırıq ki, Heydər Әliyev

Fondunun təşəbbüsü ilə təhsil sistemində

gerçəkləşdi ri lən  irimiqyaslı  layihələrin  davamı

olaraq UNESCO və Azərbaycan Hökuməti

arasında təhsil, elm, mədəniyyət və  kommu‐

nikasiya sahəsində əməkdaşlığa dair Çərçivə

Sazişinin imzalanması Azərbaycanda təhsil

sahəsində aparılacaq islahat prosesində yeni

mərhələnin  başlanmasına güclü təkan verə ‐

cək dir.


Bildiyiniz kimi, Azərbaycan iqtisadi sahədə

keçid dövrünü başa vurduğundan ölkəmizin

qarşıdakı illərdə sosial‐iqtisadi və mədəni

inkişaf yollarını müəyyənləşdirən «Azərbay ‐

can 2020: Gələcəyə baxış» İnkişaf Konsepsiyası

hazırlanmış və dövlət başçısının 29 dekabr



14

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



2012‐ci il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edil 

mişdir. Həmin tarixi sənəddə ənənəvi iqti‐



sadiyyatdan «bilik iqtisadiyyatı»na keçidin

əsasının qoyulması, bunun üçün həlledici amil

olan insan kapitalının adekvat inkişafının ön

plana çəkilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bu,

təhsil sisteminin də kökündən dəyişdiril mə ‐

sinə, əlavə təhsil, ömür boyu təhsil kimi kom ‐

ponentlərin əhəmiyyətinin artırılmasına gəti rib

çıxarır. Eyni zamanda İKT və virtual tədrisin,

kompüter şəbəkə biliklərinin rolunun artırıl ‐

ma sını nəzərdə  tutur. Başlıca strateji məqsədi

davamlı iqtisadi artım və sosial rifah olan

Konsepsiyada təhsildə keyfiyyətin yüksəl dil ‐

məsi və müasir təhsil sisteminin qurulması da

əsas strateji  istiqamətlərdən biri kimi ön plana

çəkilmişdir.

– Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Res ‐

pub likasının Prezidenti cənab İlham Әliye ‐

vin 24 oktyabr 2013‐cü il tarixli Sərəncamı ilə

«Azərbaycan Respublikasında təhsilin inki ‐

şafı üzrə Dövlət Strategiyası» təsdiq olunub.

Dövlət Strategiyasının təhsilimizin inkişafı

baxımın dan rolu barədə fikirləriniz maraqlı

olardı.

– «Azərbaycan təhsilinin inkişafı üzrə

Dövlət Strategiyası» təhsil ilə bağlı olan bütün

subyektləri və fəaliyyət sahələrini əhatə edir.

Bu əhatəlilik, həmçinin Azərbaycanın gələcək

inkişafının davamlı xarakter alması üçün peşə ‐

kar bilik və bacarıqlara yiyələnən və rəqabətə ‐

davamlı insan resurslarının yetişdirilməsi

missi yasına xidmət edir, Azərbaycan təhsili ‐

nin yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidi istiqa ‐

mətində genişmiqyaslı tədbirlərin həyata

keçi rilməsini nəzərdə tutur.

XXI əsrdə təhsilli insan anlayışı kifayət qədər

yeni meyarlarla ölçülür. Bu gün təhsilli şəxs

yeni əsrin ab‐havasına daha yaxından bələd

olmalı, düşüncə tərzi ilə yeni bilik və kommu‐

nikasiya texnologiyalarını əxz etməli, ömür‐

boyu öyrənməli və ya informasiyanı biliyə,

biliyi isə bacarığa çevirə bilməlidir. Bu yanaş ‐

ma həm də müasir təhsil paradiqma 

larını

özündə ehtiva edir. Bunun üçün nə etməli? İlk



növbədə, təhsildə innovativ idarəetmənin bərqə rar

olmasına nail olmalı, hər bir təhsilalana hər ‐

tərəfli bilik və bacarıqların verilməsi məqsə dilə

təhsil sisteminin institusional əsasları, infra‐

strukturu və insan resursları inkişaf etdi  ril ‐

məlidir. Təhsilin keyfiyyətinin yüksəl dil məsi

üçün isə bir daha qeyd edirəm ki, təhsili idarə ‐

etmə sisteminin yenidən qurulması, bu sahədə

insan resurslarının inkişaf etdirilməsi və müəl ‐

lim peşəsinin nüfuzunun artırılması vacibdir.

Dövlət Strategiyasında qeyd olunan əsas

parametrlər ölkədə keyfiyyət nəticələrinə və

əhatəliliyinə görə beynəlxalq aləmdə öncül

mövqe tutan, səriştəli müəllim və təhsil

menecerlərini, müasir texnologiyaya əsasla ‐

nan infrastruktura malik təhsil sisteminin

yaradılması üçün beş strateji istiqamətdə isla‐

hatyönümlü tədbirlərin həyata keçirilməsini

nəzərdə tutur. Bunları strategiyada göstəril ‐

diyi kimi sadalasaq, belə təsnif edə bilərik:

təhsilin məzmunu, müəllim və tədris metod ‐

ları, idarəetmə, infrastruktur və maliy yələşmə.

Səriştəyə əsaslanan şəxsiyyətyönümlü təhsi ‐

lin məzmununun yaradılmasını nəzərdə tutan

birinci istiqamət müasir təhsilşünaslığın ən

çox müraciət etdiyi məsələdir. Strategiyada

təhsilin məzmunu ilə bağlı məqam təhsil sis‐

teminin bütün pillələrini – məktəbəqədər,

ümumi, ilk peşə və orta ixtisas, ali təhsil üzrə

kurikulumların inkişaf etdirilməsi kimi vacib

hədəfləri əhatə edir.

Bildiyiniz kimi, «Təhsil haqqında» Azər ‐

bay 

can Respublikasının Qanununa əsasən



ümumi təhsilin dövlət standartları və proq ‐

ramları təsdiq edilmişdir və hazırda tətbiq

olunmaqdadır. Ümumi təhsil üzrə yeni hazır ‐

lanmış fənn kurikulumları I–VI siniflərdə

tətbiq edilir. Digər siniflər üzrə də təhsilin

məzmunu ilə bağlı start götürən proseslər də

davam etdiriləcəkdir. Burada xüsusilə qeyd

olunmalıdır ki, məktəbəqədər təhsil pilləsi

üzrə kurikulumun işlənib hazırlanması çox

vacib amildir və bu, strategiyada diqqət

yetirilən məsələlərdəndir.

Mövcud ilk peşə‐ixtisas və orta ixtisas

təhsili kurikulumları da hazırda dövrün tələb ‐

lərinə cavab vermir. Müəllim hazırlığı üzrə



15

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



yeni kurikulumlar tətbiq edilsə də, bütöv ‐

lükdə ali təhsil müəssisələrinin kurikulumları

əmək bazarının müasir şərtlərinə uyğun

gəlmir. Odur ki, strategiyanın birinci strateji

istiqaməti üzrə, əsasən, kurikulumların daha

da inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur və bu

prosesin davamlı xarakter alması qeyd olunur.

İkinci istiqamət təhsil sahəsində çalışan ‐

ların bilik, bacarıq və kompetensiyalarının

daim inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur. Bu

istiqamət müasir, innovativ təlim forma və

üsullarını öz işində tətbiq edən, təhsilin

məzmununun səmərəli mənimsənilməsinə

nail olan səriştəli müəllimlərin hazırlanmasına

xidmət edir. İndiyədək səriştəyə əsaslanma ‐

yan, əmək bazarında kifayət qədər rəqabətli

olmayan əməkhaqqı sisteminin mövcud

olması təhsildə müəllim amilinin inkişafına

mənfi təsir göstərib. Ona görə də təhsil sistemi nin

bütün pillələrində müəllimlərin bilik, bacarıq

və peşəkarlıq qabiliyyətlərinin müasir dövrün

tələblərinə uyğun yüksəldilməsi təmin

edilməlidir. Təsadüfi deyil ki, ikinci strateji

istiqamət özündə həm də müəllimlərin peşə ‐

karlığının yüksəldilməsi, təhsilalanların nailiy ‐

yətlərinin qiymətləndirilməsi üzrə yeni sis temin

qurulması, istedadlarının üzə çıxarıl ması və

inkişafı, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan la rın inklü ‐

ziv təhsilə cəlb olunması kimi fəa liy yət sahələrini

birləşdirir. Burada xüsusi qayğıya ehtiyacı

olanların inklüziv təhsili anlayışının sərhəd ‐

lərini geniş düşünmək lazımdır. Xüsusi iste ‐

dad 

lı təhsilalanların da bu anlayışa daxil



olması tamamilə yeni yanaşmalar tələb edir.

Bu yanaşmalar isə müasir, innovativ tədris

metodlarının təcrübəyə gətirilməsini, İKT‐dən

təhsildə daha geniş istifadəni də nəzərdə

tutur. Bütün bunlar olmadan müasir dərsi,

çağdaş müəllimin fəaliyyətini təsəvvür etmək

mümkün deyil.

Üçüncü strateji istiqamət təhsildə nəticə lərə

görə cavabdeh şəffaf və səmərəli idarə etmə

mexanizmlərinin  yaradılmasına  yö nəl mişdir.

Hazırda təhsilin idarəolunmasında başlıca

problemlərdən biri tənzimləmə, idarəetmə və

nəzarət funksiyalarının dəqiq müəyyən edil ‐

mə 


məsidir. Dövlət təhsil müəssisələrinin

tabeçilik məsələlərində müəyyən uyğunsuz ‐

luq lar qalmaqdadır. Dövlət Strategiyasında

təhsilin idarəolunması ilə bağlı tamamilə yeni

mexanizm ehtiva olunur. Nəzərdə tutulur ki,

təhsil sistemində tənzimləmə və idarəetmə

qabaqcıl beynəlxalq təcrübə əsasında müasir ‐

ləşdirilsin, təhsil müəssisələrində nəticəyö ‐

nüm lü və şəffaf idarəetmə modeli tətbiq olun  sun,

təhsilin keyfiyyətinin təminatı və ida rəetmə

üzrə yeni məlumat və hesabat sistemləri

yaradılsın. Bununla da təhsilin ida rə olunması

konseptində qərarvermə mexa nizmləri, səla ‐

hiyyət və məsuliyyətin çərçivəsi, hesabat lılıq

meyarları yeni mahiyyət kəsb edir. Səlahiy ‐

yətlə hesabatlılıq arasında uzlaşma, əlaqə

mütə nasibliyi təmin olunur.

Dördüncü strateji istiqamət müasir tələb ‐

lərə uyğun və ömür boyu təhsili təmin edən

infrastrukturun yaradılmasını nəzərdə tutur.

Müşahidələr göstərir ki, tədris prosesində

müasir texnologiyalar məhdud miqyasda

tətbiq edilir. Ona görə də təhsil müəssisə lə ‐

rində İKT əsaslı təlim metodologiyasına uyğun

infrastrukturun yaradılması yaxın perspek‐

tivin prioritet məsələsi hesab olunur. Burada

bir məqama diqqət yetirmək lazımdır. Bu

sənəddə ilk dəfə olaraq ömür boyu təhsil anla ‐

yı şına xüsusi əhəmiyyət verilir. Bu da ondan

irəli gəlir ki, informasiya cəmiyyəti ömür boyu

öyrənmə bacarıqlarına sahib fərdlərə ehtiyac

duyur.


Bu məqsədlə də təhsil müəssisələri şəbə ‐

kə 


sinin rasionallaşdırılması, distant təhsil,

istedadlı və xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaq ‐

lar üçün təhsil, yaşlıların təhsili, regionlarda

təhsil məsələləri üzrə məsləhət xidmətləri

göstərən universal mərkəzlərin yaradılması,

peşə tədris mərkəzləri və komplekslərinin qu ‐

rul ması kimi tədbirlər qeyd olunan isti qamət

çərçivəsində nəzərdə tutulan əsas hədəflər ‐

dəndir.

Nəhayət, beşinci istiqamət ölkəmizdə iqti‐



sadi cəhətdən dayanıqlı və dünyanın öndə ‐

gedən təhsil sistemlərinin standartları ilə eyni

səviyyədə dura bilən maliyyələşdirmə mode ‐

linin qurulmasını özündə ehtiva edir. Bu

istiqamət çərçivəsində təhsilin mövcud maliy ‐


Kataloq: elm -> pdf
pdf -> Щяр бир алим гиймятлидир. Анъаг нязяриййяни тяърцбя иля бир
elm -> Ateroskleroz xolesterinin damar divarına çökməsi nəticəsində yaranır. Zamanla bu proses sürətlənərək damar mənfəzinin ciddi daralmalarına və tam tutulmasına aparıb çıxarır
elm -> Qabırğa sınıqları
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев

Yüklə 0,85 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə