Urəddin Məmmədli Alın Yazımız* s



Yüklə 0,97 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/14
tarix10.06.2017
ölçüsü0,97 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

 
 
 
 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 2 
 

 
 
                     
Ş
UR
Ə
DD
İ
N M
Ə
MM
Ə
DL
İ
 
 
          Prof. Dr.; Gürcüstan Milli Akademiyasının h
ə
qiqi üzvü 

 
 
 
 
 
 
A
A
L
L
I
I
N
N
 
 
Y
Y
A
A
Z
Z
I
I
M
M
I
I
Z
Z
 
 
         < Gürcüstan az
ə
rbaycanlılarının tarixi, m
ə
d
ə
niyy
ə
ti > 

 
 

ə
llifin  1997-ci  ild
ə
  yayınlanmı
ş
  "ALIN  YAZIMIZ"  kitabı 
ə
sasında 
hazırlanmı
ş
dır. 
 

 
 
M
Ə
MM
Ə
DL
İ
 
Ş
ur
ə
ddin. Alın Yazımız. – Tbilisi: Dayaq, 1997; 104 s. 
 
Xüsusi redaktoru: Valeh HACIYEV – filologiya elmləri doktoru, professor, 
S.-S. Orbeliani adına Tbilisi Dövlət Pedaqoji Universitetinin kafedra müdiri 
 

 
 
Bu elektron kitab Gürcüstan Respublikasının Kvemo (Aşağı) Kartli deyilən 
bölgəsində daha çox və yığcam yaşayan Borçalılıların keçmişinə, dünəninə, 
bugününə, 
başqa 
deyişlə, 
Gürcüstan 
Azər 
Türklərinin 
tarixinə, 
etnoqrafyasına, mədəni-sosyal-iqtisadi yaşamına ayna tutur. 
 

 
 
 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 3 

 
 
YAZARDAN 
Elmi  tədqiqlərimdə  də,  publisistik  məqalələrimdə  də,  lirik 
ə
sərlərimdə də doğma dədə oçağımız, ata yurdumuzun da obrazı, 
müqəddəs  həniri  var.  Öz  içimdə  və  dost-
tanışların 
istəyilə 
ilgili 
olaraq, 
qan 
yaddaşımızı  çözələməyə  ehtiyaç  duydum  və 
ulu  baba-nənələrimiz,  ata-analarımız  beşiyi 
olmuş,  bu  gün  bizim  ömrümüzdən  keçən  ata 
yurdumuzun,  yurddaşlarımızın  tarixi  taleyinə 
–  alın  yazımıza  ayna  tutmaq  diləyilə,  hər  çür 
iddiadan  uzaq  xoş  niyyətlə  bu  əsəri  üzə  çıxartdım.  Kitab  yurd 
tarixinə  bir  baxış,  vətən  sevgili  içmal  içərikli  olduğuna  görə 
bilərəkdən ətəkqeydlər də vermədim. Burada hər olqunun / faktın 
arxasında danılmaz gerçəklik durur. 
 

 
 
İÇİNDƏKİLƏR: 
>  Borçalı və Borçalılılar Deyəndə... 
>  Əzəl Qaynaqlar 
>  Onaltıncı Yüzil 
>  Onyeddinci Yüzil 
>  Onsəkkizinci Yüzil 
>  Ondoqquzuncu Yüzil 
>  İyirminci Yüzil 
>  İyirmibirinci Yüzil 
 

 
 
 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 4 
 

 
 
... EHEY, ALIN YAZIM, QAN YADDA
Ş
IM – ULU TAR
İ
X
İ
M! 
    N
Ə
 Q
Ə
D
Ə
R S
İ
RL
İ
-SEH
İ
RL
İ
S
Ə
N!.. 
 

 
 
 
BORÇALI VƏ BORÇALILILAR DEYƏNDƏ... 
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
 
 
B  o  r  ç  a  l  ı  dey
ə
nd
ə
  bu  gün  Gürcüstan'ın  Kvemo  (a
ş
a
ğ
ı)  Kartli 
bölg
ə
sinin  Marneuli,  Bolnisi,  Dmanisi  rayonları,  habel
ə
  Qardabani, 
Tetrisxaro,  Zalqa  rayonlarının  mü
ə
yy
ə
n  qisml
ə
ri,  qism
ə
n  d
ə
  yör
ə
l
ə

n
ə
z
ə
rd
ə
 tutulur; ba
ş
qa sözl
ə
, bu gün 41°48`–40°16` quzey, 61°10`–
62°47`  güney  qütb  qur
ş
aqlarındakı,  Güney  Qafqaz'ın  m
ə
rk
ə

hiss
ə
sind
ə
ki Kürüstü qarı
ş
ıq Bo
şş
alı çök
ə
yi, Ehr
ə
m–Ma
ş
aver–Bolus 
yönl
ə
ri, Ba
ş
keçid, 
Ə
rcivan yaylaqları... dü
ş
ünülür. 
Borçalı  çök
ə
yinin  m
ə
rk
ə
zi  Sarvan  d
ə
niz  s
ə
viyy
ə
sind
ə
n  516  metr 
hündürlükd
ə
dir. 
Ə
n uca da
ğ
 zirv
ə
miz d
ə
niz s
ə
viyy
ə
sind
ə
n 3053 metr 
hündürlükd
ə
ki Yemlikli (
Ş
i
ş
t
ə
p
ə
) zirv
ə
sidir.  
Ə
yriqar (
İ
rcan) zirv
ə
sinin 
ucalı
ğ
ı 2976, D
ə
v
ə
qıran zirv
ə
sinin ucalı
ğ
ı 2821, 
Ə
rcivan-C
ə
mc
ə
m'in 
ucalı
ğ
ı  2757,  L
ə
lv
ə
r'inki  2558,  Lök'ünkü  2145,  Elda
ğ
ı'nkı  852, 
Ya
ğ
ılca-A
ğ
burun'unku 766 metrdir. 
Yurdun sınırları içind
ə
 Kür, Alget, Ehr
ə
m, 
Ş
ül
ə
ver, D
ə
v
ə
d, B
ə
nöy
şə

Ma
ş
aver,  Oruzman,  Pin
ə
z
ə
r,  Mahmudlu,  Qarabulaq,  Bolus-
K
ə
p
ə
n
ə
kçi... çayları axır, armudlu gölü, çoxlu suvarma arxları var. 
Ə
razinin  çox  qismi  Kiçik  Qafqaz'a  aid  sıra  da
ğ
lar,  qism
ə
n  me
şə
l
ə
r, 
qism
ə
n d
ə
 otlaqlardır.  Üç t
ə
r
ə
fd
ə
n ormanlı da
ğ
larla 
ə
hat
ə
l
ə
nib. 
Torpaq münbitdir, b
ə
hr
ə
lidir. 
İ
qlim  kontinentaldır,  yayda  aranda  isti,  da
ğ
da  s
ə
rin,  qı
ş
da  aranda 
soyuq, da
ğ
da 
ş
axtalıdır. 
D
ə
mir  filizi, 
ə
lvan  metallar,  barit,  litoqraf  da
ş
ı, 
ə
h
ə
ng  da
ş
ı,  m
ə
rm
ə
r, 
bazalt,  tuf,  habel
ə
  m
ə
d
ə
n  suları,  müalic
ə
  otları  baxımdan 
z
ə
nginlikdir. 
Ə
hali  baxımdan  q
ə
l
ə
b
ə
likdir.    Çoxlu
ğ
u  Az
ə
rbaycanlılar  (Az
ə
ril
ə
r, 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 5 
Qarapapaq Türkl
ə
ri) olu
ş
dururlar. 
 
... B o r ç a l ı l ı l a r dey
ə
nd
ə
 bu gün t
ə
sbeh kimi düzülüb, halallıqla 
ömür  sür
ə
n  ell
ə
r, 
ş
öl
ə
l
ə
n
ə
n  ocaqlar,  qurub-yaradan  yurdda
ş
lar  – 
onların öz diliyl
ə
, Borçalı Qarapapaqları göz önünd
ə
 canlanır. 
 
 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 6 

 
 
ƏZƏL QAYNAQLAR 
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
 
     Yeraltı  layların  d
ə
lill
ə
ri,  minill
ə
rin  o  üzünd
ə
  çatılmı
ş
  ocaq 
yerl
ə
rinin  üz
ə
  duran  gerç
ə
kl
ə
ri  –  qazıntı  (arxeoloji)  t
ə
dqiql
ə

yurdumuzda çox-çox 
ə
z
ə
ll
ə
rd
ə
n ya
ş
ayı
ş
 oldu
ğ
unu t
ə
sdiql
ə
yir. 
     B
əşə
rin 
ə
n  q
ə
dim  m
ə
d
ə
ni-tarixi  dövrü  olan,  ibtidai  icma 
qurulu
ş
unun  ön
ə
mli  qismini  t
əş
kil  ed
ə
n  da
ş
  dövrün
ə
,  onun  q
ə
dim 
ça
ğ
ı paleolit
ə
, onun da erk
ə
n m
ə
rh
ə
l
ə
sin
ə
 – 100 min il önc
ə
l
ə
rd
ə
n o 
yana  aid  Dmanis  q
ə
srinin 
ə
razisind
ə
 
ə
n  alt  layda  heyvanlar 
al
ə
mind
ə
n  div,  k
ə
rk
ə
dan,  qurd  (canavar),  ayı,  va
ş
aq  (çölpi
ş
iyi), 
b
ə
bir,  maral,  çüyür,  keçi,  da
ğ
siçanı,  habel
ə
  d
ə
v
ə
qu
ş
unun  vulkanik 
çöküntül
ə
ri,  öz
ə
llikl
ə
  d
ə
  iki  milyon  il
ə
  yaxın  “ya
ş
ı”  olan,  Avropa  v
ə
 
Asiya  qit
ə
l
ə
rind
ə
 
ə
n  q
ə
dim  insanın  alt  ç
ə
n
ə
si,  onun  16  di
ş
i  tapılıb; 
orta  paleolit
ə
  –  100-35  min  il  önc
ə
y
ə
 
ş
amil  edil
ə
n  Zop  za
ğ


şə
rg
ə
sind
ə
 
(B
ə
nöy
şə
suyun 
sol 
qıra
ğ
ında) 
ə
h
ə
ng 

ğ
ımı 
çöküntül
ə
rinin  t
ə
hlili  bu  civarlarda  k
ə
rk
ə
dan,  at,  uzunqulaq,  keçi, 
süz
ə
nqu
ş
u...  oldu
ğ
unu  görs
ə
dib:  obsid  da
ş
ından  (d
ə
v
ə
gözüd
ə
n  – 
tünd 
ş
ü
şə
y
ə
  b
ə
nz
ə
r  vulkanik  süxurlardan),  çaxmaqda
ş
ıdan, 
nukleusdan  (da
ş
  lövh
ə
l
ə
rd
ə
n) 
ə
l  çapacaqları,  di
ş
li  al
ə
tl
ə
r,  tiy
ə

balaca oxlar... 
ə
razid
ə
 ibtidai adamların ovçuluqla, meyv
ə
-gil
ə
meyv
ə
 

ğ
ımıyla m
əşğ
ul olduqlarına d
ə
lal
ə
t edir; gec paleolit
ə
 – 35-10 min il 
önc
ə
y
ə
 aid Qarabulaq dü
şə
rg
ə
sind
ə
 kiçik üçbucaqlar, dördbucaqlar, 
balaca da
ş
 lövh
ə
l
ə
r, da
ş
 
ə
rsinl
ə
r (kür
ə
cikl
ə
r) burada ibtidai 
ə
kinçiliy
ə
 
z
ə
min  yaranmı
ş
  oldu
ğ
una  tanıqlıq  edir;  da
ş
  dövrünün  son  a
ş
aması 
olan  neolit
ə
  –  miladdan  önc
ə
  (m.  ö.)  VII–V  minill
ə
r
ə
  aid  tapıntılar 
burada  heyvanların 
ə
hlil
əş
dirildiyinin,  d
ə
nli  bitkil
ə
r  bec
ə
rildiyinin 
ni
ş
an
ə
l
ə
ridir. 
     Eneolit  (da
ş
-mis,  erk
ə

ə
kinçilik)  ça
ğ
ından  –  m.  ö.  V–IV 
minill
ə
rd
ə
n  qalmı
ş
  Qaça
ğ
an,  Arıxlı,  Zop, 
İ
mir, 
Ş
ül
ə
ver,  Sarvant
ə
p
ə

Qasımlı, Sion, 
Ə
zizk
ə
nd... m
ə
sk
ə
nl
ə
ri arxeoloji z
ə
nginliyil
ə
 seçilirl
ə
r. 
Qazıntı  örn
ə
kl
ə
ri  bir-birin
ə
  uyar  olan  bu  m
ə
sk
ə
nl
ə
rd
ə
  keramikadan 
(saxsıdan),  gild
ə
n  (o  sıradan  bazalt  qatı
ş
ıq  gild
ə
n)  qablar,  obsid 
da
ş
ından,  çaxmaqda
ş
ıdan,  adi  da
ş
dan,  sümükd
ə
n,  buynuzdan 
(daha  çox  maral  buynuzundan)  ibtidai  al
ə
tl
ə
r  –  k
ə
sicil
ə
r, 
ə
rsinl
ə
r, 
isg
ə
n
ə
l
ə
r,  tiy
ə
l
ə
r,  xırda  oxlar,  ox  ucları,  sıyırqalar,  bur
ğ
ular, 
d
ə
n
ə
z
ə
nl
ə
r,  h
ə
v
ə
ngl
ə
r,  ç
ə
ki  da
ş
ları,  bülöy  da
ş
ları,  ç
ə
kicl
ə
r, 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 7 
qazmalar...  a
ş
karlanıb.  Öz
ə
llikl
ə
,  Arıxlı'da  yabanı  yazlıq  bu
ğ
da, 
yabanı  darı, 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
  üzüm  ç
ə
yird
ə
yi,  Qaça
ğ
an'da  çiy  k
ə
rpicd
ə
n, 
Arıxlı'da tökm
ə
 palçıqdan dair
ə
vi möhr
ə
damlar, 
İ
mir'd
ə
 çiy k
ə
rpicd
ə

künb
ə
z
şə
killi  tikili,  ondan  bir  az  aralıda  gil  soba,  ikigözlü  ev,  dair
ə
vi 
h
ə
y
ə
t  hasarı, 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
  kiçik  su  quyuları,  himsiz,  e
ş
ikd
ə
n  gill
ə
 
suvanmı
ş
  evl
ə
r,  bu  evl
ə
rd
ə
  qapı-p
ə
nc
ə
r
ə
  oyuqları,  iç
ə
rid
ə
  buxarı, 
qıraqda  t
ə
ndir,  fırın,  Zop  za
ğ
asında  torpaqdan  daxmaların 

şə
m
ə
si...  burada  var  olmu
ş
  ya
ş
am  t
ə
rzi  haqqında  b
ə
lirli  fikirl
ə

söyl
ə
m
ə
y
ə
,  örn
ə
yin,  el-yörük  halında  dolanaca
ğ
ın  var  oldu
ğ
unu, 
oddan  yararlanıldı
ğ
ını  söyl
ə
m
ə
y
ə
  ipucudur.  H
ə
mçinin 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
 
oyma  naxı
ş
lı  saxsı  qablar,  maral  buynuzundan  naxı
ş
lı  bizl
ə
r, 
qa
ş
ıqlar, pardax bıça
ğ
ı, cilalanmı
ş
 lül
əşə
killi qu
ş
 sümüyü, sümük v
ə
 
buynuz  bil
ə
rzikl
ə
r, 
İ
mird
ə
  ç
ə
hrayı  r
ə
ng  yel
ə
nind
ə
  tünd  qırmızı 
zolaqları  olan,  qırmızı-qara  boyaqlarla  tor
şə
killi  süsl
ə
nmi
ş
  saxsı 
qırı
ğ
ı, 
pardaqlanmı
ş
 
çaxmaqda
ş
ıdan 
balta, 
isg
ə
n
ə

maral 
buynuzundan  külüng
ə
ox
ş
ar  naxı
ş
lı  al
ə
t;  Mamay  yör
ə
sind
ə
ki 
Ya
ş
ılt
ə
p
ə
'd
ə
  z
ə
ngin  b
ə
z
ə
kli,  açıqça  süjet  qurumlu  x
ə
tl
ə
r;  Arıxlı'da, 
Qaça
ğ
an'da  maralın 
ş
ax
ə
li  buynuzundan  naxı
ş
lı  al
ə
tl
ə
r...  o  ça
ğ
lar 
yurdda
ş
larımızın  inc
ə
  zövqlü  olduqlarına  tanıqdırlar.  Qaça
ğ
an'da 
kiçik  gil  parçalardan  bütöv  antropomorfik  qadın  heyk
ə
lcikl
ə
ri, 
Arıxlı'da  çınqıldan  Gün
əşə
,  Aya  b
ə
nz
ə
r  biçimd
ə
  qadın-ana  ba
ş
ı 
heyk
ə
lciyi, 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
  yumru  çaxmaqda
ş
ıların  üzünü  q
ə
lp
ə
l
ə
m
ə
kl
ə
 
düz
ə
ldilmi
ş
  (makrolit)  qadın-ana  heyk
ə
lçiyinin  köksünd
ə
  h
ə
yat 
a
ğ
acının  ifad
ə
si  olan  x
ə
tl
ə
r  –  tarixçi-arxeoloq  Tariel  Çubini
ş
vili'nin 
z
ə
nninc
ə
,  b
ə
r
ə
k
ə
t  ilah
ə
si  (bizc
ə
,  h
ə
m  d
ə
  h
ə
yat,  ana  torpaq  ilah
ə
si); 
İ
mir'd
ə
  yanmı
ş
  gild
ə
n  iki  qadın-ana  heyk
ə
lciyi...  ifad
ə
liyi,  h
ə
yatiliyil
ə
 
diqq
ə
ti  ç
ə
k
ə
n  inc
ə
s
ə
n
ə
t  incil
ə
ri  olma
ğ
ın  yanı  sıra,  o  dövr 
yurdda
ş
larımızın  dünyagörü
ş
ünün  t
ə
c
ə
ssümü  kimi  d
ə
  ön
ə
mlidir. 
Çünki,  Y.  V.  Ç
ə
m
ə
nz
ə
minli'nin  yazdı
ğ
ı  kimi, 
ə
ski  t
ə
s
ə
vvürl
ə
r
ə
  gör
ə
 
qadın  yerd
ə
  Gün
əş
in  timsalıdır.  Dem
ə
li,  bu  qadın-ana  heyk
ə
lcikl
ə
ri 
q
ə
dim Türkl
ə
rin Göy-Tanrı inancının – göyd
ə
 Gün
əşə
, yerd
ə
 qadına 
ilah
ə
  kimi  tapınma  inancının  izi  ola  bil
ə
r.  Ya
ş
ılt
ə
p
ə
d
ə
  tapılmı
ş
  gil, 
saxsı  qablar  üz
ə
rind
ə
ki  süjet  qurumlu  de
ş
m
ə
-noy
şə
killi  x
ə
tl
ə
rl
ə

h
ə
nd
ə
si  naxı
ş
larla  ulduzların,  Gün
əş
,  Ay 
ş
üalarının  t
ə
svirind
ə
  d
ə
 
Göy-Tanrı inancının izl
ə
rini dü
ş
ünürük. Zop'da, Arıxlı'da gild
ə
n öküz 
heyk
ə
lcikl
ə
ri,  D
ə
mirqaya'da mineral  boyaqla  keçi, maral,  ilan  t
ə
svirli 
ibtidai  inc
ə
s
ə
n
ə
t  abid
ə
si  d
ə
  buralarda  bir  yandan 
ə
kinçiliyin, 
maldarlı
ğ
ın, ayrıca dulusçulu
ğ
un, n
ə
qqa
ş

ğ
ın g
ə
li
ş
mi
ş
 oldu
ğ
unu, bir 

------------------------ 
----------------------------------------------------------- 
Ş
urəddin Məmmədli * Alın Yazımız* s. 8 
yandan  da  h
ə
m
ə
n  heyvanlara  r
əğ
b
ə
t  b
ə
sl
ə
ndiyini,  m.  ö.  VI–IV 
minill
ə
r
ə
 
ş
amil olunan Sarvant
ə
p
ə
'nin 
ə
n alt layında parça qalıqları o 
ça
ğ
larda  bu  civarlarda  toxuculuq, 
ə
yiriciliyin,  qoyunçulu
ğ
un 
yayıldı
ğ
ını soraqlayır. 
     Erk
ə
n tunc ça
ğ
ında – m. ö. III minild
ə
 Kür'l
ə
 Araz arasında yayılıb 
min  il  davam  etmi
ş
  arxeoloji  kültürün  ilkin  yadigarları  yurdumuzdakı 
bir çox tapıntılardan da b
ə
llidir. Bel
ə
 ki, Arıxlı'da çınqıldan insan sif
ə
ti 
t
ə
svirli  fiqur, 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
  saxsıdan  qara  r
ə
ngli,  süjet  qurumlu  naxı
ş
lı 
qablar, 
İ
mird
ə
 da
ğ
ınıq q
ə
birl
ə
rin naxı
ş
lı qabları, A
ğ
körpü yaxınındakı 
Uçuqt
ə
p
ə
'd
ə
  torpaq  q
ə
birl
ə
rd
ə
  iri,  z
ə
ngin  naxı
ş
lı  qapaqlı  kuz
ə

bardaq,  kasalar,  Sadaxlı'da  Gün
əş

ş
üa  r
ə
mzli  süs  ünsürl
ə
ri, 
Ş
ül
ə
ver'l
ə
  Saraclı  arasında  saxsıdan  qara  pardaqlı, 
ə
zm
ə
  naxı
ş
lı, 
göy  cisml
ə
ri  t
ə
svirli  qablar, 
Ş
ül
ə
verd
ə
n  günbatarda  ba
ğ
lar  içind
ə
ki 
kurqan  (gor
ğ
an,  gorxana)  q
ə
birl
ə
rind
ə
n  birind
ə
  r
ə
ngar
ə
ng  b
ə
z
ə
kli 
əş
yalar,  Sarvant
ə
p
ə
'd
ə
  quyu  kurqanlarda  metaldan  naxı
ş
lı 
əş
yalar, 
Qızılhacılı'da  tunc  balta,  Kazret'd
ə
  boz  gild
ə
n  ç
ə
hrayı  r
ə
ngli,  qulplu 
b
ə
rnil
ə
r, kuz
ə
, kasa, bardaq, Bala Mu
ğ
anlı'yla Tamaris arasında da
ş
 
s
ə
rdaba  içind
ə
  ovxalanan  da
ş
dan,  gild
ə
n  b
ə
z
ə
kli-naxı
ş
lı  qablar... 
m
ə
hz Kür–Araz m
ə
d
ə
niy
ə
tin
ə
 m
ə
xsusdur. 
     Orta  tunc  ça
ğ
ına  –  m.  ö.  III minilin  axırlarıyla  II minilin  ortalarına 
aid 
Ş
ül
ə
ver, 
İ
mir.  A
ş
a
ğ
ı  Saral  yör
ə
l
ə
rind
ə
  doqquz  kurqan,  Balıc'da 
da
ş
 sanduq
ə
 q
ə
birl
ə
r a
ş
karlanmı
ş
dır. Q
ə
bir 
əş
yalarından 
Ş
ül
ə
ver'd
ə
 
tunc  x
ə
nc
ə
r  tiy
ə
si,  gil  q
ə
d
ə
h,  kasalar,  küp
ə

İ
mir'd
ə
  m
ə
rkmü
ş
lü 
(arsenli) tuncdan al
ə
t v
ə
 yaraqlar, Saral'da dördkünc biz, m
ə
rm
ə
rd
ə

toppuz, Balıc'da qara saxsı qablar... ön
ə
mlidir. Son tunc ça
ğ
ına – m. 
ö. II minilin ortalarından I minilin 
ə
vv
ə
lin
ə
c
ə
n v
ə
 erk
ə
n d
ə
mir ça
ğ
ına– 
m. ö. IX–VII yüzill
ə
r
ə
 aid Sadaxlı, Arıxlı, 
İ
mir, 
Ş
ül
ə
ver, Sion, Qara
ğ
ac 
(Kazret yaxınında), Qantiadi (Q
ə
l
ə

ə
), Çopurallar, Bolnis, Dmanis, 
So
ğ
anlıq, Birlik, N
ə
z
ə
rli, Çatma (Qarayazı 
ə
razisind
ə
), Darbaz q
ə
bir 
abid
ə
l
ə
rinin  arxeoloji  örn
ə
kl
ə
ri  var.  Ön
ə
mlidir  ki,  h
ə
m
ə
n  ça
ğ
ların 
qiym
ə
tli  maddi  m
ə
d
ə
niy
ə
t  örn
ə
kl
ə
rinin  b
ə
lirli  qismini  bilicil
ə
r  (O. 
Caparidze, Q. Avali
ş
vili, M. Pirsxalava, M. Menabde, T. Ki
ğ
uridze, K. 
Qosadze,  S.  Davlianidze,  M.  Sinauridze  v
ə
  b.)  o  vaxtlar  buralarda 
Türkdilli  Biz
ə
r  (Boz
ə
r,  Bör
ə
r),  Sak  (
İ
skit, 
İş
quz,  Skif)  tayfalarının 
yayılma
ğ
ıyla ilgil
ə
mi
ş
l
ə
r. Arıxlı'da tapılmı
ş
 “Anadolu keramikası”ndan 
saxsı  qablar  Quzey  Anadolu  da
ğ
larında,  Qarad
ə
niz  sahill
ə
rind
ə
 
ya
ş
adıqları,  m.  ö.  VIII  yüzild
ə
  Kür  boyunda  Odzrax  (Öz
ə
r
ə
k, 
Boz
ə
r
ə
k)  q
ə
srini  d
ə
  tikdikl
ə
ri  dü
ş
ünül
ə
n  Biz
ə
rl
ə
r
ə
  aid  edilir.  Bu 



Yüklə 0,97 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə