Türkcə Etimoloji Sözlük



Yüklə 24,78 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/124
tarix29.12.2016
ölçüsü24,78 Mb.
#3862
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   124

ləqəsiz

 

ləkəsiz

. 

arın



təmiz



. xalis. saf.  

ləleyin

 

 

sürüt. sürütmə. ökcəsiz ayağqabı

.  

lələ

 

 

( l < > d )

 

< > 



dadı

 

(

dədə

)

.

 ( 'l



' səsi '

d

' səsinin 

yumuşalmasıdı

)

.

 1



anacıq. nənəlik. cocuq baxıcısı.



 

1

atakə. atabəy. 



1

. buxov.  



lələ

 

 



atabəy. 

- 

bizədə mi lələ: bizədə utturursunmı. 

1

.taya. 


uşaxla uğraşan. doğançı. 

1

.taya. dadıq. uşaq baxıcısı. 

 

-

 

lələsin

 

çağır, sallasın beşiyini. 



 

lələ

 

 



atabəy. 

atakə


.

 (

ata əkə

)

. 



lələlik

 

 



dadıqlıq. dadılıq. tayalıq. 

 

ləm

 

 - 



ləm vermiş

: 



yan vermiş: yanqılıc uzanmış. ələv

eri.  


ləmə

 

 



limə

minə. asma. salma. qat. 



- 

dörd ləməli

 

işqab. 


 

ləng

 

 

atın pozuk

əşkin yerişi



.  

ləngə salmaq

 

 

dəngərləmək

dəngəmək


dincəlmək

.  


ARIN

 

Türkcə Etimoloji Sözlük



 

 

WWW.TURUZ.NET

 

18 

lənginmək

 

 

lənginmək

. topallamaq. 

asğamaq

 

<>



 axsamaq. 

aşsamaq. aşqamaq

.  

lənq

 

 



ləng 



dəng

. 



-

 

mil ləng

: 

mil də

ng: 

qaylanqıç. arabanın, 

daşqanın təyərlərin birbirinə bağlayan ox. 

 

lənqəc



 

ləngəc

. 

yengəc

.

  



lənqər

 

 

ləngər



1

. ağırlıq. çapa. 

1

. 



iləngər

. qaqınc. qaqıc. çapa.

 

-

 

ləngər vermək: olduğu yerə ağırlıq vermək. ağır basmaq. 

 

lənqər

 

ləngər

. 



( l < > d ) 

dəngər


-

 

dəndəş

: 

ləngər daş

dəngər dəş



.

 

dəndəş



.

 

ağıdma daş



ağdıma daş



.

 

dənğdər daş



(

tay daş


.

 

yük 



ağmasın diyə işlənən daş

)

.

 

 

-

 

ləngərləmək: ləngər salmaq



.

 

apışdırmaq



.

 

yapşatmaq



.

 

lənqəş

 

ləngəş



gəgnəş

.  


lənqiq

 

 



ləngik

. əğri. əksik. 



(# 

dəngik. əksiksiz. doğru

) 

lən

qiq 

ləngik

. 

amqa. damaq. tamaq. bəndər. iskilə. liman

.  


lənqimək

 

 



ləngimək

. səngimək. yavaşlamaq. 

 

lənqimək

 

ləngimək

yapşamaq.apışmaq yapışıb qalmaq. əldən 

düşmək. yorulmaq. təngimək. acizləmək. duraqlamaq. 

 

lənqitmək

 

 

ləngitmək



.axsatmaq. əğritmək. düzəni

 pozmaq.  



lənqliq

 

 



lənglik

. ləngmə. sürüncəmə. mə'təllik. yubatlıq. 

yubanma. tə'xir. vəqfə. 

 


HƏSƏN BƏY HADİ

 

                                                                                                

TƏBRİZ

 

 

 



WWW.TURUZ.COM

 

lənqmə

 

 



ləngmə

.lənglik. sürüncəmə. mə'təllik. yubatlıq. yubanma. 

tə'xir. vəqfə. 

 

ləpə



 

 

( < yalpa)

.

 1

. leber. 

yalpa. şəpə. möc

.

 

-



 

ləpə ləpə

: yapa 

yapa ( 

ləpə ləpə

.

 yalpa yalpa) 



qaravaşa don geydirsən qadın 

olmaz \\ yapa 

yapa qarlar yağsa yaza qalmazdədə qurqud

.

 1

lopa. -



 

ləpə

 

ləpə

: lopa lopa

.

 1



tıldan. bulamac. 



-

 

ləpə

 

ləpə

 

yağan

 qar

: çapalaq



.

 yapalaq


.

 

iri qar dənəsi



.  

-

 

ləpə

 dolu

incə dolu

.

 (



dəvə

 dolu: iri dolu)

.

  

:



 -

 

ləpəni

 

dəvələmək

:

-

 

həbbəni qubbalamaq



.

  

ləpə

 

 

qoz, badam kimi yemişlərin ləpələri, içi. dənə. qanız. 

qanzı. qınzı. qınız. 

 

- 



ləpə ləpə qar yağmaq

: qar badullamaq. 

 

-

 

ləpəni



 

demə düğünü de

, 



dünəni demə

, 



büyünü de

 



- 

ləpəsi belə qalmadı: heç nə qalmadı. 

 

-

 

əçəni heçə

, 



ləpəni dəvə yapmaq

: 



(əçə: böyük

) abartmaq. 

mubaliğə edmək. 

 

-

 

dəvə itirib

, 

ləpəsin gəzir: önəmli nərsə yox, boş nərsə 

izində olmaq. 

 

-

 

dəvə itirib

, 

ləpəsin gəzmə: önəmli nərsəni bıraxıb, boş 

nərsə izində olma. 

 


ARIN

 

Türkcə Etimoloji Sözlük



 

 

WWW.TURUZ.NET

 

20 

ləpəciq

 

 



-

 

bir ləpəcik boy



udu, 

həm doğurar

, 



həm boyadar

, 



həm 

dolayar, qoparar. (

kişi gövdəsində olan bacalar



).

 

ləpələmək

 

 

yapalaqmaq

.

 

çapalaqmaq

:

 

ləpə ləpə qar yağmaq. 



 

ləpələnmək

 

 

( < yalpalamaq:

 

əsnək olub sağa sola əğilmək



)

.

  



ləpir

 

 iz.

 

-

 

ayağ


 

yeriməzsə

.

 

ləpir



 

düşməz


.

 

-

 

ayının özündəndə qorx



.

 

ləpirindəndə

.

  

ləş

 

 

1



<



 

öləş

.

 



cəndək

 (

savaş yerində

)

.

 



öləksə

. yem tik.

 

ölük


şələ


.

 1



ək

 

olaraq çoxalmağı göstərir



.  

ləş

 

 

qaraltı. qaçıq. sapıq. çapıq. qılıb. yapıt. qaşbağ. cəsəd. 

cigə. cigək. baslıq. maslıq. cəndək. gəvrə. gövrə. yəltə.

 

kalbud. tən. qapıq. qapıt. yapıt. qaçıq. sapıq. çapıq. 



qaraltı. qılıb. qaşbağ. cəsəd. qaşbağ. cigə. cigək. baslıq. 

paslıq. maslıq. cəndək. gəvrə. gövrə. gövdə. yəltə. 

kalbud. tən. kovsa. can kasası, qəfəsi. bədən. tən. ölüt. 

qabat. gavat. gövdə. gövrə. 

qa

raltı. iz. qab. qabal. qaval. 



kalbud. kadavr. 

cəsəd. cəsəd. 

 

-

 

qaraltısı qalmaq

: 



ölmək

 



ləşgər

 

 



-

 

ləşgər o həşəm

: 

çevrə bər tuğrac. tövrəc. qoşun yoluş. 

 

ləşgər

 

 

qoşun. toyın. ordu. 

 

ləşxor

 

 

çalağan. 

 


HƏSƏN BƏY HADİ

 

                                                                                                

TƏBRİZ

 

 

 



WWW.TURUZ.COM

 

ləşmə

 

 -

şi

. 



-

 

şı

- 

çölləşi: çölləşmə



-

 pis

ləşi

: pisl



əşmə

. 



-

 

yaxcılaşı



yaxcılaşma

 

ləşmək



 

 

ək

.

 

təşmək


.

 

dəşmək



.

 

kök



l

əşmək

:

 



kök

t

əşmək

.  


ləvaşə 

(

fars

)

 

 

lavaşa



<

 

yavaşa

.

 (

 

<

 

yavaş)

. asav heyvanları tutmaq 

üçün dodaqlarına taxılan odun qısqac. 

 

ləvazim



 

 

yat yaraq. yaraq. mühümmat. 

 

ləyən

 

 

ləgən



ləğən



gələn



gənəl (



<

 

gen, 



geniş

 olan)

. kavlan. 

kovlan. ağzı gen, yayvan, açıq, bol, enli yekə qab. təknə. 

təşt. küvət. kovat. ağzı gen, böyük su qabı. 

-

 

xəmir gələni





-

 palta 


ləğəni

.  


lıq

 

 

1

.

 



ək



<

 

>

 

laq

qışlıq: qış



laq

.

 

-

 yay

lıq

.

 yaylaq



.

 otl

ı

q

otlağ

otun olan yeri



.

 otlu yer



.

 1

.

 

lığ

. leh. tırtır. şərab, qora, lumu 

suyunudan qabda qalan köçək

.  


lıq

 

 

ək

. sal. səl. 



- 

şimiya


yi:

 

şimiya



sal

: şimiyalıq



- 

altmışlıq

altmış ölçülü, çevrəsi. 



 

-

luq. 

-

caq

-

 kav



lıq

kavcaq

içinə çaxmaq, qov qoyulan torba. 

 

 (



-

lağı. 

-

lığ. 

-

lığa.

 

-

la. 

-

lama. 

-

lıq

)

. yer əki. 



-

 

qaşıqlağı



qaşıq


la. 

qaşıq


lama

. qaşıqlıq

qaşıq 


yeri.  

-

lığ. 

(

-

lağı. 

-

lığ. 

-

lığa. 

-

la. 

-

lama. 

-

lıq

)

. yer əki. 



-

 

qaşıqlağı



qaşıq


la. 

qaşıq


lama

. qaşıqlıq

qaşıq 


yeri.  

ARIN

 

Türkcə Etimoloji Sözlük



 

 

WWW.TURUZ.NET

 

22 

-

 

selin qazıb qapıp gətirdiyi zığ

, 



lığ

, topraq, 



çörçöp

: 

qazn

aq. qazın. qasın. qasınıq. qazınıq. qazım. 



 

lıqa

 

 -

lığa. 

(

-

lağı. 

-

lığ. 

-

lığa. 

-

la. 

-

lama. 

-

lıq

)

. yer əki



-

 

qaşıqlağı



qaşıq


la. 

qaşıq


lama

. qaşıqlıq

qaşıq 


yeri 

lıqa

 

lığa

qa. -

 

qamış



qa

: qamışlığa

.

  

lıqın



 

 



-

 likin):

 

"ilə" anlamına 



ək

  

li 

 

ək



çi

-

 izli: iz yapan. izi olan.  



licam 

 

lüqam. ovsar. başlıq. cəpdük. çapduq. barlaq. 

 

licim 

 

<

 

biçim



1

.qamat. qapat. tapat. çapat. baçat. biçət. balat. 

patlet. lapatqa. dış görnüş. rıxtım. biçgi. şəkil. biçim. 

biçmə. yarma. yaxtım. rıxtım. yatım. yaxışıq. form. 

ba

ğlantı. tutnuş. tutşunuş. munasibət.



 

1

.

qapama. biçim. 



rıxt. sistim.

 

licim 

 

<

 

biçim

. görük. qaparaq. qapra. qavara. 

(>

 

qəvarə



)

 - 



bəd

 

qəvarə: gəlşiksiz. görümüz. görüm tələkə. çəkilsiz. şəkilsiz. 

 

licim 

 

>

 

biçim

.  

licim 

 

1

biçik. çəkil. şəkil. qurum. hey'ət



-

 o qurumda 

çıxmaq 

olmaz


.

 

-

 

bu nə 


qurudu 

belə




1

sicim. çalım. çəlim. qiyafə. 



üz. görnüş. 

 


HƏSƏN BƏY HADİ

 

                                                                                                

TƏBRİZ

 

 

 



WWW.TURUZ.COM

 

lif 

 - 



lif lif olmaq: 

ipliklənmək aşınmaq. tellənmək. tel tel, tar tar 

dağılıb çözülmək. arxaşları üzə çıxmaq. 

 

lifcik 



 -

 

qadın göğüslüğü: bağırdaq



.

 

məmə qabı



.  

liman 

 

iliman. bəndər

gəmilik


amqa. damaq. tamaq. bəndər. 

iskilə. ləngik

.  


-

 

doğal

 liman

.

 qoy


.

 

dənizin qaraya ilərləmiş, yeldən qorunmuş 



bölümü

. 

kiçik körfəz



limə

 

 



1

.dalıqa. nimkət. 



1

.

ləmə



minə

. asma. salma. qat. - 

dörd 

liməli

 

işqab. 



 

lincitmək

 

 yencitm

ək. əzib dağıtmaq. 

 

linq 

ling

 

yenğ. qolun ətəyi, dəsdəsi

.  

linqə

 

 



lingə

 <

 

dəngə

. qanat. çanat. 



- 

qapı qanadı: qapı lingəsi. 

 

linqəli

 

 



lingəli

.

lingəkli



<

 

dəngli



dəngəli



dəngəkli

. taylı. əşli. 

əşitli. bənzərli. mislili. əmsallı. muşabehli. yanalı. kimili.

 

asalı


 < 

yasılı


 < 

yansalı


 ( < 

yansımaq: bənzəmək

)

. bəkdəşli. 

bəkdaşlı. bağdaşlı. bərabərli. əkranlı. maadilli. özdəşli. 

həmvarlı. başabaşlı. bənizdəşli. manğızdaşlı. təkinli. 

 

linqəqli

 

 



lingəkli

.

lingəli 





dəngli



dəngəli



dəngəkli

. taylı. əşli. əşitli. 

bənzərli. mislili. əmsallı. muşabehli. yanalı. kimili. asalı

 < 

yasılı

 < 



yansalı

 ( < 



yansımaq: bənzəmək

)

. bəkdəşli. 



ARIN

 

Türkcə Etimoloji Sözlük



 

 

WWW.TURUZ.NET

 

24 

bəkdaşlı. bağdaşlı. bərabərli. əkranlı. maadilli. özdəşli. 

həmvarlı. başabaşlı. bənizdəşli. manğızdaşlı. təkinli. 

 

liq 



 -

lik:

 -

səl. 

-

 

eşit



lik: e

şitsəl



liş

 

 

salya. ağız suyu. bəlqəm. lüab. 



Yüklə 24,78 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   124




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə