Ümidin cəsarəti Amerikan arzusunun bərpası barədə düşüncələr



Yüklə 2,49 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/38
tarix26.07.2017
ölçüsü2,49 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   38
ictimai  həyata  gətirən  ideallar  və  dəyərlər  barədə  söhbət  açıram,  bizi  məhz 
bugünkü siyasətdə lazım olmayan parçalanmaya sürükləyən cəhətlər barədə 
düĢüncələrimi  bildirirəm,  bir  senator  və  hüquqĢünas,  ər  və  ata,  xristian  və 
Ģəkkak  kimi  təcrübəmə  əsaslanaraq  bizim  siyasi  həyatımızın  ümumi  fayda 
əsasında necə qurulmalı olduğu barədə öz mühazirələrimi açıqlayıram. 
Bu  kitabın  quruluĢu  haqqında  bəzi  cəhətləri    qeyd  etmək  istəyirəm. 
Birinci fəsildə mən müasir siyasət tarixinə müraciət edirəm və bu gün Ģahidi 
olduğumuz xoĢagəlməz parçalanmanın meydana gəlməsinin səbəblərini izah 
etməyə  cəhd  edirəm.  Ġkinci  fəsildə  söhbət  bizim  ümumi  dəyərlərimizdən 
gedir, onlar bizim siyasi razılığımızın əsasını təĢkil edə bilər. Üçüncü fəsildə 
mən,    bizim  Konstitusiyanın  nəinki  Ģəxsiyyətin  hüquqlarına  təminat 
verdiyini, həm də ümumi gələcəyiniz barədə həqiqi demokratik müzakirənin 
təĢkili  vasitəsi  kimi  xidmət  etdiyini  göstərirəm.  Dördüncü  fəsildə,  mən 
institutsional  qüvvələr,  pul,  media,  maraq  qrupları  və  qanunvericilik 
prosesləri  barədə  -  bəzi  Ģeyləri  ifadə  etməyə  çalıĢıram.  Bu  amillər  hətta 
siyasətçilərin  ən  yaxĢı  niyyətlərini  də  boğa  bilirlər.  Sonrakı  beĢ  fəsildə  isə 
mən  bizim  ən  böyük  problemlərimizin  uğurlu  həlli  naminə  fikir  ayrılığını 
həll  etmək  üsullarını  təklif  edirəm.  Bu  problemlər  isə  amerikan  ailələrinin 
artan iqtisadi müdafiəsizliyi, bizim siyasi məkanda irqi və dini toqquĢmalar, 
həmçinin – terrorizmdən tutmuĢ pandemiyaya qədər olan və bizim qapımızı 
getdikcə daha inadkarlıqla döyən ümumdünya təhlükələridir. 
Güman  edirəm ki, oxuculardan çoxu bəzi  məsələləri çox qabartdığımı, 
digərlərinin  isə  üstündən  keçdiyimi  deyəcəklər.  Belə  hallarda  özümü 
məhkəmə  salonunda oturan   müttəhim  kimi hiss  edirəm.  Nəhayət  etibarilə, 
mən  Demokratam,  bir  çox  məsələlər  üzrə  mənim  rəylərim  «Uoll-strit 
cornal»dan  daha  çox  «Nyu-York  Tayms»  qəzetindəki  redaksiya  məqalələri 
ilə üst-üstə düĢəcəkdir. Mən birinici növbədə varlı və nüfuzlu amerikalıların 
mənafelərini  güdən  siyasətçilərlə  qətiyyən  razılaĢmıram.  Onlar  adi  orta 
statistik  adamları  kölgəyə  itələyir  və  bəyan  edirlər  ki,  hamıya  bərabər 
imkanlar yaratmaqda dövlətin müstəsna rolu vardır. Mən evolyusiyaya, elmi 
tədqiqatlara və qlobal istiləĢməyə inanıram. Mən söz azadlığına inanıram və 
bu    vacib  deyildir  ki,  həmin  söz  siyasi  nəzakət  qaydalarına  uyğun  gəlir  ya 
gəlmir,  lakin  mən  sevmirəm  ki,  dövlət  dindarlardan,  özümü  də  onların 
dəstəsinə aid edirəm,  dinsizlərə qarĢı təsir aləti kimi istifadə etsin. 
Bundan baĢqa, müəyyən mənada mən öz tərcümeyi-halımın girovuyam, 
axı mən amerikan həyatını qarıĢıq mənĢəli qararəngli amerikalının gözü ilə 
görürəm və mənə bənzər neçə-neçə nəsilin təqiblərə və alçaldılmalara məruz 

 
12 
qaldığını unuda bilmirəm. Mən həm də  yaxĢı baĢa düĢürəm ki, irq və ictimai 
sinif həm gizli, həm də açıq Ģəkildə hər bir  adamın həyatını formalaĢdırır. 
Mənim  baxıĢlarım  ancaq  bununla  yekunlaĢmır.  Mən  bilirəm  ki,  bizim 
partiya da özündən razılığa yuvarlanır, özündə qapanmaya, doqmatizmə əsir 
düĢə  bilir.  Mən  azad  bazara,  rəqabətə,  sahibkarlıq  ruhuna  inanıram  və 
düĢünürəm  ki,  çox  sayda  hökumət  proqramları  onlara  bəslənən  ümidləri 
doğruldacaqdır.  Mən  istərdim  ki,  bizdə  hüquqĢünaslar  az,  mühəndislər  isə 
çox  olsun.  Mən  düĢünürəm  ki,  tarixdə  Amerika  əksər  hallarda  Ģər  deyil, 
xeyir  gücü  olmuĢdur.  Mən  öz  düĢmənlərimiz  barədə  heç  bir  illyuziyaya 
malik  deyiləm  və    bizim  hərbçilərin  igidliyinə  və  professionalığına  yüksək 
qiymət  verirəm.  Mən  müstəsna  olaraq  irqi  və  ya  cinsi  əlamətlərə,  cinsi 
orientasiya  və  ya  qurbana  çevrilmək  kompleksinə  əsaslanan  siyasəti  qəbul 
etmirəm.  Mən  düĢünürəm  ki,  kasıb  rayonların  bir  çox  problemləri 
mədəniyyət  böhranından  meydana  çıxır,  bu  isə  pulla  həll  edilmir  və  bizim 
dəyərlər  və  bizim  mənəvi  həyatımız  bizim  ümumi  milli  məhsulumuzdan 
(GDP) az əhəmiyyət daĢımır. 
ġübhəsiz ki, bu baxıĢlar mənə sakit yaĢamağa imkan vermir. Mən siyasi 
səhnədə yeni adamam, tam müxtəlif siyasi məslək adamlarının öz baxıĢlarını 
əks etdirəcək ekran rolunu hələ oynaya bilmərəm. Bu nöqteyi-nəzərdən mən 
hamını  olmasa  da,  çoxlarını  məyus  edə  bilərəm.  Ona  görə  də  mənim 
kitabımın  əsas  olmasa  da,  ikinci  məqsədi  o  barədə  danıĢmaqdır  ki,  rəsmi 
vəzifədə olan mən ya baĢqa birisi Ģöhrət Ģirnikləndirilməsindən, hamıya xoĢ 
gəlməyə  cəhd  etməkdən,  itkilərdən  qorxmaqdan  uzaqlaĢa  bilər,  bu  yolla 
özündə  həqiqət  dənini  saxlaya,  bizim  amallarımızı  və  məqsədlərimizi  yada 
salan sakit səsi eĢidə bilər. 
Bu yaxınlarda mən iĢə gələndə bir reportyor qadın – o, hökumətin iĢini 
iĢıqlandıran  adam  idi,  -  məni  dayandırıb,  ilk  kitabımı  maraqla  oxuduğunu 
dedi, sonra əlavə etdi: 
-
 
Ġstərdim ki,  siz sonrakı kitabınızı da  belə maraqlı yaza biləsiniz. 
-
 
O  baĢqa  sözü  demək  istəyirdi:  «Ġstərdim  ki,  siz  Bġ  senatoru 
vəzifəsində də belə vicdanlı olaraq qalasınız». 
Mən  də  bunu  istərdim.  Ümid  edirəm  ki,  bu  kitab  həmin  suala  cavab 
verməkdə mənə kömək edəcəkdir. 
 
I Fəsil  
 
Respublikaçılar və Demokratlar 
 
 
 

 
13 
 
Çox  vaxt  mən  Kapitoliyə  kürsülük  mərtəbəsindən  daxil  oluram.  Kiçik 
yeraltı  qatar  məni  Hart-bildinqdən  bura    gətirir.  Orada  mənim  ofisim 
yerləĢir. Qatar əlli Ģtatın bayraqları və gerbləri ilə bəzədilmiĢ tunellə hərəkət 
edir.  Buradakı  dayanacaqda  mən  vaqondan  çıxıb,  iĢə  tələsən  əməkdaĢların, 
xidmət komandası üzvlərinin, təsadüfi turist qruplarının yanı ilə addımlayıb, 
məni  ikinci  mərtbəyə  qaldıracaq  köhnə  liftin  yanına  gəlirəm.  Liftdən 
çıxdıqda  daim  orada  yığıĢan  jurnalistlərə  əl  edir,  Kapitoli  Polisi  ilə 
salamlaĢıb,  ikilaylı  möhtəĢəm  qapıdan  keçib  BirləĢmiĢ  ġtatlar  Senatının 
mərtəbəsinə daxil oluram. 
Senatın  iclas  zalı  Kapitoli  binasında  heç  də    ən  gözəl  məkan  deyildir, 
lakin  hər  halda  adamda  müəyyən  təəssürat  yaradır.  Bej  rəngli  divarların 
panellərinə  mavi  ipək  çəkilmiĢdir,  sütunlar  isə  zərif    damarcıqları  olan 
mərmərlə  üzlənmiĢdir.  Tavanda  açıq  sarı  rəngli  oval  plafonun  ortasında 
Amerika  qartalının  Ģəkli  çəkilmiĢdir.  Qonaqlar  qalereyasının  yuxarısında 
təntənəli  qaydada  təsvir  edilən  ilk  iyirmi  vitse-prezidentin  büstü 
qoyulmuĢdur. 
Bir  neçə  addımlıqda  dörd  nal  Ģəkilli  cərgələrdə  qırmızı  ağacdan 
hazırlanmıĢ  yüz  stol  gözə  çarpır.  Bunlardan  bir  neçəsi  1819-cu  ildən 
qoyulanlardır,  hər  birinin  üstündə  mərəkkəbqabı  üçün  səliqəli  deĢik  və 
qələmi  qoymaq  üçün  yer  vardır.  Ġstənilən  stolun  siyirməsini  açdıqda  orada 
onun  keçmiĢ  sahibinin  qələmlə  yazılmıĢ  və  ya  hətta  senatorun  öz  əli  ilə 
cızılmıĢ adlarını görərsən. Taftın və ya Lonqun, Stennisin və ya Kennedinin 
adına  rast  gələ  bilərsən.  Bəzən  bu  zalda  dayandıqda  mənim  xəyalıma  Pol 
Duqlasın  və  Hubert  Hamfrinin  öz  stolları  arxasında  oturub,  vətəndaĢ 
hüquqları  haqqında  hansısa  qanunun  qəbul  edilməsi  üstündə  qızğın 
mübahisə aparmaları gəlir. Və yaxud Co Makkarti özünün növbəti ifĢalarına 
hazırlaĢanda qəzəblə kağızları araĢdırır və ya Lindon Conson (LVJ) yuxarı 
qaldırılan  əlləri  sayır.  Bəzən  mən,  Deniel  Uebsterin  stolunun  yanında 
dayanıram, onun deputatlarla və qonaqlarla dolu zal qarĢısında ayağa qalxıb, 
gözləri parıldıya-parıldıya ayrılmaq qüvvələrinə qarĢı qəzəbli Ģəkildə Birliyi 
müdafiə etməsini təsəvvür edirəm. 
Lakin  bu  anlar  tezliklə  də  solub,  yoxa  çıxır.  Səsvermə  cəmi  bir  neçə 
dəqiqə  davam  edir,  nə  mən,  nə  kolleqalarım  Senat  mərtəbəsində  çox 
qalmırıq. Çox hallarda məsələnin həllini, məsələn, hansı qanun layihələrinin 
və  nə  vaxt  müzakirə  edilməsini,  hansı  düzəliĢlərdən  söhbət  gedəcəyini, 
razılaĢmayan  senatorların  əməkdaĢlığa  necə  cəlb  edilməsini  qabaqcadan 
çoxluğun  rəhbəri,  müvafiq  komitənin  sədri,  onun  əməkdaĢları,  məsələnin 
ziddiyətli  olmasından  və  qanun  layihəsinin  hazırlayan  Respublikaçının 
baxıĢlarının  geniĢliyindən  asılı  olaraq  Demokratlar  cəbhəsindən  olan 

 
14 
opponentlərlə razılaĢdırırlar. Biz bu mərtəbəyə düĢdükdə və məmur siyahını 
oxuduqda senatorların hər biri öz əməkdaĢları ilə, qapalı partiya yığıncağının 
sədri,  lobbiçilərlə,  maraq  qrupları  ilə  məsləhətləĢdikdən  sonra,  həm  də  iĢə 
aid  olan  yazıĢmaları,  ideoloji  fikir  ayrılıqlarını  öyrəndikdən  sonra  bu  və  ya 
digər məsələ haqqında hansı rəyə gəlmək lazım olduğunu bilir.  
Bütün  bunlar  prosesi  səmərəli  edir  və  ona  görə  də  bütün  iĢtirakçılar 
bunu  yüksək  qiymətləndirdiklərindən  Kapitolidə  on  iki  və  ya  on  üç  saatlıq 
iĢlədikdən sonra öz ofisinə qayıtmağa can atırlar ki, seciləri ilə görüĢsünlər, 
telefon  zənglərinə  cavab  versinlər,  sponsorlarla  təyin  edilmiĢ  görüĢ  üçün 
mehmanxanaya getsinlər və ya bir baĢa efirdə intervyu verməyə tələssinlər. 
Əgər  siz  burada  bir  qədər  çox  qalsanız,  güman  ki,  öz  stolunun  arxasında 
dayanmıĢ senatoru görəcəksən hamı çıxıb getsə də, o, zal qarĢısında ucadan 
bəyanat  verir.  Bəlkə  də  o,  qanun  layihəsini  təqdim  edir  və  ya  ümummilli 
miqyasdakı  problem  barədə  rəyini  bildirir.  Senatorun  səsində  ehtiras  hiss 
olunur,  yoxsulluqla  mübarizənin  kiçildilmiĢ  proqramı  ilə  və  ya  hakim 
vəzifəsinə 
təyinatdakı 
maneələrlə 
əlaqədar 
arqumentləri, 
enerji 
müstəqilliyinin gücləndirilməsi zərurətinin xeyrinə onun dəlilləri, bəlkə də, 
tam  məntiqi  və  əsaslıdır.  Lakin  o,  yarımboĢ  zala  müraciət  edir,  onun 
dinləyiciləri sədr, bir neçə əməkdaĢ, Senat reportyoru və bir də ictimai-siyasi 
kabel  televiziya  Ģəbəkəsinin  (C-SPAN)  gözünü  qırpmayan  kamerasıdır. 
Natiq çıxıĢını baĢa çatdırır. Göy uniformada olan iĢçi ona yaxınlaĢır və rəsmi 
qeydiyyat üçün yazılmıĢ vərəqələri səssizcə  götürüb aparır. Senator çıxır və 
o dəqiqəcə onun yerini baĢqa birisi tutur. Yenə də eyni mərasim təkrar edilir.  
Dünyada ən nəhəng müzakirə orqanında onları heç kəs dinləmir. 
 
 
4 yanvar 2005-ci il hadisəsini, həmin gün Senatın üçdə bir yeni üzvü ilə 
mən 109-cu Konqressin üzvü kimi and içdim, aydın olmayan gözəl cizgiləri 
ilə xatırlayıram. GünəĢ parlaq iĢıq saçırdı, havada fəsilə uyğun gəlməyən bir 
istilik  var  idi.  Ġllinoysdan,  Havay  adalarından,  Londondan  və  Keniyadan 
gələn  ailə  üzvlərim  və  dostlarım  Senatın  qonaqlar  qalereyasına 
toplaĢmıĢdılar və  yeni kolleqalarım kimi mənim də mərmərdən ucaldılmıĢ 
yerin yanında dayanıb sağ əlimi qaldırmaqla and içməyimə sevinclə tamaĢa 
edirdilər.  Senatın  köhnə  zalında  mən  arvadım  MiĢel  və  qızlarımla  birlikdə 
bütün  mərasimi  təkrar  etdim  və  vitse-prezident  Çeyni  ilə  Ģəkil  çəkdirdik 
(qaydalara  tam  müvafiq  olaraq  altı  yaĢlı  qızım  Maliya  ədəblə  vitse-
prezidentin əlini sıxdı, bu vaxt üç yaĢlı SaĢa isə əllərini bərkdən onun əlinə 
çırpdı,  sonra  çönüb  birbaĢa  telekameraya  əlini  yellədi).  Sonra  qızların 
tullana-tullana Kapitolinin Ģərq pilləkənləri ilə qaçdıqlarını gördüm, onların 
yubkalarının  çəhrayı  və  qırmızı  rəngdə  olan  və  qalxan  büzmləri  Ali 

 
15 
Məhkəmə binasının fonunda havadan elə bil ki, asılı qalırdı. Sonra MiĢellə 
birlikdə  onların  əlindən  tutub  birlikdə  Konqressin  Kitabxanasına  getdik, 
orada  yüzlərlə  tərəfdarımla  görüĢdük,  onlar  həmin  gün  bu  məqsədlə  bura 
gəlmiĢdilər.  Sonrakı  bir  neçə  saatı  əlləri  sıxmağa,  onlarla  qucaqlaĢmağa, 
Ģəkil çəkdirməyə və avtoqraf paylamağa sərf etdim. 
Təbəssümlər,  təĢəkkürlər,  xoĢ  münasibət  və  mərasimlər  yəqin  ki, 
Kapitolinin  qonaqlarına  ən  mühüm  cəhət  kimi  təsir  göstərdi.  Lakin  əgər 
hətta  bütün  VaĢinqton  həmin  gün  nəzəkət  nümunəsinə  çevrilsəydi,  bizim 
demokratiyanın vərəsəliliyinə inam tapsaydı belə, havada müəyyən gərginlik 
hiss  olunurdu,  bu  elə  bir  əlamət  idi  ki,  belə  əhval-ruhiyyə  uzun  müddət 
davam  etməyəcəkdi.  Yaxınlarım  və  dostlarım  evlərinə  qayıtdıqdan  sonra, 
qəbul  baĢa  çatdıqda  və  qıĢ  axĢamının  pərdəsi  arxasında  günəĢ  gizləndikdə, 
elə  bil  ki,  Ģəhərin  üzərində  danılmaz  faktın  dəqiq  müəyyənliyi  asılmıĢdı. 
Ölkə parçalanmıĢdı, VaĢinqton da parçalanmıĢdı və siyasi bölünmənin Ġkinci 
Dünya müharibəsindən sonra ən ciddi hal aldığı görünürdü. 
Həm  prezident  seçkisi,  həm  də  müxtəlif  statistik  ölçülər  bu  qənaətin 
inandırıcı  olduğunu  göstərirdi.  Demək  olar  ki,  bütün  məsələlərdə 
amerikalılar öz rəylərində bir-birləri ilə razılaĢmırdılar: bu istər Ġraq məsələsi 
olsun,  istərsə  də  vergilər,  abort  problemi,  silah,  On    Vəsiyyət,  bircinsli 
nikahlar,  immiqrasiya,  ticarət,  təhsil  siyasəti,  ekoloji  qanunvericilik, 
hökumət üzvlərinin sayı və məhkəmələrin rolu məsələləri olsun. Bu radikal 
qaydada  razılaĢmamaq  idi,  həm  də  müxtəlif  rəylərin  tərəfdarları  əks  tərəfi 
tənqid etmək üçün hirslərini və acı istehzalarını əsirgəmirdilər. Vəziyyət ona 
gəlib  çatmıĢdı  ki,  biri-birimizlə  nə  qədər  razı  olmadığımız  barədə  də,  nədə 
və nəyə görə razı olmadığımız barədə də mübahisə edirdik. Hər Ģey barədə 
mübahisə  gedirdi,  istər  bu  iqlimin  dəyiĢilməsi  səbəbi  və  ya  bu  faktın  özü 
olsun, istər büdcə defisitinin həcmi olsun ya da bu defisitə görə məzəmmət 
edilməli olan təqsirləndirilənlər olsun. 
  Bunda mənim üçün elə bir təəccbülü iĢ də yox idi. Hələ uzaqda olanda 
da  VaĢinqton  siyasi  döyüĢlərinin  hərarətinin  yüksəldiyini  hiss  etmiĢdim. 
Bunlar  Ġran-Kontra  və  Olli  Norta  aid,  Borkun  hakimliyə  namizəd  irəli 
sürülməsinə,  Uilyam  Horton,  Klarens  Tomas  və  Anita  Hillə,  Klintonun 
seçilməsinə  və  Qinqriç  inqilabına,  «Uaytvoter»  və  Starr  təhqiqatına, 
hökumətin  istefası  və  impiçimentə,  Qora  qarĢı  BuĢun  iĢinə  aid  olan 
məsələlər  idi.  Biz  hamımız  dövlətimizin  bədəninə  qalmaqal  metastazının 
yayıldığını,  kabel  televiziyasının,  radio  söhbətlərinin,  «Nyu-York  Tayms» 
bestsellərinin  siyahısını  dolduran  yaxĢı  sahmanlanmıĢ  və  müəyyən  mənada 
faydalı olan təhqirlərin bütöv industuriyasının Ģahidləri idik. 
Ġllinoys  qanunvericilik  məclisində  iĢlədiyim  səkkiz  il  ərzində  mən 
müəyyən  qədər  özlüyümdə  bütün  bu  siyasi  oyunların  nədən  baĢlandığını 

 
16 
aydınlaĢdırmıĢdım.  1997-ci ildə  mən Sprinqfildə gəldikdə, Ġllinoys ġtatının 
Senatında respublikaçılar çoxluqu artıq çoxdan bu qayda ilə hərəkət edirdi, 
spiker  Qinqriç  Konqressin  Nümayəndələr  palatasında  tam  nəzarəti  əldə 
etmək üçün məhz bu qaydadan istifadə etmiĢdi. Keçirilmək bir yana qalsın, 
hətta ən kiçik düzəliĢi  müzakirə  etmək imkanına  malik olmayan deputatlar 
qıĢqırmağa,  qəzəblənməyə  baĢladılar,  axırda  əlacsız  qalıb  geri  çəkildilər, 
Respublikaçılar  isə  əksinə  korproativ  vergilərə  iri  güzəĢtlər  etmək  barədə 
qanunlar qəbul edir və bunu əmək qanunvericiliyi və sosial təminat sistemi 
ilə əlaqələndirməyə müvəffəq olurdular. Zaman keçdikcə bu qəzəb coĢmağa 
baĢladı  və  demokratların  qapalı  müĢavirələrində  «Böyük  qoca    partyianın 
(GOP)  nitqindən  çıxan  hər  bir  ədəbsiz  söz  qələmə  alınırdı.  Altı  ildən  sonra 
demokratlar  hakimiyyətə  gələndə,  respublikaçılar  o  qaydada  özlərini 
aparmağa  baĢladılar.  Bizim  veteranlar  nisgil  hissi  ilə  o  dövrləri 
xatırlayırdılar ki, həmin vaxtlarda Respublikaçılar və Demokratlar dinc Ģam 
yeməyi  arxasında  görüĢüb,  bifĢteks  yeyə-yeyə,  yaxĢı  siqar  çəkə-çəkə 
kompromisslər tapmağı bacırırdılar. Lakin əleyhdarları onlara çirkab atanda, 
onları  vəzifə  cinayətlərində,  korrupsiyada,  səriĢtəsizlikdə  və  əxlaqi 
düĢgünlükdə,  bir  sözlə,  bütün  ən  ağır  günahlarda  ittiham  edəndə  siyasi 
veteranlar tələsik qaydada təslim olurdular. 
Mən də bu ümumi qismətdən qaça bilmədim. Siyasi mübarizəyə bir növ 
idmanın    kontaktlı  növü  kimi  baxırdım,  zəif  yerə  vurulan  zərbədən 
qorxmurdum.  Lakin  Demokratların  arxasında  qalın  divar  kimi  dayandığı 
seçki dairəm məni Respublikaçıların ən pis söyüĢlərindən qoruyurdu. Bəzən 
ən  mühafizəkar  kolleqalarımla  birlikdə  hansısa  qanun  üzərində  iĢlədikdə, 
poker oyunu oynayanda və pivə içəndə onunla razılaĢırdıq ki, bizdə ümumi 
cəhətlər açıqca etiraf etdiyimizdən daha çoxdur. Buna görə də Sprinqfilddə 
iĢləyəndə  mən  belə  bir  qənaətə  gəldim  ki,  siyasi  mübarizənin  metodları 
müxtəlifdir  və  doğrudan  da  seçicilərin  zövqü  dəyiĢilmiĢdir.  Hamını  artıq 
faktların, ifĢaların təhrifi və mürəkkəb məsələlərin Ģübhəli olan yüngül həlli 
iyrəndirirdi.  Əgər  mən  seçicilərin  diqqətini  cəlb  etmək  istəyirəmsə,  öz 
baxıĢlarımı  dəqiq  nəql  etməliyəm,  mümkün  qədər  səmimi  qaydada  izah 
etməliyəm  ki,  nəyə  görə  baĢqa  cür  deyil,  belə  hesab  edirəm,  onda 
vicdanlılığı  hiss  etmə  və  sağlam  düĢüncə  onları  mənim  mövqeyimə  cəlb 
edəcəkdir. Mən düĢünürdüm ki, belə risqə getməyə hazır olan kifayət qədər 
siyasətçi  tapılsa,  təkcə  ölkəmizin  siyasətçiləri  deyil,  həm  də  ölkənin 
siyasətləri yaxĢılığa doğru dəyiĢiləcəkdir. 
Belə  bir  əhval-ruhiyyə  ilə  mən  Senata  üzv  olmaq  üçün  2004-cü  il 
seçkiləri  kampaniyasına  baĢladım.  Bu  seçkiqabağı  kampaniyada  mən 
çalıĢırdım ki,  düĢündüklərimi danıĢım, öz baxıĢlarımı tam aydın və mətləbə 
uyğun Ģəkildə izhar edim. Mən ilkin seçkilərdə, sonra isə ümumi seçkilərdə 

 
17 
xeyli  səs  çoxluğu  ilə  qalib  gəldikdə,  əmin  olmağa  baĢladım  ki,  düz  yol 
tutmuĢam.  
Bütün  bunlarda  ancaq  bir  problem  var  idi.  Kampaniyam  o  qədər  yaxĢı 
gedirdi ki, belə görünürdü ki, elə bil ki, sadəcə olaraq bəxtim gətirir. Siyasi 
icmalçılar  qeyd  edirdilər  ki,  bizim  Demokratik  Partiyadan  olan  yeddi 
namizədin  heç  biri  ilkin  seçkilərə  gedəndə  öz  reklam  telemateriallarında 
neqativdən istifadə etməmiĢdi. 
Bizim  hamımızdan  ən  varlısı  –  300  milyon  dollar  var-dövləti  olan 
keçmiĢ ticarətçi pozitiv roliklərinə öz cibindən 28 milyon dollar xərcləmiĢdi, 
lakin  yarıĢın  finiĢində  sıradan  çıxdı,  çünki  mətbuat  onun  arvadını  boĢama 
prosesinin təfsilatını üzə çıxarmıĢdı. Mənim respublikaçı rəqibim, bir vaxtlar 
«Qoldman  Saks»ın  varlı  partnyoru  olmuĢ,  indi  isə  Ģəhərin  kasıb  rayonunda 
müəllim  iĢləyən  qəĢəng  oğlan  kampaniyanın  əvvəlindən  özünü  təqdim 
etməmiĢdən  mənim  tərcümeyi-halımı  tənqid  etməyə  baĢladı,  bu  adam  da 
qalmaqalla arvad boĢama əhvalatının qurbanına çevrildi. Mən öz rəqiblərimi 
söymürdüm. Demək olar ki, bir ay ərzində bütün Ġllinyos Ģtatına səfər etdim, 
sonra  isə  Demokratik  partiyanın  Milli  Qurultayında  proqram  nitqi  etmək 
üçün məni seçdilər və heç bir reklamsız və düzəliĢsiz mənə on yeddi dəqiqə 
müddətində canlı efir ayırdılar. Nəhayət,  hansısa anlaĢılmayan səbəbə görə 
Respublikaçılar mənə qarĢı prezidentliyə keçmiĢ namizəd Alan Kizi seçdilər. 
O,  Ġllinoysda  heç  vaxt  yaĢamamıĢdı,  onun    sərt  və  yenilməz  baxıĢları  hətta 
ən mühafizəkar Respublikaçıları da qorxudurdu.   
Sonralar  məni  bütün  əlli  Ģtatın  hamısında  ən  bəxti  gətirən  siyasətçi 
adlandıran  müxbirlər  də  tapıldı.  ƏməkdaĢlarımın  çoxu  bu  qiymətdən 
hiddətlənirdi, güman edirdilər ki, bu bizim titan zəhmətimizin üstündən xətt 
çəkir,  coĢğun  fəaliyyətimizin  mahiyyətini  heçə  endirir.  Lakin  bir  qədər 
bəxtimin gətirməyini də tamamilə inkar etmək olmazdı. Axı mən kənardan, 
lap  elə  bil  ki,  küçədən  gəlmiĢdim,  mənim  qələbəm  təcrübəli  siyasətçilərə 
hələ heç nəyi sübut edə bilmirdi. 
Aydındır  ki,  yanvarda  VaĢinqtona  gəldikdə  mən  təzə  adam  təsiri 
bağıĢlayırdım,  bu  adam  oyun  qurtarandan  sonra  lap  təzə  formada  özünü 
göstərir,  komandasından  olan  yorulmuĢ,  taqətdən  düĢmüĢ  yoldaĢları  öz 
yaralarını  sağaldanda  döyüĢə  can  atır.  Mən  intervyülər  vermək,  Ģəkil 
çəkdirməklə  məĢğul  idim,  daha  az  bağlılığa  və  acılığa  ehtiyacım  olduğu 
barədəki  ideyalar  Ģüuruma  hakim  kəsilmiĢdi.  Bu  vaxt  demokratlar  bütün 
cəbhə  boyu  –  prezident  kampaniyasını,  Senatdakı  və  Nümayəndələr 
palatasındakı yerləri uduzmuĢdular.  
Demokratlardan  olan  yeni  kolleqalarım  məni  olduqca  hərarətlə 
salamladılar, qələbəmi onlar az sayda olan ən parlaq hadisələrdən biri kimi 
qiymətləndirdilər.  Dəhlizlərdə,  yığıncaqlar  arasındakı  fasilələrdə  məni 

 
18 
kənara  çəkib,  həmin  senat  kampaniyasının  necə  keçdiyi  barədə  söhbət 
açırdılar.  
Artıq  məğlub  olmuĢ  keçmiĢ  demokratik  azlığın  lideri,  Cənubi 
Dakotadan  olan  Tom  DeĢle  barədə  mənə  danıĢdılar.  Onun  üzərinə  çox 
milyonlarla dollara baĢa gələn çirkli antireklam axını yönəlmiĢdi. Günbəgün 
qəzetlər və televiziya elan edirdi ki, o, körpə öldürülməsini (abortu) və gəlin 
toy  paltarında  olan  kiĢiləri  müdafiə  etmiĢdir.  Hətta  ona  qarĢı  öz  arvadı  ilə 
sərt  davranması  barədə  birbaĢa  ittihamlar  irəli  sürürdülər.  Qadın  isə  buna 
görə Cənubi Dakotaya səfər etmiĢdi ki, onun yenidən seçilməsinə köməklik 
göstərsin.  Corciya  Ģtatından  olan  keçmiĢ  namizəd  qılçası  üç  dəfə  kəsilmiĢ 
müharibə  veteranı  Maks  Klilandı  yada  salırdılar.  Bundan  əvvəlki 
kampaniyada  guya  kifayət  qədər  vətənpərvər  olmadığı  və  Üsamə  ben 
Ladenə  kömək  etməsi  barədəki  ittihamlara  görə  o,  öz  yerini  uduzmuĢdu. 
Bədbəxtlik  orasındadır  ki,  mühafizəkar  kütləvi  informasiya  vasitələrinin 
vaxtında  ortaya  atdığı  və  təngə  gətirən  nəqarata  çevirdikləri  bir  sıra 
materiallar Vyetnam müharibəsinin ləyaqətli veteranını ağciyərli və iradəsiz 
marionetkaya çevirə bilir. 
Əlbəttə,  Respublikaçılar  arasında  da  belə  oxĢar  qaydada  təhqir 
olunanlar  var  idi.  Mənə  belə  gəlir  ki,  sessiyanın  birinci  həftəsində  çıxan 
qəzetlərin  baĢ  məqalələri  əsasən  ədalətli  idi.  Bəlkə  də  artıq  vaxt  gəlib 
çatmıĢdır ki, biz seçki döyüĢlərini və qarĢılıqlı ədavəti unudaq, silahları yerə 
qoyaq,  heç  olmazsa  bir-iki  illiyə  ölkənin  idarə  olunması  ilə  daha  ciddi 
qaydada məĢğul olaq. 
Bunu  etmək  bəlkə  də  mümkün  olardı,  əgər  seçkilər  belə  yaxın 
müddətdə  keçirilməsəydi,  əgər  Ġraqda  müharibə  baĢa  çatsaydı,  əgər  bütün 
qəbildən olan entuziastlar, siyasət biliciləri və müxtəlif media qələbə barədə 
bu  qədər  hayküy  salmayaydılar,  kömək  etmək  əvəzinə  iĢə  mane 


Yüklə 2,49 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   38




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə