Zzzzeeeeyyyynnnnaaaalllloooovvvvaaaa Ə



Yüklə 5,82 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə7/8
tarix06.05.2017
ölçüsü5,82 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

 

 

 



Dövlət  büdcəsindən  ayrılan  subsidiyalar  hesabına  və  büdcə  təşkilatlarının 

büdcədənkənar vəsaitləri üzrə daxilolmaların əvvəlki illə müqayisədə çox nəzərdə 

tutulması  rəydə  dövlət  büdcəsində  büdcə  təşkilatlarının  ödənişli  xidmətlərindən 

daxilolmaların artımı ilə əlaqələndirilmiş, dövlət büdcəsindən transfertin həcminin 

gəlirlərdə xüsusi çəkisini artmasının nəzərdə tutulması əhalinin sosial müdafıəsinin 

təmin  edilməsi  məqsədilə  Fondun  büdcəsinə  dövlətin  əlavə  dəstəyi  kimi 

dəyərləndiriimişdir. 

 -Azərbaycan  Respublikasında  sığorta-pensiya  sisteminin  inkişafına  dair  Dövlət 

Proqramına uyğun davam etdirilir. Məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesablama 

ödənilən  müavinətləıin  təyin  olunması  və  uçotunun  avtomatlaşdırılması  üzrə 

proqram  təminatı  hazırlanaraq  testdən  keçirilmiş  vo  pilot  rayonlardn  tətbiqinə 

başlanılıb.  l  ərzində  sığortaolunanların  fərdi  uçot  sisteminin  qurulması  prosesi 

davam etdirilir. 

- DSMFondun məlumatlarına əsasən  AR sığorta-pensiya sisteminin inkişafına 

dair Dövlət Proqramı ilə müəyyən edilən islahatlar davam etdiriləçəkdirdir. Bununla 

bağlı Tədbirlər Planı hazırlanıb, xüsusilə cari ildə islahatların davamı olaraq pensiya 

təyinatımn avtomatlaşdırılması, bu sahədəki daxili nəzarətin ictimai nəzarətlə əvəz 

olunması  və  insan  amilinin  rolunun  minimuma  endirilməsi  proseslərinin 

reallaşdırılması işi intensivləşdiriləcək. 

-  AR  sığorta-pensiya  sisteminin  inkişafına  daır  DP uyğun olaraq davam  etdirilən 

tədbirlər  nəticəsində  dövlət  sosial  sığorta  sistemində  fərdi  uçotun  tətbiq  dairəsi 

genişlənməkdədir. 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 



ST FADƏ OLUNMUŞ ƏDƏB YYAT 

1.”Büdcə sistemi haqqında” AR Qanunu. B., 2001. 

2.AR Maliyyə Nazirliyi yanında Baş Dövlət Xəzinadarlığı haqqında Əsasnamə. 

B, 2000. 

3.AR 2015-cu il dövlət büdcəsi zərfi 1 c.1. 

4.D.A.Bağırov, M.X.Həsənli   Maliyyə. B., 2012. 

5.M.X.Həsənli    Bazar iqtisadiyyatı ölkələrin verqi sistemlərinin formalaşması. 

B., 2005.  

6.R.Kempell, Makkonel  Stenli    Ekonomiks. 

7.N.Novruzov, X.Hüseynov     Maliyyə. B., 2007. 

8.V.Zeynalov  Maliyyənin əsasları.  B., 2008. 

9.Н.Г.Менкъю   Макроэкономика. М., 1994. 

10.К.Р.Макконелл,  СЛ.Брю      Экономикс:  принципы,  проблемы  и 

политика


. Б., 2001. 

9.Г.БПоляк  Государственные и муниципальные финансы. 2004. 

10.Д.Ю.Федотов    О    формировании  доходов  внебюджетных  фондов 

России


. М., 2007. 

11.Л.Н.Лыкова    Налоговая  система  федеративного  государства:  опыт 

Канады

. М., 2004. 



12.Т.В.Любицкая        Финансовая  политика  государства.  Текст  лекций. 

Красноярск

, 1995. 

13.Ковалев    Финансы . М., 2013. 

14.Статистический сборник  за  2014 . 

15.Интернетресурсы.



 

РЕЗЮМЕ


 

В

  условиях  рыночных  преобразований,  происшедших  в  стране, 



государство

 

совровождается



 

формированием

 

принципиально



 

новой


 

финансовой

  системой,  важным  звеном  которой  являлись  и  являются  в 

настоящее

  время  государственные  внебюджетные  фонды.  Внебюджетные 

фонды


 выступают одним из звеньев государственных финансов. Фонды – это 

форма


  перераспределения  и  использования  финансовых    ресурсов, 

привлекаемых

  государством  для  финансирования    определенной  части 

общественных

  потребностей  и  комплексно  расходуемых  на  основе 

оперативной

 самостоятельности. Внебюджетные фонды позволяют влиять на 

процесс


  производства  посредством  финансирования,  субсидирования 

отечественных

  предприятий,  обеспечивать  природоохранные  мероприятия, 

финансируя

  их  за  счет  специально    выделенных  средств,  оказывать 

социальные

  услуги  населению  путем  выплаты  пенсий,  пособий, 

субсидирование

  и  финансирование  социальной  инфраструктуры    в  целом,  а 

также


 предоставлений займов, в том числе  зарубежным партнерам, включая  

иностранные

 государства. 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

70

 



THE SUMMARY 

 

Non-budget funds are the ones that are being formed out of the state and local 

budgets, used for the purpose of the realization of such constitutional rights of the 

citizens as; pension social insurance, medial aid, and other social needs, and are not 

fınanced from the state budget. Non-budget funds are an important chain of the state 

fınancial system. In the conditions of the transition to the modem market economy, 

the  mechanism  of  the  citizens'  social  insurance,  existing  during  the  planned 

economy  time,  failed,  and  became  a  subject  of  the  alterations.  Nowadays, 

non-budget  fünds  play  an  important  role  in  the  social  insurance  and  overall 

developments of the country. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

71

 



ZEYNALOVA  ƏZ ZƏN N 

“BAZAR  MÜNAS BƏTLƏR   ŞƏRA T NDƏ   BÜDCƏDƏNKƏNAR 

FONDLARIN FORMALAŞMASI PROBLEMLƏRI" MÖVZUSUNDA 

MAG STRL K D SSERTAS YASININ REFERATI 

Mövzunun  aktuallığı.Büdcədənkənar fondların yaradılmasında əsas məqsəd 

mümkün qədər çox vəsait cəlb etmək və onların sosial - iqtisadi məsələlərin həllinə 

yönəltməkdən ibarətdir.Büdcədənkənar fondlar dövlətin maliyyə sisteminin mühüm 

hissəsidir.Büdcədənkənar  fondları  dövlət  və  yerli  səviyyələrdə  yaratmaq 

olar.Məqsədli  təyinatına  görə  büdcədənkənar  fondları  sosial,  iqtisadi  və  digər 

fondlara  bölmək  olar.Büdcədənkənar  fondlar  pul  vəsaitlərinin  xüsusi 

formasıdır.Büdcədənkənar  fondlar  üçün  pul  vəsaitlərinin  yaradılması  və 

istifadəsinin  xüsusi  sistemi  fəaliyyət  göstərir.Dövlətin  büdcədənkənar  fondları 

mərkəzi  və  yerli  icra  hakimiyyəti  orqanlarının  sərəncamında  olan  və  məqsədli 

təyinata  malik  olan  maliyyə  vasitələrinin  məcmusudur.Respublikada  bu  fondlann 

vəsaiti yeni istehsal səhələrinin yaradılmasmda, işçilərə yeni ixtisas verilməsində və 

ə

halinin  sosial  vəziyyətinin  yaxşılaşdırılmasında  mühüm  rol  oynamışdır.Qeyd 



edilənlər  "Bazar  münasibətləri  şəraitində  büdcədənkənar  fondların  formalaşması 

problemləri"  mövzusunda  dissertasiya  işinin  aktual  bir  problemə  həsr  edildiyini 

göstərir.  Büdcədənkənar  dövlət  fondları  dövlət  büdcəsindən  və  Azərbaycan 

Respublikası  subyektlərinin  büdcələrindən  kənar  yaradılan,  vətəndaşların 

konstitııtsiya  hüquqlarının  təmin  edilməsi,  iqtisadi  və  sosial  xarakterli  bəzi 

tələblərinin  ödənilməsi  üçün  müəyyən  edilmiş  pul  vəsaitləri  fondlarıdır. 

Büdcədənkənar fondlar milli gəlirin yenidən bölüşdürülməsi formalarından biri olub 

maliyyə  münasibətlərinin  tərkib  hissəsi  kimi  çıxış  edir.  Büdcədənkənar  fondlar 

Azərbaycan Respııblikası qanunvericiliyi əsasında yaradılır, müstəqil hüquqi şəxs 

hesab olunur və büdcə sistemi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Lakin Maliyyə Nazirliyinin 

xüsusi  qərarı  ilə  əlahidə  hal  kimi  Azərbaycan  Respublikasmda  büdcədənkənar 

fondların vəsaiti dövlət büdcəsinin tərkibinə daxil edilmiş və xəzinədarlıq sistemi 

onun  istifadəsinə  nəzarət  edir.  Büdcədənkənar  fondların  fəaliyyəti  xüsusi  dövlət 


 

72

 



aktları  ilə  reqlamentləşdirilir.  Bu  qanunlarda  onların  yaradılması  mənbələri,  pul 

fondlarının təşkili və istifadəsi qaydaları göstərilir. 



Problemin  öyrənilmə  vəziyyəti.  Azərbaycanda  büdcədənkənar  fondların 

formalaşdırılması  problemləri və bu sahədə qanunvericilik üzrə bazamn yaranması 

məsələlərini  tədqiq  edən  müasir  alimlərdən  M.X.Həsənli,  D.A.Bağırov,  Ş. 

Ş

.Bədəlov,  S.S.Səfərov,  S.  M.  Məmmədov,  B.  A.  Xankişiyev  və  başqalarının 



xidmətləri böyükdür. 

Büdcədənkənar  fondların  formalaşdırılması  problemlərinin  nəzəri  cəhətdən 

tədqiq  olunması  zəruriliyi,  iqtisadi  inkişafın  müasir  mərhələsində  onun  xüsusi 

ə

həmiyyət kəsb etməsi dissertasiyva işinin mövzusunun seçilməsini şərtləndirmişdir 



Tədqiqat işinin nəzəri-metodoloji əsasları. Tədqiqatın nəzəri və metodoloji 

ə

sasını  dünyamn  və  ölkəmizin  iqtisadçı  alimlərinin  əsərləri,  Azərbaycan 



Respublikasının  Konstitusiyası,  problemlə  əlaqədar  Azərbaycan  Respublikasının 

Milli  Məclisinin  qərarları  və  Respublika  Prezidentinin  fərmanları,  hökümətin 

sərəncamları, digər hüquqi normativ sənədlər təşkil edir. 

Tədqiqatın  məqsəd  və  vəzifələri.  Dissertasiya  işinin  əsas  məqsədi  büdcə- 

dənkənar  fondların  formalaşdırılması    problemlərini  tədqiq  etməkdən  ibarətdir. 

Tədqiqat  işinin  məqsədinə  uyğun  olaraq  aşağıda  sadalanan  vəzifələr  qarşıya 

qoyulmuş və öyrənilmişdir: 

Büdcədənkənar fondların mahiyyətinin acıqlanması; 



Büdcədənkənar fondların formalaşması xüsusiyyətlərinin sistemləşdirilməsi; 

Respublikamızda  fəaliyyət  göstərən  büdcədənkənar  fondların  müasir  vəziy- 



yətinin təhlili və qiymətləndirilməsi; 

nkişaf  etmiş  ölkələrin  büdcədənkənar,  xüsusi  fondlan  və  onların  ölkə 



iqtisadiyyatında rolunun acıqlanması; 

Müasir şəraitdə respublikamızda büdcədənkənar fondların formalaşdırılmasının 

təkmilləşdirilməsi istiqamətlərinin açıqlanması. 

Tədqiqatın  obyekti.Respublikamızda  fəaliyyət  göstərən  büdcədənkənar 

fondlar, predmetini isə bu fondların formalaşması problemlərinin öyrənilməsi təşkil 

edir. 


 

73

 



Tədqiqat  işinin  informasiya  bazası.  Dissertasiya  işində  informasiya  bazası 

kimi  Azərbaycan  Respublikası  Dövlət  Statistika  Komitəsinin,  DSMF,  ADNF, 

Beynəlxalq Valyuta Fondunun, Vergilər Nazirliyinin,  qtisadi  nkişaf Nazirliyinin 

məlumatlarından,  Azərbaycan və  xarici dövlətlərin  dövrü  mətbuatının  təhlili üzrə 

məqalələrdən və internet materiallarmdan istifadə edilmişdir. 

Işin quruluşu və həcmi.Disseıtasiya işi giriş, üç fəsil, nəticə və istifadə edilmiş 

ə

dəbiyyat siyahısmdan ibarətdir. 



        Dissertasiya işinin birinci fəslində - “Büdcədənkənar  fondların nəzəri əsasları” 

–  büdcədənkənar  fondlar-maliyyə  sısteminin  əsas  həlqəsi  kimi,  bu  fondların 

mahiyyəti və təşkili formları göstərilmişdir. 

kinci  fəsildə  -  “Büdcədənkənar  fondların  formalaşmasının  müasir  vəziyyəti”  – 

müasir  şəraitdə  büdcədənkənar  fondların  formalaşması  xüsusiyyətlərinin  təhlili, 

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən büdcədənkənar fondların formalaşmasının müasir 

vəziyyətinin tədqiqi göstərilmişdir. 

Ücüncü  fəsildə  -  “Bazar  münasibətləri  şəraitində  büdcədənkənar  fondlarının 

vəsaitlərinin  formalaşmasının  təkmilləşdirilməsi  istiqamətləri”ndə  –  DSM  və 

DNFondlarının  vəsaitlərinin    istifadə  olunmasının    səmərəliliyinin    artırılması 

yolları,  büdcədənkənar  fondlarının  vəsaitinin  formalaşmasının  təkmilləşdirilməsi 

məsələləri araşdırılmışdır. 

     “Bazar  münasibətləri  şaraitində    büdcədənkənar  fondların  formalaşması 

problemləri”    mövzusunda  yazılmış  dissertasiya  işindən  aşağıdakı  nəticələr  əldə 

olunmuşdur: 

Büdcədənkənar  fondlar  pul  vəsaitlərinin  xüsusi  formasıdır.  Büdcədənkənar 



fondlar üçün pul vəsaitlərinin yaradılması və istifadəsinin xüsusi sistemi fəaliyyət 

göstərir.  Büdcədənkənar  fondlar  dövlətin  maliyyə  sisteminin  mühüm  hissəsidir. 

Onların  yaradılmasında  əsas  məqsəd  mümkün  qədər  çox  vəsait  cəlb  etmək  və 

onların sosial - iqtisadi məsələlərin həllinə yönəltməkdən ibarətdir. Büdcədənkənar 

fondları  dövlət  və  yerli  səviyyələrdə  yaratmaq  olar.  Məqsədli  təyinatına  görə 

büdcədənkənar  fondlan  sosial,  iqtisadi  və  digər  fondlara  bölmək  olar.  Dövlətin 

büdcədənkənar  fondları  mərkəzi  və  yerli  icra  hakimiyyəti  orqanlarının 


 

74

 



sərəncamında  olan  və  məqsədli  təyinata  malik  olan  maliyyə  vasitələrinin 

məcmusudur. 

Tarixən  büdcədənkənar  fondlar  büdcədən  tez  yaranmışdır.  Onların  büdcə 



vəsaitlərindən  əsas  fərqi  məqsədi  üzrə  istifadə  edilməsindən  ibarətdir.  Maliyyə 

sisteminin  inkişafının  müəyyə  mərhələsində  müxtəlif  fondların  birləşməsi 

nəticəsində dövlət büdcəsi yaranmış və bu da bir fondda vəsait çatışmadıqda digər 

fondun  vəsaiti  hesabına  ödənilməsinə  imkan  verirdi.  Büdcədənkənar  fondların 

dövlət büdcə sisteminə daxil olması prosesi hələ də davam etməkdədir. 

-  Büdcədənkənar  fondlar  müasir  dövrdə  həqiqətən  də  zəruridir,  çünki  büdcə 

vəsaiti  çatışmazlığı  bir  sıra  sosial  -  mədəni  tədbirlərin  və  təsərrüfat  quruculuğu, 

abadlıq  işlərinin  həyata  keçirilməsi  üçün  vəsait  mənbəyi  tapılmasını  vacib  bir 

prosesə çevirir. 

- Büdcədənkənar fondların fəaliyyət göstərməsinin bir sıra üstünlükləri vardır. 

Bu  üstünlüklərə  aiddir:  Birincisi,  fondlann  müxtəlif  fəaliyyət  göstərməsi. 

qtisadiyyatın  qeyri  —  sabitliyi  və  büdcə  kəsirinin  mövcudluğu  şəraitində  xüsusi 

tədbirlərin  maliyyələşdirilməsi  sabit  olaraq  büdcədənkənar  fondlar  vasitəsi  ilə 

həyata keçirilir. 

-  kinci  üstünlüyü  ondan  ibarətdir  ki,  büdcədənkənar  fondların  gəlir  hissəsi 

büdcəyə nisbətən tez dolur və bu da fondu müsbət saldonun mövcudluğu şəraitində 

büdcəsinin  kreditoru  rolunu  oynamağa  imkan  verir.  Büdcədənkənar  dövlət  sosial 

fondları  qanunvericilik  orqanları  tərəfındən  təsdiq  edilmiş  fondlar  haqqında 

qaydaya və ya mövcud qanuna uyğun olaraq  cra Hakimiyyəti orqanları tərəfındən 

təsdiq edilmiş qaydalarla fəaliyyət göstərir. 

- Büdcədənkənar dövlət sosial fondları hesabma bir sıra məsələləri həll etmək 

mümkündür. Onlardan: əhaliyə pul müavinətləri ödəmək, birdəfəlik yardım etmək 

yolu ilə sosial yardım və xidmət göstərmək; əhalinin əmək qabiliyyətinin bərpası və 

qorunub  saxlanmasını  təmin  etmək;  sosial  infrastruktur  müəssisələrini 

maliyyələşdirmək  yolu  ilə  əhaliyə  sosial  xidmətlər  göstərmək;  pensiya  təminatını 

maliyyələşdirmək və s. 



 

75

 



-  Büdcədənkənar  dövlət  məqsədli  fondların  səmərəli  və  məqsədyönlü 

xərclənməsinə  nəzarəti  AR-nın  Maliyyə  Nazirliyi  həyata  keçirir.  Büdcədənkənar 

dövlət məqsədli fondlarının fəaliyyətinin tənzimlənməsi üzrə səlahiyyət Respublika 

Xəzinədarlığma  həvalə  edilmişdir.  Büdcədənkənar  fondlar  pul  resursları  dövlət 

mülkiyyətindədir və  qanunda  nəzərdə  tutulduğundan  başqa  digər  məqsədlərə  sərf 

edilməsi qəti qadağandır. Onun həmçinin büdcə vəsaiti kimi sərf edilməsi və hansı 

məqsədə  isə  yönləndirilməsi  qəti  qadağandır.  nkişaf  etmiş  ölkələrin  təcrübəsi 

göstərir  ki,  onlarda  bu  fondların  sayı  çoxdur  və  vəsaitlərin  həcmi  bəzən  büdcə 

vəsaitinə bərabərdir. Eyni zamanda məqsədli proqramların həllində büdcədənkənar 

fondlar getdikcə daha çox rol oynamağa başlayır. 

-  Neft  Fondunun  vəsaitləri  bir  sıra  mənbələrdən  formalaşır:  hasilatin  pay 

bölgüsü  sazişlərinə  uyğun  olaraq  Azərbaycan  Respublikasının  payına  düşən 

karbohidrogenlərin  satışından  əldə  edilən  xalis  gəlirlər;  bonuslar;  karbohidrogen 

ehtiyatlarmm  işlənməsi  ilə  əlaqədar  sərmayəçilər  tərəfındən  ödənilən  akr  hesabı 

ödənişlər;  dividentlər;  neft  və  qazın  Azərbaycan  ərazisi  ilə  ötürülməsindən  əldə 

edilən gəlirlər; qrantlar və digər təmənnasız yardımlar. 

- Hal-hazırda fondun vəsaitləri istiqrazlarda,inkişaf etmiş xarici ölkələrin dövlət 

istiqrazlarında,  depozitlərdə  və  pul  bazarı  atributlarında  struktur  qiymətli 

kağızlarında yerləşdirilmışdir. 

DNF  fəaliyyətində  daim  şəffaflıq  sahəsinə  xüsusi  diqqət  göstərir.  Neft 



Fondunun hesabat sistemində şəffaflığın təmin edilməsi ilk növbədə neft Fondunun 

maliyyə  fəaliyyəti  haqqında  hesabatmın  müstəqil  auditor  tərəfindən  yoxlanılması 

vasitəsi iiə həyata  keçirilir.  Neft  Fondu  fəaliyyət  göstərdiyi  müddət  ərzində  onun 

auditi beynəlxaiq nüfiızlu " Ernst Young" audit sirkəti tərəfindən aparılmışdır. Neft 

Fondunun fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi yanında Hesablama 

Palatası tərəfındən yoxlamla bilər. 

Neft  Fondunun  beynəlxalq  münasibətlərinin  inkişaf  istiqamətləri  aşağıdakı 



kimidir:  Beynəlxalq  maliyyə  təşkilatları  ilə  münasibotlərin  genişləndirilmasi 

istiqamətində  əməkdaşlıq;  təcrubənin  tətbiqi,  təhsil  və  mübadilə  sahəsində 



 

76

 



beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq; işgüzar münasibətlərin və əlaqələrin qurulması, 

mövcud əməkdaşlığın genişləndirilməsi. 

ARDNF-nin  vəsaiti  hesabına  iki  mühüm  layihə:  1)  Ermənistan 



Respublikasının  etnik  təmizləmə  və  təcavüz  siyasəti  nəticəsində  öz  doğma 

yurdlarından didərgin düşmüş qaçqın və məcburi köçkün ailələrinin sosial-məişət 

vəziyyətinin  yaxşılaşdırılması  və  məskunlaşdırılması  problemlərinin  həlli;  2) 

Heydər  Əliyev  adına  Bakı-Tbilisi-Ceyhan  Əsas  xrac  Boru  Kəməri  layihəsində 

Azərbaycan Respublikasınm iştirak payının maliyyələşdirilməsi icra edilir. 

Respublikası  Prezidenti  tərəfindən  qəbul  edilmiş  fərman  və  sərəncamlara 



uyğun olaraq, ARDNF-dən 1-ci layihənin həyata keçirilməsi üçün 135 mln.manat 

həcmində vəsait aynlmış, 2-ci layihənin yerinə yetirilməsindən ötrü 244 mln. manat 

məbləğində  vəsait  ödənmiş,  həmçinin  ölkənin  mühüm  sosial  və  iqtisadi  tərəqqi 

ehtiyaclarını təmin etmək üçün 505 mln. manat həcmində vəsaiti Dövlət büdcəsinə 

transfert edilmişdir. 

- Neft fondunun investisiya portfelinin məcmu dəyərinin 55%-i ABŞ dolları, 



35%-i  avro,  5%-i  ngiltərə  funt-sterlinqində  ifadə  olunan  aktivlərə  yerləşdirilir. 

Portfelin məcmu dəyərinin digər 5%-i isə uzunmüddətli ölka (suveren borc) reytinqi 

"A" ("Standart ənd Purz" (Standart & Poor's), "Fitc" (Fitc)) və ya "A2" ("Mudiz" 

(Mood's)) kredit reytinqlərindən aşağı olmayan ölkələrin valyutalarında yerləşdirilə 

bilər.Fondun  vəsaiti  yüksək  kredit  reytinqinə  malik  olan  xarici  ölkələrin  dövlət 

istiqrazlarına,  xarici  dövlət  agentlikləri  tərəfindən  buraxılmış  borc  kağızlarma, 

maliyyə institutları və banklar tərəfmdon buraxılmış borc kağıizlarına, depozitlərə 

və  pul  bazarı  alətlərinə,  habelə  xarici  menecerlər  vasitəsilə  korporativ  qiymətli 

kağızlara (səhmlərə) yerləşdirilə bilər. 

Azərbaycan hökuməti neft gəlirlərinin uzunmüddətli idarə etməyə verilməsi 



strategiyası üzərində işləyir. Konsepsiyanın mahiyyəti gəlirlərin müəyyən hissəsini 

hər  il  büdcəyə  köçürməkdən  və  ondan  ölkənin  sosial-iqtisadi  problemlərinin 

həllində istifadə etməkdən ibarətdir. Lakin Beynəlxalq Valyuta Fondunun rəsmləri 

hesab  ediıiər  ki,  neft  gəlirlərindən  istifadənin  başhca  məqsədi  infrastrukmrlan 

maliyyələşdirmək  və  inkişaf  etdirməkdir.  nkişafm  indiki  mərhələsində  neft 


 

77

 



gəlirlərindən  qeyri-neit  sənaye  vo  aqrar  istehsal  sahələrinin,  regionlann  inkişafı 

üçün. 


Yaxın  illərdə  dünya  bazarında  qiymətlərin  əlverişli  olması  proqnozları 

Azərbaycanın  neft  gəlirlərinin  dəfələrlə  artmasına  real  imkanlar  açır.Belə  bir 

şə

raitdə, lüzumsuz maliyyə israfçıhğına yol verməmək və ölkənin neft ehtiyatlarının 



tükənməsi dövründə maliyyə imkanlarının kəskin azalmasımn qarşısını almaq üçün 

qeyri-neft sektorunda yığım-xərc balansınm optimal təşkili olduqca vacibdir. Belə 

yanaşma  -  neft  gəlirləri  hesabına  maliyyələşən  xərclərə  sərt  nəzarəti,  bu  gəlirlər 

hesabına  gələcək  yığımların  yüksək  səviyyəsinə  nail  olunmasını,  makroiqtisadi 

idarəetmənin səmərəsinin artırılmasını, neft gəliıiərini üstün olaraq istehlakın deyil, 

investisiyalann  maliyyələşdirilməsinə  yönəltməklə,  iqtisadiyyatın  strukturunun 

optimallaşdırılmasını,  qeyri-neft  sektorunun  inkişafının  "neft  bumu"  ilə 

dəstəklənməsi ilə yanaşı ona vergi stimullarının da tətbiqini nəzərdə tutan mühüm 

prinsipləri əhatə edir. 

Hal-hazırda ölkədə qeyri-neft sektorunun restrukturizasiyasına yönəlmiş bir 



sıra kompleks tədbirlər də həyata keçirilməkdədir.Belə ki, son illər bu sektora xarici 

investisiyalann  axını  güclənmiş,  ixrac  və  idxalı  əvəzedən  sahələrin  inkişafı,  o 

cümlədən, onun məzənnə siyasəti vasitəsilə inkişaf etdirilməsi diqqət mərkəzində 

saxlamlmışdır.Ölkədə  özəl  sahibkarlığm  inkişafma  dövlət  dəstəyinin  həm 

institutsional,  həm  də  maliyyə  kontekstində  artırılmasını  nəzərdə  tutan  fərmanlar 

verilmiş və onların icrasına başlanmışdır. 



-  Dövlət  büdcəsindən  ayrılan  subsidiyalar  hesabına  və  büdcə  təşkilatlarının 

büdcədənkənar vəsaitləri üzrə daxilolmaların əvvəlki illə müqayisədə çox nəzərdə 

tutulması  rəydə  dövlət  büdcəsində  büdcə  təşkilatlarının  ödənişli  xidmətlərindən 

daxilolmaların artımı ilə əlaqələndirilmiş, dövlət büdcəsindən transfertin həcminin 

gəlirlərdə xüsusi çəkisini artmasının nəzərdə tutulması əhalinin sosial müdafıəsinin 

təmin  edilməsi  məqsədilə  Fondun  büdcəsinə  dövlətin  əlavə  dəstəyi  kimi 

dəyərləndiriimişdir. 


 

78

 



 -Azərbaycan  Respublikasında  sığorta-pensiya  sisteminin  inkişafına  dair  Dövlət 

Proqramına uyğun davam etdirilir. Məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesablama 

ödənilən  müavinətləıin  təyin  olunması  və  uçotunun  avtomatlaşdırılması  üzrə 

proqram  təminatı  hazırlanaraq  testdən  keçirilmiş  vo  pilot  rayonlardn  tətbiqinə 

başlanılıb.  l  ərzində  sığortaolunanların  fərdi  uçot  sisteminin  qurulması  prosesi 

davam etdirilir. 

- DSMFondun məlumatlarına əsasən  AR sığorta-pensiya sisteminin inkişafına 

dair Dövlət Proqramı ilə müəyyən edilən islahatlar davam etdiriləçəkdirdir. Bununla 

bağlı Tədbirlər Planı hazırlanıb, xüsusilə cari ildə islahatların davamı olaraq pensiya 

təyinatımn avtomatlaşdırılması, bu sahədəki daxili nəzarətin ictimai nəzarətlə əvəz 

olunması  və  insan  amilinin  rolunun  minimuma  endirilməsi  proseslərinin 

reallaşdırılması işi intensivləşdiriləcək. 



Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 5,82 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə