(bu yerda
Е
=
-А
- chiqish ishi,
hv
1
=0 chunki foton yutiladi,
Е
1
=
K
max
metall
sirtidan chiqayotgan elektronlarning
maksimal kinetik energiyasi,
hv
-tushayotgan
yorug’likning nurlanish energiyasi).
(2.4) ni qulay shaklda yozaylik:
K
max
=
еU
0
=
hv
-
А.
(2.5)
(2.5) tenglamaga fotoeffekt uchun Eynshteyn tenglamasi deyiladi.
Shunday qilib, yorug’likning to’lqin tabiatidan fotoeffekt qonunlarini
tushuntirib berib bo’lmaydi.Yorug’likni
hv
-
energiyaga teng bo’lgan fotonlar
oqimidan
iborat deb qarasak, hammasi joyiga tushadi, barcha qiyinchiliklar
yo’qoladi.Boshqacha aytganda, fotoeffekt korpuskulyar hodisadir.
Foton zarra metall sirtida yutiladi va barcha energiyasini
bitta elektronga
beradi va bu energiya elektronning metall bilan bo’lgan bog’lanish energiyasidan
katta bo’lsa elektron metall sirtini tashlab chiqib ketadi.
(2.5) tenglama
y=kx+b
funktsiyaga o’xshagan chiziqli funktsiyadir.
2.4rasmda uchta turli metall uchun
K
max
ni n ga bog’lik grafiklari keltirilgan. Bu
to’g’ri chiziqlar bir-biriga parallel va bir-birining ustiga tushmaydi. Tug’ri chiziqni
abtsissa o’qi bilan hosil qilgan burchagining tangensi Plank doimiysi h ga tengdir.
Ordinata 0’qini kesib o’tgan to’g’ri chiziq hosil qilgan kesma - A chiqish ishidir.
Metall sirtidan elektronni uzib chiqarish uchun kerak bo’lgan eng kichik energiya
chiqish ishi deyiladi. Chiqish ishi metall turiga va metall sirtining holatiga bog’lik.
Turli metallar uchun chiqish ishi har xil. Shu sababli (2.5) formulaga binoan barcha
to’g’ri chiziqlar parallel va abtsissa o’qiga bir xil og’gan, ya'ni h bir hil.
2.4– rasm. Metall sirtidan ajralgan fotoelektronlarning tushayotgan yorug’lik
chastotasiga bo’gliqlik grafigi.
K
max
=0 da
v
=
v
0
. Bu erda
v
0
-chegaraviy
chastota, ya'ni metall sirtidan
elektronlarni urib chikarish uchun kerak bo’lgan eng minimal chastota.Yuqorida
aytganimizdek, bu chastotani fotoeffektning qizil chegarasi deyiladi.
K
max
=0 da
hv
0
=
А
(2.6)
(2.6) formuladan metallarni chiqish ishini aniklashda foydalaniladi.
Elektronlarning chiqish ishini boshqa tajribalardan, masalan,
termoelektron
emissiya hodisasidan ham
Dostları ilə paylaş: