Щяр бир алим гиймятлидир. Анъаг нязяриййяни тяърцбя иля бир



Yüklə 0,85 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/12
tarix05.05.2017
ölçüsü0,85 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

16

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



yələşdirmə sisteminin təkmilləşdiril məsi, təhsil

müəssisələrinin adambaşına maliy yələş mə sis ‐

teminə keçidi, ödənişli təhsil xidmətləri gös ‐

tərilməsinin dəstəklənməsi və Təhsilin İnkişafı

Fondunun yaradılması nəzərdə tutulur.

Bu gün Azərbaycan artıq yeni dövrə – mo ‐

dernləşdirmə dövrünə qədəm qoyub. Bu döv ‐

rün hədəfləri sosial‐iqtisadi həyatın qa baqcıl

beynəlxalq  təcrübəyə  uyğunlaş dı rılm asından,

bu yolla davamlı iqtisadi inki 

şa 

fın təmin



olunmasından, eləcə də əhalinin həyat səviy ‐

yəsinin  daha  da  yüksəldilmə sin dən  iba rətdir.

Xalqımızın müstəqil yaşamaq kimi tarixi haq ‐

qının gerçəkləşməsi gələcək inkişaf pers pek ‐

tivlərinin  aydın  şəkildə  müəy yən  ləş  di ril məsinə

imkan verir. Güclü və dinamik inkişaf edən

Azərbaycanın insan kapi talı müasir dövlətçilik

fəlsəfəmizin əsas hədəfidir. Bu hədəflərin

gerçəkləşməsi də xeyli dərəcədə təhsilin üzə ‐

ri nə düşür və onun daşıdığı missiya ilə bağlıdır.

Müasir dövrümüzdə insanlar, daha geniş

çevrədə dövlətlər və nəhayət, bəşəriyyət bir

şeyi aydın dərk edib ki, təhsil fenomeni dün ‐

ya nın yeni inkişaf trendlərini müəyyən edir.

Bu, dünən də belə olmuşdur, bu gün də belə ‐

dir, gələcəkdə də belə olacaqdır.

Bu gün sürətlə modernləşən Azərbay 

canda təhsilin insan kapitalının inkişafı çağı ‐



rış larına cavab verməsi üçün yeni, daha təsirli

addımların atılmasına ehtiyac vardır. Bu

ehtiyacın ödənilməsi tələbindən irəli gələn

Dövlət Strategiyasının əsas məqsədi ölkədə

səriştəli təhsilverənlərə, ən yeni texnologi ya ‐

lara əsaslanan infrastruktura malik, keyfiy yət

səviyyəsinə görə dünyada öncül mövqe tutan

təhsil sistemi formalaşdırmaqdır. Bir daha

qeyd etmək istərdim ki, təhsil sistemimiz iqti‐

sadi cəhətdən dayanıqlı və dünyanın aparıcı

təhsil sistemlərinin standartlarına uyğun səviy ‐

yəyə qaldırılmalıdır.

İnanmaq istərdim ki, strategiyanın reallaş ‐

dırılması bu məqsədə nail olmağa, təhsilin

məzmununun, kadr hazırlığının, təhsildə idarə ‐

etmənin, infrastrukturun Azərbaycanın perspek‐

tiv inkişaf konsepsiyasına uyğun yenidən

qurulmasına imkan verəcək, ölkədə biliklərə

əsaslanan iqtisadiyyatın və informasiya cəmiy ‐

yətinin təşəkkülünü, davamlı inkişafı təmin

edəcəkdir. Bu inkişafın Azərbaycan modelinin

qurulmasında təhsildən gözlədiyimiz töhfələr

olacaqdır.

– Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər

Әliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım

Әliyeva Fondun məktəbəqədər təhsil müəs ‐

sisə lərinin inkişafı proqramının təqdimatı

mərasimində belə bir fikir söyləyib: «Bu gün

ölkəmizdə fəaliyyət göstərən uşaq bağçala ‐

rının əksəriyyəti sovet dövründə tikilib. O

zamandan bu günə qədər Azərbaycanda əha ‐

li nin sayı 25–30 faiz artıb və mövcud bağça ‐

lar tələbatı ödəmir». Bu məsələ ilə bağlı

fikirlə rinizi bilmək istərdik.

– Elmi‐pedaqoji araşdırmalar göstərir ki,

insan ömür boyu öyrəndiyinin böyük bir

hissəsini altı yaşına qədər mənimsəyir. Məhz

bu dövrdə uşağın idraki və fiziki inkişafının

təməli qoyulur. Bu təməlin nə qədər möhkəm

və düşünülmüş olması şəxsiyyətin gələcək

inkişafını təmin edir və onun həyat fəlsəfəsini,

cəmiyyətə baxışlarını müəyyənləşdirir.

Tərbiyə ümumbəşəri anlayış olsa da, hər

bir xalqı səciyyələndirən öz milli, mənəvi

xüsusiyyətləri: ana dili, dini, tarixi, ədəbiyyatı,

incəsənəti, mədəniyyəti, adət və ənənələri vardır.

Bütün bunlar həmin xalqın milli mənəviy ya ‐

tını təşkil edir, böyüməkdə olan nəslin tərbi ‐

yəsində böyük rol oynayır.

Ümumiyyətlə, insan tərbiyəsi, onun getdikcə

kamilləşməsi, cəmiyyət üçün dəyərli şəxsə çev ‐

rilməsi hər bir dövrdə filosofların, pedaqoq‐

alimlərin tədqiqat obyekti olmuş, tərbiyəetmə

fəaliyyətinə insanın dünyaya gəldiyi ilk

günlərdən, hə a ana bətnində olarkən başlan ‐

ma 

sının vacibliyini tutarlı faktlarla sübuta



yetirmişlər. Uşaqların erkən yaşlarından tər ‐

biyə olunmasını həyata keçirən xüsusi müəs ‐

sisələrin olmadığı bir dövrdə bu vacib məsələ

bilavasitə ailələrdə yerinə yetirilmişdir.

Zaman ötdükcə insanların məşğulluğunun

getdikcə artması məktəbəqədər müəssisələrin

yaradılması zərurətini meydana çıxarmışdır.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin tarixi

ondan başlamışdır ki, XIX əsrdə Almaniyada

Fridrix Frebel 3–7 yaşlarında uşaqların idraki,



17

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



fiziki və sosial baxımdan  inkişafını təmin edən

oyunlardan ibarət kurikulum tərtib etmişdir.

Bu kurikulumun tətbiqində əsas məqsəd uşaq ‐

ları məktəbə hazırlamaqdan ibarət idi. Təhsil

işçiləri belə təhsil proqramlarının faydasını

müşahidə etdikcə məktəbəqədər tərbiyə işi

tədricən İngiltərə, Kanada, Birləşmiş Ştatlarda

da tətbiq edilməyə başlandı. Sonralar bu,

təhsilin ayrılmaz hissəsi kimi bütün dövlətlər

və cəmiyyətlər tərəfindən qəbul edildi.

Məktəbəqədər təhsil dövlətə nə verir? Bu

təhsil dövründə uşaqların fiziki, sosial və idraki

inkişafının düşünülmüş şəkildə təşkili onun

bütün gələcək taleyinə öz təsirini göstərir.

Mütəxəssislər hesab edirlər  ki, mükəmməl

məktəbəqədər təhsil yalnız təhsilin növbəti

mərhələsində uşağın nailiyyət göstəricilərinin

yüksəldilməsi baxımından əhəmiyyətli olma ‐

yıb, həm də öz sosial, iqtisadi ehtiyaclarını

təmin edən vətəndaşın formalaşdırılmasında

böyük rol oynayır. Belə vətəndaşları olan

dövlətdə isə kasıblığın səviyyəsi aşağı düşür,

cinayətkarlıq azalır. Bu da insanların maddi

rifahını və təhlükəsizliyini təmin edir. Bütün

göstərilənlər dövlətin və dövlətçiliyin qüvvət ‐

lən məsinə xidmət edir.

Bununla belə, etiraf etmək lazımdır ki, keç ‐

miş sovet dönəmində ümumtəhsil məktəbləri

ilə müqayisədə məktəbəqədər təhsilin inkişa ‐

fına, onun təkmil infrastrukturunun yaradıl ‐

ma sına nisbətən az diqqət yetirilmişdir. Bölgə lərdə

müasir, birtipli layihə ilə tikilən müəssisələr

xeyli azlıq təşkil edirdi.

İnkarolunmaz faktdır ki, ölkəmizdə məktə ‐

bəqədər müəssisələrin inkişafı Azərbaycanın

müstəqillik illərinə təsadüf edir.

Hazırda Azərbaycan Respublikasında 111090

uşağı əhatə edən 1677 məktəbəqədər təhsil

müəssisəsi, o cümlədən 537 uşaq bağ çası, 1110

körpələr evi‐uşaq bağçası, 25 körpələr evi,

5 məktəb‐bağça, sağlamlıq im kan ları məhdud

uşaqlar üçün 4 xüsusi uşaq bağçası, eyni za‐

manda 12 müəssisədə 19 xüsusi təhsil qrup ‐

ları, 4 sanator tipli məktəbə qədər təhsil müəs    sisəsi

fəaliyyət göstərir.   

Respublikamızda təhsilin bütün sahələ ‐

rinə, o cümlədən məktəbəqədər təhsilə dövlə ‐

timiz tərəfindən xüsusi diqqət və qayğı göstə rilir,

xüsusi dövlət proqramları həyata keçirilir.

Məktəbəqədər təhsil sahəsində mövcud olan

problemlərin aradan qaldırılması, təhsilin

18

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



müasir tələblər səviyyəsində qurulmasının

təmin olunması istiqamətində kompleks təd ‐

birlər yerinə yetirilir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin

Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş «Azərbaycan Res ‐

pub likasında  məktəbəqədər  təhsilin  yeniləş di ril ‐

məsi  Proqramı  (2007–2010‐cu  illər)»  çər çi  vəsində

37 yeni məktəbəqədər təhsil müəssisəsi inşa

edilərək istifadəyə verilmiş, 52 məktəbəqədər

təhsil müəssisəsində əsaslı təmir işləri apa 

rılmış, 184 müəssisə müvafiq avadan lıqlarla, o



cümlədən oyuncaq və idman avadan lıqları,

texniki vasitələrlə təchiz olun muş dur. Eyni za‐

manda bütün məktəbəqədər təhsil müəs si ‐

sələri müxtəlif təlim vəsaitləri ilə təmin edil mişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin

təsdiq etdiyi 2011–2013‐cü illərdə Bakı şəhə ‐

rinin və onun qəsəbələrinin, habelə region ‐

ların sosial‐iqtisadi inkişafına dair dövlət

proqramlarına əsasən paytaxtda və onun qəsəbə ‐

lərində 174 məktəbəqədər müəssisə əsaslı

təmir olunmuşdur. 34 müəssisədə isə əsaslı

təmir işləri aparılır. Respublikanın digər şəhər

və rayonlarında 1 yeni məktəbəqədər təhsil

müəssisəsi inşa edilmiş, 41 müəssisədə əsaslı

təmir işləri yerinə yetirilmişdir.

Dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələri

şəbəkəsinin genişləndirilməsi ilə yanaşı, özəl

sektorun da inkişafı böyük əhəmiyyət kəsb

edir. Yeni qəbul olunmuş «Körpələr evlərinə,

körpələr evi‐uşaq bağçalarına, uşaq bağçala ‐

rına, xüsusi uşaq bağçalarına və uşaq evlərinə

müddətli vergi güzəştlərinin verilməsi haqqında»

qanuna əsasən 2014‐cü il yanvarın 1‐dən başla ‐

yaraq 10 il müddətinə məktəbəqədər təhsil

müəssisələri Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edil ‐

miş hüquqi şəxslərin mənfəət vergisini və

sadələşdirilmiş vergini ödəməkdən azad

edilirlər. Bu isə uşaqların intellektual, fiziki və

psixoloji inkişafı üçün lazımi şəraitin yaradıl ‐

ması ilə yanaşı, bu sahənin inkişafının təkcə

dövlət sərmayələri ilə deyil, həmçinin özəl sek ‐

torun iştirakının stimullaşdırılması yolu ilə

təmin etmək məqsədi daşıyır.

«Təhsil haqqında» qanunda Azərbaycan

dövləti qarşısında öz məsuliyyətini dərk edən,

xalqının milli ənənələrinə və demokratiya prin ‐

siplərinə, insan hüquqları və azadlıqlarına

hörmət edən, vətənpərvərlik və azərbay cançı ‐

lıq ideyalarına sadiq olan, müstəqil və yaradıcı

düşünən vətəndaş və şəxsiyyət yetişdirmək

təhsilin əsas məqsədlərindən biri kimi önə

çəkilir. Qanunda məktəbəqədər təhsilin ilk və

vacib pillə olmaqla ailənin və cəmiyyətin

maraqlarına uyğun olaraq, uşaqların erkən

yaş dövründə intellektual, fiziki və psixi

inkişafını, sadə əmək vərdişlərinə və həyati

bacarıqlara yiyələnməsini, istedad və qabiliy ‐

yə tinin üzə çıxarılmasını, sağlamlığının qorun ‐

masını, estetik tərbiyəsini, şəxsiyyət kimi

formalaşmasını, məktəb təliminə hazırlığını,

təbiətə və insanlara həssas münasibətinin

formalaşmasını təmin etməli olduğu göstərilir,

məktəbəqədər təhsilin inkişaf etdirilməsi,

əsasən, 3 səbəbdən vacib hesab edilir:

1. Aparılmış tədqiqatlara görə, uşaqların

erkən yaşdan təhsilinə qoyulan sərmayə iqti‐

sadi və sosial baxımdan daha yüksək fayda ‐

lılıq əmsalına malikdir. Başqa sözlə, tədqi qatlar

göstərir ki, bu yaş dövründə uşağın inkişafına

xərclənən vəsait sonradan dəfələrlə artıq gəlir

gətirir.

2. Məktəbəqədər təhsil valideynlərə daha

artıq dərəcədə dəstək olmaqla qadınların

məşğulluq göstəricilərinə xüsusilə müsbət

təsir edir.

3. Məktəbəqədər təhsil vasitəsilə uşaqlar

arasında bərabərlik imkanlarının yaradılması

sonradan cəmiyyətin müxtəlif sosial təbəqələri

arasında fərqlərin azalmasına gətirib çıxarır.

«Təhsil haqqında» qanunda fasiləsizlik,

vəhdətlik, dinamiklik təhsil sahəsində dövlət

siyasətinin əsas prinsiplərindən biri kimi qeyd

edilmişdir. Qanuna görə, mövcud təhsil stan ‐

dartları, tədris proqramları və planları əsa ‐

sında təhsilin bir neçə səviyyədə əldə edilməsi

imkanı, təhsilin ayrı‐ayrı pillələri arasında sıx

dialektik qarşılıqlı əlaqənin təmin olunması və

onun insanın bütün həyatı boyu ardıcıl davam

etməsi vacib məsələ olaraq irəli sürülmüşdür.

Bununla belə, respublikada məktəbəqədər

yaşlı uşaqların təhsil müəssisələrinə cəlbi 14,8 faiz

təşkil etdiyindən bu yaşda uşaqların 80 faizindən

çoxu davamlı və ardıcıl təhsil imkanından kə ‐

narda qalır. Halbuki Təhsil Nazirliyi tərəfindən



19

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



aparılmış milli qiymətlən dirmə tədqiqatları da

sübut edir ki, ibtidai təhsilin sonunda bir ildən

artıq uşaq bağçasına getmiş uşaqlar uşaq

bağçasına getməmiş uşaq lardan ana dili və

riyaziyyatda daha yüksək nəticə göstər miş lər.

Ona görə məktəbəqədər təhsil müəssisələ ‐

rindəki təlim‐tərbiyə prosesi ailələrdəki eyni

prosesin, ibtidai təhsil isə məktəbəqədər təhsil

və məktəbə hazırlıq təli minin davamı kimi

vahid sistemdə birləş məlidir. Yalnız bu halda

uşağın psixoloji və mənəvi cəhətdən məktəb

təliminə hazır olma sından danışıla bilər. Belə

bir sistemin qurul ması, heç şübhəsiz, ibtidai

təhsilin  keyfiy yə tinə  əhəmiyyətli  dərəcədə

müsbət təsir göstərə bilər.

Məktəbəqədər təhsil sahəsində mövcud

problemlərin artıq yüksək səviyyədə tanınma ‐

sının nəticəsidir ki, bu təhsil növü Azərbaycan

dövlətinin təhsil siyasətində prioritet sahə

hesab edilmişdir. «Azərbaycan 2020: gələcəyə

baxış» İnkişaf Konsepsiyasında ölkə üzrə

azyaşlı uşaqların məktəbəqədər təhsilə cəlb ‐

olunma səviyyəsinin orta Avropa göstəricisi

səviyyəsinə çatdırılması əsas məqsəd kimi

təqdim edilir. Buna nail olmaq üçün isə

məktə bəqədər təhsil müəssisələri şəbəkəsinin

genişləndirilməsi, onların şərait və təchiza ‐

tının yaxşılaşdırılması, habelə bu sahədə müx ‐

təlif tipli, məsələn, icma və ailə tipli müəs sisələrin

yaradılmasına xüsusi önəm veri lir.

Konsepsiyada göstərilən bu məqsədlərdən

çıxış edərək Azərbaycan Respublikası Prezi‐

dentinin 24 oktyabr 2013‐cü il  tarixli Sərən camı

ilə təsdiq edilmiş «Azərbaycan Res pub lika ‐

sında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strate gi ‐

yası» sənədində məktəbəqədər təhsilin

inki şa fına yönəlmiş bir sıra hədəflər öz əksini

tapmışdır:

* qabaqcıl beynəlxalq təcrübə əsasında

məktə bəqədər təhsil üzrə pedaqoji və idarə ‐

etmə heyətinin müstəqil sertifikatlaşdırma

(lisenziyalaşdırma) sisteminin yaradılması;

* erkən yaşlı uşaqların məktəbəqədər təhsillə

əhatəsinin 90 faiz səviyyəsinə çatdırılması;

* məktəbəhazırlıq təhsilinin (1 il) icbarili ‐

yinin təmin olunması.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin Təhsil

Nazirliyi ilə birbaşa tabeçilik münasibətlərinin

olmamasına baxmayaraq, son 10 ayda Təhsil

Nazirliyi tərəfindən ümumtəhsil məktəblə ‐

rində məktəbəhazırlıq qruplarının yaranma ‐

sını dəstəkləyən addımlar atılmış, bu qruplara

cəlb edilən uşaqların vaxtından əvvəl I sinfə

müsa 


hibəsiz qəbul olunması barədə qərar

qəbul olunmuşdur.

Strategiya sənədində, eyni zamanda məktə ‐

bəqədər təhsil üzrə kurikulumun tətbiqinin

sürətləndirilməsi zəruri hesab edilmişdir.

Kurikuluma əsasən məktəbəqədər təhsil uşağın

ətraf aləmlə harmoniyasını təmin etməyə,

xeyirxah hislər oyatmağa, əməkdaşlığa və

müsbət özünütəsdiqə nail olmaq baxımından

əhəmiyyətlidir. Məhz bu dövrdə uşaqlarda

ətraf aləm haqqında ilkin təsəvvürlər, təfəkkür

elementləri formalaşır, ətraf aləmin hadisələri,

sadə qanunauyğunluqları arasında qarşılıqlı

əlaqələri müəyyənləşdirmək və əldə edilmiş

bilikləri müstəqil tətbiq etmək bacarıqları

yaranır.


Məktəbəqədər təhsilin proqramı (kuriku‐

lumu) müasir dünya təcrübəsinə uyğun yeni

baxış və yanaşmalar əsasında hazırlandı ğın ‐

dan onun etibarlılığını, nəzərdə tutulan nəticə ‐

lərin reallaşmasına hansı səviyyədə təminat

verəcəyini sınaqdan keçirmək üçün həmin

proqramın (kurikulumun) pilot qaydasında

tətbiqi məqsədilə respublikanın 15 pilot şəhər

və rayonunda məktəbəqədər təhsil müəssi sə ‐

lə  rinin  pedaqoji  işçiləri  üçün  təlimlər  keçi ril ‐

mişdir. Bu təlimlərdən 3093 tərbiyəçi keç  mişdir.

Cəmiyyətin müxtəlif xarakterli problem ‐

lərinin həllində aparıcı rol oynayan Heydər

Әliyev Fondunun prezidenti, UNESCO‐nun

və İSESCO‐nun xoşməramlı səfiri Mehriban

xanım Әliyeva hər zaman dəyərli təklif və

təşəbbüslə təhsil sisteminə öz töhfələrini verir.

«Yeniləşən Azərbaycana yeni məktəb» proq ‐

ramı çərçivə sində təxminən 400 məktəb tikil ‐

miş və təmir edilmişdir.

Heydər Әliyev Fondu tərəfindən məcburi

köçkünlər üçün salınan 83 qəsəbədə 50 uşaq

bağçası tikilmişdir. Eyni zamanda Bakı şəhə ‐

rində 11 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi əsaslı

təmir olunmuş, 7 yeni uşaq bağçası inşa edi ‐

lərək istifadəyə verilmişdir.



20

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



Qeyd etdiyiniz kimi, 2014‐cü il fevralın 24‐də

Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Әliyev

Fondunun prezidenti Mehriban Әliye vanın

rəhbərliyi ilə Fondun yeni layihəsinin – mək ‐

təbəqədər təhsil müəssisələrinin inkişafı proq ‐

ramının təqdimatı keçirilmişdir. Proqram

ölkə mizin bütün bölgələrində uşaq bağçala ‐

rının genişmiqyaslı tikintisi, yenidənqu rul ‐

ması və əsaslı təmirinin dəstəklənməsini nəzərdə

tutur. 2005‐ci ildə Heydər Әliyev Fondunun

təşəbbüsü ilə «Yeniləşən Azərbaycana yeni

məktəb» layihəsi qısa müddət ərzində uğurla

icra olunduğu kimi, qeyd olunan layihənin

köməyi ilə məktəbəqədər təhsil infrastruktu‐

runun müasirləşdirilməsinə, məktəbəqədər

təhsilin səviyyəsinin yüksəlməsinə, mövcud

problemlərin tam aradan qaldırılmasına nail

olunacaqdır.



– 12 illik ümumi təhsilə keçid nə qədər

realdır və bununla bağlı hansı islahatların

aparılması nəzərdə tutulur?

– Qeyd edim ki, Dövlət Strategiyasında əksini

tapmış 12 illik ümumi təhsilə keçid zamanı

təhsilin məzmununda baş verən yeniliklərin,

bir sıra araşdırmaların nəticələrinin nəzərə

alınması vacibdir. Məlumdur ki, dünya nın bir

çox qabaqcıl ölkələrində təhsil müd dətinin

artırılması istiqamətində artıq müəyyən addım ‐

lar atılmışdır və bu proses davam et mək dədir.

Məsələn, Kanada, Fransa, Hollandiya və

Çexiyada hazırda ümumi təhsilin müddəti 14

ildir. Almaniya, Böyük Britaniya, İsveç, Avs‐

traliya və Yeni Zelandiyada 13 illik ümumi

təhsil tətbiq olunur. ABŞ, Finlandiya, Cənubi

Koreya, Polşa və bir sıra digər ölkə lər də isə

ümumi təhsilin müddəti 12 ildir. Ümumiy yətlə,

hazırda 12 illik ümumi təhsili tətbiq edən

ölkələr dünya üzrə çoxluq təşkil edir. Son sta‐

tistik məlumatlara görə, belə ölkələrin sayı

170‐i ötmüşdür. Çox az sayda ölkədə ümumi

təhsilin müddəti 11 il təşkil edir. Onu da

vurğulamaq istərdim ki, İqtisadi Әmək daşlıq

və İnkişaf Təşkilatının məluma tına görə, hər

hansı bir ölkədə istənilən təhsil pilləsi üzrə

təhsil müddətinin bir il artırılması ölkənin

Ümumi Daxili Məhsulunun 3–6 faiz artmasına

gətirib çıxarır. Bununla yanaşı, təhsil müddə ‐

tinin artırılması təhsilə ayrılan xərclərin də

artması ilə nəticələnir. Özü də bu artım kifayət

qədər böyük rəqəmlərlə ifadə olunur. Lakin

xərclərin artmasına və olduqca böyük miq ‐

yaslı tədbirlərin həyata keçirilməsi perspektiv ‐

lərinə baxmayaraq, bu, Azərbaycan dövlətinin

strateji xə ini, neft kapitalının insan kapitalına

çevrilməsini hədəfləyən kursun fəlsəfəsini əks

etdirir.


12 illik ümumi təhsilə keçidin təmin olun ‐

ması üçün mövcud təhsil standart və kuri ‐

kulumların yenilənməsi, tam orta təhsil pillə sində

təlimin istiqamətlər üzrə aparılması nəzərdə

tutulmuşdur. Bu sahədə yeniliklər dən biri və

məncə, ən mühümü tam orta təhsil səviyyə ‐

sində təhsil müəssisələrinin müxtəlif istiqa ‐

mətlər üzrə bölünməsidir. Bütün bunlar inki şafın

yeni çağırışlarını dəyərləndirmək və daha

yetkin vətəndaş yetişdirmək baxımdan əlavə

resurs və gələcəyə hazır olmaq imkanıdır.

– Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində

ümumi təhsilin normal təşkilinin əsas səbəb ‐

 lərindən biri də məktəblərə müstəqil lik ve ‐

rilməsidir. Ölkəmizin ümumtəhsil məktəb  lərinə

belə bir imkanın verilməsi mümkün ola ‐

caqmı?

– Dövlət Strategiyasının Fəaliyyət Planı

təsdiq edildikdən sonra həyata keçiriləcək

islahatların önəmli qismi məktəblərin idarə

olunması və maliyyələşməsini əhatə edəcək.

Bu zaman nəzərə alınmalı ən vacib prinsip

nəticəyönlülükdür. Müxtəlif ölkələrin təcrübəsi

göstərir ki, məktəblərin özünüidarəetmə mexa ‐

 nizmi tətbiq olunan ölkələr beynəlxalq qiy ‐

mət 


ləndirmə tədqiqatlarında daha yüksək

nəticələr göstərirlər. Lakin özünüidarəetmə

prinsipinin  daha yüksək şəffaflıq və hesabatlı ‐

lığın da tətbiqi ilə parallel şəkildə həyata keçi ‐

rilməsi nəzərdə tutulur.

Maliyyələşmə islahatlarının da əsas məq ‐

sədi təhsildə keyfiyyət artımına nail olmaqdır.

Daha yüksək nəticələr əldə etmiş təhsil işti ‐

rakçıları həvəsləndirilməli və onların işi

21

ELM DÜNYASI

/ Elmi‐kütləvi jurnal / 2 (06) 2014



maddi cəhətdən stimullaşdırılmalıdır. Təhsil

Nazirliyi tərəfindən həyata keçiriləcək bütün

islahatların ən vacib məqsədi şagird nailiyyət ‐

lərini yaxşılaşdırmaq, onların hərtərəfli inkişa ‐

fına nail olmaq və savadlı gələcək nəslin

forma laşmasına töhfə verməkdir.

«Azərbaycan Respublikasında təhsilin inki ‐

şafı üzrə Dövlət Strategiyası»nda beşinci isti ‐

qamət ölkəmizdə iqtisadi cəhətdən daya nıqlı

və dünyanın öndə gedən təhsil sis tem lərinin

standartları ilə eyni səviyyədə dura bilən maliy ‐

yələşdirmə modelinin qurul masını özündə ehtiva

edir. Bu istiqamət çərçivəsində təhsilin mövcud

maliyyələş dirmə  sisteminin  təkmil ləş diril ‐

məsi, təhsil müəssisələrinin adam başına maliy ‐

yə ləşmə sisteminə keçidi, ödənişli təhsil xid mət ləri

göstərilməsinin dəstəklənməsi nəzərdə tutu‐

lur.


Bu gün təhsilin maliyyələşdirilməsi sahə ‐

sində görüləsi işlər çoxdur. Burada ən böyük

hədəf təhsilə adekvat həcmdə maliyyə resurs ‐

larının cəlb edilməsi, təhsil xərclərinin Ümumi

Daxili Məhsula nisbətinin mərhələlərlə 5–6

faizə çatdırılması, təhsil müəssisələrinin bir

təhsilalana düşən xərc əsasında maliyyələş ‐

dirmə mexanizminə səmərəli keçididir. Biz

strategiyada tamamilə yeni maliyyə institutunun

–  büdcədənkənar  vəsaitlər  hesabına  for ma   laş ‐

 dırılan  Təhsilin  İnkişaf  Fondunun  ya ra   dıl    ma sını

nəzərdə tutmuşuq. Bu da təhsillə bağlı xüsusi

layihələrin, tədqiqatların və s. yeni maliyyə ‐

ləş mə  mexanizminin  tətbiq  olun ma sına  yar ‐

dım edəcəkdir.


Kataloq: elm -> pdf
pdf -> Щяр бир алим гиймятлидир. Анъаг нязяриййяни тяърцбя иля бир
elm -> Ateroskleroz xolesterinin damar divarına çökməsi nəticəsində yaranır. Zamanla bu proses sürətlənərək damar mənfəzinin ciddi daralmalarına və tam tutulmasına aparıb çıxarır
elm -> Qabırğa sınıqları
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев
pdf -> Алимлярин сырасында хцсуси йер тутурлар”. Цмуммилли лидер щейдяр ялийев

Yüklə 0,85 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə