YÜksek lisans tezi alopesi areata hastalarinin ziHİnselleşTİrme yetileriNİn diL Üzerindeki etkileriNİN



Yüklə 4,18 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/18
tarix26.07.2017
ölçüsü4,18 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

T. C. 
İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ 
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 
PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI 
 
YÜKSEK LİSANS TEZİ 
 
ALOPESİ AREATA HASTALARININ ZİHİNSELLEŞTİRME 
YETİLERİNİN DİL ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN 
İNCELENMESİ 
 
ŞEYDA UNCU 
100102043 
 
TEZ DANIŞMANI 
YARD. DOÇ. DR. CEYLİN ÖZCAN 
İSTANBUL- 2017 

T. C. 
İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ 
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 
PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI 
 
 
ALOPESİ AREATA HASTALARININ 
ZİHİNSELLEŞTİRME YETİLERİNİN DİL 
ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ 
 
 
YÜKSEK LİSANS TEZİ 
 
 
 
ŞEYDA UNCU 
100102043

 
 
 
 
 
 

YEMİN METNİ 
         Yüksek  lisans  tezi  olarak  sunduğum  “ALOPESİ  AREATA  HASTALARININ 
ZİHİNSELLEŞTİRME 
YETİLERİNİN 
DİL 
ÜZERİNDEKİ 
ETKİLERİNİN 
İNCELENMESİ”  başlıklı  bu  çalışmanın,  bilimsel  ahlak  ve  geleneklere  uygun  şekilde 
tarafımdan yazıldığını, yararlandığım eserlerin tamamının kaynaklarda gösterildiğini ve 
çalışmanın  içinde  kullanıldıkları  her  yerde  bunlara  atıf  yapıldığını  belirtir  ve  bunu 
onurumla doğrularım. 
 
30.01.2017  
Şeyda UNCU 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ONAY 
          Tezimin/raporumun  kağıt  ve  elektronik  kopyalarının  İstanbul  Arel  Üniversitesi 
Sosyal Bilimler Enstitüsü arşivlerinde aşağıda belirttiğim koşullarda saklanmasına izin 
verdiğimi onaylarım:  
□ Tezimin tamamı her yerden erişime açılabilir. 
 □ Tezim sadece İstanbul Arel yerleşkelerinden erişime açılabilir. 
 □  Tezimin  3  yıl  süreyle  erişime  açılmasını  istemiyorum.  Bu  sürenin  sonunda  uzatma 
için başvuruda bulunmadığım takdirde, tezimin tamamı her yerden erişime açılabilir.  
30.01.2017  
Şeyda UNCU 

ii 
 
ALOPESİ AREATA HASTALARININ ZİHİNSELLEŞTİRME 
YETİLERİNİN DİL ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ 
ŞEYDA UNCU 
ÖZET 
 
Bu  çalışmada,  Alopesi  Areata  tanısı  almış  dermatolojik  hastaların 
zihinselleştirme  yetilerinin  psikanalitik  yönelimli  klinik  gözlem  ve  görüşme  ile 
değerlendirilmesi  hedeflenerek  nitel  bir  çalışma  yapılmıştır.  Bu  çalışma  iki 
bölümden  oluşmaktadır:  (1)  teorik  bölüm;  (2)  klinik  bölüm.  Yapılan  literatür 
taramasından  elde  edilen  bilgilere  göre;  zihinselleştirme  yetisi  psikosomatik 
hastalıklarda  önemli  bir  rol  oynamaktadır.  Dolayısıyla  bu  çalışmada  deri  ve 
zührevi  hastalıklar  arasında  bulunan  Alopesi  Areata  hastalarının  zihinselleştirme 
yetileri  psikoterapi  aracılığı  ile  incelenmiştir.  Araştırmanın  sonucunda  ise  nesne 
ilişkileri ile birlikte ruhsal yapılanmasına yönelik de bilgiler elde edilmiştir.  
Çalışmaya katılan bireylerin yaş aralığı 18 ila 36 arasında olmakla birlikte 
3  kadın  katılımcı  bulunmaktadır.  Bu  katılımcılarla  zihinselleştirme  yetilerinin 
değerlendirebilmesi  ve  psikoterapinin  etkisinin  gözlenmesi  adına  psikanalitik 
yönelimli  seanslar  planlanmıştır.  Her  hasta  ile  olan  seanslar  haftada  bir  gün  45 
dakika olarak kurgulanmış fakat her biriyle olan seans sayısı farklılık göstermiştir. 
Yapılan  seanslar  Fransız  psikosomatik  okulu  ve  psikanalitik  kurama  göre 
değerlendirilerek analiz edilmiştir.  
Vakaların  analizlerinden  elde  edilen  bilgiler  değerlendirildiğinde,  her 
vakanın  alopesi  areata  hastalığını  kendi  öznelliği  içerisinde  farklı  bir  noktaya 
işaret etmesine rağmen bir kayıp etrafında belirdiğini görebilmek mümkündür. Bu 
kayıp  gerçek  ve  sembolik  düzlemde  yaşanmaktadır.  Yapılan  klinik  çalışma, 
hastaların  dil  içerisinde  var  olamamaları,  arzulayan  özne  olarak  kendilerini 
konumlama 
zorlukları, 
zihinselleştirme 
yetilerinin 
sınırlı 
kaldığını 
düşündürmüştür.  4  ila  7  ay  arasında  değişen  psikanalitik  yönelimli  klinik 
görüşmelerin  bu  hastalarda  zihinselleştirme  yetisini  desteklediğini  söylemek 
mümkündür.  

iii 
 
Anahtar  Kelimeler:  Alopesi  areata,  psikosomatik,  zihinselleştirme, 
psikanaliz 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

iv 
 
RESEARCH OF THE EFFECTS OF MENTALİZATİON ABİLİTİES ON 
DİSCOURSE OF ALOPECİA AREATA PATİENTS  
ŞEYDA UNCU 
ABSTRACT 
In this article, a qualitative study is aimed at evaluating the mental ability 
of  dermatologic  patients  with  alopecia  areata  by  psychoanalytically  oriented 
clinical observation and interview. This study consists of two sections: (1) theoric 
section, (2) clinical section. According to the information obtained from literature 
research;  mental  ability  plays  an  important  role  in  psychosomatic  diseases. 
Because  of  that,  in  this  study,  the  mental  abilities  of  alopecia  areata  patients 
among  skin  and  venereal  diseases  were  examined  through  psychotherapy.  As  a 
result of the research, informations about psychological structuring were obtained 
besides object relations.      
         The age range of individuals participating in the study is between 18 and 36 
years.  Also  3  of  these  participants  are  women.  On  behalf  of  evaluation  of  the 
mental  ability  and  to  observe  the  effect  of  psychotherapy,  psychoanalytically 
oriented sessions have been planned for these participants. The sessions with each 
patient were planned once a week for 45 minutes but but the number of sessions 
with  each  patient  varied.  The  sessions  were  analyzed  according  to  French 
psychosomatic school and psychoanalytic theory.  
        When the information obtained from the analyzes of the cases is evaluated, it 
is possible to see that each case occurs around a loss although the alopecia areata 
disease  points  to  a  different  point  within  its  own  subjectivity.  This  loss  is 
experienced  on  the  real  and  symbolic  plane.  The  clinical  study  gave  rise  to  the 
thought,  that  patients  can  not  exist  in  discourse,  that  they  have  difficulty  in 
positioning  themselves  as  a  desirable  subject,  and  that  their  mental  ability  is 
limited.  It  is  possible  to  say  that  psychoanalytically  oriented  clinical  interviews 
ranging from 4 to 7 months support mental ability in these patients.  
Key Words: Alopecia areata, psychosomatic, mentalization, psychoanalysis. 


 
ÖNSÖZ 
 
Klinik  psikolog  olma  yolunda  master  eğitimimin  sonuna  gelmiş 
bulunuyorum. Mesleğimi, etik kurallar doğrultusunda, danışanlara zarar vermeden 
faydalı olmak için çabalayacağım uzun bir yol olduğunun farkında olarak; 
Çalışmanın  başından  sonuna  kadar  bu  zorlu  süreçte  sabır  ve  hoşgörüyle 
yardımlarını esirgemeyen tez danışmanım Yard. Doç. Dr. Ceylin Özcan’a, tezime 
yaptığı  kıymetli  katkılarından  ve  tezim  süresince  karşılaştığım  her  türlü 
problemde  yanımda  olan  süpervizörüm  Yard.  Doç.  Dr.  Pınar  Arslantürk’e 
şükranlarımı sunmayı bir borç bilirim.  
 Akademik  bilgi,  birikim  ve  tecrübeleri  ile  bana  yol  gösterici  ve  destek 
olan Doç. Dr. İlknur Kıvanç Altunay’a, çalışma alanı sunan ve destekleyici yanını 
eksik etmeyen Klinik Psikolog Bilge Çapoğlu’na teşekkürlerimi sunarım.  
Özellikle  her  bir  katılımcıya,    çalışmama  katılmalarından;  psikolojik  ve 
dermatolojik literatüre katkılarından dolayı teşekkür ederim.  
Maddi  ve  manevi  desteklerini  hiçbir  zaman  benden  esirgemeyen, 
çalışmalarım  boyunca  kendilerine  vakit  ayıramamış  olmama  rağmen  anlayış  ve 
hoşgörüleriyle hep yanımda olan sevgili aileme minnettarım.  
 
Son olarak her an telefonun bir ucunda ulaşabildiğim ve bütün bu süreçte 
beni destekleyen sevgili arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.  
 
 
 
 
 

vi 
 
 
İÇİNDEKİLER  
ÖZET ................................................................................................................. ii 
ABSTRACT ..................................................................................................... iv 
ÖNSÖZ .............................................................................................................. v 
İÇİNDEKİLER ................................................................................................ vi 
RESİMLER ....................................................................................................... x 
KISALTMALAR ............................................................................................. xi 
A.  TEORİK BÖLÜM ..................................................................................... 1 
GİRİŞ ................................................................................................................. 1 
1.  ALOPECİA AREATA TANIMI VE AÇIKLANMASI ........................ 3 
1.1. 
Alopesi Areata(Pelad) .......................................................................... 3 
1.2. 
Etyopatogenezi .................................................................................... 5 
1.3. 
Klinik Görünüm ve Hastalığın Seyri ................................................... 5 
1.4. 
Tanı Koyma ......................................................................................... 8 
1.5. 
Tedavi Yöntemleri ............................................................................... 9 
1.5.1. 
Alopesi Areata’da Psikoterapi ...................................................... 9 
2.  DERMATOLOJİDE PSİKOSOMATİĞİN ÖNEMİ ........................... 10 
2.1. 
Psikodermatolojik Hastalıkların Sınıflandırması ............................... 11 
3.  HİSTERİ VE PSİKOSOMATİK HASTALIĞIN TANIMI VE 
FARKLILIKLARININ İNCELENMESİ .................................................... 12 
3.1 
Freud Çerçevesinde Psikosomatik ..................................................... 18 
3.2 
Lacan ve Psikosomatik ...................................................................... 24 
3.3 
Psikosomatik Tarihinde Önemli İsimler ............................................ 27 
3.3.1  Pierre Marty ve Paris Psikosomatik Okulu .................................... 29 
4.  PSİKANALİTİK AÇIDAN DERİNİN ÖNEMİ ................................... 39 
4.1. 
Didier Anzieu Deri- Ben Kavramı ..................................................... 43 
4.1.2. 
Deri -Benliğin Kazanıldığı Evreler ............................................ 44 
4.1.3. 
Deri-Benin İşlevleri .................................................................... 45 

vii 
 
5.  DSM-5 TANI ÖLÇÜTLERİ .................................................................. 48 
6.  ZİHİNSELLEŞTİRME .......................................................................... 49 
6.1. 
Zihinselleştirme Kavramı Ne Değildir? ............................................. 51 
6.2. 
Zihinselleştirme Boyutları ................................................................. 52 
6.3. 
Öznelerarasılık ve Zihinselleştirme ................................................... 55 
7.  ARAŞTIRMANIN AMACI VE PROBLEMLERİ .............................. 59 
B.  KLİNİK BÖLÜM .................................................................................... 60 
8.  METODOLOJİ ....................................................................................... 60 
8.1. 
Katılımcılar ........................................................................................ 60 
8.2. 
Veri Toplama Yöntemi ...................................................................... 60 
8.2.1. 
Sosyodemografik Form .............................................................. 61 
8.2.2  Psikanalitik Yönelimli Yarı Yapılandırılmış Klinik Gözlem Ve 
Görüşme .................................................................................................... 61 
8.3. 
Yöntem .............................................................................................. 62 
8.3.1. 
Neden Nitel Bir Araştırma? ........................................................ 63 
8.4. 
Verilerin Analizi ................................................................................ 64 
9.  VAKA ANALİZİ ..................................................................................... 64 
9.1. 
VAKA 1- Kayıplarla Dolu Yaşam ..................................................... 66 
9.1.1  Genel Tanıtım .................................................................................... 67 
9.1.2. 
Kişisel Öykü ve Aile Öyküsü- Varoluşsal bir sorgulama- Ben kimim?
 
…………………………………………………………………….67 
9.1.2.1.  İlk Rüya: Varoluşsal sorgulamadan- ötekinin arzusundaki 
konumunu sorgulamaya-o ne istiyor? ....................................................... 69 
9.1.2.2.  Kayıplar ...................................................................................... 70 
9.1.2.3.  Tekrarlama ve Marry’nin terapiye başladığı dönemdeki hayatı  73 
9.1.2.4.  Evlilik ......................................................................................... 73 
9.1.2.5.  Semptom Öyküsü ....................................................................... 73 
9.1.2.6.  Doğum Süreci ............................................................................. 84 
9.1.2.7.  Çocukluk Dönemi ....................................................................... 84 
9.1.2.8.  Ergenlik Dönemi ........................................................................ 85 
9.1.2.9.  Genç Erişkinlik Dönemi ............................................................. 86 
9.2. 
Psikopatolojik Analiz .......................................................................... 87 
9.2.1. Dil İle Kurduğu İlişki.......................................................................... 87 
9.2.2. Affektif süreçler ve savunma mekanizmaları ..................................... 92 

viii 
 
9.2.3. 
Bedeni ile Kurduğu İlişki ............................................................... 96 
9.2.4. 
Semptomu İle Kurduğu İlişki ....................................................... 100 
9.2.5. 
Aktarım İlişkisi-  ‘’Bir öyküde her zaman iki taraf vardır’’ ........ 102 
9.2.6. 
Tanı hipotezi ................................................................................ 106 
9.2.7. 
Tartışma ....................................................................................... 106 
9.2.8. 
DSM-5 Tanı ölçütleri ................................................................... 108 
9.3. 
VAKA 2- Dökülen Yapraklar .......................................................... 109 
9.3.1. Genel Tanıtım ................................................................................... 110 
9.3.2. 
İlk Görüşme .................................................................................. 111 
9.3.3. 
Kişisel Öykü ve Aile Öyküsü ....................................................... 111 
9.3.3.1.  Kayıplar .................................................................................... 113 
9.3.3.2.  Semptom Öyküsü ..................................................................... 114 
9.3.3.3.  Psikiyatrik süreci ...................................................................... 116 
9.3.3.4.  Bir sonraki seans- söylemek zor ............................................... 119 
9.3.3.5.  Saydam düş- ............................................................................. 122 
9.4. 
Psikopatolojik Analiz ........................................................................ 126 
9.4.1.    Dil ile kurduğu ilişki ...................................................................... 126 
9.4.2. 
Affektif süreci ve savunma mekanizmaları ................................. 127 
9.4.3. 
Bedeni ile Kurduğu İlişki ............................................................. 130 
9.4.4. 
Semptomu İle Kurduğu İlişki ....................................................... 131 
9.4.5. 
Aktarım İlişkisi ............................................................................ 132 
9.4.6. 
Tanı Hipotezi ................................................................................ 134 
9.4.7. 
Tartışma- Histeri ve Somatizasyon Arasında: Alopesi Areata .... 134 
9.5. 
VAKA 3- Bir Nesne Olarak: SAÇ .................................................... 136 
9.5.1. Genel Tanıtım ................................................................................... 136 
9.5.2. 
İlk Görüşme .................................................................................. 137 
9.5.3. 
Kişisel Öykü ve Aile Öyküsü ....................................................... 138 
9.5.4. 
Semptom Öyküsü ......................................................................... 140 
9.5.4.1.  Poşete Koyulan Saçlar .............................................................. 142 
9.5.5. 
İlk Rüya ........................................................................................ 144 
9.5.6. 
Yeni bir atak: Ötekinin eli- dokundu ve döküldü ........................ 147 
9.5.7. 
İmkansız Aşk- Ötekine yazılı mıyım? ......................................... 147 
9.5.8. 
Talep etmek zor- Ya alamazsam? ................................................ 149 

ix 
 
9.5.9. 
Anne ben özerk olabilir miyim? ................................................... 150 
9.6. 
Psikopatolojik Analiz ........................................................................ 151 
9.6.1. Dil ile kurduğu ilişki ......................................................................... 151 
9.6.2. 
Affektif süreçler ve savunma mekanizmaları .............................. 153 
9.6.3. 
Bedeni ile kurduğu ilişki .............................................................. 155 
9.6.4. 
Semptomu ile kurduğu ilişki ........................................................ 157 
9.6.5. 
Aktarım ilişkisi ............................................................................. 158 
9.6.6. 
Tanı hipotezi ................................................................................ 160 
9.6.7. 
Tartışma ....................................................................................... 161 
10. 
SONUÇ ............................................................................................... 162 
11. 
KAYNAKÇA ..................................................................................... 173 
12. 
EKLER ............................................................................................... 181 
EK 1. DEMOGRAFİK BİLGİ FORMU .................................................... 181 
EK 2. BİLGİLENDİRİLMİŞ GÖNÜLLÜ OLUR FORMU (BGOT) ........ 184 
EK 3. SEANS TRANSKRİPT ÖRNEĞİ .................................................... 187 
13. 
ÖZGEÇMİŞ ....................................................................................... 194 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
RESİMLER 
 
Resim                                                                                                           Sayfa 
Resim 1.1. Alopesi Üniversalis……………………………………………….6                             
Resim 1.2. Alopesi Areata Ofiazis……………………………………………7 
Resim 1.3.
 
Alopesi Üniversalis……………………………………………….
Resim 2. Freud’un Topografik Modeli……………………………………….23 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

xi 
 
KISALTMALAR 
 
AA: Alopesi Areata 
IPSO: Paris Psikosomatik Okulu


 
 
A.
 
TEORİK BÖLÜM 
 
GİRİŞ 
 
 Psikodermatoloji,  iki  farklı  disiplin  olan  dermatoloji  ve  psikiyatri 
kliniğinin  birleşimine  dayanan  ortak  bir  çalışma  alanıdır.  Bu  iki  disiplinin 
birleşimi  ile  birlikte  deri  hastalığı  ve  hastalığın  psikiyatrik  yönü  incelenerek 
hastalığın  etiyolojisini  ortaya  koymak  ve  neden-sonuç  bağlantısı  kurularak  alan 
güçlendirilmesi  hedeflenmiştir  (Altunay  ve  Mercan,  2006).  Psikiyatri  daha  çok 
soyut  alan  üzerinden  görünmeyene  odaklanırken  dermatoloji  hastalığın  somut 
görünen tarafıyla ilgilenmektedir.
 
             Dermatoloji  deri  üzerinden  lezyonlarını  görünür  kılmaktadır.  Deri 
vücudun  tamamını  örten  geniş  bir  organdır.  Deri  iç  ve  dış  dünya  ayrımını 
gerçekleştirerek  dış  dünya  ile  aradaki  teması  sağlamaktadır.  Deri  annenin  bebek 
ile  temasında  bir  alanı  oluştururken  diğer  taraftan  benin  ve  ilk  tasarımların 
oluşmasını sağladığı bilinmektedir. 
         ‘’Çocuğun  beninin,  gelişmesinin  erken  evreleri  sırasında,  beden  yüzeyi 
deneyiminden hareketle, kendini kendisine ben olarak temsil etmek için kullandığı 
bir şekillendirme’’   (Anzieu, 2008, s. 13).
 
             Hastalık bireyin yaşamında kesintiye uğratarak organlarının gürültülü hale 
gelmesine  ve  bireyin  yaşamını  sağlıklı  bir  şekilde  engellenmesine  neden 
olmaktadır.  Kişi  bu  doğrultuda  psişe  ve  soma  arasında  kalarak  kaygı  ve  ızdırap 
duymaktadır. 
            Alopesi  areata  saçlı  deri  veya  vücudun  herhangi  bir  yerinde  bulunan 
kılların,  yara  izi  olmadan,  sınırlı,  yuvarlak  ya  da  oval  görünüme  sahip  şekilde 
dökülmesiyle karakterize bir hastalıktır (Heıdarloo ve Adışen, 2013).
 
            Yapılan  çalışmalarda  AA’nın  otoimmün  bir  hastalık  olduğu  ve  genetik 
yatkınlığın  sıklıkla  gözlendiği  görülmüştür.  Bazı  AA  hastalarının  hastalıklarının 


 
başlama sürecinde ya da ilerlemesinde kronik ya da akut psikoemosyonel stresin 
rol oynayacağı düşünülmüştür (Arı, Çenesizoğlu, & Denli, 2011). 
            AA  önemli  kozmetik  bir  sorundur.  Birçok  hastalığın  tersine  deri  hastalığı 
bir başkası tarafından ilk bakışta dikkat çekmesi ile karakterizedir. Deri öteki ile 
cinsel teması, dokunmayı ve beden üzerinden etkileşimi doğrudan etkilediği için 
bu  hastalarda  diğerleri  ile  ilişkileri  zarar  görmektedir.  Bu  nedenle  hastaların 
yaşam  kalitelerinin  zarar  görmesi  ve  sosyal  faktörlerle  birlikte  psikolojik  alanda 
da hastalıklara neden olabilmektedir. 
           Tıbbi literatür incelendiğinde AA’ya sahip hastaların bireysel duyarlılıkları 
olduğu  görüşü  hakimdir.  Bu  hastaların  stresle  bağlantılı  bir  şekilde  saç  kaybı 
nedeniyle  ikincil  olarak  depresyon  ve  anksiyete  ve  uyum  bozukluğu  gibi 
psikopatoloji ortaya koyabilir (Arı, Çenesizoğlu, & Denli, 2011). 
Saç toplum içerisinde kişinin konumlanması, öteki ile iletişimi ve kimliği 
açısından  önemli  sembolik  bir  öğedir.  Hastaların  saç  kayıpları  ile  birlikte 
sembolik  öğede  hasar  yaşanması  hastayı  yoğun  stres  ile  karşı  karşıya 
bırakmaktadır.  Saç  kaybının  fazlalığı  ile  stres  düzeyinde  artış  gözlenebilir.  
Böylelikle bireyin kişisel, mesleki ve sosyal sorunlarla birlikte yoğun duygulanım 
görülebilmektedir.   
             Bu  tez  çalışmasında  AA  tanısı  almış  hastaların  hastalıklarının  ardında 
bulunan  ruhsal  süreçleri  psikanalitik  yönelimli  görüşme  ile  dil  üzerinden  vaka 
incelemesi  amaçlanmıştır.  Bu  çalışmayla  birlikte  hastanın  zihinselleştirme 
kapasitesi,  işlemsel  yaşantı,  nesne  ilişkileri  ve  ruhsal  süreçlerine  dair  bilgi 
edinilmesi  planlanmıştır.  Çalışma  sonunda  ulaşılan  bilgiler  psikosomatik  ve 
psikanalitik ekol çerçevesinde tartışılmıştır. 
           Yapılan  çalışmalar  AA  hastalarının  çoğunlukla  ikincil  olarak  psikiyatrik 
problem  yaşamalarına  dair  bulgular  rastlanırken  bu  hastalığa  neden  olan 
psikolojik zeminin yeterince incelenmemiş olması dikkat çekmiştir. Alopesi areata 
hastalarının  tedavi  süreçlerinde  organik  bir  bulgu  kadar  ruhsal  süreçlerinin  de 
inceleniyor oluşu ile birlikte tedavinin etkinliğini arttıracağı beklenmektedir. 


 


Yüklə 4,18 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə