Chiziqli tenglamalar sistemasini turli XIL usullari foydalanib yechish



Yüklə 133 Kb.
səhifə1/5
tarix21.05.2023
ölçüsü133 Kb.
#118669
  1   2   3   4   5
Chiziqli tenglamalar sistemasini turli xil usullari foydalanib yechish


Chiziqli tenglamalar sistemasini turli xil usullari foydalanib yechish
Reja:

  1. Chiziqli tenglamalar sistemasini yechish usullari

  2. Sistemaning umumiy yechimi. Gauss usuli. Gauss usulining Gauss-Jordan modifikatsiyasi

  3. Arifmetik vektorlar va ular ustida amallar


1. Chiziqli tenglamalar sistemasini teskari matritsa usulida yechish
n ta noma`lumli n ta chiziqli tenglamalar sistemasi



berilgan bo`lsin. Matritsalarni ko`paytirish amali va matritsalar tengligi ta`rifidan foydalanib, sistemani
AX = B

matritsali tenglama ko`rinishida yozish mumkin. Bu yerda, A = (aiκ) - asosiy matritsa, B – ozod hadlar ustun matritsasi va X - noma`lumlar ustun matritsasi.


Sistemaning asosiy matritsasi A maxsusmas bo`lib, A-1 uning tes-kari matritsasi bo`lsin. AX = B tenglama ikkala qismini chapdan tes-kari A-1 matritsaga ko`paytiramiz va

A-1A = E, EX =X


tengliklarni e`tiborga olsak,


X = A-1B (1)


tenglamani olamiz. (1) tenglama tenglamalar sistemasi yechimini matritsa shaklda yozish yoki sistemani teskari matritsa usulida ye-chish formulasi deyiladi. Shunday qilib, sistemani teskari matritsa usulida yechish uchun A kvadrat matritsa teskarisi A-1 quriladi va u chapdan ozod hadlar matritsasi B ga ko`paytiriladi.


Masala. Quyida berilgan chiziqli tenglamalar sistemalarini teskari matritsa usulida yeching:
1) 2) 3)

1)


Sistema yechimi: ( 9; -5 ).


2) qism matritsa rangi sistema rangiga teng bo`lgani uchun sistema dastlabki ko`rinishini unga teng kuchli quyidagi shakli bilan almashtiramiz:





Yuqoridagi sistemani matritsalar usulini qo`llab yechish mumkin:





Sistema aniqmas bo`lib, umumiy yechim ko`rinishlaridan biri shaklda yozilishi mumkin. Bu yerda, x2єR.


3) Sistema asosiy matritsasi teskarisini Jordan usulida aniqlaymiz:


 …

Sistema yagona yechimini teskari matritsa usuli formulasini qo`l-lab, quramiz:



Sistema yechimi: ( -2; -1; 2 ).


Har bir usul kabi teskari matritsa usuli o`zining afzallik va noqulaylik jihatlarga ega. Bir nechta asosiy matritsalari aynan teng va biri-biridan faqat ozod hadlari ustuni bilan farq qiluvchi sistemalarni teskari matritsa usulida yechgan maqsadga muvofiq. Chunki, bir marta qurilgan teskari matritsa mos ozod hadlari ustuniga ko`paytiriladi va natija olinaveradi. Usulning noqulay jihati teskari matritsa qurish jarayoni bilan bog`liq bo`lib, ayniqsa, detA nolga yaqin bo`lganda ko`p xonali sonlar ustida hisob-kitoblarni talab etadi.



Yüklə 133 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin