5 mavzu gnoseologiya – bilish falsafasi bilishning mazmun va mohiyati bilish nazariyasining predmeti. «Gnoseologiya»



Yüklə 0,9 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə29/35
tarix21.05.2023
ölçüsü0,9 Mb.
#118930
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   35
5 mavzu gnoseologiya a007a4c8ca028358a58bf353c8ff4093

Mantiqiy tafakkur – tafakkur qoidalari, qonunlari va tamoyillariga muvofiq bir 
haqiqatdan boshqa, yanada teranroq haqiqatga intilishdir. Tafakkur qoidalari, qonunlari fan 
sifatidagi mantiqning mazmunini tashkil etadi. Bu qoidalar va qonunlar tafakkurga ichdan 
xosdir. Mantiqiy qonunlar – narsalarning ob’yektiv munosabatlarini amaliyot asosida 
umumlashtirish. Demak inson tafakkurining barkamollik darajasi uning mazmuni ob’yektiv 
borliq mazmuniga qay darajada muvofiqligi bilan belgilanadi. Bizning aqlimiz amaliy harakatlar 
mantiqi va ma’naviy madaniyat tizimida aks etgan narsalar mantiqiga bo’ysunadi. Tafakkur 
jarayoni amalda nafaqat ayrim shaxs miyasida, balki butun madaniyat tarixi shakllanadi. Asosiy 


qoidalar to’g’ri bo’lgan holda fikrning mantiqiyligi uning tafakkurda, tushunchalar harakatida 
aks etishida namoyon bo’ladi. Inson teran fikr yuritishida, mantiq qonunlariga bo’ysunadi, uning 
biron-bir tamoyilini buzmaydi.
Hozirgi zamon fani va texnikasi qarshisida ko’ndalang bo’lgan muammolarning 
murakkabligi mantiqni faol rivojlantirish, tafakkurning mantiqiy apparatini, ayniqsa kibernetika 
texnikasining juda o’sgan talablari bilan muvofiq holatga keltirishni talab qildi. Bu muhim 
ehtiyoj mantiqda yangi yo’nalishlar – ko’p ma’noli, ehtimol tutilgan va boshqa mantiqiy 
fanlarning paydo bo’lishini belgilab berdi, formal mantiqni matematika bilan yaqinlashtirdi va 
matematik mantiq yuzaga kelishiga sabab bo’ldi.
Ob’yektiv borliq jarayonlarining aloqasi, ularning rivojlanishi o’ziga xos «narsalar 
mantig’i», ob’yektiv mantiqni tashkil etadi. Bu mantiq bizning tafakkurimizda tushunchalar 
aloqasi ko’rinishida aks etadi – bu sub’yekt mantig’i tafakkur mantig’i. Fikrlarimizning 
mantiqiyligi shu bilan belgilanadiki, biz narsalarni ular amalda qanday bog’langan bo’lsa, 
shunday bog’laymiz. Hamonki borliq dialektika qonunlariga bo’ysunar ekan, inson tafakkurining 
mantig’i ham shu qonunlarga bo’ysunishi lozim.

Yüklə 0,9 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   35




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin