Yazın isti bir qürub çağı Patriarx gölünün qırağında iki adam göründü. Əynində parusindən boz yay köynəyi olan



Yüklə 3,25 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə9/41
tarix19.06.2017
ölçüsü3,25 Mb.
növüYazı
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   41

www.vivo-book.com 

 

156 



– Qrunya, bu nə piĢikdir belə, burada gəzir? O, haradan 

gəlib? Ondan baĢqa yenə kimsə var? 

– Narahat  olmayın,  Stepan  Boqdanoviç,  –  Qrunyanın 

deyil,  yataq  otağından  qonağın  səsi  eĢidildi,  –  mənim 

piĢiyimdir.  ƏsəbiləĢməyin.  Qrunya  isə  yoxdur,  mən  onu 

vətəninə,  Voronejə  göndərdim,  çünki  Ģikayətlənirdi  ki, 

çoxdandır siz ona məzuniyyət vermirsiniz. 

Bu  sözlər  o  qədər  gözlənilməz  və  mənasız  idi  ki, 

Styopa  qulağının  səsə  düĢdüyünü  güman  etdi.  ÇaĢqınlıq 

içində  cəld  yataq  otağına  tərəf  qaçdı  və  kandarda  donub-

qaldı. Saçları biz-biz oldu, alnını tər basdı. 

Qonaq yataq otağında artıq tək deyildi, baĢının dəstəsi 

də  burada  idi.  Dəhlizdə  gözünə  görünən  həmin  tip  ikinci 

kresloda  oturmuĢdu.  Onu  indi  aydın  gördü:  bığları  quĢ 

tükünə bənzəyirdi, gözlüyünün ĢüĢəsinin biri parıldayırdı, o 

biri  isə  ĢüĢəsizdi.  Ancaq  yataq  otağında  bundan  da  betəri 

vardı:  zərgər  arvadının  yumĢaq  kətilində  ədəbsizcəsinə 

yayxanmıĢ  nəhəng  qara  piĢik  bir  pəncəsində  araq  dolu 

stəkan,  o  birində  macal  tapıb  turĢuya  qoyulmuĢ  göbələyə 

batırdığı çəngəl tutmuĢdu. 



www.vivo-book.com 

 

157 



Yataq  otağının,  onsuz  da,  zəif  olan  iĢığı  Styopanın 

gözlərində  tamam  sönməyə  baĢladı.  "Demək,  beləcə  dəli 

olurlar!" – düĢündü və yıxılmamaq üçün qapıdan yapıĢdı. 

– Görürəm  bir  az  təəccüblənibsiniz,  əzizim  Stepan 

Boqdanoviç,  –  Voland  diĢi  diĢinə  dəyən  Styopaya  dedi,  – 

ancaq 


təəccüblü 

heç  nə  yoxdur.  Bunlar  mənim 

müĢayiətçilərimdir. 

Bu  vaxt  piĢik  arağı  baĢına  çəkdi  və  Styopanın  əli 

qapıdan aĢağı sürüĢdü. 

– MüĢayiətçilərimə qalmaq üçün yer lazımdır,– Voland 

sözünə  davam  etdi,  –  deməli,  bizlərdən  hansımızsa  bu 

mənzildə artığıq. Mənə elə gəlir ki, artıq olan məhz sizsiniz! 

– Onlardır,  onlardır!  –  dama-dama  paltarlı  uzundraz 

Styopa haqqında cəm halında danıĢaraq keçi kimi mələdi, –

 

ümumiyyətlə,  onlar  son  vaxtlar  murdar  iĢlərlə 



məĢğuldurlar.  SərxoĢluq  edirlər,  öz  mövqelərindən  sui-

istifadə  eləyib  qadınları  yoldan  çıxarırlar,  heç  bir  iĢ 

görmürlər, çünki heç nə bacarmırlar, onlara tapĢırılan iĢdən 

baĢları çıxmır. Rəhbərliyin gözünə kül üfürürlər! 



www.vivo-book.com 

 

158 



– Dövlət maĢınını havayı yerə ora-bura qovurlar! – piĢik 

də göbələyi çeynəyə-çeynəyə Ģər atdı. 

Styopa  döĢəməyə  yıxılıb  taqətsiz  əliylə  qapını 

cırmaqlayanda  mənzildə  dördüncü  və  sonuncu  hadisə  baĢ 

verdi.  Bədənnüma  güzgünün  içindən  balaca,  ancaq  kürəyi 

xeyli  enli,  baĢında  yumru  Ģlyapa,  ağzından  çölə  sallanmıĢ 

köpək  diĢləri,  onsuz  da,  iyrənc  olan  sir-sifətini  lap  eybəcər 

hala salan bir məxluq çıxdı. Üstəlik də, kürən idi. 

– Mən,  –  təzə  gələn  söhbətə  qoĢuldu,  –  ümumiyyətlə, 

baĢa  düĢmürəm,  bu  adam  necə  direktor  olub,  –  kürən  get-

gedə  lap  burnunda  danıĢırdı,  –  mən  arxiyerey

16

  olduğum 



qədər o da direktordur! 

– Sən  arxiyereyə  oxĢamırsan,  Azazello,  –  piĢik  öz 

boĢqabına sosiska qoya-qoya dedi. 

                                                 

16

Arxiyerey 



–  xristian  kilsə  iyerarxiyasında:  yepiskop, 

arxiyepiskop, mitropolit (yun. archiercus – baĢ keĢiĢ)

 


www.vivo-book.com 

 

159 



– Mən də elə bunu deyirəm, – kürən burnunda danıĢaraq 

dedi və Volanda tərəf dönüb hörmətlə əlavə etdi: – Messir

17



icazə verin, onu Moskvadan rədd eləyim. 



– PiĢt!!! – piĢik tüklərini qabardıb birdən bağırdı. 

Yataq  otağı  Styopanın  baĢına  fırlandı,  gicgahı  qapıya 

dəydi və huĢunu itirə-itirə fikirləĢdi: "Mən ölürəm..." 

Ancaq  ölmədi.  Gözlərini  açıb  özünü  bir  daĢın  üstündə 

oturan  gördü.  Ətrafında  nəsə  uğuldayırdı.  Gözünü  əməlli-

baĢlı açanda gördü ki, uğuldayan dənizdir, hətta dalğalar, az 

qala,  ayaqlarına  çırpılır  və  sözün  kəsəsi,  dalğaqıranın  lap 

ucunda oturub, ondan aĢağıda mavi dəniz bərq vurur, arxada 

– dağların baĢında isə gözəl bir Ģəhər görünür. 

Belə  vəziyyətdə  necə  hərəkət  edəcəyini  bilmədiyindən 

Styopa  dizləri  əsə-əsə  qalxıb,  dalğaqıranın  üstü  ilə  sahilə 

tərəf getdi. 

Dalğaqıranda  bir  adam  dayanıb,  papiros  çəkə-çəkə 

dənizə  tüpürürdü.  O,  Styopaya  mat-mat  baxıb  daha 

                                                 

17

Messir – orta əsrlərdə İtaliyada adlı-sanlı feodallara hörmət əlaməti olaraq verilən 



ad; sonralar din xadimlərinin, hüquqşünasların adının qarşısında işlədilib. 

www.vivo-book.com 

 

160 



tüpürmədi.  Bu  vaxt  Styopa  belə  bir  hoqqa  çıxardı:  papiros 

çəkən yad adamın qarĢısında diz çöküb dedi: 

– Yalvarıram, söyləyin, bu hansı Ģəhərdir? 

– Yox bir! – daĢqəlbli papirosçəkən çəmkirdi. 

– Mən  sərxoĢ  deyiləm,  –  Styopa  xırıldadı,  –  mən 

xəstəyəm,  baĢıma  nəsə  bir  iĢ  gəlib,  mən  xəstəyəm... 

Haradayam? Bura hansı Ģəhərdir? 

– Tutaq ki, Yaltadır... 

Styopa  astadan  ah  çəkib  yanı  üstə  yıxıldı,  baĢı 

dalğaqıranın gündən qızmıĢ daĢlarına dəydi. 

 

VIII fəsil 



PROFESSORLA ġAĠRĠN QARġIDURMASI 

 

Yaltada  Styopanın  huĢu  baĢından  çıxdığı  vaxt,  yəni 



gündüz  saat  on  ikinin  yarısında  uzun  sürən  dərin  yuxudan 

sonra  Ġvan  Nikolayeviç  Bezdomnının  huĢu  özünə  qayıtdı. 

Bir müddət o, ağ pərdəsi arxasından günəĢin hiss olunduğu, 

açıqrəngli metaldan qəribə dolabça qoyulmuĢ ağ divarlı yad 

otağa necə gəlib düĢdüyünü anlamağa çalıĢdı. 


www.vivo-book.com 

 

161 



Ġvan  baĢını  silkələyib  ağrımadığına  əmin  oldu  və 

xatırladı  ki,  müalicəxanadadır.  Həmin  fikir  Berliozun 

ölümünü  yada  saldı,  ancaq  Ġvan  indi  elə  də  sarsıntı 

keçirmədi.  Yuxudan  sonra  Ġvan  Nikolayeviç  sakitləĢmiĢdi, 

düĢüncəsi  də  aydınlaĢmıĢdı.  Təmiz,  yumĢaq,  rahat  yaylı 

çarpayıda bir müddət hərəkətsiz uzanan Ġvan yanındakı zəng 

düyməsini  gördü.  Lüzum  olmadan  əĢyalara  toxunmağa 

vərdiĢ  etdiyindən  düyməni  basdı.  O,  zəng  səsi  eĢidəcəyini, 

ya  kiminsə  gələcəyini  gözlədiyi  halda  tamamilə  baĢqa  Ģey 

baĢ  verdi.  Ġvanın  yatağının  ayaq  tərəfində  üstünə  "Ġçmək" 

yazılmıĢ tutqun silindr iĢıqlandı. Bir müddətdən sonra silindr 

fırlanmağa baĢladı və nəhayət, "Dayə" sözü göründü. Aydın 

məsələdir ki, bu fəndgir silindr Ġvanı heyrətləndirdi. "Dayə" 

sözünü "Həkim çağırın" yazısı əvəz etdi. 

– Hm... – silindrdən baĢ çıxara bilməyən Ġvan söyləndi. 

Bu  yerdə  təsadüfən  bəxti  gətirdi:  "FeldĢer  qadın"  yazısında 

Ġvan  düyməni  ikinci  dəfə  basdı.  Silindr  astaca  cingildəyib 

dayandı  və  söndü.  Ağ  xalatlı,  qəĢəng,  dolu  bir  qadın  otağa 

daxil olub Ġvana dedi: 

– Sabahınız xeyir! 



www.vivo-book.com 

 

162 



Hazırkı  Ģəraitdə  salamlaĢmağı  yersiz  saydığına  görə 

Ġvan  cavab  vermədi.  Doğrudan  da,  sağlam  adamı 

müalicəxanaya  salıblar,  özlərini  də  elə  aparırlar, guya,  belə 

lazımdır! 

Qadın  isə  halını  pozmadan,  sifətində  mehriban  ifadə, 

düyməni  bir  dəfə  basmaqla  pərdəni  yuxarı  çəkdi  və 

döĢəməyə  qədər  çatan  seyrək  barmaqlıqlar  arasından  içəri 

gün  iĢığı  doldu.  Barmaqlığın  arxası  eyvan  idi,  o  yanda 

qıvrıla-qıvrıla  axan  çay  görünürdü,  çayın  qarĢı  sahilindəki 

Ģam meĢəsi göz oxĢayırdı. 

– Buyurun, vanna qəbul edin, – qadının əlinin hərəkətilə 

daxili  divar  aralandı,  vanna  otağı  və  gözəl  təchiz  olunmuĢ 

tualet göründü. 

Ġvan qadınla danıĢmamaq qərarına gəlsə də, parıldayan 

krandan  suyun  necə  ĢırhaĢırla  vannaya  axdığını  görüb, 

özünü saxlaya bilmədi və kinayə ilə dedi: 

– Gör ha! Elə bil, "Metropol"dur! 

– Heç də yox, – qadın qürurla cavab verdi, – ondan qat-

qat yaxĢıdır. Belə avadanlıq heç xaricdə də yoxdur. Alimlər, 


www.vivo-book.com 

 

163 



həkimlər  xüsusi  olaraq  bizim  klinikaya  baxmağa  gəlirlər. 

Bizdə hər gün əcnəbi turistlər olur. 

"Turist" sözünü eĢidən kimi Ġvan dünənki məsləhətçini 

xatırladı. QaĢqabağını sallayıb, acıqlı-acıqlı baxaraq dedi: 

– Əcnəbi  turistlər...  Bu  əcnəbi  turistləri  yaman 

xoĢlayırsınız!  Ancaq  onların  arasında  hər  cürəsi  var.  Misal 

üçün,  mən  dünən  eləsiylə  tanıĢ  oldum,  heç  tayı-bərabəri 

yoxdur! 


Az  qaldı  Ponti  Pilat  haqqında  danıĢsın,  amma  özünü 

saxladı,  baĢa  düĢdü  ki,  bu  söhbətin  qadına  heç  bir  dəxli 

yoxdur və qadının ona köməyi dəyə bilməz. 

Vanna  qəbul  edən  kiĢiyə  nə  lazımsa,  demək  olar, 

hamısı  yuyunmuĢ  Ġvana  dərhal  verildi:  ütülü  köynək,  alt 

tumanı,  corab.  Ancaq  bu  hələ  harasıdır:  qadın  dolabın 

qapısını açıb ondan soruĢdu: 

– Nə geyinmək istəyirsiniz – xalat, ya pijama? 

Bu  yeni  mənzildə  qalmağa  məhkum  olan  Ġvan  qadının 

zəhlətökənliyindən  az  qaldı  əlini-əlinə  Ģappıldatsın,  ancaq 

dinməzcə  barmağıyla  pambıq  parçadan  tikilmiĢ  al-qırmızı 

pijamanı göstərdi. 



www.vivo-book.com 

 

164 



Sonra Ġvan Nikolayeviçi boĢ, səssiz dəhlizlə çox böyük 

bir  kabinetə  gətirdilər.  Əla  avadanlıqla  təchiz  olunmuĢ  bu 

binadakı  hər  Ģeyə  kinayə  ilə  yanaĢmağı  qərara  alan  Ġvan 

dərhal kabineti özlüyündə "fabrik-mətbəx" adlandırdı. 

Buna  əsas  da  vardı.  Nikelli  alətlərlə  dolu  kiçik  və 

böyük  ĢüĢə  dolablar  yan-yana  düzülmüĢdü.  Burada  son 

dərəcə  mürəkkəb  quruluĢlu kreslolar, parlaq qapaqlı  ĢiĢman 

lampalar,  çoxlu  ĢüĢə  qab,  qazla  yanan  odluqlar,  elektrik 

məftilləri və heç kimə məlum olmayan cihazlar var idi. 

Kabinetdə Ġvanı ağ xalat geyinmiĢ üç nəfər – iki qadın, 

bir kiĢi qarĢıladı. Nələrsə soruĢmaq məqsədilə onu ilk əvvəl 

küncdəki stolun arxasına apardılar. Ġvan vəziyyəti götür-qoy 

etməyə  baĢladı.  QarĢısında  üç  yol  var  idi.  Birincisi  onu  lap 

Ģirnikdirirdi:  bu  lampaların,  müəmmalı  əĢyaların  üstünə 

atılıb, onları qırıb-dağıtsın, nahaq yerə saxlandığına bu yolla 

etirazını  bildirsin.  Ancaq  bugünkü  Ġvan  dünənkindən  xeyli 

fərqlənirdi  və  birinci  yol  ona  Ģübhəli  göründü:  birdən  onun 

əməlli-baĢlı  dəli  olduğuna  inanarlar.  Ona  görə  birinci  yolu 

Ġvan rədd etdi. Ġkinci yol var idi: dərhal məsləhətçi və Ponti 

Pilat  haqqında  danıĢmaq.  Di  gəl,  dünənki  təcrübə  göstərdi 



www.vivo-book.com 

 

165 



ki,  bu  əhvalata  inanmırlar,  ya  da  onu  baĢqa  yerə  yozurlar. 

Ona görə Ġvan bu yoldan da imtina edib, üçüncü yolu seçdi: 

təkəbbürlə susmaq. 

Buna  tamamilə  əməl  etmək  olmadı:  qaĢqabaqla, 

xəsisliklə  də  olsa,  bir  çox  suallara  istər-istəməz  cavab 

vermək məcburiyyətində qaldı. 

Ġvandan  keçmiĢ  həyatı  barədə,  hətta  on  beĢ  il  əvvəl 

necə  və  nə  vaxt  skarlatinaya  yoluxduğuna  qədər,  demək 

olar,  hər  Ģeyi  soruĢub  öyrəndilər.  Bütün  bir  səhifəni 

doldurub, o biri üzünə çevirdilər və ağ xalatlı qadın Ġvanın 

qohumları  haqqında  sorğu-suala  keçdi.  Əsl  zəhlətökən  iĢ 

baĢlandı:  kim  ölüb,  nə  vaxt  və  nədən,  içəniydimi,  zöhrəvi 

xəstəliklərə  yoluxmuĢdumu  və  bu  yöndə  cürbəcür  suallar. 

Sonda  dünən  Patriarx  gölündə  baĢ  verən  əhvalatı 

danıĢmasını  xahiĢ  etdilər,  ancaq  çox  da  dərinə  getmədilər, 

Ponti Pilat haqqında dediklərinə heyrətlənmədilər. 

Sonra qadın Ġvanı kiĢiyə ötürdü, onun iĢi bambaĢqa idi, 

o  artıq  heç  nə  soruĢmadı.  Ġvanın  istiliyini  ölçdü,  nəbzini 

yoxladı, nəsə bir lampa ilə iĢıq salıb gözlərinə baxdı. Sonra 

baĢqa  qadın  kiĢinin  köməyinə  gəldi,  Ġvanın  belinə  iynə 



www.vivo-book.com 

 

166 



vurdular,  ancaq  ağrıyıb  eləmədi,  balaca  çəkicin  sapı  ilə 

sinəsində  xətlər  çəkdilər,  çəkiclə  dizlərinə  döyəclədilər,  bu 

zərbələrdən  də  ayaqları  tullanırdı,  barmağından  qan  aldılar, 

qolunun  bükəcəyinə  iynə  vurdular,  biləklərinə  rezin 

qolbaqlar keçirdilər. 

Ġvan  isə  özlüyündə  acı-acı  gülümsəyirdi  və  hər  Ģeyin 

necə  axmaqcasına  qəribə  alındığını  fikirləĢirdi.  ĠĢə  bir  bax! 

Hamını  naməlum  məsləhətçidən  gələ  biləcək  təhlükədən 

xəbərdar  etmək  istəyirdi,  onu  tutmağa  çalıĢırdı,  ancaq  nəyə 

nail  oldu:  hansısa  müəmmalı  bir  kabinetə  düĢdü  ki,  nə 

vaxtsa  Voloqdada  əyyaĢlıq  edən  dayısı  Fyodor  haqqında 

cürbəcür cəfəngiyat danıĢsın. Axmaqlıq! 

Nəhayət,  Ġvandan  əl  çəkdilər.  Onu  yenə  öz  otağına 

qaytardılar, bir fincan qəhvə, iki dənə soyutma yumurta, ağ 

çörək və yağ verdilər. 

Ġvan  yeyib-içib  qərara  aldı  ki,  bu  müəssisədəki 

böyüklərdən kiminsə gəlməsini gözləsin. Heç olmasa, ondan 

özünə qarĢı ədalətli münasibətə, diqqətə nail olsun. 

O gəlib çıxdı, özü də səhər yeməyindən az sonra. Ġvanın 

otağının  qapısı  qəfil  açıldı  və  içəriyə  ağ  xalatlı  xeyli  adam 



www.vivo-book.com 

 

167 



girdi. Hamıdan irəlidə qırx beĢ yaĢlarında, üzü aktyorsayağı 

səliqə  ilə  qırxılmıĢ,  qəĢəng,  ancaq  çox  iti  gözləri,  nəzakətli 

davranıĢı  olan  bir  adam  gəlirdi.  Bütün  dəstə  ona  diqqət  və 

hörmət  göstərirdi,  buna  görə  də  onun  gəliĢi  çox  təmtəraqlı 

alındı. "Elə bil, Ponti Pilatdır!" 

– Ġvan düĢündü. 

Bəli,  Ģübhəsiz,  bu,  onların  böyüyü  idi.  O,  kətildə 

oturdu, qalanları ayaq üstə dayandı. 

– Doktor  Stravinski,  –  oturan  adam  özünü  təqdim  etdi 

və ona dostcasına nəzər saldı. 

– Budur, Aleksandr Nikolayeviç, – səliqəli saqqalı olan 

bir  nəfər  astadan  deyib,  Ġvan  haqqında  hər  iki  tərəfi  yazılıb 

doldurulmuĢ vərəqi baĢçıya uzatdı. 

"Əməllicə  Ģəxsi iĢ  açıblar!"  – Ġvan  fikirləĢdi.  BaĢçıları 

isə  öyrəncəli  olduğundan  vərəqə  ötəri  göz  gəzdirib:  "Aha, 

aha..." – deyə  mızıldadı və ətrafındakılarla az tanıĢ olan bir 

dildə qısa fikir mübadiləsi apardı. 

"Pilat  kimi  latın  dilində  də  danıĢır..."  –  Ġvan  qüssə  ilə 

düĢündü. Bu vaxt eĢitdiyi bir söz onu diksindirdi və əfsuslar 

ki,  dünən  Patriarx  gölündə  lənətə  gəlmiĢ  əcnəbinin  dediyi, 



www.vivo-book.com 

 

168 



bu  gün  isə  professor  Stravinskinin  təkrar  etdiyi  söz  – 

"Ģizofreniya" idi. 

"Axı o, bunu da bilirdi!" – Ġvan həyəcanla fikirləĢdi. 

BaĢçı,  görünür,  ətrafındakıların  dediyilə  razılaĢmağa, 

hər  Ģeyə  sevinməyə  və  bunu  "çox  gözəl,  çox  gözəl" 

sözləriylə bildirməyə adət etmiĢdi. 

– Çox  gözəl!  –  deyərək  Stravinski  vərəqi  kiməsə  qay– 

tardı və Ġvana müraciət etdi: – Siz Ģairsiniz? 

– ġairəm,  –  Ġvan pərt halda  dedi və ilk dəfə  poeziyaya 

nəsə  izaholunmaz  nifrət  hiss  etdi,  həmin  an  xatırladığı 

Ģeirləri də, nədənsə, heç xoĢuna gəlmədi. 

Üz-gözünü  qırıĢdırıb,  o  da,  öz  növbəsində, 

Stravinskidən soruĢdu: 

– Siz professorsunuz? 

Bunun cavabında Stravinski nəzakətlə baĢını tərpətdi. 

– Mən  sizinlə  danıĢmalıyam,  –  Ġvan  Nikolayeviç 

mənalı– mənalı dedi. 

– Mən elə bunun üçün gəlmiĢəm, – Stravinski dilləndi. 



www.vivo-book.com 

 

169 



– Məsələ  belədir,  –  Ġvan  hiss  etdi  ki,  sözünü  deməyin 

vaxtı çatıb, – mənə dəli paltarı geyindiriblər, heç kim məni 

eĢitmək istəmir!.. 

– Əsla, biz sizi çox diqqətlə dinləyirik, – Stravinski onu 

sakitləĢdirdi, – sizə dəli  paltarı geyindirməyə  də  heç vəchlə 

imkan vermərik. 

– Elə isə qulaq asın: dünən axĢam mən Patriarx gölündə 

qəribə  bir  adamla  rastlaĢdım,  əcnəbiydi,  ya  nə  idisə, 

Berliozun öləcəyini əvvəlcədən bilirdi və Ponti Pilatı Ģəxsən 

görmüĢdü. 

Ətrafdakılar  qımıldanmadan  Ģairə  dinməzcə  qulaq 

asırdılar. 

– Pilatı?  Ġsa  Məsihin  dövründə  yaĢayan  Pilatı?  – 

Stravinski gözlərini qıyıb Ġvandan soruĢdu. 

– Özüdür ki, var. 

– Aha, – Stravinski dedi, – Berlioz isə tramvayın altına 

düĢüb ölüb? 

– Bax,  elə  məhz  onu  tramvay  Patriarx  gölündən  azca 

aralı  gözümün  qabağında  doğradı,  həm  də  bu  müəmmalı 

adam... 


www.vivo-book.com 

 

170 



– Ponti  Pilatın  tanıĢı?  –  adam  anlamaqda,  görünür, 

böyük fərasət sahibi olan Stravinski soruĢdu. 

– Məhz o, – Stravinskiyə göz qoyaraq Ġvan təsdiq etdi, – 

bax,  o,  əvvəlcədən  dedi  ki,  AnnuĢka  günəbaxan  yağını 

dağıdıb... Berliozun da elə həmin yerdə ayağı sürüĢdü! Buna 

necə  baxırsınız?  –  öz  söhbətiylə  böyük  təsir  oyadacağına 

ümid edən Ġvan mənalı-mənalı soruĢdu. 

Ancaq  elə  bir  təsir  hiss  olunmadı,  Stravinski  adi 

qaydada növbəti sualını verdi: 

– Bu AnnuĢka kimdir? 

Sual Ġvanı bir az dilxor elədi, sifəti səyridi. 

– Əsas  məsələ  AnnuĢka  deyil,  –  o,  əsəbi-əsəbi  dedi,  – 

Allah  bilir,  o  kimdir.  Sadovıda  yaĢayan  gicin  biri.  Əsas 

məsələ  odur  ki,  baĢa  düĢürsünüz,  həmin  Ģəxs  günəbaxan 

yağı barədə əvvəlcədən bilirdi. Məni baĢa düĢürsünüz? 

– Gözəl  baĢa  düĢürəm,  –  Stravinski  təmkinlə  cavab 

verib,  Ģairin  dizinə  toxundu,  –  həyəcanlanmayın,  davam 

edin. 


– Davam edirəm, – Stravinski kimi təmkinlə danıĢmağa 

çalıĢan Ġvan öz acı təcrübəsindən bilirdi ki, yalnız sakitliyini 



www.vivo-book.com 

 

171 



saxlamaq  ona  kömək  eləyə  bilər,  –  bax,  özünü  yalandan 

məsləhətçi  adlandıran  bu  qorxunc  tip  qeyri-adi  gücə 

malikdir...  Misal  üçün,  onu  təqib  edirsən,  ancaq  ona  çata 

bilmirsən.  Yanında  da  ikisi  var,  onlar  da  az  aĢın  duzu 

deyillər:  biri  eynəyinin  ĢüĢələri  sınıq  uzundraz,  o  birisi 

tramvayda  adam  kimi  gedən  nəhəng  piĢik.  Özü  də,  –  heç 

kim  sözünü  kəsmədiyindən  Ġvan  get-gedə  daha  həvəslə  və 

inamla danıĢırdı,  – o, eyvanda Ģəxsən Ponti Pilatın yanında 

olub,  buna  Ģübhə  yoxdur.  Axı  bütün  bunlar  nə  deməkdir? 

Hə?  Onu  dərhal  tutmaq  lazımdır,  yoxsa  dəhĢətli  bəlalar 

törədəcək. 

– Demək,  siz  çalıĢırsınız  ki,  onu  həbs  etsinlər?  Sizi 

düzmü baĢa düĢürəm? – Stravinski soruĢdu. 

"O, ağıllıdır, – Ġvan düĢündü, – etiraf etmək lazımdır ki, 

intelligentlərin  arasında  da  hərdən  ağıllılar  tapılır.  Bunu 

danmaq olmaz!" – və cavab verdi: 

– Tamamilə doğrudur! Necə də çalıĢmayım, bir özünüz 

fikirləĢin! Məni isə zorla burada saxlayıblar, gözümə lampa 

soxurlar, vannada çimizdirirlər, Fedya dayı haqqında sorğu-


www.vivo-book.com 

 

172 



suala tuturlar!.. O isə çoxdan dünyadan köçüb! Tələb edirəm 

ki, məni dərhal buraxsınlar. 

– Bəs belə... Çox gözəl, çox gözəl! – Stravinski dedi, – 

bax  indi  hər  Ģey  aydınlaĢdı.  Doğrudan  da,  sağlam  adamı 

müalicəxanada  saxlamağın  nə  mənası?  YaxĢı.  Mən  sizi  bu 

saat buradan buraxaram, əgər desəniz ki, normal adamsınız. 

Sübut  etməyin,  vur-tut  deyin.  Beləliklə,  siz  normal 

adamsınız? 

Bu  yerdə  tam  sükut  çökdü,  səhər  tezdən  Ġvana  qulluq 

edən kök qadın ehtiramla professora baxdı, Ġvan isə bir daha 

düĢündü: "Çox ağıllıdır". 

Professorun  təklifi  onun  xoĢuna  gəldi,  intəhası,  cavab 

verməmiĢdən əvvəl alnını qırıĢdırıb bir xeyli fikirləĢdi, sonra 

qətiyyətlə: 

– Mən normal adamam, – dedi. 

– Di  çox  gözəl,  –  Stravinski  yüngülləĢən  kimi  oldu,  – 

əgər  belədirsə,  gəlin  məntiqlə  düĢünək.  Götürək  sizin 

dünənki  gününüzü,  –  bu  yerdə  o,  geriyə  qanrıldı  və  Ġvan 

barədə  yazılmıĢ  vərəqi  tez ona verdilər.  –  Özünü sizə  Ponti 

Pilatın  tanıĢı  kimi  təqdim  edən  naməlum  adamı  axtaran 



www.vivo-book.com 

 

173 



zaman dünən bu hərəkətlərə yol vermisiniz, – Stravinski gah 

vərəqə,  gah  Ġvana  baxa-baxa  uzun  barmaqlarını  qatlamağa 

baĢladı, – ikonanı sinənizə vurmusunuz. Olub? 

– Olub, – Ġvan tutqun halda razılaĢdı. 

– Hasardan  yıxılıb  üzünüzü  yaralamısınız.  Elədir? 

Əlinizdə yanan Ģam, bircə alt paltarında restorana girmisiniz 

və restoranda kimisə döymüsünüz. Sizi buraya əl-qolu bağlı 

gətiriblər. Bura düĢəndən sonra milisə zəng vurub, pulemyot 

göndərilməsini 

xahiĢ 


etmisiniz, 

sonra 


pəncərədən 

tullanmağa  cəhd  göstərmisiniz.  Elədir?  SoruĢulur:  bu  cür 

hərəkət 

etməklə 


kimisə 

tutmaq, 


ya 

həbs 


etmək 

mümkündürmü?  Əgər  siz  normal  adamsınızsa,  özünüz 

cavab  verərsiniz:  heç  vəchlə.  Siz  buradan  getmək 

istəyirsiniz?  Buyurun.  Ancaq  icazənizlə  soruĢum,  buradan 

hara gedəcəksiniz? 

– Əlbəttə, milisə, – professorun baxıĢlarından özünü bir 

az itirən Ġvan artıq elə də qətiyyətlə cavab vermədi. 

– BirbaĢ buradan? 

– Aha. 

– Evə baĢ çəkməyəcəksiniz? – Stravinski tez soruĢdu. 



www.vivo-book.com 

 

174 



– Getməyə vaxt var! Mən evə gedincə o aradan çıxar! 

– Belə.  Bəs  siz  milisdə  ilk  növbədə  nədən 

danıĢacaqsınız? 

– Ponti  Pilat  haqqında,  –  Ġvan  Nikolayeviçin  fikri 

uzaqlara getdi. 

– Di  çox  gözəl!  –  Stravinski,  axır  ki,  təslim  oldu, 

saqqallıya üzünü tutub əmr etdi: – Fyodor Vasilyeviç, lütfən, 

vətəndaĢ  Bezdomnını  buraxın  getsin  Ģəhərə.  Ancaq  onun 

otağına  heç  kimi  yerləĢdirməyin,  yataq  ağlarını  da 

dəyiĢməyə  dəyməz.  Ġki  saatdan  sonra  vətəndaĢ  Bezdomnı 

yenə buraya qayıdacaq. Bəs belə, – o, Ģairə müraciətlə dedi, 

– sizə uğurlar diləmirəm, çünki bu gediĢin uğurlu olacağına 

bir damcı da inanmıram. Tezliklə görüĢənədək! – Və ayağa 

durdu, baĢına yığıĢmıĢ dəstəsi də hərəkətə gəldi. 

– Nəyə  görə  mən  yenə  buraya  qayıdacağam?  –  Ġvan 

narahatlıqla soruĢdu. 

Stravinski, elə bil, bu sualı gözləyirdi; tələsik oturdu. 

– Ona  görə  ki,  alt  paltarında  milisə  gedib,  Ponti  Pilatı 

Ģəxsən  tanıyan  adamla  görüĢdüyünüzü  deyən  kimi,  sizi 

1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   41




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə