T. C. MİLLÎ EĞİTİm bakanliği megep mesleki EĞİTİm ve öĞretim sistemiNİN



Yüklə 1,79 Mb.
Pdf görüntüsü
tarix27.06.2017
ölçüsü1,79 Mb.

T.C.

MİLLΠEĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP

(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN

GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

BAHÇECİLİK

TURP YETİŞTİRİCİLİĞİ

ANKARA, 2009

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

 Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı

ile onaylanan, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında kademeli olarak

yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında

amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğrenme

materyalleridir (Ders Notlarıdır).

 Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye

rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve

geliştirilmek

üzere


mesleki

ve

teknik



eğitim

okul


ve

kurumlarında

uygulanmaya başlanmıştır.

 Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak amaçlanan yeterliği

kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması

önerilen değişiklikler Bakanlık’ta ilgili birime bildirilir.

 Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik

kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler.

 Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır.

 Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında

satılamaz.


i

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii

GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3

1. TURP YETİŞTİRİCİLİĞİ.................................................................................................... 3

1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3

1.2. Botanik ( Bitkisel ) Özellikleri...................................................................................... 5

1.3. Ekolojik İstekleri........................................................................................................... 7

1.4. Önemli Çeşitleri ............................................................................................................ 8

1.5. Üretimi .......................................................................................................................... 9

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 11

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 12

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 14

2. KÜLTÜREL İŞLEMLER .................................................................................................. 14

2.1. Sulama......................................................................................................................... 14

2.2. İlaçlama....................................................................................................................... 14

2.2.1. Hastalıklarla Mücadele ........................................................................................ 14

2.3. Gübreleme................................................................................................................... 16

2.4. Yabancı Otlarla Mücadele .......................................................................................... 17

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 18

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 19

ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 21

3. TURPTA HASAT .............................................................................................................. 21

3.1. Hasat ve Zamanı ......................................................................................................... 21

3.2. Yapılışı........................................................................................................................ 22

3.3. Hasat Sonrası Yapılan İşlemler................................................................................... 23

3.4. Depolama .................................................................................................................... 24

3.5. Tohum Alınması ......................................................................................................... 24

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 25

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 26

MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 28

CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 29

KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 30

İÇİNDEKİLER


ii

AÇIKLAMALAR

KOD

621EEH068

ALAN

Bahçecilik

DAL/MESLEK

Sebzecilik

MODÜLÜN ADI

Turp Yetiştiriciliği

MODÜLÜN TANIMI

Turp yetiştiriciliğinde; tohum ekimi, kültürel bakım işlemleri

ve sebze hasadı konularının anlatıldığı öğrenme materyalidir.

SÜRE

40/16


ÖN KOŞUL

Ön koşul yoktur.



YETERLİK

Turp yetiştirmek



MODÜLÜN AMACI

Genel Amaç

Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak turp

yetiştiriciliği yapabileceksiniz.

Amaçlar

1. Tekniğine uygun olarak turp ekimi yapabileceksiniz.

2. Tekniğine uygun olarak kültürel bakım işlerini

yapabileceksiniz.



3. Tekniğine uygun olarak sebze hasadı yapabileceksiniz.

EĞİTİM

ÖĞRETİM

ORTAMLARI

VE

DONANIMLARI

Ortam: Tepegöz, yazı tahtası, internet ortamı, sınıf, sera

Donanım: Televizyon, VCD, DVD, tepegöz, projeksiyon,

bilgisayar, mikroskop



ÖLÇME

VE

DEĞERLENDİRME

Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra

verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz.

Modülün sonunda ise kazandığınız bilgi, beceri, tavırları

ölçmek amacıyla öğretmen tarafından hazırlanacak ölçme

araçları ile değerlendirileceksiniz.



AÇIKLAMALAR

1

GİRİŞ

Sevgili Öğrenci,

Tarımsal üretimde sebzeler oldukça önemli bir yer tutar. Çünkü sebzelerin yerlerine

kullanılabilecek başka ürün bulunmamaktadır. Ayrıca son yıllarda özellikle beslenme

uzmanlarının diyet programlarında da sıkça yer almaktadır.

Yeryüzünde sebze olarak yetiştirilen birçok bitkinin gen merkezliğini özellikle

Türklerin yoğun olarak yaşadıkları Anadolu, Kafkasya, Türkistan ve Afganistan gibi ülkeler

yapar. Bu nedenle Türk halkının sebzeler ilgisi oldukça fazladır.

Yapılan çalışmalarla insanların tükettiği sebze türlerinden 60 tanesi kültüre alınmıştır.

Bu sayı gün geçtikçe artma eğilimindedir. Ülkemizde de bu sebzelerin büyük çoğunluğu

rahatlıkla üretilmektedir.

Günümüzde dışa bağımlı olmanın en kötü ve en zor telafi edilir şekli gıda

maddelerinde dışa bağımlı olmaktır. Ülkemizin tarımsal potansiyeli tüm halkımızı rahatlıkla

besleyebilecek

durumdadır.

Ancak;

ülkemizde



sebzelerin

çeşit


seçiminin

uygun


yapılmaması, hatalı tarımsal uygulamalar, pazarlama güçlükleri, belli bir standardizasyonun

olmaması, üreticilerin birlikte hareket etmemesi vb. sebeplerle sebzecilik üretimi gün

geçtikçe gerilemektedir.

Bu modül sayesinde; sebze üretiminin azalmasına sebep olan en önemli etkenlerden

hatalı tarımsal uygulamalar azalacak ve ülkemizdeki sebze üretimi, siz değerli öğrencilerin

öğrendiği bilgilerin sektöre aktarılması sayesinde daha da artacaktır.



GİRİŞ

2

3

ÖĞRENME FAALİYETİ–1

Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak turp ekimi yapabileceksiniz.

Bölgenizdeki turp ekim alanlarını araştırınız.



Bölgenizde yetiştirilen turp çeşitlerini araştırınız.

Turp bitkisini kökünden sökerek bitkisel özelliklerini inceleyiniz.



Çevrenizde turp yetiştiriciliği yapan çiftçileri ziyaret ederek turp yetiştiriciliği

hakkında bilgi alınız.

Elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.



1. TURP YETİŞTİRİCİLİĞİ

1.1. Tanımı ve Önemi

Bilimsel sınıflandırma:





Alem

: Plantae



Şube

: Magnoliophyta



Sınıf

: Magnoliopsida



Takım

: Brassicales



Familya

: Brassicaceae



Cins

: Raphanus



Tür

: R. Sativus

Turpun ana vatanı Orta Asya, Hindistan ve Doğu Asya’dır. Turp eski bir kültür

bitkisidir. Turplar Brassicaceae familyası içinde yer alan senelik veya iki senelik kültür

bitkileridir. Küçük kırmızı olanlarına fındık, beyaz olanlarına kestane, siyah olanlarına da

ayır turpu adı verilir. Turplar iştah açıcı olarak yemeklerle birlikte çiğ olarak tüketilir. Ancak

Güneydoğu Asya ve Avrupa ülkelerinde pişirilerek de tüketilir.

ÖĞRENME FAALİYETİ–1

AMAÇ

ARAŞTIRMA


4

Fotoğraf 1.1: Turp

Ülkemizde toplam olarak 170–175.000 ton civarında turp üretimi yapılmakta olup

bunun 20-25.000 tonunu bayır turpu, geri kalanını ise diğer gruplar oluşturmaktadır.

Fotoğraf 1.2: Turp salatası

100 gr taze kırmızı turpta 1,2 gr protein, 0,1 gram yağ, 93,2 gram su, 5 gram

karbonhidrat ve 0,7gram selüloz bulunmaktadır. Kırmızı turpta A, B1, B2, B6, C vitaminleri

bulunmaktadır. Kırmızı fındık ve diğer iri yazlık ve kışlık turplar, besleyici özelliklerininin

yanı sıra sofralarda iştah açıcı özelliğinden dolayı tüketilir.


5

1.2. Botanik ( Bitkisel ) Özellikleri

Resim 1.1: Turpun botanik yapısı



Kök: Turplar kazık köklü bitkilerdendir. Çimlenmeden sonra kazık kökler,

çeşitlere göre 10-15 cm ile 30-35 cm derinliğe kadar inebilirler. Kazık köklerin

boyuna büyümesi dönemlerinde renkleri beyazdır. Kazık kökler çeşide bağlı

olarak 1/3 ile 2/3’lük kısmı gelişmenin ilerleyen dönemlerinde yumru haline

dönüşmektedir. Bazı çeşitlerde yumru üzerinde yan kökler oluşur bu da yumru

kalitesini düşürür.Yan kökler 5-15 cm arasında değişen bir alana yayılır.

Toprağın yapısı da çatallaşmaları meydana getirir. Turplar hipokotil ile kazık

kökün üst kısmından meydana gelir. Turplar; beyaz , siyah, pembe, erguvani ve

karışık renklerde olabilir.



Fotoğraf 1.3: Turpta kök yapısı

6

Turpların oluşumu, sekonder enine gelişme ile olur. Turpların şekli fındık turplarında

yuvarlak, basık-yuvarlak, uzun-yuvarlak; bayır turplarında basık-yuvarlak veya uzun-

yuvarlak; kestane turplarında ise yuvarlak, uzun ve koniktir. Turplarda çeşit özelliği yanında

tohum ekim derinliği ve sıklığı da şeklini etkilemektedir. Yuvarlak bir çeşidin tohumları

derine ekilirse yuvarlaktan uzun silindirik veya uzun konik bir şekle dönüşür. Turpların çapı

fındık turplarında 3-6 cm, uzunluğu 2-3 cm’dir. Bayır turplarında ise çap 5-15 cm, boy 5-20

cm arasında değişmektedir. Ülkemizde yetiştirilen fındık turplarında ağırlık küçük

yuvarlaklarda 5-40 gr; uzun tiplerde 120-150 gr; kestane turplarında 100-150 gr; bayır

turplarında ise 200-2000 gr arasında değişmektedir.



Yaprak: Turp yaprakları turpun üzerinden dairesel olarak çıkarlar. Dairenin en

dışında yaşlı, en içte ise genç yapraklar bulunur. Yapraklar uzun bir sap üzerinde

bileşik yaprak görünümündedir. Bu yapraklar tüylü, parçalı ve kabarcıklı bir

yapıya sahiptir. Yaprak kenarları dişli ve düz yapıda olabilir. Erkenci turplarda

geççi turplara oranla yaprak sayısı ve büyüklüğü azalır.

Fotoğraf 1.4: Turp bitkisinde yaprak yapısı



Çiçek: Turplarda bitkiler belli bir büyüklüğe ulaştığında çeşitlere bağlı olarak

düşük sıcaklık, gün uzunluğu ve bunların birlikte etkisi ile çiçeklenme oluşumu

başlar. Çiçeklenme oluşumu ile turplarda görülen büyüme durur. Çiçek

sürgünleri 60-150 cm’ye kadar çıkabilir. Çiçekler; 4 çanak yaprak, 4 taç yaprak,

6 erkek organ ve 2 dişi organdan meydana gelir. Çanak yapraklar, yeşil ve yeşil-

sarı; taç yapraklar ise beyaz, sarı-beyaz-menekşe renklidir. Tozlanma arı ve

diğer haşerelerle olup genelde yabancı döllenme görülür. Çiçeklerde optimum

tozlanma ve döllenme 15-20

0

C sıcaklıklarda meydana gelir.



7

Fotoğraf 1.5: Turp bitkisinin çiçek yapısı



Meyve ve Tohum: Turplarda meyveler lahana ve karnabaharlarda olduğu gibi

karpellidir. Fakat bunların karpelleri daha iri ve uzun olup üzerleri boğumludur.

Tozlanma ve döllenme sonucu oluşan meyveler 2 karpelli (kapsül) olup bir

meyvede ortalama olarak 5-15 adet tohum bulunur. Meyvelerin boyları 3-7 cm,

genişliği 0.5-1 cm olup ucu sivridir. Meyveler olgunlaştığında çatlamaz, bu

nedenle tohum oluşturan meyvelerin erken hasat edilmesine gerek yoktur.

Fotoğraf 1.6: Turp bitkisinin meyve ve tohum yapısı

Tohumlar meyve içinde süngerimsi bir yapı içinde yer alır. Tohumlar kapsül adı

verilen meyve içinde düzensiz olarak yer alırlar. Tohumlar lahana tohumuna benzemekle

birlikte onlardan biraz daha genişçedir. Renkleri taze iken sarımtrak kahverengi olduğu halde

zamanla rengi kahverengi-kırmızı bir renge döner. Tohumların şekil ve büyüklükleri

birbirinden farklı bir görünümdedir. Tohumların 1000 dane ağırlığı 6.5-10 gr’dır. Bir gramda

bulunan tohum sayısı 60-100 adet arasında değişmektedir. Tohumların optimum çimlenme

sıcaklıkları 25

o

C’ dir. Hasat edilen tohumlar, normal şartlarda çimlenme gücünü 4-6 yıl



muhafaza ederler.

1.3. Ekolojik İstekleri

Turplar, cruciferae familyasında olduğu gibi ılık ve serin iklim sebzesidir. Yüksek

sıcaklık ve soğuktan hoşlanmazlar. Tohumların ekimden sonraki çimlenme aşamasında

sıcaklığın 12-15

o

C, çimlenme sonrası gelişme dönemlerinde ise 14-15



0

C olması gerekir.

Sıcaklığın artması, bitkide vegetatif büyümüyi hızlandırır ve yaprak sayısının artmasına

neden olur. Bu durum sonucunda büyüme olumsuz etkilenir ve turpun küçük kalmasına

neden olur. Bitkiler genç devrede düşük sıcaklıklara maruz kalırsa bazen turp oluşturmadan


8

bazen de küçük bir turp meydana getirdikten sonra sürgün oluşturup çiçeklenmeye başlar.

Sıcaklığın 10

o

C’ nin altına düştüğü zaman bitkide sapa kalkma oranı artar. Turplarda su



yüzdesi fazla, kuru madde oranı az olduğu için bitkiler, düşük sıcaklıklardan daha fazla

etkilenir. Kuru madde oranının en uygun olacağı sıcaklık 14-16

o

C’ dir. Gün uzunluğunun da



turp oluşumu ve çiçeklenme üzerinde etkisi vardır. Uzun gün şartları bitkide çiçeklenmeyi

teşvik ederken turp oluşumunu geciktirmekte hatta hiç turp oluşturmamaktadır.

Turp, toprak istekleri bakımından seçicidir. Genelde derin, geçirgen, hafif bünyeli,

tınlı toprakları sever. Vegetasyon süreleri kısa olan küçük çeşitler için daha ziyade hafif

yapılı, kumlu tınlı topraklar tercih edilir. Toprak yapısının ağırlaşması turpta şekil

bozuklukları, çatlama ve acılaşmaya neden olur. Bu nedenle killi ve ağır topraklar

yetiştiricilik için istenmez. Kumlu topraklar ise organik ve ticari gübrelerle desteklenmelidir.

Turp yetişitirlecek toprağın pH derecesi 6.0–7.4 arasında olmalıdır. Toprakta yeterli

derecede suyun bulunması sulamanın da düzenli olarak yapılması gereklidir. Suyun yetersiz

olduğu durumlarda turpta çatlamalar meydana gelir. Su ihtiyacı, lahana grubu sebzelerine

göre en yüksek olanıdır.

1.4. Önemli Çeşitleri

Turplar çeşitli faktörlere bağlı olmakla beraber şekil, renk ve iriliklerine göre

sınıflandırılmaktadır. Bunlar:



Yuvarlak şekilliler: Yuvarlağa yakın şekilleri olup ortalama uzunlukları 2.5-3

cm çapındadır. Scarlet turnip, scarlet globe, saxa gibi çeşitleri vardır.

Fotoğraf 1.7: Yuvarlak turp

Fotoğraf 1.8: Uzun turp



Uzun çeşitler: Silindire yakın şekilli uzun olup, ortalama uzunlukları 12-14 cm’

dir. White icicle, Cincinnati market ve chartier çeşitlerini örnek olarak

verebiliriz.



Küçük turp çeşitleri: Scarlet grobe, runde weisses, scarlet gem.



İri turp çeşitleri: Delikates, strasburger, gournay.



9

Fotoğraf 1.9: İri turp çeşitleri



Renklerine göre turp çeşitleri: Fındık turp, kara (bayır) turp, kestane turpu



Fotoğraf 1.10: Değişik renk ve şekildeki turp çeşitleri

1.5. Üretimi

Turp, uygun hava şartlarının bulunduğu anda tohumlarının doğrudan doğruya

yetiştirme yerlerine serpme veya sıravari şekilde ekilmesi suretiyle

yetiştirilir. Fındık

turpları, tahta ve tavalarda, geniş alanlarda üretim yapılacaksa düze tohum ekimi yapılır.

Bayır ve kestane turpları tavalarda veya masuralarda yetiştirilir.



Fotoğraf 1.11: Turp fidesi

10

Tohum ekimi yapılacak yer çok iyi işlenip ekim için hazırlanmalıdır. Ekilecek toprak,

yabancı ot veya kültür bitkileri artıklarından iyice temizlenmeli, 15-20 cm derinlikte

işlenmelidir. Yeterli miktarda gübre ile gübrelendikten sonra gübrenin karışması amacıyla

freze ile işleme yapılmalıdır. Daha sonra çeşide göre tahta, tava ve masuralar hazırlanır.

Fındık turpları tahta ve tavalarda yetiştirilir. Geniş alanlarda üretim yapılacaksa düze

de ekim yapılabilir. İklim durumuna göre değişmekle beraber genellikle ağustos ayında

ekimi yapılmalıdır. Tohumlar 10-15 cm sıra arası, 3-5 cm sıra üzeri mesafede 1,5-2 cm

derinlikte olacak şekilde ekilir. Uygun şartların sağlanması ile turplar 4-5 haftada hasat

olgunluğuna gelir.

Bayır ve kestane turpları, tavalarda ya da masuralarda yetiştirilir. Tohumlar; 30-40 cm

sıra arası, 10-15 cm sıra üzeri ve 2-3 cm derinlikte ocak usulü ekimi yapılır.



Fotoğraf 1.12: Turp ekimi alanı

11

UYGULAMA FAALİYETİ

İşlem Basamakları

Öneriler

 Ekim yerlerini belirleyiniz.

 Arazi seçimini yapınız.

 Toprak analizi yaptırınız.

 Toprak yapısını uygun hâle getiriniz.

 Bölgenize uygun turp çeşidini seçiniz.

 Tohum temin ediniz.

 Yetiştirme tekniğini seçiniz.

 Dikim aralıklarını belirleyiniz.

 Tohum ekim zamanını tespit ediniz.

 Sıraları veya ocakları oluşturunuz.

 Makine ile ekim yapılacaksa makine

ayarını yapınız.

 Tohumluk miktarını tespit ediniz.

 Ekimi yapınız.

 Dikim aralıklarına dikkat ediniz.

 Tohum ekim derinliğine dikkat ediniz.

 Ekimi ürün elde etmek istediğiniz

zamana göre yapınız.

 Toprağın tavlı olmasına özen gösteriniz.

 Can suyu veriniz.

 Uygun sulama sistemine karar veriniz.

 Toprak tavlı değilse sulama yapınız.

UYGULAMA FAALİYETİ


12

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Bu faaliyet sonunda kazandıklarınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak ölçünüz.



Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.

1.

Bir adet turp meyvesinde ortalama kaç adet tohum bulunur?

A)

80-90


B)

5-15


C)

30-40


D)

25-30


2.

Turp tohumlarının 1000 dane ağırlığı ne kadardır?

A)

1-2 gr


B)

3-4 gr


C)

5-6gr


D)

6,5-10gr


3.

Turpta kuru maddenin en iyi oluşacağı sıcaklık kaç

o

C olmalıdır?



A)

14-16


B)

18-20


C)

20-25


D)

15-21


4.

Turp ekimindeki sıra arası mesafe ne kadar olmalıdır?

A)

3-5


B)

5-7


C)

10-15


D)

20-25


5.

Turp bitkisinin ana vatanı neresidir?

A)

Ege ve Akdeniz bölgesi



B)

Avrupa


C)

Orta Asya

D)

Amerika


DEĞERLENDİRME

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayısını belirleyerek

kendinizi değerlendiriniz.

Hatalı yanıtlar için konuları tekrar ediniz. Yanıtlarınızın tamamı doğru ise uygulamalı

teste geçiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME


13

UYGULAMALI TEST

Uygulama faaliyetinde kazandığınız bilgi ve beceriler doğrultusunda turp bitkisinin

tohum ekim işlemini yapınız. Yapmış olduğunuz çalışmayı aşağıdaki ölçütlere göre

değerlendiriniz.



Değerlendirme Ölçütleri

Evet

Hayır

1

Arazi seçimini yaptınız mı?



2

Toprak analizi yaptırdınız mı?



3

Toprak yapısını uygun hâle getirdiniz mi?



4

Bölgenize uygun turp çeşidini seçtiniz mi?



5

Tohum temin etiniz mi?



6

Dikim aralıklarını belirlediniz mi?



7

Tohum ekim zamanını doğru tespit ettiniz mi?



8

Sıraları oluşturdunuz mu?



9

Tohumluk miktarını tespit ettiniz mi?



10

Dikim aralıklarına dikkat ettiniz mi?



11

Tohum ekim derinliğine dikkat ettiniz mi?



12

Toprağın tavlı olmasına özen gösterdiniz mi?



13

Uygun sulama sistemine karar verdiniz mi?



14

Toprak tavlı değilse sulama yaptınız mı?



DEĞERLENDİRME

Uygulama


faaliyetinde

kazandığınız

davranışlarda

işaretlediğiniz



“Evet”

ler


kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. “Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.

Tamamı Evet ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz.



14

ÖĞRENME FAALİYETİ–2

Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak kültürel bakım işlerini

yapabileceksiniz.

Turpta uygulanan sulama yötemlerini araştırınız.



Bölgenizde turplarda görülen hastalık ve zararlıları araştırınız.

Bu hastalık ve zararlılarla nasıl mücadele yapıldığını araştırınız.



Bölgenizde turp yetiştiriciliğinde kullanılan gübreler ve gübreleme zamanları

hakkında bilgi toplayınız.

Yabancı otların nasıl yok edildiğini araştırnız.



2. KÜLTÜREL İŞLEMLER

2.1. Sulama

Bitkiler; hayatsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için sıcaklık, ışık, hava gibi

faktörlerin yanında suya da ihtiyaç duyar. Su, gelişim evresinin her aşamasında etkin rol

oynadığından dolayı, bitkiler için çok önemlidir.

Turpların kaliteli ve üniform olarak gelişebilmeleri için düzenli olarak sulamalarının

yapılması gerekir. Sulama tarlada ve geniş alanlarda yapılabiliyorsa yağmurlama; tavalarda

salma; masuralarda ise karık içine suyun verilmesi şeklinde yapılır. Sulama, üretim

döneminde bitkilerin gelişme süresi ve iklim koşullarına bağlı olarak 3-6 kez yapılmalıdır.

Sulama sonrası toprakta oluşan kaymak tabakasının kırılması ve yabancı ot mücadelesinin de

yapılması gerekir.



2.2. İlaçlama

2.2.1. Hastalıklarla Mücadele



Turp Bakteriyel Lekesi: Bakteriyel etmenden bitkiler tüm gelişme döneminde

etkilenebilir. Fide enfeksiyonları ilk olarak kotiledon yaprak kenarlarinin

siyahlanması olarak görülür. Daha sonra kotiledonlar buruşup düşerler ancak bu

durum, bakteriyel etmen gerçek yaprak ve gövdeye ulaştıktan sonra olmaktadır.

Etkilenen fideler sarı ile kahverengi renk alır, solar ve çökerler. Bakteriyel etmen

genellikle yaprak kenarlarında bulunan doğal açıklıklardan (hydotat) bitkiye giriş

ÖĞRENME FAALİYETİ–2

AMAÇ

ARAŞTIRMA


15

yapmaktadır. Sonuçta yaprak kenarlarından damarlara doğru genişleyen "V" harfi

biçiminde enfekteli alanlar ortaya çıkmaktadır.



Mücadelesi:



Kültürel mücadele

o

Dayanıklı çeşitler kullanılmalıdır.



o

Hastalıklardan arındırılmış tohum ve fideler kullanılmalıdır.

o

Hastalıktan arındırılmış toprak, su ve alet-ekipman kullanılmalıdır.



o

Yabancı ot kontrolüne önem verilmelidir. Bitkiye zarar verecek

böceklerle mücadele edilmelidir.

o

Hastalıklı fideler ortamdan uzaklaştırılmalıdır.



o

2-3 yıl gibi uzun süre ürün rotasyonu yapılmalıdır.

o

Aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.



o

Toprak drenajı yapılmalıdır.

o

Bitkiler düzenli olarak beslenmelidir. Aşırı gübre kullanmaktan



kaçınılmalıdır.



Kimyasal mücadele

Genellikle bakteriyel etmenler ile mücadele zor olduğu için kültürel önlemlere ve

temiz çalışmaya oldukça fazla dikkat edilmelidir.

Zirai mücadele teknik talimatlarına göre tavsiye edilen kimyasal ilaçlar (100 litre su

için):


o

Bakir Oksit WP 50% (300-400 g)

o

Bakir Oksiklorid WP 50% (300-400 g)



o

Bakir Kompleks + Mancozeb WP 21+20% (300 g)



Turp Kök Siyahlaşması

:

Hastalık etmeninin ilk belirtileri bitkilerin yenilebilir

kök ya da gövdeleri üzerinde oluşan sekonder kökçüklerin bulundukları yerlerde

görülür. Burada oluşan lezyonlar mavimsi, gri veya siyah olarak görülmektedir.

Buralarda meydana gelen renk değişimi, tüm yenilebilir kök ya da gövdeyi

saracak şekilde genişlemektedir. Enfekteli dokularda hastalıktan dolayı yumuşama

olmaz, lekelerin bulundukları yerler serttir ve derin dokuya doğru gelişme

göstererek krater gibi bir görünüm alırlar. Bazı turp çeşitlerinde zararın %100 'e

kadar çıktığı bildirilmektedir. Hastalık, bitkileri çok küçük fide döneminde

yakalarsa fideler hastalıktan dolayı ölebilir

.


16

Fotoğraf 2.1: Turp kök siyahlaşması



Mücadelesi



Kültürel mücadele:

o

3-4 yıllık ürün rotasyonu.



o

Bulaşık olmayan ya da hastalıktan ari tohumların ve fidelerin

kullanılması.

o

Hasattan hemen sonra bitkilerin derin sürülmesi ya da yok edilmesi.



o

Tohumların bulaşık olma ihtimali göz önünde bulundurulmalı,

tohumlara sıcak su uygulaması ya da tohum ilaçlaması yapılabilir.



Kimyasal mücadele:

Zirai kimyasal ilaç genellikle tavsiye edilmemektedir.

2.3. Gübreleme

Bitkinin


büyüme

hızını belirleyen

faktörler,

solunum


hızı ve

fotosentezdir.

Fotosentez ile karbondioksit üretilmekte ve bu üretilen karbondioksit solunum yoluyla

tüketilmektedir. Fotosentez ve solunum hızı enzimlerin aktivitesine bağlıdır. Enzimlerin

görevlerini iyi bir şekilde yapabilmeleri topraktan bitkinin mineral madde almasına

bağlıdır. Bunun için fotosentez ve diğer metabolik olayların meydana gelmesi için toprakta

yeterli mineral besin kaynağı bulunmalıdır.

Turp yetiştiriciliğinde genelde ticari gübreler kullanılır. Turplar taze çiftlik

gübresinden hoşlanmaz. Taze çiftlik gübresi ile yapılan gübrelemede turplar istenen ölçüde

kök oluşturamaz yeşil aksamları artar. Organik gübrelerin tohum ekiminden önce toprak

hazırlığı aşamasında verilmesi turplarda çatlama, koflaşma, odunlaşma ve tad değişimine

neden olur.

Yetiştirilecek turpun çeşidine göre toprağa verilecek gübre miktarı değişmekle

birlikte, erkenci çeşitlerde ticari gübrenin tamamı (dekara 6 kg azot, 4 kg fosfor, 9 kg fosfor)

ekim öncesinde toprağa verilir. Geççi çeşitlerde ise azotlu gübrenin yarısı ekim öncesinde,

kalan yarısı ise turp oluşumu devresinde verilmelidir.



17

2.4. Yabancı Otlarla Mücadele

Fındık turpları, toprak yüzeyinde görülmeye başladıktan itibaren uygun şartlarda 3-4

hafta içinde hasat olgunluğuna geldiği için bu kısa süre içinde pek çapa yapılmaz. Diğer

çeşitlerde yabancı ot temizliği ve çapalama düzenli olarak yapılmalıdır. Yabancı otlar

bitkilerin gelişmesini olumsuz etkiler. Bitkilerin sıra arası açıklıklarını kapatıncaya kadar

yabancı ot mücadelesine önem verilmelidir. Çapa yapılamayacak durumlarda ise yabancı

otların elle ayıklanması gerekir. Ayrıca büyük çeşitlerde yabancı ot kontrolü için malçlama

yapılabilir.



Fotograf 2.2: Turpta yabancı ot kontrolü

18

UYGULAMA FAALİYETİ

İşlem Basamakları

Öneriler

 Turpların ekolojik isteklerini belirleyiniz.

 Turpların istediği iklim ve toprak

özelliklerini iyi öğreniniz.

 Bölgenin uzun yıllar sıcaklık ve yağış

ortalamalarını tespit ediniz.

 Toprak karakterini tespit ediniz.

 Sulama yapınız.

 Sulama sistemine karar veriniz.

 Bitki gelişim durumuna göre sulama

sayısını ayarlayınız.

 Su zayiatını en aza indiriniz.

 Bitkileri fazla su içinde bırakmayınız.

 Sabah ve akşam serinliğinde sulama

yapınız.

 İlaçlama yapınız.

 Hastalık ve zararlı yoğunluğunu iyi tespit

ediniz.


 Hastalık ve zararlı teşhisini yapınız.

 Uygun ilaçları seçiniz.

 İlaçları dozunda kullanınız.

 İlaçlamayı sabah veya akşam serinliğinde

yapınız.

 İlaçlama sırasında maske ve eldiven

kullanınız.

 Yabancı otları yok ediniz.

 Ot alma yapılmışsa otları bahçeden

uzaklaştırınız.

 Gübreleme yapınız.

 Toprak analizine göre atılması gereken

gübre çeşit ve miktarını tespit ediniz.

 Fazla azotlu gübrelemeden kaçınınız.

 Fosforlu ve potasyumlu gübrelemeye

özen gösteriniz.



UYGULAMA FAALİYETİ

19

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Bu faaliyet sonunda kazandıklarınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak ölçünüz.



Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.

1.

Turp üretiminde taze çiftlik gübresi kullanımı ne gibi sorun açar?

A)

İstenen ölçüde kök oluşturamaz



B)

Rengi bozulur

C)

Meyvede çatlamalar olur



D)

Meyve tadı bozulur



2.

Fındık turpları ortalama kaç haftada hasat olgunluğuna ulaşır?

A)

3-4


B)

5-6


C)

7-8


D)

10-12


3.

Turplar bir üretim döneminde kaç kez sulamaya ihtiyaç duyar?

A)

1-2


B)

3

C)



3- 6

D)

7-8



4.

Turp yetiştiriciliğinde en çok hangi gübreye ihtiyaç duyulur.?

A)

Azotlu gübre



B)

Fosforlu gübre

C)

Potaslı gübre



D)

Azotlu-potaslı gübre



5.

Azotlu gübreler toprağa kaç seferde verilmelidir.?

A)

1

B)



2

C)

3-5



D)

Daha fazla



DEĞERLENDİRME

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayısını belirleyerek

kendinizi değerlendiriniz.

Hatalı yanıtlar için bilgi konularını tekrar ediniz. Tüm yanıtlar doğru ise uygulamalı

teste geçiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME


20

UYGULAMALI TEST

Uygulama faaliyetinde kazandığınız bilgi ve beceriler doğrultusunda turp bitkisinde

kültürel bakım işlemleri yapınız. Yapmış oldugunuz çalışmayı aşağıdaki ölçütlere göre

değerlendiriniz.



Değerlendirme Ölçütleri

Evet

Hayır

1

Turpların istediği iklim ve toprak özelliklerini iyi öğrendiniz mi?



2

Bölgenin uzun yıllar sıcaklık ve yağış ortalamalarını tespit

ettiniz mi?

3

Toprak karakterini tespit ettiniz mi?



4

Sulama sistemine karar verdiniz mi?



5

Bitki gelişim durumuna göre sulama sayısını ayarladınız mı?



6

Bitkileri fazla su içinde bırakmamaya dikkat ettiniz mi?



7

Sabah ve akşam serinliğinde sulama yaptınız mı?



8

Hastalık ve zararlı yoğunluğunu iyi tespit ettiniz mi?



9

Hastalık ve zararlı teşhisini doğru yaptınız mı?



10

Uygun ilaçları seçtiniz mi?



11

İlaçları dozunda kullandınız mı?



12

İlaçlamayı sabah veya akşam serinliğinde mi yaptınız?



13

İlaçlama sırasında maske ve eldiven kullandınız mı?



14

Yabancı otları yok ettiniz mi?



15

Aldığınız otları bahçeden uzaklaştırdınız mı?



16

Çiftlik gübresini ekimden önce atarak gömdünüz mü?



17

Toprak analizine göre atılması gereken gübre çeşit ve miktarını

doğru tespit ettiniz mi?

18

Fazla azotlu gübreleme yaptınız mı?



19

Fosforlu ve potasyumlu gübrelemeye özen gösterdiniz mi?



DEĞERLENDİRME

Uygulama


faaliyetinde

kazandığınız

davranışlarda

işaretlediğiniz



“Evet”

ler


kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. “Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.

Tamamı Evet ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz.



21

ÖĞRENME FAALİYETİ–3

Gerekli ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak sebze hasadı yapabileceksiniz.

Bölgenizde turpun ne zaman hasat yapıldığını araştırınız.



Turpun nasıl hasat yapıldığını araştırınız.

Hasat yapılan turpların nasıl ambalajlandığını öğreniniz.



Ambalajlanan turpların nasıl ve nerede pazarlandığını araştırınız.

Uzun süre satılamayacak olan turpların nasıl ve hangi şartlarda depolandığını



araştırınız.

3. TURPTA HASAT

3.1. Hasat ve Zamanı

Sebzelerin

pazara

hazırlanmasında



ilk

adım


hasattır.

Bu

işlemde



hasat

olumunun saptanması ve

ürünün toplanması oldukça

önemlidir.

Bitki veya

toprak


üzerinde belirli bir gelişme aşamasına erişen veya gelişmesini tamamlayan sebzelerin

bitkiden koparılmasına veya topraktan sökülmesine hasat veya derim adı verilir.

Eğer hasat erken yapılırsa, sebzeler henüz gelişme dönemlerinde olduğu için

yeterli irilik,

şekil ve ağırlığa ulaşamamış olur. Bu nedenle meyveler küçük kalır ve

verim


düşer.

Bunlara


ek

olarak,


sebze

bünyesinde

kimyasal

değişimler

tamamlanmadığı için

kalite


düşük

olacaktır.

Bu

sebzelerde



kabuk

yapıları olgunlaşmadığı için depolama veya taşıma sırasında ağırlık kaybı ve fizyolojik

bozulmalara duyarlılık artacaktır.

ÖĞRENME FAALİYETİ–3

AMAÇ

ARAŞTIRMA


22

Fotograf 3.1:Turpta hasat zamanı

Hasadın gecikmesi hâlinde ise dökümler görülür. Sebzeler çürümelere daha

hassastır ve gelişme devam ettiğinden sebzelerde kartlaşma görülür.

Fındık turpları hasat olgunluğuna 3-4 haftada geldiği halde, iri turplardan kestane ve

bayır turpları ekimden 3 ay sonra hasat edilebilir.

Turplarda hasat, genellikle kademeli olarak birkaç defada yapılır. Hasat olgunluğuna

gelen turplarda, odunlaşma ve koflaşma görülmeden hasadın yapılması gerekir. Aksi

takdirde gecikme sonucunda turpların içleri selülozlaşarak yenme değerini kaybeder.



3.2. Yapılışı

Fındık turplarında hasat olgunluğuna gelmiş turplar, yapraklarından tutulup elle

sökülür. Genelde toprağın nemli olmasından dolayı bu işlem yapılırken zorluk çekilmez.

Sökülen turpların kökleri, turpları ve yaprakları yıkanarak temizlenir. Kazık köklerin uçları

kesilir.


23

Fotograf 3.2: Turpta hasat sonrası yıkama

Bayır ve kestane turpları gibi iri turpların hasadı fındık turplarında olduğu gibi

yapraklarından tutulup çekmek sureti ile olmaz. Yapraklar kopar ancak turp topraktan

çıkmaz. Bu nedenle sökümün bel veya çapalarla yapılması gerekir.

Uygun şartlarda fındık turplarından dekara 1-2 ton, iri turplarda ise dekara 4-7 ton

arasında verim alınabilir.



3.3. Hasat Sonrası Yapılan İşlemler

Gerek


hasattan

hemen


sonra

gerekse


depolamadan

sonra


pazarlanan

ürünlerde, tüketiciler bir örnek ürün olmasını ister. Bu nedenle yetiştirici, sebzeleri

standartlara uygun kalitede sınıflandırma yaparak pazarlamalıdır. Şekil, renk,

irilik,


sertlik, yumuşaklık gibi kalite özelliklerine göre "ekstra", "I. Sınıf", "II. Sınıf" gibi sınıflama

yapılır.




Ambalajlama: Ürünün pazarlanmasında veya dağıtımında ürünü koruyan

ve

ürün



hakkında

özel


bilgiler

içeren,


muhtelif

materyalden

yapılmış farklı büyüklükte

üniteler


vardır.

Pazara


hazırlanmış

ürünün


uygun

ambalaj


kaplarına

doldurulması

işlemine ambalajlama

veya


paketleme denir.

24

Fotograf 3.3: Turpta pazara hazırlık

3.4. Depolama

Turplarda optimum depolama sıcaklığı 0

o

C ve nispi nem oranı %95 ve üstü olmalıdır.



Depolama sırasında %0,52 altındaki O

2

konsantrasyonlarında zararlanma görülmekle birlikte



faydalı seviye % 1’ dir. Turplarda CO

2

etkisi üzerinde çok az çalışma bulunmakla birlikte



%2,5 civarındaki konsantrasyonlarından olumlu sonuçlar alınabilimektedir.

3.5. Tohum Alınması

Kış sonunda tavalara seyrek ekilen tohumlardan elde edilen turplar, hasat edilmez

veya seyreltme sonuna bırakılır. Bunlar yaz başında tohuma kalkarlar. İkinci şekil ise

sökülmüş ve pazarlanacak turpların en iyileri ayrılarak özel tavalara 25-30 cm mesafelerde

dikilip bunların tohum vermeleri sağlanır. Nisan- mayıs aylarında çiçeğe kalkan turpların

haziran-temmuz aylarında tohumlarını doldurmasıyla çiçek sapları ile birlikte kesilerek

alınır. Tohumlar, 1 hafta kadar alaca gölge bir yerde kurutulduktan sonra ovalanarak çıkarılır

ve özel torbalara konularak muhafaza edilir.



25

UYGULAMA FAALİYETİ

İşlem Basamakları

Öneriler

 Turp için uygun hasat ölçütlerini

belirleyiniz.

 Hasat zamanını doğru tespit ediniz.

 Çeşidin alabileceği meyve iriliğini iyi

öğreniniz.

 Hasat yapınız.

 Hasat sırasında dikkatli olunuz.

 Bitkilere zarar vermeyiniz.

 Hasadı usulüne uygun yapınız.

 Hasat sonrası işlemleri yapınız.

 Toplanan turpları sınıflandırınız.

 Ambalaj malzemelerini doğru seçiniz.

 Turpları fazla üst üste sıkıştırmayınız.

 Deliksiz ambalajlar kullanmayınız.

 Ambalajlanan ürünlerin temizliğine

dikkat ediniz.

 Mümkün olduğunca kısa sürede satışı

yapınız.

 Usulüne uygun nem ve sıcaklıkta

bekletiniz.

 Depolarda hava sirkülasyonu sağlayınız.

 Aralarda çürüyenler olursa hemen

ayıklayınız.



UYGULAMA FAALİYETİ

26

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Bu faaliyet sonunda kazandıklarınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak ölçünüz.



Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.

1.

İri turpların ekiminden hasadına kadar geçen süre ortalama ne kadardır?

A)

3-4 hafta



B)

1 ay


C)

2 ay


D)

3 ay


2.

Turpları optimum depolama sıcaklığı kaç

o

C’dir?


A)

0 o C


B)

3-5 o C


C)

-1-2 o C


D)

5-8 o C


Aşağıdaki cümle içindeki boşluklara uygun cevaplar veriniz.

3.

Fındık turplarında hasat ……………………..çekilerek yapılır.



4.

Bayır turplarının hasadı…………………yapılır.



5.

Uygun şartlarda fındık turplarından dekara ……….ton verim alınır.



DEĞERLENDİRME

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayısını belirleyerek

kendinizi değerlendiriniz.

Hatalı yanıtlar için konuları tekrar ediniz. Tüm yanıtlar doğru ise uygulamalı teste

geçiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME


27

UYGULAMALI TEST

Uygulama faaliyetinde kazandığınız bilgi ve beceriler doğrultusunda turp bitkisinin

hasat

işlemlerini



yapınız.

Yapmış


olduğunuz

çalışmayı

aşağıdaki

ölçütlere

göre

değerlendiriniz.



Değerlendirme Ölçütleri

Evet

Hayır

1

Hasat zamanını doğru tespit ettiniz mi?



2

Çeşidin alabileceği meyve iriliğini iyi öğrendiniz mi?



3

Hasat sırasında bitkilere zarar vermemeye özen gösterdiniz mi?



4

Hasadı usulüne uygun yaptınız mı?



5

Toplanan turpları sınıflandırdınız mı?



6

Turp çeşitlerini birbirinden ayırdınız mı?



7

Ambalaj malzemelerini doğru seçtiniz mi?



8

Turpları üst üste sıkıştırmamaya özen gösterdiniz mi?



9

Delikli ambalajlar kullandınız mı?



10

Kısa sürede satışı yaptınız mı?



11

Usulüne uygun nem ve sıcaklıkta beklettiniz mi?



12

Depolarda hava sirkülasyonu sağladınız mı?



13

Aralarda çürüyenleri ayıkladınız mı?



DEĞERLENDİRME

Uygulama


faaliyetinde

kazandığınız

davranışlarda

işaretlediğiniz



“Evet”

ler


kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. “Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.

Tamamı Evet ise modül değerlendirmeye geçiniz.



28

MODÜL DEĞERLENDİRME

Değerlendirme sorularını cevaplayarak modüle ilişkin bilgilerinizi ölçünüz.

1.

Turp bitkisinin ana vatanı neresidir?

A)

Avrupa


B)

Afrika


C)

Asya


D)

Amerika


2.

Turp yetiştiriciliğinde en uygun sıcaklık kaç derecedir?

A)

10

o



C

B)

12-15



o

C

C)



15-20

o

C



D)

25

o



C

3.

Turp yetiştirilecek toprağın pH’ sı ne olmalıdır?

A)

5

B)



5,5

C)

6



D)

6,0-7,4


4.

Turp yetiştiriciliğinde en çok hangi gübreye ihtiyaç duyulur?

A)

Azotlu gübre



B)

Fosforlu gübre

C)

Potaslı gübre



D)

Azotlu-potaslı gübre



5.

Turp bitkisinin depolanma sıcaklığı kaç derece olmalıdır?

A)

-1, -2


B)

0, 1


C)

1, 2


D)

2, 4


DEĞERLENDİRME

Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek

kendinizi değerlendiriniz.

Hatalı yanıtlar için konuları tekrar ediniz.



MODÜL DEĞERLENDİRME

29

CEVAP ANAHTARLARI

ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI

1

B

2

D

3

A

4

C

5

C

ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI

1

A

2

A

3

C

4

C

5

B

ÖĞRENME FAALİYETİ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI

1

B

2

D

3

yapraklarda

n

4

Belle

5

1-2 ton

MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI

1

C

2

B

3

D

4

C

5

C

CEVAP ANAHTARLARI

30

KAYNAKÇA

VURAL Prof. Dr. Hüseyin, Doç. Dr. Dursun EŞİYOK, Yrd. Doç. Dr. İbrahim



DUMAN, Kültür Sebzeleri, İzmir.

Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi, Sebzecilik Yayınları.



Prof. Dr. BAYRAKTAR Kazım, Sebze Yetiştirme, İzmir, 1981.

ANONİM, Bitki Koruma El Kitabı, T.K.B. İzmir İl Müdürlüğü, İzmir, 1991.



ANONİM, Ruhsatlı Zirai Mücadele İlaçları, T.K.B. Koruma ve Kontrol Genel

Müdürlüğü, Ankara, 1994.

www.rivistadiagraria.org



www.ars.usda.gov/



KAYNAKÇA


Yüklə 1,79 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə