1 T. C. Sağlik bakanliği bakirköy dr. Sadġ konuk eğĠTĠm ve araġtirma hastanesġ



Yüklə 1,13 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə7/7
tarix03.02.2017
ölçüsü1,13 Mb.
#7520
1   2   3   4   5   6   7

 

 

61 


 

sosyal  aktivitelerin  kısıtlanması,  fiziksel  sağlık  sorunlarına  bağlı 

günlük aktivitelerde kısıtlılıklar yaşamaları, emosyonel sorunlara bağlı 

günlük  aktivitelerde  sorunlar  yaşamaları,  mental  sağlıklarında 

bozulma olması, kendilerini enerjik hissetmeme, ağrılarının olması ve 

kendi sağlıkları konusunda endişeleri olması durumunda bakım verme 

yükleri de artmaktadır. 

Çalışmamızda bakım verenlerde fiziksel fonksiyonda istatistiksel 

olarak  negatif  yönde  anlamlı  bir  ilişki  (p<0.05)  bulunurken,  fiziksel 

rol fonksiyon, soysal fonksiyon, emosyonel fonksiyon, mental sağlık, 

zindelik,  ağrı  ve  genel  sağlık    olgularında  negatif  yönde  istatistiksel 

olarak ileri düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.001). 

Depresyon yaşayan hasta birey kendi içinde kapanarak kendisini 

sosyal  çevresinden  izole  eder  ve  değersizlik  hissi  yaşayabilir.  Bu 

durumda hasta hem fiziksel hem de ruhsal yönden beklenenden daha 

fazla  etkilenebilir,  iş  performansında  düşme,  günlük  yaşam 

aktivitelerinde  azalma  ve  sosyal  izolasyon  görülebilir.  Sonuçta 

hastanın yaşam kalitesi de olumsuz etkilenebilir (89-90). 

Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) bir araştırmasında temel sağlık 

alanında  depresyonun  en  çok  görülen  fizyolojik  hastalıklardan  biri 

olduğu  ve  dünyada  görülen  bütün  hastalıklar  içerisinde  %10.4‟lük 

bölümü  oluşturduğu  bildirilmiştir.  Depresyon  ile  ilgili  kendini 

değerlendirme  ölçekleri  sağlık  alanında  bu  hastalığın  teşhisinde  ve 

hastalık düzeyinin belirlenmesinde oldukça önemlidir (91). 

Hemodiyaliz  hastalarının  devamlı  karşılaştığı  streslerin  onlarda 

sürekli bir anksiyete yarattığı bildirilmektedir (92). 

Kronik  hastalıkların  bir  çoğunda  olduğu  gibi,  diyaliz 

hastalarında  da  kaygı  en  yaygın  yakınmadır.  Makineye  bağımlılık, 

otonominin  sınırlanması,  fiziksel  durum  ile  aile  düzenlerindeki 

bozulmalar bu kaygıyı arttırır. Hastalığın yaşantının tüm alanlarını ve 

yaşam  kalitesini  etkilemesi,  gelecek  belirsizliği,  cinsel  işlevlerin 

bozulacağı korkusu, ekonomik yetersizlik bu kaygıyı daha da arttırır. 

Katastrofik  kaygı  ve  panik  ile  baş  edebilme  sürecinde  kızgınlık  ve 

inkar  davranışları  görülür.  Duygularını  ifade    edebilen,  yeni  ilgi  ve 

yaşam alanları yaratabilen hastalarda uyum daha kolaydır (93,94). 


 

 

62 


 

Araştırmamızda  anksiyete  ve  depresyon  gibi  psikososyal 

sorunların  hem  hasta,  hemde  bakım  verenlerini  karşılıklı  olarak  ne 

derece etkilediklerini de görmekteyiz. Bakım verenin anksiyete puanı 

ile  hastanın  anksiyete  puanı  arasında  ileri  düzeyde  pozitif  yönde 

istatistiksel  olarak  anlamlı  bir  ilişki  bulunurken(p<0.001),  depresyon 

puanları  arasındada  istatistiksel  olarak  anlamlı  bir  ilişki  bulunmuştur 

(p<0.05),  yani  hastalarda  anksiyete  ve  depresyon  düzeyleri  arttıkça, 

bakım  verenlerinde  de  arttığı  görülmektedir.  Yine  bakım  verendeki 

depresyonla,  hastanın  anksiyetesi  arasında  (p<0.001)  ve  bakım 

verenin  anksiyetesi  ile  hastadaki  depresyon  arasında  (p<0.05) 

istatitiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. 

    Bu  nedenle  diyaliz  tedavisi  gören  hastaların  psikiyatrik 

değerlendirmeye  alınması  ve  eğer  gerekiyorsa  psikiyatrik  tedavi 

programlarının da başlatılması hastaların psikososyal adaptasyonlarını 

kolaylaştıracak,  yaşam  kalitesini  arttıracak,  tedavinin  başarısını 

etkileyecektir. Hastalarının bu durumlarından birincil olarak  etkilenen 

bakım  verenlerinin  de  yaşam  kalitesi,  psikososyal  durumlarında 

düzelme olup, bakım verme yüklerinde de azalma görebiliriz. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

63 


 

 

 



 

                                            



SONUÇ 

 

     


Bu  çalışma  Bakırköy  Dr.Sadi  Konuk  E.A  .H.  Diyaliz 

Merkezinde  tedavi  olmakta  olan  63  periton  ve  hemodiyaliz  hasta  ve 

bakım  verenlerinde  yapılmıştır.  Amacımız  en  az    6  aydır  diyaliz 

programında  olan  hastaların  yaşam  kalitelerinin  hastaların  anksiyete 

ve depresyon düzeylerine olan etkileri ile bakım verenlerindeki yaşam 

kalitesi,  anksiyete  ve  depresyonları  ile  bunların    bakım  verme 

yüklerine etkisini incelemekti. 

 

     



Burada  hem  hasta,  hemde  bakım  verenlerine,  SF-36  yaşam 

kalitesi ölçeği ve HAD uyguladık. Bunun yanında bakım verenlerdeki 

yükü görmek amacıyla, bakım verenlerede Zarit uyguladık. 

 

    



Yaşam  kalitesinin  tam  bir  tarifini  yapmak  güç  olmakla  birlikte 

genel  bir  iyilik  hali  olarak  tarif  edilebilir.

 

Son  yıllarda  SDBY‟nde 



yaşam  kalitesi  artık  biyokimya  değerleri,  hospitalizasyon  oranları, 

hayatta kalım ve mortalite gibi tedaviye yanıt kriterlerinden biri olarak 

kabul  edilmektedir.  Hastaların  ve  bakım  verenlerin  yaşam  kalitesi 

puanlarına  baktığımızda  birbirinden  farklı  olduğunu  görmekteyiz. 

Hastalarda  fiziksel  rol  fonksiyonda  bozulma  görülürken,  bakım 

verenlerde    genel  sağlık  durumunda  daha  çok  bozulma  görmekteyiz. 

Bu  iki  gruptaki  farklılığın  birçok  değişkenden  etkilendiğini 

söyleyebiliriz.  Hastalardaki yaşam kalitesindeki her bozulma , onların 

anksiyete ve depresyon puanlarında da bozulma ile ilişkilidir. 

 

  



  Depresyon  ve  anksiyete  gibi  psikolojik  sorunlar  diyaliz 

hastalarında  birbirine  eşlik  eden    problemlerdendir.  Bununla  birlikte 

bu  hastaların  en  yakınlarında  olan  bakım  verenlerinin  de,  hem 

hastaların  bu  psikososyal  durumlarından,  hemde  uzun  bir  tedavi 

sürecini  gerektiren  bu  hastalık  boyunca,  hastalarının  tedavi  sürecine 

katılmaları,  sosyal  yaşamları  ve  fiziksel  fonksiyonlarındaki 

kısıtlanmalardan  etkilenerek,  depresyon  ve  anksiyete  gibi 

problemlerle karşılaşabilecekleri aşikardır. 



 

 

64 


 

 

   



Çalışmamızda  hastaların  HAD  anksiyete  ve  depresyon 

ortalamaları  Türkçe  geçerlilik  ve    güvenilirliğe  göre  sınırda  hasta 

düzeyine  uyduğu    bulunmuştur.  Bakım  verenlerde    ise  toplu  olarak 

bakılınca  anksiyete  ve  depresyon  görülmezken,  ayrı  ayrı 

incelediğimizde  bakım  veren  çocuklarda  ve  eşler  dışındaki  diğer 

bakım  verenlerinde  depresyon  puanı  kesme  puan  ile  uyumludur, 

bakım veren eşler dışındaki kişilerin depresyon geliştirme ihtimalinin 

daha  çok  olduğunu  söyleyebiliriz.  Bu  çıkarsama  bakım  verenlerin 

çoğunun hastaların eşleri olması durumuna da açıklama getirebilir.  

 

    



Kronik  hastalıklar  hastanın  kendisi  kadar  yakınlarını  da  etkiler.    

KBY bir aile hastalığı olarak görülmüştür . Bu tanım özellikle diyaliz 

hastaları  için  daha  belirgin  bir  tanımlamadır.  Bakım  vermek  ailelere 

önemli  bir  yük  getirir.  Aile  içinde  çoğunluğunda  bakıcı  konumunda 

eşler  vardır.  15-75  yaş  aralığındaki  bakım  veren  grubumuza 

baktığımızda çoğunluğu bizim çalışmamızda da eşler oluşturmaktaydı. 

Bu  kişilerin  bakım  verme  yükleri  ise  yüksek  olarak  bulunmuştur. 

Bakım verenin yakınlık derecesiyle, bakım verme yükü arasında ilişki 

bulunmazken, yaşı ile ileri düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Biz 

çalışmamızda gördük ki, hastanın yaşam kalitesi skorlarını belirleyen 

her  maddenin    kötüleşmesinde,  bakım  verenin  bakım  verme  yükü  de 

artmaktaydı.  Bununla  birlikte  bu  hastaların  anksiyete  ve 

depresyonlarındaki  kötüye  gidişte,  bakım  verenlerin  yükünü 

arttırmaktadır.  Bunun  neticesi  olarak  da,  bakım  verenlerin  yükü 

arttıkça,  bakım  veren    kişilerde  de  anksiyete  ve  depresyona  eğilim 

artmaktadır . 

 

   


Birbirlerine  bukadar  bağımlı  olan  diyaliz  hastaları  ve  bakım 

verenlerinin  tüm  yaşamlarını  etkileyecek  bu  uzun  tedavi  sürecinde, 

diyaliz hastalarının  fiziksel durumlarının daha çok etkilendiği, yaşam 

kalitelerinde bozulma olduğu ve sonuçta psikososyal bir etkilenmeye 

neden  olduğunu  görmekteyiz.  Bu  hastaların  bakım  verenlerinin  de 

hastalar  kadar  olmasa  da  bir  yük  altında  oldukları,    bu  yük  ve 

sorumluluk    neticesinde  psikolojk  problemler  yaşayabileceği 

unutulmamalıdır.  Biz  sağlık  çalışanları  olarak    bu  hastalığın,  bir  aile 

hastalığı olduğunu, sadece kişiye medikal tedavinin yeterli olmadığını 

unutmayıp,  bu  tedavi  sürecinde  hastaların  ve  bakım  verenlerinin 



 

 

65 


 

yaşam  kaliteleri,  anksiyete  ve  depresyon  durumları  takip  edilerek, 

gerektiğinde  psikiyatrik  tedavi  önermeliyiz.  Görülüyor  ki  anksiyete 

depresyon,  yaşam  kalitesi  ve  bakım  verme  yükü  birbirini  etkileyen 

durumlardır,  bunlardan  birinde  bile  düzelme  yapabilirsek  diğer 

durumların düzelmesini de sağlayabiliriz.  

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

66 


 

KAYNAKLAR 

 

1. Raskin N.H., Fishman R.A. Neurologic disorders in renal failure. N. 

Engl. J. Med. 294:143-8;1976. 



2.  Clinical  Practice  Guidelines  for  Chronic  Kidney  Disease: 

Evaluation,  Classification  and  Stratification.  AJKD,  National  Kidney 

Foundation, Vol 39, No 2 Suppl, 1 February 2002. 

3. Nielsen, V.K. The peripheral nerve function in chronic renal failure. 

X. Decremental nevre conduction in uremia. Acta med. Scand., 1 196: 

83-86;1974. 

4.Türk  Nefroloji  Derneği-2004  Registry  of  the  Nephrology  ,Dialysis 

And Transplantation in Turkey 



5.Akoğlu  E,  Süleymanlar  G.  Kronik  Böbrek  Yetersizliği,  Temel  İç 

Hastalıkları. 769-776, Güneş Kitapevi:1996. 



6.  Merkus  MP  ,  Kredit  R.  Quality  of  life  and  functional  status  in 

chronic  hemodialysis  and  peritoneal  dialysis.  In:  Lamiere  N,  Mehta 

RV (Ed), Complications of Dialysis.497-515;2000. 

7.  Teroka  S,  Toma  H,  Nihei  H,  et  al.Current  status  of  renal 

replacement threapy in Japan. Am J Kidney Dis. 25; 151-64;1995. 



8. Mallick NP, Jones E, Selwood N. The European (European Dialysis 

and  Transplantation  Association-European  Renal  Assosication) 

Registry. Am J Kidney Dis. 25; 176-87;1995. 

9. Parker TFI, Laird NM, Lowrie EG. Comprasion of the study groups 

in  the  national  cooperative  dialysis  study  and  a  description  of 

morbidity,  mortality,  and  patient  withdrawal.  Kidney  Int.  23  (suppl 

13): S42-9;1983. 



10. Owen WF Jr, Lew NL, Liu Y, Lowrie EG, Lazarus JM. The urea 

reduction  ratio  and  serum  albumin  concentrations  as  predictors  of 

mortality  in  patient  undergoing  hemodialysis.  N  Engl  J  Med  1.  329; 

1001-6;1993. 



11.  DeOreo  PB.  Hemodialysis  patients  assessed  functional  health 

status  predicts  continued  survival,  hospitalization  and  dialysis-

attendance compliance. Am J Kidney Dis. 30:204-12;1997. 

12.Sağduyu A,Erten Y.Hemodiyalize giren kronik böbrek hastalarında 

ruhsal bozukluklar.Türk Psikiatri Dergisi. 9:13-22;1998. 

13.Aydemir  Ö.Hastane  Anksiyete  ve  Depresyon  Ölçeği  Türkçe 

formunun  geçerlilik  ve  güvenilirlik   çalışması.Türk  Psikiatri  Dergisi. 

8:280-282;1997. 


 

 

67 


 

14.Hirst M. Career distress: a prospective, population based  

study. Soc Sci Med. 61:697–708;2005.  



15.Treasure J. Review: exploration of psychological and  

physical health differences between caregivers and  

non-caregivers. Evid Based Ment Health. 7:28;2004.  

 16.Schulz R, Martire LM. Family caregiving of persons  

with dementia: prevalence, health effects, and support  

strategies. Am J Geriatr Psychiatry. 12:240–249;2004.  

17.Lauber C, Eichenberger A, Luginbuhl P, et al. Determinants  

of  burden  in  caregivers  of  patients  with  exacerbating  schizophrenia. 

Eur Psychiatry. 18:285–289;2003.  

18.  Pisoni  R.  and  Remuzzi  G.  Pathophysiology  and  Management  of 

Progressive  Chronic  Renal  Failure.  Primer  on  Kidney  Diseases-  3  rd 

Edition.,  NKF. Chapter 58: 385-396;2001. 

19.

 Türk Nefroloji Derneği-2007 Registry of The Nephrology , Dialysis 

And Transplantation in Turkey 

 20.  Renal  Disease  in  the  United  States.  Bethesda,  MD:  National 

Institutes  of  Health,  National  Institute  of  Diabetes  and  Digestive  and 

Kidney Diseases,2006. 

21.U.S. Renal Data System, USRDS 2005 Annual Data Report 

22.Turk Nefroloji Derneği-2004 Registry of The Nephrology Dialysis 

And Transplantation in Turkey 



23.Walsh  P.C,  Retik  A.B,  Vaughan  E.D,  Wein  A.J:  Campbell 

Urology, 8th Edn. 



24.Akpolat T, Utaş C, Süleymanlar G: Nefroloji El Kitabı. 3. Basım. 

328-329, Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul;2002. 



25.Arık N: Nefroloji Kitabı. Birinci Baskı. Deniz Matbacılık,  

İstanbul;2001. 



26.Daugirdas  Jt,  Blake  P,  Ing  T.  Diyaliz  El  Kitabı.  Guneş 

Kitapevi;2003. 



27.William L, Henrich, M.D.:Principles And Practice Of Dialysis. 2th 

Edn.,180-234,Wolter  Kluwer  Company  ,Philodelpia  ,  London, 

Tokyo;1999. 

28.Guyton A, Hall J: Textbook Medikal Physiology. Hayrunisa C,10th 

Edn.1220-1242, Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul;2001. 



29.Işik  E.,  Taner  Y.  Çocuk  Ergen  ve  Erişkinlerde  Anksiyete 

Bozuklukları. Asimetrik Parelel Kitabevi. S :3-29;2006. 



 

 

68 


 

30.Işik  E.:  Depresyon  ve  Bipolar  Bozukluklar,  Ankara:  Görsel 

Sanatlar Matbaacılık 5-11; 2003. 



31.Özpoyraz  N:  Depresyonda  Nöroanatomik  Bağlantılar.  Klinik 

psikiyatrik Dergisi 5 (ek 4): S:68-72; 2002. 



32.  Kaustio  O,  Partanen  J,  Valkonen-Korhonen  M,  Viinamaki  H, 

Lehtonen J: Affective and psychotic symptoms relate to difrent types 

of P300 alteration in depressive disorder. J Affect Disord 71(1-3):43-

50; 2002. 



33.  Puchinskaia  LM,  Dudaeva  KI,  Krasnov  VN,  Voitsekh  VF: 

Interhemispheric asymmetry according to evoked potential parameters 

in  patients  with  depression.  ZhVyssh  Nerv  Deiat  Im  P  Pavlova 

43(4):758-764; 1993. 



34.  Roth  WT,  Pfeeferbaum  A,  Kelly  AF,  Berger  PA,  Kopell  BS:  e 

Psychiatry Res 4(2):199-212; 1981. 



35.Amerikan  Psikiyatri  Birliği:  Mental  Bozuklukların  Tanısal  ve 

Sayımsal  Elkitabı.  Çevire:  Köroğlu  E.  4.  Baskı,  Ankara:Hekimler 

Yayın Birliği;1998. 

36. Koçyiğit H, Aydemir Ö, Ölmez N, Memiş A. Kısa form-36 (SF- 

36)‟nın  Türkçe  versiyonun  güvenirliliği  ve  geçerliliğ.  İlaç  ve  Tedavi 

Dergisi. 12: 102-6;1999. 

37.Demiral  Yücel,Ergör  Gül,Ünal  Belgin,  SF-36  Yaşam  kalitesi 

ölçeğinin genel toplum örneğinde güvenirliği (sağlıkta yaşam kalitesi 

sempozyumu poster no:25 İzmir 2004) 



38.Aydemir  Ö,Köroğlu  E.Psikiatride  Kullanılan  Klinik  Ölçekler. 

Ankara,HYB;2006. 

39.Zigmond  AS;  Snaith  PR  .The  hospital  anxiety  and  depression 

scale. Acta Psychiatr Scand, 67:361-70;1983. 



40.Clark DA, Steer RA Use of nonsomatic symptoms to differentiate 

clinically  depressed  and  nondepressed  hospitalized  patients  with 

chronic medical illnesses. Psychol Rep, 75: 1089-90;1994. 

41.Zarit  SH,  Reever  KE,  Bach-Peterson  J.  Relatives  of  the  impaired 

elderly:  Correlates  of  feelings  of  Burden.  Gerontologist.  20:649-

655;1980. 

42.Brouwer  WB,  van  Exel  NJ,  van  de  Berg  B,  Dinant  HJ, 

Koopmanschap MA, van den Bos GA. Burden of caregiving: evidence 

of objective burden, subjective burden, and quality of life impacts on 

informal  caregivers  of  patients  with  rheumatoid  arthritis.  Arthritis 

Rheum. 51(4):570-7; 2004 Aug 15. 


 

 

69 


 

43.Luttik  ML,  Jaarsma  T,  Veeger  N,  Tijssen  J,  Sanderman  R,  van 

Veldhuisen DJ. Caregiver burden in partners of Heart Failure patients; 

limited  influence  of  disease  severity.  Eur  J  Heart  Fail.  2007  Jun-

Jul;9(6-7):695-701. Epub 2007 Mar 7. 

44.Chiò  A,  Gauthier  A,  Calvo  A,  Ghiglione  P,  Mutani  R.  Caregiver 

burden and patients' perception of being a burden in ALS. Neurology. 

64(10):1780-2; 2005 May 24. 

45.Schubart  JR,  Kinzie  MB,  Farace  E.  Caring  for  the  brain  tumor 

patient: family caregiver burden and unmet needs. Neuro Oncol. 2008 

Feb;10(1):61-72. Epub 2007 Nov 9. 

46.Blanes  L,  Carmagnani  MI,  Ferreira  LM.  Health-related  quality  of 

life  of  primary  caregivers  of  persons  with  paraplegia.  Spinal  Cord. 

2007 Jun;45(6):399-403. Epub 2007 Feb 20. 

47.Buhse  M.  Assessment  of  caregiver  burden  in  families  of  persons 

with multiple sclerosis. J Neurosci Nurs. 40(1):25-31; 2008 Feb. 

48.Martínez-Martín  P,  Forjaz  MJ,  Frades-Payo  B,  Rusiñol  AB, 

Fernández-García JM, Benito-León J, Arillo VC, Barberá MA, Sordo 

MP,  Catalán  MJ.  Caregiver  burden  in  Parkinson's  disease.  Mov 

Disord. 22(7):924-31; quiz 1060; 2007 May 15 

49.Rombough  RE,  Howse  EL,  Bartfay  WJ.  Caregiver  strain  and 

caregiver  burden  of  primary  caregivers  of  stroke  survivors  with  and 

without aphasia. Rehabil Nurs. 31(5):199-209; 2006 Sep-Oct 

50.Zarit  SH,  Orr  NK,  Zarit  JM.  The  hidden  victims  of  Alzheimer's 

disease; families under stress. New York: New York University Press; 

1985.  


51.Schreiner  AS,  Morimoto  T,  Arai  Y,  Zarit  S.  Assessing  family 

caregiver's mental health using a statistically derived cut-off score for 

the  Zarit  Burden  Interview.  Aging  Ment  Health.  10(2):107-11;  2006 

Mar 


52.Şentürk  A,Levent  BA.Kronik  böbrek  yetmezliğinde  uygulanan 

tedavilerin psikiatrik etkileri ve tedavisi.Arşiv9(49):49-65;2000. 

53.Özyürek,P.Lomber  Disk  Ameliyatı  Olmuş  Erişkin  Hastaların 

Genel 


Sağlık 

Statüsü 


Boyutlarının 

Ölçülmesi.Uzmanlık 

Tezi,İzmir:Ege 

Üniversitesi 

Hemşirelik 

Yüksekokulu,Cerrahi 

Hemşireliği Bölümü;2000. 

54.Chang W, Hung K: Chronic fatigue in long-term periotenal dialysis 

patients. Am J. Nephrol, 21: 479-485, 2001. 

55.Valderrabano F,Jofre R, Lopez-Gomez JM. Quality of Life in end 



 

 

70 


 

stage renal disease patients.Am soc Nephrol. 6: 1418-1426:1995. 

56. Kalender B: Hemodiyaliz hastalarında beslenme durumu, diyaliz 

yeterliliği ve mortalite. Sendrom, 19-23, Haziran 2001. 

57.Tsay  SL,  Healstead  M.  Self-care,  self-efficacy,  depression  and 

quality of life among patients receiving hemodialysis in Taiwan, Int J 

Nurs Stud, 39(3): 245-251; 2002. 

58.Walters BAJ, Hays RD, Spitzer KL ve ark. Healthrelated quality of 

life,  depressive  symptoms,  anemia  and  malnutrition  at  hemodialysis 

initiation, Am J Kidney Dis, 40(6): 1185-1194;2002. 

59.Alarkom  RD,Jenkins  CS,Parker  PE  et  al.Psychologyof  chronic 

heamodialysis:is it a behavioral cognitive continium Int Urol Nephrol 

20:327;1988. 

60.Elbi H. Kanser ve psikiatrik sorunlar: Tanı,sağaltım.Türk Psikiatri 

Dergisi 2:122-8;1991. 

61.Wells  KB,Golding  JM,Burnam  MA  et  al.Psychiatric  disorder  and 

limitations  in  physical  functioning  in  a  sample  of  the  Los  Angeles 

general population.Am J Psychiatry 145:712-17;1988. 

62.Üçok  GÖ.Bir  sağlık  ocağına  başvuran  hastalarda  bedensel  ve 

ruhsal  hastalığın  birlikte  bulunuşu.Türk  Psikiatri  Dergisi  6(3):180-

5;1995. 

63.Ateşçi  FÇ,Karadağ  F,Karagöz  N,  Oğuzhanoğlu  NK.Bir  üniversite 

hastanesi  yatan  hastalarında  psikiatrik  bozuklukların  dağılımı.      

9.Anadolu Psikiatri Günleri Kitabı,Edirne s.748;2000. 

64.Kaçmaz  N.Konsultasyon  liyezon  psikiyatrisi  hemşireliği  ve 

psikososyal  bakım.  5.Ulusal  Konsultasyon-  Liyezon  Psikiyatrisi 

Kongresi.İstanbul,Tam Metin Kitabı s.198-206;1998. 

65.Özcan  A.  Konsultasyon  liyezon  psikiyatrisi  hemşireliği  ve 

geleceği. 

 

5.Ulusal 



Konsultasyon- 

Liyezon 


Psikiyatrisi 

Kongresi.İstanbul,Tam Metin Kitabı s.222;1998. 

66.Sloan  DM,Marx  BP,Bradley,MM  et  al.Examining  the  high-end 

specificity  of  the  Beck  Depression  İnventory  using  an  anxiety 

sample.Cognitive Therapy and Research 26:719-27;2002. 

67.Oğuzhanoğlu  NK.Tıbbi  Durumlar  ve  Depresyon  Duygudurum 

Dizisi 3:116-25;2001. 

68.Akyol  A.Yaşam  Kalitesi  ve  Yaklaşımları.Ege  Üniversitesi 

Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi.9:75-9;1993. 


 

 

71 


 

69.Özçürümez  G,Tanrıverdi  N,Zileli L.Kronik Böbrek Yetmezliğinin 

Psikiyatrik  ve  Psikososyal  Yönleri.Türk  Psikiyatri  Dergisi  14(1):72-

80;2003. 

70.Jofre R, Lopez-Gomez, Valderrabano F: Quality of life for patient 

groups. Kidney Int 57(Suppl 74):S121–S130, 2000. 

71.World  Health  Organisation:  The  First  Ten  Years  of  the  World 

Health Organisation. Geneva, World Health Organisation, 1958.  

72.Marushka  p.  Et  al.  Quality  of  life  over  time  in  dialysis:  The 

Netherlans Cooperative Study on the Adequacy of Dialysis. 

73.Nevvby W (1996). Chronic illness and the family life cycle. J Adv 

Nurs,  23  :786-791.  aktaran  White  Y,  Grenyer  BFS  The 

biopsychosocial  impact  of  end-stage  renal  disease:  the  experience  of 

dialysis  patients  and  their  partners.  J  Adv  Nurs,  30(6):  1312- 

1320;1999. 

74.Wicks  MN,  Milstead  EJ,  Hathaway.Family  caregivers'  burden, 

quality of life, and  health  follovving  patients' renal  transplantation. 

J Transpl Coord., 8 (3): 170-176;1998. 

75.Piening S. Family stress in diabetic renal failure. Health soc work 

1984;  9  :134-141;1984.  Aktaran  Rounds  KA,  Israel  BA.Social 

netvvorks  and  social  support:  Living  with  chronic  renal  disease 

(Review). Patient Education and Counseling, 7:227-247;1985. 

76.

 

Masting C. Development and evaluation of a support program for 



renal  patients  and  their  partners.  Dialysis  Trans;  11:1101-1106;1982. 

aktaran Rounds KA, Israel BA. Social netvvorks and 

social  support:  Living  with  chronic  renal  disease  (Revievv).  Patient 

Education and Counseling, 7:227- 24;1985. 

77.Hayward  MB,  Kish  JP,  Frey  GM.  An  instrument  to  identify 

stressors in transplant recipients. Am Mephrol Nurs Assoc J, 16 : 81-

84;1999.  aktaran  Lindgvist  R,  Carlsson  M,  Sjöden  P-O.  Coping 

strategious  and  health-related  quality  of  life  among  spouses  of 

continuous  ampulatory  peritoneal  dialysis,  haemodialysis,  and 

transplant patients. J Adv Nursing, 3116:1398-1408;2000. 

 

78.Lowry MR ve Atcherson E. Spouse assistant's adjustment to home 



hemodialysis. Journal of Chronic Diseases; 37: 293-300;1984. aktaran 

Rideout  EM,  Rodin  GM,  Littlefield  CH.  Stress,  social  s,  and 



 

 

72 


 

symptoms  of  depression  in  spouses  of  the  medically  ili.  Int  J 

Psychiatry in Medicine; 20(1); 37-48;1990. 

79.Rideout EM, Rodin GM. Littlefield CH. Stress, social support, and 

symptoms  of  depressionin  spouses  of  the  medically  ili.  Int  J 

Psychiatry. 20(1); 37-48;1990. 

80.    Caregiver  Burden  in  Parkinson‟s  Disease  .Gülbün  Yüksel,Figen 

Varlıbaş,  Geysu  Karlıkaya,  Yasemin  Şıpka,  Hülya  Tireli.  Parkinson 

Hast. Hareket Boz. Der., 10(1-2): 26-34;2007. 

81.Suh MR, Jung HH, Kim SB, Park JS, Yang WS. Effects of regular 

exercise  on  anxiety,  depression,  and  quality  of  life  in  maintenance 

hemodialysis patients. Renal Failure. 24: 337-345;2002.  

82.  Kocabaşoğlu  N,  Doksat  MK,  Doğangün  B.  Anksiyete  ve 

Depresyonun Çok Yönlü İlişkisi, Yeni Symposium. 42: 168-176;2004. 

83.Özgür  B,  Kürşat  S,Aydemir  Ö.Hemodiyaliz  hastalarında  yaşam 

kalitesi 

ile 

anksiyete 



ve  depresyon  düzeyleri  yönünden 

değerlendirilmesi.Türk  Nefroloji  ve  Transplantasyon  Dergisi 

12(2)113-116 ;2003. 

84.Angelica  G.Belasco,MSc,and  Ricardo  Sesso,MD.Burden  and 

quality of life of caregivers for hemodialysis patients.National Kidney 

Foundation,Inc;2002. 

85.Acaray  A,  Pınar  R.Kronik  hemodiyaliz  hastalarının  yaşam 

kalitesinin 

değerlendirilmesi.C.Ü. 

Hemşirelik 

Yüksekokulu 

Dergisi:8(1);2004. 

86.Covic  A,  Seica  A,Gusbeth-Tatomir  PG  ve  ark.  İllness 

representations    and  quality  of  life  scores  in  hemodialysis 

patients.Nephrol Dial Transplant,19:2078-2083;2004. 

87.A.S.Schreiner  ,T.  Morimoto,Y.  Arai,  S.Zarit.Assesing  family 

caregiver‟s  menthal  health  using  a  statistically  derived  cut-off  score 

for  Zarit  Burden  Interview.Aging  &Mental  Health  pages  107-111 

;March 2006. 

88.Rebollo  P,Alvarez-Ude  ve  ark.  Different  evaluations  of  the  health 

related quality of life in dialysis patients.J Nephrol .17:883-840;2004. 

89.Cimilli  C.Kanserde  anksiyete  ve  depresyon.3P  Dergisi.6(3):8-

13;1998. 


 

 

73 


 

90.Valente  SM,Saunders  JM,ve  Cohen  MZ.Evaluating  depression 

among patients with cancer .Cancer Practice .2:65-71;1994. 

91.Endler  NS,Macrodimitris  SD,Kocovski  NL.Depression  :the 

complexity  of  self  report  measures.Journal  of  Applied  Biobehavioral 

Research.5:26-46;2000. 

92.Özatalay 

E.Kronik  hemodiyaliz  programındaki  hastalarda 

anksiyete.Uzmanlık  tezi.Erzurum:Atatürk  Üniversitesi  Tıp  Fakültesi 

Psikiyatri ABD;1990. 

93.Özkan S.Kronik böbrek hastalığı ve diyalizde psikiyatrik morbidite 

.Psikiyatrik  tıp  konsultasyonu-Liyezon  psikiyatrisi.İstanbul,Roche 

1993. 

94.Çevik  A,İzmir  M,Kuzugüdenlioğlu  D  ve  ark.Psikosomatik 



bozukluklar.Ankara.Medikomat 1996. 

 

 



 

 

 



 

Yüklə 1,13 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin