Vitaminler ve İlişkili Hastalıklar Dr. G. Eskandari



Yüklə 477 b.
tarix05.03.2017
ölçüsü477 b.


Vitaminler ve İlişkili Hastalıklar

  • Dr. G. Eskandari


Tiamin

  • Tiamin gereksinimi protein ve karbohidrattan zengin beslenenlerde yüksek, lipidden zengin beslenenlerde ise az

  • Alkolizm tiamin eksikliğine yol açan en önemli faktör



Tiamin eks.de metabolizmada neler etkilenir?

  • Tiamin eksikliği olan insanlarda, TPP bağımlı reaksiyonların ileri derecede kısıtlanması

  • PDH, -KDH, dallı-zincirli a.a. dekarboksilaz, transketolaz

  • Pirüvat, pentoz şekerler ve dallı zincirli amino asidlerin -ketokarboksilat türevlerinin birikmesine yol açar





Tiamin

  • Birçok hücre, özellikle de sinir sisteminde enerji metabolizmasında anahtar bir rol oynar

  • Tiamin eksikliğinde bu iki dehidrogenez rxn.un aktivitesi   ATP üretimi   hücre fonksiyonları bozulur

  • Tiamin eksikliğinin erken belirtileri; iştahsızlık, konstipasyon, bulantı, mental depresyon, periferal nöropati, irritablite ve yorgunluk



Beri-beri

  • Özellikle kabuğu soyulmuş pirince dayalı beslenenlerde görülen ciddi bir tiamin eksikliği sendromu

    • Depresyon, huzursuzluk, bellek zayıflığı ve dikkat azalması, hipotoni (kas gevşekliği) ve anoreksi (iştahsızlık)
    • Kardiyovasküler, nörolojik ve musküler belirtiler


İnfantil beriberi; Siyanoz, diare, kusma, zayıflama

  • İnfantil beriberi; Siyanoz, diare, kusma, zayıflama

  • Yetişkinde

      • Kuru beriberi; periferal ve kranial sinirleri tutan nörit, Derin tendon reflekslerinde kayıp, parezi, konvülsiyon ve koma
      • Yaş beriberi; kalp kası fonksiyon bozuklukları ile karakterize (konjestif kalp yetmezliği, sağ ventriküler dilatasyon), dispne, yaygın ödem ve asid, taşikardi en önemli semptomlar


Wernicke-Korsakoff sendromu

  • Tiamin eksikliği çoğunlukla kronik alkolizm ile birlikte;

    • Vitamin alımının yetersiz olması
    • İnce barsaklardan emilimin bozulması
    • Alkolün inhibitör etkisi
    • Karaciğerde yetersiz metabolizması
  • Hastalarda nörolojik semptomlar belirgin; progresif ataksi, spastik parapleji, mental konfüzyon, apati, hafıza kaybı, nistagmus



Tiamin eksikliği

  • Eritrosit transketolaz aktivitesi

  • Kan tiamin kons.u

  • İdrar tiamin kons.u



Riboflavin eksikliği

  • FMN ve FAD yapısında

    • Oksidasyon-redüksiyon rxn.larında görevli oksidoredüktaz enzimlerin prostetik grubu olarak işlev görürler
      • Süksinat dehidrogenaz (TCA)
      • Asil CoA dehidrogenaz ( Yağ asidi oksidasyonu)
      • -ketoasitlerin ve piruvatın oksidatif dekorboksilasyonu
      • Mitokondrial gliserol-3-fosfat dehidrogenaz


Riboflavin eksikliği

  • Yetmezlikte daha çok ektoderm kökenli dokular etkilenir

    • Deride pullanma ve çatlaklar, sebaroik dermatit, saç dökülmesi
    • Gözde vaskülarizasyon ve kornea iltihabı, hassas ve kızarık göz, göz kapakları
    • Ağız köşesinde kızarma, tahriş ve çatlaklar
    • Dilde, kızarma, iltihap, yanma hissi, aftlar


Riboflavin eksikliği

  • Hormonal tedavi (TH, Oral kontraseptifler, ACTH), ilaçlar (yarışmalı inhibitör olan klorpromazin) riboflavinin koenzim formuna dönüşümünü etkileyerek eksiklik tablosuna yol açabilir

  • Işığa karşı duyarlılığı nedeniyle fototerapi tedavisi alan hiperbiluribinemili yenidoğanlarda riboflavin eksikliği görülebilir

  • Çocuklarda büyümenin yavaşlaması, kilo kaybı ve sindirim sorunları görülür



Riboflavin eksikliği

  • Eritrosit glutatyon redüktaz aktivitesi



Niasin

  • Oksidasyon-redüksiyon rxn.ları

    • NAD bağımlı dehidrogenazlar
      • Oksidatif yollardaki oksidasyon-redüksiyon rxn.larında (TCA siklusu)
    • NADP bağımlı dehidrogenazlar
      • Sentez ile ilişkili yollarda (heksoz monofosfat yolu)


Niasin eksikliği

  • Genel belirtiler büyümenin durması, kilo kaybı anemi

    • Eksiklik tablosu günümüzde daha çok alkol kullanımına bağlı
    • Laktasyon, gebelik ve kronik hastalıklar gereksinimi arttıran durumlar
    • Tüberküloz tedavisinde kullanılan İzoniazid (vit B6 eksikliği)
    • Malign karsinoid send. (triptofan  serotonin)
    • Hartnup hastalığı (triptofan emilim boz.u)


Pellegra

  • Kilo kaybı

  • Dermatit: Yüz, boyun ve ekstremitelerde simetrik deri pigmentasyonu

  • Diyare: Gastrointestinal sistemde kronik iltihap (stomatit, glossit, gastrit)

  • Depresyon ve demans: Sinir dokuda dejenerasyona bağlı olarak santral sinir sistemi bozuklukları ortaya çıkar



Niasin

  • Yüksek doz nikotinik asit kolesterol sentezine sınırlı inhibitör etki yapar ve hiperlipoproteinemi tedavisinde kullanılabilir

    • Bu olay niasin’in dolaşımdaki serbest yağ asitlerinin kaynağı olan yağ dokusundan lipolizi baskılamasına bağlı
    • Nikotinik asid yüksek dozlarda özellikle kapillerlerde vazodilatatör etkiye sahip


Pantotenik asit

  • Pantetonik asit eksikliği ender olarak görülür, hayvansal ve bitkisel gıdalarda yaygın olarak bulunur

  • Pantotenik asit eksikliğine bağlı olarak; postural hipotansiyon, taşikardi, epigastrik distres, anoreksiya, DTR’de artma görülebilir



Biotin

  • Biotin, karboksilasyon reaksiyonlarında görev alan bir koenzim

  • Aktive edilmiş karbondioksitin taşıyıcısı olarak görev yapar

  • Hemen hemen bütün gıdalarda bulunması ve ayrıca barsak bakterileri tarafından sentezlenmesi nedeni ile biyotin eksikliği nadir



Biotin

  • Bununla birlikte diyete protein kaynağı olarak çiğ yumurta eklenmesi ve uzun süreli antibiyotik kullanımı;

    • Dermatit
    • Glossit
    • İştah kaybı
    • Bulantı
    • Propiyonik asidemi gibi biyotin eksikliği belirtilerine yol açar


Piridoksal fosfat

    • Transaminasyon
    • Deaminasyon
    • Dekarboksilasyon
    • Birleştirme
    • Glikojen metabolizması (fosforilaz)
    • Triptofan yıkımı


Piridoksin eksikliği

  • Vit B6’nın tek başına eksikliğinin görülmesi oldukça nadir

  • Eksikliği genel B kompleks vitamin eksikliği ile birlikte

  • Uzun süreli OKS kullananların emzirdiği bebeklerde eksiklik olabilir

  • Ayrıca alkoliklerde eksikliği olabilir

    • etanol ve metaboliti asetaldehit Vit B6’nın aktif forma dönüşümünü engeller
    • Vit B6 emilimi de bozulur
  • Antitüberküloz ilaç olan izoniazid, pridoksalle bir hidrazon oluşturarak Vit B6 eksikliği yapar



Piridoksin

  • Yetmezlik belirtileri daha çok SSS metabolizmasında ortaya çıkar

  • Çocuklarda konvülsiyon, aşırı hassasiyet, periferik nörit

  • Yetişkinde dermatozlar, kas distrofisi, glossit, oksalüri, homosistinüri, mesane taşları, hiperglisemi, bulantı, kusma

  • ALA Sentaz kofaktörü olan Vit B6 eksikliğinde, Hem sentezi bozulur ve hipokrom mikrositer anemi ortaya çıkar



Folat

  • Biyolojik aktif şekli Tetrahidrofolat (THF)

  • Tek C ünitelerinin transferi



Folik asit eksikliği

    • Yetersiz miktarda alınması durumunda
    • İhtiyaç arttığı durumlarda (gebelik, laktasyon)
    • İnce barsaklarda bir patoloji olduğunda
    • Dihidrofolat Redüktaz inhibitörleri (metotreksat) alındığında
    • Sedece keçi sütü tüketenlerde
    • Antikonvülzan (emilimi azaltır ve katabolzimayı artırır) ve OKS (emilimi etkiler) kullanımında
    • Alkolizmde oluşabilir


Folat eksikliği

  • En ciddi sonucu DNA sentezinin bozulması

  • Özellikle hızlı bölünen h.lerde değişiklikler olur

  • Folat, vitamin B12 ve piridoksal fosfat eksiklikleri hiperhomosistinemi ile beraber

  • Eksiklik olan gebelerin bebeklerinde nöral tüp gelişimi aksar

  • Döllenme öncesi dönemde ve gebelik süresince günlük folat kullanımı, nöral tüp defekti, yarık damak insidansını azaltır



Vit B12

  • Metiyonin sentezi

  • Tek sayıda karbon atomu içeren yağ asitlerinden gelen metilmalonil Co A’nın süksinil CoA’ya izomerizasyonu

  • N5-metil tetrahidrofolatın diğer THF şekillerine dönüştürülmesi



Vit B12 eksikliği

    • Kobalamin yetmezliği
    • Vejeteryan beslenen bireylerde
    • Midede intrinsik faktörün sentezinde bozukluklar
    • Parazitlerin varlığında
    • Mide barsak ameliyatlarından sonra görülebilir


Vitamin B12 eksikliği

  • Vitamin B12 eksikliğinde biriken metilmalonil CoA yağ asidi biyosentezi için gerekli malonil-CoA’nın yarışmalı inhibitörü

    • myelin kılıf sentezi için gerekli yağ asitleri sentezlenemez, anormal yağ asitleri sentezlenir ve membran yapıları bozulur
    • anormal yağ asitlerinin sinir sistemi dahil olmak üzere hücrelerin membranında birikmesi, VitB12 eksikliğine bağlı nörolojik belirtilerin (demiyelinizasyon) oluşumundan sorumlu


Vitamin B12 eksikliği

  • N5-metil THF, THF’ın diğer şekillerine çevrilemez

    • Pürin ve timin sentezi için gereken N5-metilen ve N10-formil THF’ların eksikliği oluşur
    • Bozulan DNA sentezinin etkileri, kemik iliğinde eritropoetik dokuda ve ince barsak mukoza hücreleri gibi hızlı çoğalan hücrelerde çok belirgin


Pernisiyöz anemi

  • İntrinsik Faktör sentezleyen mide paryetal hücrelerinin otoimmun harabiyeti sonucu gelişir

  • İF eksikliği, Vit B12 emilimini engeller

    • Makrositik anemi, midede mukozal atrofi ve aklorhidri, dilde ve farinksde inflamasyon
    • Spinal kordda dejenerasyon oluşur; periferal duyuda değişme, hiperaktif refleksler, paraliziler, parestezi, demans, psikoz görülebilir


Vit B12 ve folatın karşılıklı etkileşimleri karmaşık

  • Vit B12 ve folatın karşılıklı etkileşimleri karmaşık

  • Vit B12 eksikliğinin neden olduğu megaloblastik anemi diyete fazladan folat eklenmesi ile geçirilebilir fakat bu tedavi ne homosistinüri, ne metilmalonik asidüri ve ne de vit B12 eksikliğinin nörolojik bozukluklarını tedavi etmez



Vit C

    • Antioksidan
    • Kollajen sentezinde görev alır; prolin ve lizin birimlerinin hidroksilasyonu gibi hidroksilasyon reaksiyonlarında koenzim fonksiyonu
    • Demir emilimini artırır
    • Tirozin katabolizmasında görev alır
    • Dopaminden Norepinefrin sentezinde gerekli


Skorbüt

  • Kollajenin hidroksilasyon eksikliği bağ dokusunda zayıflıkla sonuçlanır

    • Yaralar, süngerimsi diş etleri, diş kaybı, kan damarlarının kolay zedelenmesi
    • Eklemlerde şişme, subperiostal kanamalara bağlı kolay kırılan kemikler, kostakondral eklem şişliği
    • Derialtı kanamaları ve anemi ile karakterize


Vit C

  • Sigara içmek, aspirin, oral kontraseptifler ve steroidler, C vitaminini azaltıcı etki oluştururlar

  • Askorbik asitin akut toksisitesi gözlenmemiş Ancak askorbik asidin okside olmuş şekli dehidroaskorbik asit toksik

  • Uzun süre kullanıldığına oksalat atılımı artar

  • Yüksek dozda yalancı glukozüri görülür

  • Demir emilimini arttırdığı için hemokromatozisde kullanılmamalı



Vit A

      • Üreme (sperm ve ovum üretimi)
      • Normal kemik gelişimi
      • Karanlıkta görme
      • Enfeksiyonlara karşı direnç
      • Antioksidan etkilerinden dolayı mutagenezi ve ışıktan dolayı gelişen DNA hasarını azaltır


Vit A eksikliği

  • Sıklıkla lipid emilim bozukluklarında görülür

    • kemik büyümesi yavaşlar
    • deri kepeklenir ve kurur (folliküler hiperkeratoz)
    • akciğer, sindirim sitemi, genitoüriner sistemde epitel dokularının keratinizasyonu ve mukus salgılanmasında azalmaya neden olur, böbrek ve mesanede keratin birikimi sonucu taş oluşumu
    • immün cevap azalır, enfeksiyonlara yatkınlık, ishal ve emilim bozuklukları gibi bulgular da gözlenebilir


Vit A eksikliği

  • Gece körlüğü, A vitamini eksikliğinin en erken belirtilerinden biri

    • Konjonktiva kurur, parlaklığı azalır (Kseroftalmi)
    • Korneanın ilerleyici keratinizasyonu, korneada erezyon ve yumuşama (Keratomalazi), bitot lekeleri ve körlük gelişebilmekte
  • Akne ve psöriyazis gibi cilt hastalıkları, retinoik asit türevleri ile etkin şekilde tedavi edilirler



Vit A Fazlalılığı (A Hipervitaminozu)

  • Deri ve plazma portakal sarısı bir renk alır

  • Ciltte kuruluk ve kaşıntı

  • Anoreksia, karaciğerde büyüme ve sirotik gelişme

  • Eklemlerde şişme, ağrı, dekalsifikasyon, epifiziel büyüme plaklarının erken kapanması, büyüme geriliği

  • göz içi kanama, optik atrofi

  • kafa içi basıncında artış

  • gelişmekte olan fetüste doğumsal sakatlıklar yaratma potansiyeline sahip



Vit D

  • Kan Ca düzeyini yükseltici etki

    • İnce barsakta Ca, P emilimini 
    • Böbreklerde Ca, P reabs.unu 
    • Kemikten Ca rezorpsiyonunu 


Vitamin D eksikliği

  • Çocuklarda rikets, erişkinlerde osteomalazi ile sonuçlanan kemik demineralizasyonu

  • Rikets kemiğin kollajen matriksinin oluşumunun devam edip, mineralizasyonun tam olmaması ve sonuçta yumuşak, esnek kemik oluşumuyla karakterize

  • Osteomalazi önceden oluşmuş olan kemiklerin demineralizasyonu



Vitamin D eksikliği

  • Böbreğe bağlı rikets (renal osteodistrofi)

    • Bu hastalık, kronik böbrek yetmezliği sonucu gelişir
    • Bu durumda vitaminin aktif şekle dönüşümü azalır
    • 1,25-diOH kolekalsiferol (kalsitriol) verilmesi, etkin bir yerine koyma tedavisi


Vitamin D toksisitesi

  • Diğer yağda-çözünen vitaminler gibi vücutta depo edilir ve çok yavaş olarak metabolize edilir

    • hiperkalsemi
    • hiperfosfatemi
    • yumuşak doku kalsifikasyonu


Vitamin E eksikliği

  • Hemen hemen tamamen prematür yeni doğan bebeklere özgüdür

  • Yetişkinlerde genellikle kusurlu lipid emilimi ve taşınmasıyla birlikte

  • Eritrositlerin peroksitlere karşı duyarlılığında artma sonucu eritrosit yaşam süresi kısalır, hemolitik anemi gelişir

  • Gebeler, emziren kadınlar ve yenidoğana vitamin takviyesi yapılmalı



Vit K

  • Gla proteinlerinin posttranslasyonel modifikasyonunda kofaktör

    • FII
    • FVII
    • FIX
    • FX
    • ProtC
    • ProtS
    • Osteokalsin


Vit K

  • İnce barsak bakterileri tarafından sentezlendiği ve diyet yoluyla alındığı için eksikliği nadirdir

    • Yağ malabsorbsiyonu
    • Antibiyotik kullanımı
    • Yenidoğanlar
      • plasenta tarafından etkin şekilde aktarılamaması
      • barsağın doğum sonrasında steril olması
      • anne sütünün günlük vitamin K gereksiniminin yaklaşık beşte birini sağlayabilmesi


Vitamin K eksikliği

  • Pıhtılaşma süresinin uzamasına bağlı kanamaya eğilim söz konusu

  • Özellikle çocuk ve yaşlılarda görülebilir ve hemorajik durumlara neden olabilir

  • Yenidoğanlara kanamaya karşı önlem olarak tek doz kas içi K vitamini uygulanması önerilmekte

  • Yüksek dozlarda K vitamininin alınması hiperprotrombinemi ve tromboz oluşumuna neden olur



Aşağıdaki suda çözünen vitaminlerden hangisinin eksikliği megaloblastik anemiye yol açar?

  • Aşağıdaki suda çözünen vitaminlerden hangisinin eksikliği megaloblastik anemiye yol açar?

  • Tiamin

  • Riboflavin

  • Niasin

  • Biotin

  • Vitamin B12




Yüklə 477 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə