T. C. MƏRMƏRƏ universiteti


a                                                                        b



Yüklə 1,63 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/5
tarix13.12.2016
ölçüsü1,63 Mb.
1   2   3   4   5

               a                                                                        b 

Şəkil  2.  Müxtəlif  lövhəli  mil  sistemləri;  a.  Kombinə olunmuş lövhəli mil sistemləri: (1) 1960-cı  il 

Macaristan  istehsalı 

Szilágyi

  mili;  (2)  Aesculap®  lövhəli  mil;  (3)  Köhnə  Alman  Demokratik 

Respublikasında istehsal olunmuş mil; (4) Impaksiyanı təmin edən Vitalliumdan istehsal edilmiş Pugh 

teleskopik  mili;  (5)  Titanium  və  ya  Vitalliumdan  istehsal  olunan  yan  lövhəli  McLaughin  mili;  (6) 

Jewettin lövhəli mili; b. AO’un 130° pazvari lövhəsi (Müller et al. 1977) 

 

      Daha  sonralar  Thornton  milin  kaudal  qisminə  lövhə  əlavə  etmişdir.  Eyni  prinsipi 



istifadə  edərək  McLaughin  (1947),  Massie  (1958)  və  Böhler  (1996)  milə  bağlı  yan 

lövhələr  dizayn  etdilər(Şəkil  2,a).  Jewett  (1941)  milli  lövhəni  və  AO\ASIF  grupu 

araştırmaçıları  isə  öz  bucaqlı  lövhələrini  icad  etdilər(Şəkil  2a,b).  Bütün  bu  dizaynlar 

implantın  stabilliyini  xeyli  artırdı.  Daha  sonra  yeni  modifikasiyalar  edildi  və  bunlar 

burma  sınıqlarının  müalicəsində  istifadə  edildi.  Ancaq  bu  implantların  bud  sümüyü 

boynu  sınıqlarının  müalicəsində  faydalı  olduğu  sübut  edilə  bilmədi.  Sınıq  sahəsindəki 

impaksiya\rezorbsiya nəticəsində və  bununla da bud sümüyü boynundakı qısalma tez-

tez xüsusilə də  yaşlı xəstələrdə  milin bud sümüyü başını dəlməsinə səbəb olurdu. Gənc 

xəstələrdə isə mil üzərində sərt subkondral sümük səbəbi ilə distraksiya görülürdü. Bu 

daha  sonra  sınığın  bitişməməsinə  və  milin  yorğunluq  sınığına  gətirib 

çıxarırdı.(24,25,33,37).  


16 

 

      



Bu  problemi  aradan  qaldırmaq  üçün  Pugh  (1955)  sınığın  impaksiya\rezorbsiyasını 

kompensasiya  etmək  üçün  sabit  bucaqlı  yan  lövhəsi  olan  teleskopik  mili  dizayn 

etmişdir. Rigid milləmə yerinə vint ilə fiksasiyanı ilk dəfə Putti (1942) irəli sürmüşdür. 

1951-ci  ildə  Pohl  da  sınığın  impaksiyasını  kompensasiya  edən  teleskopik  vinti 

(Laschenschraube)  icad  etdi.  Dinamik  qalça  vintini  isə  ABŞ-larında  (Schumpelick  və 

Jantzen,  1955)  icad  etmişdir.  Bu  vint  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  kompressiya 

imkanı yaradmışdır. AO isə vintin kaudal ucunu yastılaşdırmış və bud sümüyü başının 

rotasiyasının  qabağını  almışdır.  Bu  yeni  dizayna  Dinamik  qalça  vinti  (Dynamic  Hip 

Screw) adı verilmişdir.(24,41,42,46). 

 

 



         a                                 b                           c                        d 

Şəkil  3.Çoxlu  implant  istifadəsinə  nümunələr;  a.  Nyström  milləri;  b. Knowles milləri;  c. Ucunda 

yivləri  olan  3  mm-lik  tellər  və  güclü  sabit  bucaqlı    lövhə  istifadə  edilən  Deyerle  metodu;  d.  Forgon 

metodu ilə dördlü boyun vinti  ve geri çıxmanın qabağını alan sabit bucaqlı lateral  batress  lövhəsi  ilə 

internal fiksasiya  

 

       


Tək  vintli  implantın  çatışmayan  cəhəti  rotasional  yerdəyişməyə  qarşı  yetərsiz 

qalması idi. Buna görə də bir çox cərrah tərəfindən iki, üç və daha çox vint və ya milin 

(Knowles,  1936;  Nyström,  1959)  kombinasiyada  istifadə  edilməsi  məsləhət 

görülmüşdür(Şəkil 3a,b). Forgon (1975) dörd vintli və bucaqlı yan lövhəsi ilə dinamik 

internal  fiksasiya  əldə  etdi(Şəkil  3,d).  O,  bu  implantla  sınıq  impaksiyasının  və  lateral 

fiksasiyanın  əhəmiyyətli  olduğunu  göstərdi.  Deyerle  (1980)  isə  qalın  lövhədən  keçən 

çoxlu vintləri təklif etmişdi (Şəkil 3,c). (12,16,24,29,39). 


17 

 

a     

                     b   

 

Şəkil 4. Bud sümüyü başına tutunmayı güçləndirmək üçün müxtəlif dizaynlı implantlar;  



a. Hanssonun cüt qarmaqlı mili; b. Rydellin yaylı dörd yaxalıqlı mili 

 

        Digər  cərrahlar  isə  implantın  bud  sümüyü  başina  tutunmasını  artırmaq  üçün  yeni 



dizaynlar  etmişlər.  Rydell  (1964)  dörd  yaxalıqlı  milinə  yay  əlavə  etmişdir.  Hansson 

(1982) isə ucunda qarmağı olan millər istifadə etmişdir (Şəkil 4a,b). (21,24,44). 



       

      

2.2. Bud-Çanaq Oynağının Anatomiyası və Bud Sümüyü Başının 

                                          Vaskulyarizasiyası 

       


      

Bud-Çanaq  oynağı  kürə  şəklində  diartroidal  oynaqdır.  Bud-Çanaq  oynağının 

stabillliyi  eyni  zamanda  geniş  hərəkət  açıqlığına  şərait  yaradan  sümük  strukturundan 

asılıdır. Asetabulum fibroz qığırdaqdan əmələ gələn labrumla daha da dərinləşir.  Oynaq 

kapsulu öndən bud sümüyü  boynunu  aşaraq  burma    qabarına qədər uzanır, arxada isə 

bud sümüyü boynunu qismən örtür. Oynağı örtən fibroz kapsula zona orbicularis  adı 

verilən daha çox arxada görülən sirkulyar liflər daxildir. Kapsula üç əsas bağdan əmələ 

gəlmişdir. İliofemoral bağ insan bədənində ən güclü bağdır. Digər bağlar işiofemoral və 

pubofemoral bağlardır. Bunlar daha zəif bağlardır, amma əlavə stabillik əmələ gətirirlər. 

Bud  sümüyü  boynuna  bağlanan  sinoviumun  kambium  qatı  yoxdur.  Buna  görə  də  bud 

sümüyü  boynu  sınıqlarından  sonra  periostal  kallus  əmələ  gəlmir  və  sağalma  ancaq 

endosteal bitişmədən asılıdır. 

      Bud  sümüyü  başının  üçdə  ikisini  hiyalin  qığırdaq  örtür.  Medial  və  az  anteriordakı 

bölgəsində  qığırdaqla  örtülməyən  fovea  capitis  yerləşir.  Bura  asetabulum  çuxurundan 



18 

 

başlayan  bud  sümüyü  başı  bağının  yapişma  nöqtəsidir.  Bud  sümüyü  cisminin  güclü 



medial  korteksi  boynun  iç  tərəfində  "Adam's  arch"  adını  alaraq  davam  edir.  Bud 

sümüyü  kalkarı  kiçik  burma  altında  bud  sümüyü  cisminin  posteromedial  qismindən 

başlayan,  bayıra  böyük  burmaya  doğru  davam  edən,  qalın  şaqüli  yerləşən  sümük 

təbəqəsidir  və  bud  sümüyü  boynunu  posteroinferiordan  gücləndirir(Şəkil  5,a).  Bud 

sümüyü kalkarı iç tərəfdə daha qalındır və bayıra getdikcə incəlir. 

                      

 

a                                                                          b 

Şəkil 5. a. Koronal kəsikdə bud sümüyü kalkarı; b. Bud proksimalının trabekulyar sistemi 

 

     Bud sümüyü başının iç trabekulyar sistemi Ward tərəfindən qeyd olunub(Şəkil 5,b). 



Trabekulyar sistemin oriyentasiyası stress xətləri boyu yerləşir və qalın xətlər kalkardan 

başlayaraq  superiora,  bud  sümüyü  başının  yük  daşıyan  qübbəsinə  doğru  uzanır.  Bu 

yöndəkilər  daha  çox  kompressiv  qüvvətlərdir.  Kiçik  trabekulyar  sistem  çuxurun  aşağı 

qismindən  və  bud  sümüyü  boynunun  yuxarısından  başlayaraq  burmaya  və  bayır 

korteksə  uzanır.  Singh  et  al.  rentgenoloji  olaraq  görünən  trabekulyar  sistemi 

osteoparozun  diaqnozu  və  dərəcələndirməsində  istifadə  etmişdir.  Yaş  artdıqca  və 

osteoparoz  irəlilədikcə  bud  sümüyü  boynunun  ortasında  trabekulların  arasında  Ward 

üçbucağı görülür.  

      Bud  sümüyünün  proksimal  hissəsinin  vaskulyarizasiyası  geniş  surərdə  araşdırılıb. 

Crock  bud  sümüyü  proksimal  qisminin  arteriyalarını  üç  qrupda  incələyib:  (a)  bud 



19 

 

sümüyü  boynu  əsasında  yerləşən  oynaq  xarici  arteriyal  halqa;  (b)  kapsula  xarici 



arteriyal halqanın bud sümüyü boynu səthindəki qalxan şaxələri; (c) ligamentum teres 

arteriyaları. 

 

 

Şəkil 6. Bud sümüyü başının qanlanması 



 

      Oynaq  xarici  arterial  halqa  arxada  medial  sirkumfleks  femoral  arteriya  və  öndə 

lateral  sirkumfleks  femoral  arteriyaların  birləşməsindən  əmələ  gəlir(Şəkil  6).  Qalxan 

boyun  arteriyaları  oynaq  xarici  arterial  halqadan  çıxır.  Bu  arteriyalar  öndə  kapsulanı 

dəlirlər,  arxada  isə  kapsulanın  orbikulyar  lifləri  altından  keçirlər.  Qalxan  arteriyalar 

sümüyün yaxınlığından keçdiyi üçün bud sümüyü sınıqlarında asanlıqla zədələnə bilər.  

     Qalxan  arteriyalar  bud  sümüyü  boynu  səthindən  keçərkən  metafizə  çoxlu  şaxələr 

verir.  Metafizə  bundan  başqa  yuxarı  qidalandırıcı  arteriya  sisteminə  aid  intramedulyar 

anastamozlar gedir. Qalxan boyun arteriyaları dörd qrupa bölünür: ön, iç, arxa və bayır. 

Bu  dörd  qrup  içində  xüsusilə  bayır  şaxələr  bud  sümüyü  başının  qidalanmasında  əsas 

rolu  oynayır.  Qalxan  boyun  arteriyaları  başın  sərhədində  oynaq  qığırdağının  başladığı 

nöqtədə  sinoviya  altı  oynaq  içi  arterial  halqanı  əmələ  gətirir.  Sinovia  altı  oynaq  içi 

arteriyal halqadan bud sümüyü başına girən epifizar arteriyalar başlayır.  Təcrübələrdə 


20 

 

bayır  epifizar  arteriyaların  yaralandığı  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarının  hamısında  bud 



sümüyü başı aseptik nekrozu göstərilmişdir. 

     Ligamentum  teres  arteriyası  obturator  və  ya  medial  femoral  sirkumfleks 

arteriyalarından  çıxır.  Bu  arteriyanın  bud  sümüyü  başı  qanlanmasında  rolu  olduğu 

göstərilmişdir,  amma  digər  arteriyalar  zədələndiyində  bu  arteriya  tək  başına 

vaskulyarizasiyaya kifayət etmir.(9,24,27,45). 

 

2.3.



 

Bud Sümüyü Boyun Sınıqları 

 

      Bud  sümüyü  boyun  sınıqları  daha  çox  yaşlı  xəstələrdə  görülür  və  səhiyyə 

sektorunda  külli  miqdarda  vəsait  xərclənməsinə  səbəb  olan  bir  patologiyadır.  İmplant 

dizaynlarında,  cərrahi  metodlarda  və  xəstə  nəzarətində  olan  bütün  inkişaflara 

baxmayaraq  səhiyyəyə ayrılan budcənin əhəmiyyətli ölçüdə hissəsi bud sümüyü boynu 

patologiyasına  sərf  edilir.  Yüksək  enerjili  travmaların  artması  gənc  nəsildə  də  bu 

patologiyanın çoxalmasına səbəb olmuşdur.(9). 

      

      

2.3.1. Etiologiya və Epidemiologiya 

        


      

Normal sümüyə malik gənclərdə və osteoparoza az rast gəlinən qara dərili amerikalı 

və  cənubi  afrikali  Bantularda  bud  sümüyü  boyun  sınıqları  az  görülür.    ABŞ-da  bud 

sümüyü boyun sınıqları ən çox ağ dərili qadınlarda, sonra ağ dərili kişilərdə, ardından 

qara  dərili  qadınlarda  və  ən  az  da  qara  dərili  kişilərdə  olur.  Elffors  et  al.  bud  sümüyü 

boyun  sınıqlarının  kişi  və  qadınlarda  yaş  artdıqca  həndəsi  silsilə  ilə  artdığını 

bildirmişdir.(9,13). 

      Aitkin  1984-c  ildə  çap  etdirdiyi  məqalədə  bud  sümüyü  boyun  sınığı  keçirmiş 

xəstələrin  84%-də  orta  və  ya  yüksək  dərəcədə  osteoparoz  olduğunu  göstərmişdir.(1). 

Sümük sıxlığının ölçülməsi  sınıq riski daşıyan xəstələri müəyyən etmək üçün həmişə 

etibarlı bir metod olmasa da, sınığı olan xəstələrin yaş və cinsiyyəti oxşar olan kontrol 

qruplarına  görə  daha  sıx  osteoparozlu  olduğu  müəyyən  edilmişdir.  Sümüyün  mineral 

tərkibi 65 yaşın üstündə olan xəstələrin 50%-ində, 85 yaş üstündəkilərin isə 100%-ində 


21 

 

sınıq  riski  altındadır.  Bud  sümüyü  boynu  sınıqlarının  görülmə  sıxlığına  osteoparozla 



birgə başqa faktorların da təsir edtdiyi düşünülür.(9). 

      Osteoparoz  bud  sümüyü  boyun  sınıqlarının  nəinki  etiologiyasında,  eyni  zamanda 

müalicəsində  də  böyük  rol  oynayır.  Osteoparozlu  sümük  bud  sümüyü  boynunun  arxa 

korteksinin  parçalı  sınığına  yol  aça  bilir  və  eyni  zamanda  sümük  keyfiyyətinin  aşağı 

olması  səbəbi  ilə  internal  fiksasiya  implantlarının  kifayət  qədər  tutunmasının  qarşısını 

alır.  Arnold  et  al.  internal  fiksasiyada  müvəffəqiyyətsizliyi  və  sınığın  bitişməməsini 

osteoparozla əlaqələndirmişdir.(66). Swiontkowski et al. bud sümüyü boyun sınıqlarının 

internal  fiksasiyasının  stabilliyində  əsas  faktor  olaraq  sümüyün  keyfiyətini 

göstərmişdir.(51). 

      Bud sümüyü boyun sınığı keçirmiş xəstələrin çoxu kiçik travma keçirir. Kocher bud 

sümüyü  boyun  sınıqlarında  iki  əsas  mexanizmanı  göstərmişdir.  Birinci  növ 

mexanizmada  bud  sümüyü  boyun  sınığı  xəstələrin  böyük  burma  üstünə  yıxılması 

nəticəsində baş verir. İkinci mexanizmada isə sınığa aşağı ətrafın bayır rotasiyası səbəb 

olur.  Bu  mexanizmada  boyun  arxaya  dönərkən  bud  sümüyü  başı  anterior  kapsulaya 

möhkəmcə dayanır və posterior korteks asetabuluma sıxışdığı üçün bud sümüyü boynu 

sınır.(30). Daha sonra üçüncü mexanizma irəli sürülmüşdür. Bu mexanizmada mikro və 

makro  sınıq  əmələ  gətirən  siklik  yüklənmə  rol  oynayır.  Fizioloji  səviyyədə  olan 

qüvvətlərin  osteoparozlu  sümükdə  sınıq  əmələ  gətirdiyi  göstərilib.  Bu  tip  stres 

sınıqlarından sonra kiçik torsional travma tam sınığa dönüşə bilər.(9). 

      Bud  sümüyü  boyun  sınığı  gənc  xəstələrdə  çox  vaxtı  bud  sümüyü  cismi  boyu 

rotasional  komponentin  olub  olmamasından  asılı  olmayaraq  gələn  birbaşa  qüvvət 

nəticəsində  baş  verir.  Travmanın  böyük  olması  daha  çox  yumşaq  toxuma  hasarına  və 

parçalı  sınığa  səbəb  olur.  Bu  da  müalicədə  müvəffəqiyyət  əldə  etmə  insidansını 

azaldır.(4,9). 

 

      


2.3.2. Kliniki və Radioloji Əlamətləri 

 

      

Yerini  dəyişmiş  bud  sümüyü  boyun  sınıqlarının  müəyyən  edilməsi  çətin  deyildir. 

Xəstə qalça nahiyəsindəki ağrı səbəbi ilə hərəkət edə bilmir, eyni tərəf aşağı ətraf bayır 


22 

 

rotasiyada,  abduksiyada  və  qarşı  tərəfə  görə  qısa  olur.  Valqus  impaksiyada  olan 



sınıqlarda isə aşağı ətraf azacıq uzun görünə bilər. Stres və ya impaksiyalı bud sümüyü 

boyun sınıqlarında xəstə  qasıq nahiyəsində  və dizin  iç tərəfinə  yayılan  ağrıdan  şikayət 

edir.  Fiziki  müayinədə  bud-çanaq  oynağı  hərəkəti  tam  olur.  Sınıq  vaxtında  müəyyən 

edilməzsə  və  xəstə  eyni  tərəf  üstünə  yüklənməyə  davam  edərsə  sınıq  yerini  dəyişdirib 

tam  sınığa  çevrilə  bilər.  Kliniki  müayinədə  burma  və  bud  sümüyü  boyun  sınıqları 

həmişə  ayırd  edilməyə  bilər.  Burma  sınıqlarında  daha  çox  ağrı  olur.  Yerli  ödem  hər 

ikisində  görülür,  amma  burma  sınıqlarında  qalça  ətrafında  (oynaq  xarici  sınıq)  əmələ 

gələn  hematoma  nəticəsində  ekximozlar  olur.  Palpasiya  ilə  ağrı  bud  sümüyü  boynu 

sınıqlarında qasıqda, burma  sınıqlarında isə burma üstü nahiyədə olur.(9,24,45).  

 

 



Şəkil 7. Yerini dəyişmiş bud sümüyü boynu sınığı: AP rentgen 

 

      



Oxşar  şikayətləri  olan  xəstələrə  mütləq  rentgenoqrafiya  çəkilməlidir.  Bud-çanaq 

oynağının  ön-arxa  və  yan  rentgenoqrafiyaları  çox  vaxt  kifayət  edir.  Ön-arxa 

rentgenoqrafiya  xəstə  üzü  yuxarı  uzanmış  vəziyyətdə,  aşağı  ətraf  orta  xəttə  yaxın  və 

10º-20º  iç  rotasiyada  ikən  çəkilməlidir(Şəkil  7).  Çəkmə  məsafəsi  1  m  olmalıdır.  Yan 

rentgenoqrafiyada  aşağı  ətraf  eyni  vəziyyətdə  və  az  abduksiyada  saxlanır.  Rentgen 

kaseti qalça darağı səviyyəsində  yanda  bud  sümüyü  boynunun boylama  oxuna  paralel 



23 

 

yerləşdirilir.  Rentgen  borusu  üfüqi  vəziyyətdə  buda  40º-də  yönləndirilir.  Digər  yan 



rentgenoqrafiya  metodu  xəstə  yan  dekubit  vəziyyətdə  ikən  çəkilir,  amma  bu  çox 

ağrılıdır.  Yerini  dəyişməmiş  sınıqlarda  bud-çanaq  oynağının  iç  və  bayır  rotasiyada  və 

eyni zamanda qarşı tərəfin iki yönlü rentgenoqrafiyaları  çəkilməlidir.(24). 

      Bəzən bud sümüyü boyun sınıqlarının diaqnozunun qoyulmasında KT, MRT və ya 

sümük sintiqrafiyası kimi köməkçi radioloji metodlar istifadə edilir. Rentgenoqrafiyası 

normal  görünən  yerini  dəyişməmiş  və  ya  impaksiyalı  bud  sümüyü  boynu  sınıqları  48 

saat  ərzində  çəkilən    sümük  sintiqrafiyası  ilə  müəyyən  edilə  bilər.    24  saat  ərzində 

çəkilən  bud-çanaq  oynağı  MRT-sı(Şəkil  8.  a  və  b)  sümük  sintiqrafiyasına  görə  daha 

həssasdır.  MRT  eyni  zamanda  patoloji  sınıq  keçirmiş  xəstələrin  müəyyən  edilməsinə 

kömək  edir.  KT-nin  yerini  dəyişməmiş  və  birlikdə  olan  asetabulum  sınıqlarında 

diaqnostik əhəmiyyəti yüksəkdir.(9,45). 

 

 



 

                                                                  b 

 

 



 

            c                                                  d                                e 

Şəkil 8. Yerini dəyişməmiş bud sümüyü boyun sınığı. a, b: MRT ; c, d, e: KT 

 

 



 

 

 



 

24 

 

      



2.3.3. Klassifikasiya 

 

      

Xəstə xüsusiyyətinə görə klassifikasiya(9) 

 

 



Qalça ağrısı şikayəti olan yaşlı xəstələr 

 



Distraksiya yaralanması olan xəstələr(bud sümüyü sınığı ilə bərabər) 

 



40 yaşından gənc stres sınığı olan xəstələr 

 



Pecet xəstəliyi ilə bağlı sınıqlar 

 



Parkinson xəstəliyi ilə olan sınıqlar 

 



Spastik hemiplegiyası olan xəstələrdəki sınıqlar 

 



Pelvis nahiyəsi radiyasiyası sonrası baş verən sınıqlar 

 



Sümüyün metastaz xəstəliyi ilə bağlı olan sınıqlar 

 



Hiperparatiroidizm nəticəsində əmələ gələn sınıqlar 

 

     Sınıq tipinə görə klassifikasiya  



 

a)

 



Sınığın anatomik yerləşməsinə görə(9,28,53) 

1)

 



Bazoservikal     2) Transservikal    3)Subkapital 

 

b)



 

Sınıq bucağı yönünə görə(40) (Pauwels klassifikasiyası, Şəkil 9.) 

Tip 1: Üfüqi xəttə 30º altında 

Tip 2: Üfüqi xəttə 50º altında 

Tip 3: Üfüqi xəttə 70º altında 

 

Şəkil 9. Pauwels klassifikasiyası , a: Tip 1 , b: Tip 2 , c: Tip 3 



25 

 

c)



 

Sınıq fraqmentlərinin yerdəyişməsinə görə(17,18,19) (Şəkil 10.) 

Garden tip 1: Natamam və ya impaksiyalı sınıqlar 

Garden tip 2: Yerini dəyişməmiş sınıqlar 

Garden tip 3: Qismi yerdəyişmiş sınıqlar 

Garden tip 4: Tam yerini dəyişmiş sınıqlar 

 

 

Şəkil 10. Garden klassifikasiyası, a: Tip 1 , b: Tip 2 , c: Tip 3 , d: Tip 4 

 

 



Şəkil 11. 

 

AO klassifikasiyası 

 


26 

 

      AO klassifikasiyası (9) (Şəkil 11.) 



     

     31 B: 31- proksimal bud, B- bud sümüyü boynu 

     31 B1: yer dəyişməmiş və ya minimal yerdəyişmiş subkapital sınıqlar 

     31 B2: transservikal sınıqlar 

     31 B3: yer dəyişmiş subkapital sınıqlar  

 

     2.3.4. Müalicə  



 

     2.3.4.1. Konservativ müalicə 

 

     Təcili  mobilizasiya  və  uzun  müddətli  yataq  istirahətinin  ağırlaşmalarını  azaltmaq 

üçün  cərrahi  müalicə  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  ən  çox  tərcih  edilən  metoddur. 

Bəzən xüsusilə anesteziya ilə əlaqədar yüksək ölüm risqi daşıyan xəstələrdə konservativ 

müalicə  tətbiq  olunur(məsələn:  yaxın  vaxtda  miokard  infarktı  keçirmiş  xəstə).  Sınıq 

səbəbi ilə az ağrısı olan və nonambulator xəstələrdə də konservativ müalicə uyğundur. 

Konservativ müalicə tətbiq edilən xəstələrin ağrısı azaldıqdan sonra erkən oturdulmalı 

və mobilizə edilməlidir.(9,45).  

 

      2.3.4.2. Cərrahi Müalicə 



 

      Cərrahi müalicə üsulu olaraq kanselloz kanallı vintlər və dinamik qalça vinti istifadə 

edilərək, qapalı və  ya açıq reduksiya və internal fiksasiya edilə bilər. İnternal fiksasiya 

üçün  uyğun  olmayan  xəstələrdə  isə  bipolar  və  ya  unipolar  hemiartroplastika  və  bud-

çanaq oynağı protezi taxılması əməliyyatları tətbiq edilir. 

 

       2.3.4.2.1. Açıq və ya Qapalı Reduksiya və İnternal Fiksasiya 



 

      Yerini  dəyişməmiş  və  İmpaksiyalı  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarının  cərrahi 

müalicəsi 

 

a.

 

Çoxlu  kanselloz  kanallı  vintlərlə  internal  fiksasiya:  Bütün yerini dəyişməmiş 

və  valqus  impaksiyalı  sınıqlar  çoxlu  paralel  kanselloz  kanallı  vintlərlə  fiksasiya 



27 

 

edilməlidir.  Sınığın  yerini  dəyişməməsi  üçün  bu  əməliyyatın  24  saat  içində 



edilməsi məsləhət görülür. 

 

b.



 

Dinamik qalça mili: 31-ci

 

səhifədə göstərilmişdir. 



 

Qismi və tam yerini dəyişmiş bud sümüyü boyun sınıqlarının cərrahi müalicəsi 

 

       6 saat ərzinda edilən təcili əməliyyatla oynaq daxili intakt damarlardakı bükülmə ilə 

əlaqədar mənfəzin daralması açıla bilər. 

       Qismi  və  tam  sınıqların  internal  fiksasiyası  ilə  cərrahi  müalicəsi  vaxtı  skopiya 

nəzarəti  altında  əvvəlcə  sınığın  reduksiya  edilməsi  lazımdır.  Sınığın  reduksiyasında 

qapalı və açıq metodlar tətbiq edilə bilər. Ümumiyyətlə isə əvvəlcə sınıq qapalı olaraq 

reduksiya edilməyə çalışılır. Qapalı metodla reduksiya edilə bilməyən sınıqlarda oynaq 

kapsulası açılaraq açıq reduksiya tətbiq edilir.(9,45). 

       Əməliyyat  sınıq  masasında  edilir.  Normal  tərəf  bud-çanaq  oynağı  fleksiyada  və 

bayır  rotasiyada,  diz  isə  fleksiyada  ikən  ayaq  lövhəsinə  təsbit  edilir.  Bir  neçə  qapalı 

reduksiya  metodu  mövcuddur.  Whitman  metodunda  sınıq  tərəf  aşağı  ətraf  ayaq 

lövhəsinə  taxıldıqdan  sonra  bayır  rotasiyaya  gətirilir.  Ardından  20º  abduksiyaya 

gətirildikdən  sonra  dartma  tətbiq  edilir.  Daha  sonra  patella  20º-30º  iç  tərəfə  dönənə 

qədər  iç  rotasiya  verilir.  Skopiya  altında  baxılır.  Əgər  sınıq  reduksiya  edilibsə,  iç 

rotasiyada kilitlənir.(45,55). 

       Reduksiya  üçün  yan  flüoroskopiyada  anatomik  pozisiya,  ön-arxa  flüoroskopiyada 

isə  anatomik  və  ya  az  miqdarda  valqus  qəbul  edilə  bilər.  Qəbul  edilə  bilən  reduksiya 

üçün Garden AP və LAT skopiyalarda trabekulyar sistemin düzülüşünü istifadə etməyi 

məsləhət görmüşdür. Garden indeksinə əsaslanaraq AP planda çəkilən skopiyada medial 

trabekulyar sistemlə medial korteks arasındakı bucağın 160º-180º arasında olmağına səy 

göstərmək  lazımdır.  LAT  planda  çəkilən  skopiyada  isə  180º-dən  ən  çox  20º  fərq  ola 

bilər.(17). 

 


28 

 

       Paralel  kanselloz  kanallı  vint  ilə  fiksasiya:  Bud  sümüyü  boyun  sınıqlarının 



stabilizasiyası  üçün  müxtəlif  metodlar  göstərilmişdir,  amma  üç  bucaq  və  ya  tərs  üç 

bucaq vint konfiqurasiyası ən çox tərcih edilən metodlardır (Şəkil 12.). (9,45). 

 

 

 




Yüklə 1,63 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə