Andijon Qishloq xo’jaligi instuti refarat mavzu



Yüklə 338,23 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/8
tarix04.10.2023
ölçüsü338,23 Kb.
#152289
  1   2   3   4   5   6   7   8
avesto-tarixiy manba sifatida



Andijon Qishloq xo’jaligi instuti
 
 
 
REFARAT 
 
Mavzu: 
―Avesto‖-tarixiy manba sifatida
 
Tekshirdi:
 
Tursunov B 
 
Bajardi: KPT 1 Sheraliyev Husniddin
ANDIJON-2014 
 


Mavzu: ―Avesto‖ – tarixiy manba sifatida 
Reja: 
 
 
1. Zardushtiylikning paydo bo`lishi. 
2. Avestoning muqaddas yozuvi. 
3. Avestodagi real, dunyoviy qadriyatlar. 
4. "Avesto" va qadimiy dehqonchilik an`analari xususida 
ayrim mulohazalar. 
 
 
 
 


 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
―Avesto‖ ayni zamonda bu qadim o`lkada buyuk
davlat, buyuk ma`naviyat, buyuk madaniyat bo`lganligidan
guvohlik beruvchi tarixiy hujjatdirki, uni hech kim inkor
eta olmaydi1. 
Islom Karimov 
"Avesto" – jahon madaniyatining, jumladan, Markaziy Osiyo va Eron 
xalqlari tarixining qadimgi noyob yodgorligidir. Zardushtlik e`tiqodiga amal 
qiluvchilarning muqaddas kitobi sifatida Yagona Tangriga topinish shu 
ta`limotdan boshlangan. Bu kitob tarkibi, ifoda uslubi va timsollar tizimi 
bilan adabiy manbalarga yaqin turadi. "Avesto"da tilga olingan joy nomlari 
(Varaxsha, Vaxsh)dan kelib chiqib, uning Amudaryo sohillarida yaratilgani 
aniqlangan. Shu asosda uning vatani Xorazmdir degan qarash mavjud.
"Avesto" oromiy va pahlaviy yozuvlari asosida yaratilgan maxsus 
alifboda datslab to`qqiz ho`kiz terisiga yozilgan. Ilk nusxalari asosida 
sosoniylar (mil. ol. 7-3 asr) davrida 21 kitob holida yig`ilgan, bizgacha 
ularning chorak qismi yetib kelgan. Tiklangan matnga "Zand" nomi bilan 
sharhlar bitilgan. "Avesto" to`rt qismdan iborat: Yasna ("Diniy marosimlar"), 
Yasht (ma`no jihatdan Yasnaga yaqin), Visparad ("Barcha ilohlar haqidagi 
kitob"), Vendidad ("Yovuz ruhlarga qarshi qonunlar majmuasi"). Yasna 


tarkibiga kirgan madhlar "Gatlar" (ayrim manbalarda "gohlar") deb nomlanib, 
ularni Zardutsning o`zi yozgan deb taxmin qilinadi. Gatlar tarkibida Jamshid 
(Yima), Gershasp, Afrosiyob (Alp Er To`nga) kabi afsonaviy qahramonlar 
hayoti lavhalari uchraydi.
"Avesto" insoniyat sivilizatsiya tarixining ilk 
sahifalarini tashkil etgani uchun jahon olimlarining e`tiborini tortgan. U 
haqda F.Nitsshe, F. Shpigel, A. Mayllet, V. Bartold, E. Bertels, Yan Ripka, 
O.Makovelskiy, I. Braginskiy v.b. xorijiy olimlarning tadqiqotlari 
mavjud.O`zbekistonda "Avesto"ni o`rganish qadimdan boshlangan. Abu 
Rayhon Beruniy, Abu Jafar Tabariy, Abu Baxr Narshaxiy asarlarida "Avesto" 
ta`limotiga va unda tilga olingan timsollarga murojaat mavjud. Bu nodir 
ilmiy asarlarning qo`lyozma va bosma nusxalari O`R FA SHI jamg`armasida 
saqlanadi. Hozirgi o`zbek olimlari A.Qayumov, H. Homidov, M. Isoqov, N. 
Rahmonov v.b.ning ilmiy tadqiqot va maqolalari e`tiborli. O`zbekiston 
Respublikasi hukumatning qarori bilan 2001 yilda "Avesto"ning 2700 yilligi 
nishonlandi. "Avesto" vatani Xorazmda bog` barpo qilindi, asarning o`zbek 
tilidagi tarjimalari chop etildi, u haqda yangi tadqiqotlar yuzaga chiqdi.

Yüklə 338,23 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin