Mavzu: Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari


Pul birliklarida ifodalangan maydon



Yüklə 21,71 Kb.
səhifə3/4
tarix24.03.2023
ölçüsü21,71 Kb.
#89732
1   2   3   4
3mavzu

5.Pul birliklarida ifodalangan maydon (raqamlar pul birliklari bilan birgalikda ifodalanadi)
6. OLE maydoni (shakl, tasvir, rasm, musiqiy kliplar va videoyozuvlar shaklida ifodalanadi)
7. MEMO maydoni- matn o’zunligi 256 simvoldan o’zun bo’lgan maydonda faqat matnning qayerdaligini ifodalovchi ko’rsatkich turadi. Bu holda har bir maydonda 65 535 simvol saqlanishi mumkin.
8. Счётчик(sanovchi) maydoni - maydonda turgan ifoda avtomatik ravishda sanalib o’zgaradi.
Endi, keng foydalanuvchilar ommasi uchun mo’ljallangan va eng qulay
MO ni ko’rib chiqaylik. Fikrimizni misol bilan ifodalashga harakat qilamiz.
Masalan, Farg’ona Mashinasozlik kasb hunar kolleji 1-chi bosqich talabalarni informatika va matematika fanidan o’zlashtirish darajasini aniqlovchi omborini yaratishimiz kerak bo’lsin.
1-bosqich guruh talabalari to’g’risidagi ma’lumotlar bitilgan quyidagi jadvalni ko’raylik:




Familyasi.

Ismi

Guruhi №

Informatika %

Matematika %

Abdullaev


Maxmud

11

80

100


Dadaboev

Raim

16

60

80


Axmedov

Adham

17

80

80


Sobirov

Ilxom

18

100

100


Jabborov

Islom

18

80

80




………………

……………

………….

…………

……………




Xalimov

Rustam

17

60

80




Qo’chqorov

Azamat

11

100

100

Bu misolda 25ta yozuv bo’lib, ularning har biri 6 ta maydondan iborat. Mazkur maydonlarning har biri mos ravishda «Familiyasi», Ismi», guruh raqami», «Informatika», «Matematika» fanlari nomi» deb nomlangan. Demak, yozuvdagi maydonlar soni yozuvga kiritiladigan ma’lumotlar hajmiga bog’liq. Fayldagi bu yozuvlar birlamchi hisoblanadi. Chunki biror yozuvdagi ixtiyoriy ma’lumotni boshqa yozuvdagi ma’lumotlar bilan taqqoslab aniqlash mumkin emas. Shuning uchun ham bizga kerakli bo’ladigan ikkilamchi yozuvlarni esa faqat amaliy programmalar yordamida olish mumkin bo’ladi. Modomiki shunday ekan, MO tashkil qilish, ularga qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va mavjud MO dan foydalanish uchun maxsus MO lar bilan ishlaydigan programmalar zarur bo’ladi. MO da turli ma’lumotlar saqlanishi mumkin. MO ni yaratish va uni ishlatish uchun shaxsiy kompyuterlardan foydalanish shart emas.MO ni axborotlarni kompyuterlashgan shakldagi alohida yig’indi sifatida deb tushunish mumkin.
Berilgan axborotning mazmuni va undagi ma’lumotlarga ko’ra ma’lumotlar omborlari turli ko’rinishlarda ifodalanishi mumkin: iyerarxik(shajaraviy),tarmoqli va relyasion(jadvalli). Iyerarxik tizimda elementlarni joylashtirishda dasturlashgan tartib mavjud. Bunda har bir guruhda biror element asosiy, qolganlari esa unga nisbatan ikkinchi darajali xususiyat ega bo’ladi. Ma’lumotlarni iyerarxik (daraxtsimon) bo’lib joylashishiga ma’lumotlarning iyerarxik modeli deyiladi. Bir pog’onali ma’lumotningt boshqa pog’onadagi ma’lumot bilan ikki yoki undan ortiq marta bog’lanadigan turiga ma’lumotlarning tarmoqli modeli deyiladi. Ko’p tarqalgan ma’lumotlarni joylashtirish tizimlariga relyasion tizimi mavjud. Ya’ni ma’lumotlar jadvallar ko’rinishda joylashib , maydon va yozuvlardan iborat bo’ladi. Ma’lumotlarning jadval ko’rinishida saqlanishiga ma’lumotlarning relyasion modeli deyiladi. Misol tariqasida Farg’ona viloyatidagi barcha kollejdagi xodimlar haqidagi ma’lumotlar oomborini tuzish talab etilsin. Bunda quyidagi maydonlarni kiritaylik: tartib raqami., familiyasi, ismi, tug’ilgan yili, lavozimi, ish staji, va kollej nomi. Kollej nomi maydonidagi yozuvlar har doim takrorlanmasligi uchun shartli ravishda ikkilik kodi, ya’ni ( NA, ED,FT,...) qilib kodlansa ish ancha osonlashganiga guvoh bo’lamiz.



Familiyasi

Ismi

Tug’ilgan yili

Lavozimi

Ish staji

Kollej nomi kod

1

Axmedov

Ikrom

1954

Direktor

20

NA

2

Sobirov

Akram



1949

O’IB muovin

15

NA

3

Jumanazarov

Siroj

1968

Kafedra mudiri

10

ED

4

Sattorov

Jamol

1956

O’kituvchi

12

FT

Juda ko’p axborotlarda davlat klassifikatori ishlatiladi va boshqa holatlarda kodlarni ishlatish yaratuvchining hohishiga ko’ra amalga oshiriladi.
MO ning tuzilishi o’rganilayotgan ob’yektning ma’lumotlari ko’rinishi, ma’nosi, tuzilishi va hajmiga bog’liq bo’ladi.
O’byekt- bu mavjud bo’lgan va o’ziga o’xshash narsadan ajralib turadigan alohida bir predmet. Masalan, har bir akademik litsey ob’yekt bo’lsa undagi o’quvchila to’plami ma’lumotlar ombori bo’ladi.
Shuningdek, ma’lumotlar omboridan foydalanuvchilar bo’ladi.
Odatda, foydalanuvchilar quyidagi kategoriyalarga bo’linadilar:
foydalanuvchi-programma tuzuvchi,
sistemali programma tuzuvchi,
ma’lumotlar omborining administratori.
Ma’lumotlar ombori tushunchasi bilan birgalikda kattalik tushunchasi ham ishlatiladi.
Kattalik- biror-bir o’byektni ifodalovchi va uning muayyyan bir nusxasi uchun berilgan sonli yoki matnli qiymatni belgilovchi ko’rsatkich.
Masalan, o’byektlar to’plami sifatida biror akademik litseydagi guruhlarni olsak, guruhlardagi o’quvchilar soni va hokazolar hisoblanadi.

Yüklə 21,71 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin