Mavzu: Tarix o‘qitishning tashkili



Yüklə 21,52 Kb.
səhifə1/3
tarix24.10.2023
ölçüsü21,52 Kb.
#160231
  1   2   3
Achilov G\'olibbek TOM


ESSE

Mavzu: Tarix o‘qitishning tashkiliy shakllari


Tarix kursi oldiga qo’yilgan ta'lim – tarbiya vazifalarini amalga oshirishning eng muhim shartlaridan biri har bir sinfda o’qitiladigan tarix kursining tutgan o’rni, uning ta'lim-tarbiyaviy vazifalari, har bir bo’lim va bo’limdagi mavzular, hatto har bir darsda o’tiladigan mavzuning ham juz'iy vazifalari oldindan aniq belgilab olingandan keyingina tarix o’qitishga kirishish maqsadga muvofiq bo’ladi.


O’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarix o’qitishning maqsad va vazifalarini muvaffaqiyatli amalga oshirish birinchi navbatda o’qituvchining har bir darsning ta'lim-tarbiya vazifalarini oldindan aniq va to’g’ri belgilab ola bilishiga bog’liqdir. Bu ham, o’z navbatida, o’qituvchining darsning ta'lim-tarbiya vazifalarini to’g’ri belgilash metodi va usullari haqidagi nazariy bilim va malakalarining darajasiga bog’liqdir.
O’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarix kursi oldiga qo’yilgan ta'lim-tarbiya vazifalarini amalga oshirishning eng muhim shartlaridan biri har bir darsning ta'lim-tarbiya vazifalarini, shuningdek, uning boshqa darslar sistemasida to’tgan o’rnini aniq belgilash va shu vazifalarni amalga oshirishdan iboratdir. Lekin har qanday tarbiyaviy vazifani ham, bir yoki bir necha darsda yoki sinfdan tashqari mashg’ulotlarda o’tkaziladigan ayrim tadbirlar vositasida batamom mukammal hal qilib bo’lmaydi.
Har bir tarix darsida va darsdan tashqari mashg’ulotlarda tarix o’qitish oldiga qo’yilgan g’oyaviy va tarbiyaviy vazifalarning qandaydir bir elementi amalga oshiriladi. Shuning uchun ham o’qituvchi har bir tarix darsiga tayyorlanishda bu dars oldin o’tilgan darslarning davomi, bu darsda hal qilinishi kerak bo’lgan ta'lim-tarbiya vazifalari esa oldingi yoki kelgusi darslarda bajariladigan ta'lim va tarbiya vazifalarining ajralmas bir tarkibiy qismi ekanligini unutmasligi kerak.
Ilmiy dunyoqarashniig asosini tashkil etuvchi muhim tushunchalarni o’quvchilar asta-sekinlik bilan, bir qancha darslar davomida o’zlashtirib boradi, yangi tushunchalar keyingi dars materiallari asosida konkretlashib, yangi mazmun bilan boyiydi. Keyingi dars o’quvchilarning avvalgi darslarda olgan bilimi, orttirgan malakalarini kengaytiradi, ularda yangi tushunchalar hosil qiladi. O’quvchilar tarixiy protsesslarni keng va chuqurroq tushunadigan bo’lib boradi.
O’qituvchi har bir navbatdagi darsni rejalashtirar ekan, butun tarix kursining bir qismi bo’lgan bu darsda ta'lim va tarbiya vazifalarining qaysi bo’lagi yoki elementi qay darajada, qanday materiallar asosida va qaysi tomonini hal qilishi, o’quvchilarni qanday umumiy xulosalarga olib kelishi, qanday tarixiy tushunchalarni aniqlashi yoki kengaytirishi, qanday yangi g’oyalar tushuntirilishi, ularni qay tarzda tanishtirishi kerakligini puxta o’ylab olishi zarur.
O’qituvchi butun tarix kursining ta'lim-tarbiya vazifalarini ayrim temalarning ta'lim-tarbiya vazifalari bilan bog’lab rejalashtirmog’i kerak. Temalar bo’yicha rejalashtirish temalarni o’qitishning metodik sistemasini ishlab chiqishga yordam beradi. Temalar bo’yicha rejalashtirganda har bir temaning butun tarix kursida tutgan o’rni va roli aniqlab olinadi.
Har bir darsning ta'lim-tarbiya vazifalari o’z-o’zidan emas, balki o’qituvchining ongli va planli ishi asosidagina muvaffaqiyatli amalga oshiriluvi mumkin. Uqituvchi darsga tayyorlanayotganda o’quv programmasining hajmi va mazmunini hisobga olib material tanlaydi, programma va darslik asosida dars planini to’zadi, materialni joylashtiradi va uni bayon qilishda hujjat va boshqa ko’rsatmali qurollardan foydalanish metodlarini belgilaydi.
Ammo, bu ishlar o’qituvchi darsning asosiy g’oyasini, undan ko’zlanayotgan ta'lim-tarbiya vazifalarini, darsda nimaga erishish, o’quvchilarda qanday tasavvur va tushuncha xosil qilish kerakligini aniq va to’g’ri hal qilgan taqdirdagina o’qituvchi ko’zlangan maqsadga erishishi mumkin. Darsning bosh g’oyasi va uning tarbiyaviy vazifalari to’g’ri va aniq belgilanmay o’tkazil-gan dars programmada ko’rsatilgan faktlarni tasodifan, shunchaki sanab o’tishdan iborat bo’lib qoladi.
Material tanlash va uni izchillik bilan joylashtirish, darsda qo’llaniladigan butun didaktik usullar va metodik vosita-larning hammasi darsning bosh g’oyasiga, uning ta'lim va tarbiya vazifalarini hal etish maqsadiga bo’ysundirilishi kerak. Shuning uchun ham har bir darsning bosh g’oyasi va uning ta'lim-tarbiya vazifalarini aniqlash o’qituvchining darsga tayyorlanishida eng muxim bosqichni tashkil qiladi.
Tarix darsiga tayyorlanishning bu muhim bosqichi eng mas'u-liyatli bo’lishi bilan birga, ishning eng qiyin tomoni hamdir.
Tarix darslarining bosh g’oyasini, uning ta'lim-tarbiya vazi-falarini aniq belgilash, ayniqsa, yosh, tajribasiz o’qituvchilar uchun qiyin ko’chadi. Ular ko’pincha darsning ta'limiy vazifalari bilan tarbiyaviy vazifalarini aniq ajrata olmay, ularning birini ikkinchisi bilan aralashtirib yuboradilar yoki konkret dars materialini, uning mazmunini xisobga olmay, tarbiyaviy vazifalarni umumiy ravishda belgilash bilan cheklanib qo’ya qoladilar. Bunday o’kituvchilardan ko’pincha, - shu darsingizda qanday muhim tarbiyaviy vazifalarni hal qilishingiz kerak edi, - degan savolga,- o’quvchilarni milliy ruhda tarbiyalashni ko’zda tutdim,— degan mazmundagi umumiy javob olinadi.
VI—VIII sinflarda turli mamlakatlarda davlatlarning tashkil topishiga doir temalar o’tiladi. Jamiyatning ob'ektiv rivojlanishi asosida davlatning tashhil topishidagi bu umumiy qonuniyatlar hamma xalqlarga ham xosdir. Ammo davlatning tashkil topishidagi umumiy qonuniyatlar bilan birga, har bir xalqning o’z sharoitlaridan kelib chiqadi-gan alstsida o’ziga xos xususiyatlari ham bo’ladi. Shuning uchun ham qator mamlakatlarda davlatning tashkil topishi bilan bog’liq mavzularni o’tayotganda, davlatning tashkil topishidagi umumiy qonuniyatlarnigina emas, balki har bir xalq tarixidagi o’ziga xos xususiyatlarni ham ko’rsatib berish talab etiladi.
Tekshirib ko’rilganda, mavzularning g’oyaviy mazmuni va ta'lim-tarbiya vazifalarini ochib berishga ojizlik qilgan bu talabalarning ko’pchiligi o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarixdan dars beruvchi o’qituvchilar ekanligi aniqlandi. Ayni vaqtda ularga tarix o’qitish metodikasining nazariy qismi ham o’tilgan edi.
Ko’p yillik pedagogik amaliyot tajribasi shuni ko’rsatadiki, o’qituvchilar uchun darslarning maqsadini, ta'lim-tarbiya vazifalarini belgilash eng muhim, mas'uliyatli ish bo’lish bilan birga, chuqur bilim, malaka va mahoratni talab qiladigan juda murakkab ishdir. Binobarin, yuqori malakali tarix o’qituvchilarini tayyorlashda bu muhim masalaga alohida e'tibor berish talab qilinadi.
Endi mazkur uchala mavzuni o’qitishdan kuzatilgan maqsadlar va ta'lim-tarbiyaviy vazifalarni, ular mazmunidagi umumiyliklar bilan o’ziga xosliklarni tekshirib ko’raylik.
«Misrda davlatning tashkil topishi»,— mavzuning tarbiyaviy vazifalari quyidagilarni tahlil qilish va umumlashtirish asosidagina to’g’ri va aniq belgilanishi mumkin:
1) qullar, dehqonlar va hunarmandlarning manfaatlari quldorlar manfaatlari bilan qarama-qarshi bo’lib, ular bir-biri bilan chiqisha olmaydi;
2) majbur qiluvchi tashkilotlar — qurolli jangchilar, sud, zindon va shu kabilardan iborat davlat bo’lmasa, ozchilikni tashhil qilgan quldorlar ko’pchilikni tashkil etuvchi qullar, dehqonlar va hunarmandlarni o’z qo’l ostida tutib turolmaydi;
3) eramizdan avvalgi 4000-yillarda Qadimgi Misr jamiyati bir-biriga qarama-qarshi sinflarga, ya'ni qullar va quldorlarga bo’linishi bilan avvalo bir qancha davlatlar tashkil topganini, shundan ming yil o’tgach, eramizdan avvalgi 3000-yillarda esa, poytaxti Memfis shahri bo’lgan bitta yagona quldorlik davlati barpo bo’lganini, o’z qo’shini, qo’riqchilari, sud va zindonlariga ega bo’lgan mana shu davlat qullar va dehqonlar qarshiligini bostirib, quldorlar manfaatiga xizmat qilganini, bu quldorlik davlati forma jihatidan despotik monarxiyadan iborat bo’lganini ko’rsatib berish bu darsning maq-sadini tashkil qiladi.
«Sparta davlatining tashkil topishi» degan mavzuning maqsadini belgilashda quyidagi hollar nazarda tutiladi:
1) eramizdan avvalgi birinchi asrning birinchi yarmida Peloponesning janubi-sharqidagi Lakonikada Sparta davlati tashkil topadi;
2) zramizdan avvalgi birinchi asrning oxirlarida Lakonikani shimoliy yarim oroldan kelgan spartaliklar bosib oldi, keyin Lakonikaning mahalliy aholisi — ilotlar qullarga aylantiriladi, spartaliklarning o’zlari esa quldorlarga aylanadi;
3) quldorlar (spartalilar) qullar (ilotlar) ustidan hukmronligini saqlash uchun davlat barpo qiladi, qo’shin, sud, turma va shu kabi boshka majbur etuvchi tashkilotlarni to’zadi.
Shunday qilib, bu mavzuning asosiy maqsadi Shimoliy yarim oroldan kelgan Doriy qabilalari Lakonikani bosib olib, mahalliy axolini qullarga aylantirish asosida tashkil topgan Sparta davlati — quldorlik davlati ekanini, shu davlat vositasida quldorlar (spartaliklar) qullar (ilotlar) ustidan hukmronligini ta'minlab turganini ko’rsatib berishdir.

Internet materiallaridan foydalanib ma'lumotlar to'plash


Mavzu: Tarix o‘qitishning tashkiliy shakllari


Tarix darslarining g’oyaviy mazmunini, uning ta'lim-tarbiyaviy vazifalarini belgilashda nimalarga e'tibor berish kerak?


Avvalo shuni aytish kerakki, tarix darslarining g’oyaviy mazmuni, ta'lim-tarbiya vazifalari tarix programmasida berilgan material mazmuniga qarab belgilanadi.
O’qituvchi darsda tarixiy voqealar va ayrim faktlarni bayon qilar ekan o’quvchilar uchun ularni bilishning qanday ahamiyati borligini jiddiy o’ylab ko’rishi, eng muxim va xarakterli tarixiy faktlarni ayniqsa kengroq qilib gapirib va tahlil; qilib berishi, voqealarning mohiyati, uning qonuniyatlari va tarixiy ahamiyatini ochib ko’rsatishi lozim.
Tarix darslarining asosiy mazmunini tashkil etuvchi tarixiy voqeaning mohiyatini, uni keltirib chiqargan sabablarini, uning qonuniyatlari, ahamiyati va natijalarini chuqur o’rganish asosidagina darsning g’oyaviy mazmunini, ta'lim-tarbiya vazifalarini to’g’ri va aniq belgilash mumkin.
O’qituvchi tarix darsining mazmuni, ta'lim-tarbiyaviy vazifalarini belgilashda tarixiy asarlari va davlat hujjatlariga asoslanib ish ko’rishi kerak. Davlatining hujjatlari tarix o’qitishning nazariy va metodologik asosini tashkil etadi.
Asarlar yuqoridagi namunalarda keltirilganidek, ba'zi mavzularnigina emas, balki butun tarix kursining mazmuni, ta'lim-tarbiya vazifalarini belgilashda o’qituvchi uchun asosiy metodologik manba bo’lib xizmat qiladi. Shuningdek, darsda ulardan foydalanish o’qitishning g’oyaviy, ilmiy-nazariy saviyasini oshirishga yordam beradi. Mavzuni zamonaga bog’lab o’rganish uning mazmunini chuqurroq anglab olishga yordam beradi, mavzuni o’rganishga ko’proq qiziqtiradi, uni aktuallashtiradi, darsning ta'lim-tarbiyaviy ahamiyatini oshiradi.
Tarixni hozirgi zamon bilan bog’lash uchun avvalo, butun kishilik jamiyati tarixini ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti va almashinib turishi muqarrar ekanligi haqidagi bayon qilib. Tarix darslarining g’oyaviy mazmuni ta'lim-tarbiya vazifalarini belgilashda tarix o’quv dasturining uqtirish xati ham katta ahamiyatga egadir. Bu xatda tarix kursining ta'lim-tarbiyadagi roli, vazifalari va mazmuni aniq ko’rsatib berilgan. Shuning uchun ham har bir darsga tayyorlanishda DTS va o’quv dasturining uqtirish xatidagi ko’rsatmalar nazarda tutiladi.
Tarixdan metodik qo’llanmalar hamda maxsus metodik adabiyotlar ham katta rol o’ynaydi. O’qituvchi tarix darslarining ta'lim-tarbiya vazifalarini belgilashda albatta ulardan foydalanishi kerak.
To’g’ri, tarixning hamma bo’limlari bo’yicha ham darslarning ta'lim-tarbiya vazifalarini aniq belgilab olishga yordam beruvchi ko’rsatmani topish qiyin. Shuning uchun bu sohada har bir o’qituvchi shaxsan o’z tajribasi, ijodiga tayanishi kerak bo’ladi.
Darsga puxta tayyorgarlik ko’rish, uning ta'lim-tarbiya vazifalarini to’g’ri va aniq belgilab uyg’unlashtirib olib borishning o’zi kifoya qilmaydi. Muhitning metodik vosita darsda ta'lim-tarbiyani uyg’unlashtirib borishga yordam beradigan metod va vositalardan to’g’ri, o’rinli foydalana bilishdir.
Tarix o’qitishda ta'lim bilan tarbiyani uyg’unlashtirib borishga yordam beradigan metod va vositalar nimalardan iborat?
Tarix bilimlarining tarbiyaviy ta'siri shu bilimlarning qay daraja tarixiy faktlarga asoslanganligi va ularni darsda ishonchli hamda emotsional tarzda ochib berilishiga bog’liqdir. O’quvchilar tarixiy faktlarning to’g’riligini tushunib borishlari va faktlar asosida chiqarilgan xulosalar ular uchun ishonchli bo’lmog’i lozim. Shuningdek, o’quvchilar bayon etilgan faktlarning shu jihatdan to’g’riligiga komil ishonch hosil qilishlari ham zarur.
Tarix o’qitishning muhim vazifasi — tarixiy hodisalarga berilgan ilmiy baholarni va o’rganilayotgan material yuzasidan chiqarilgan boshqa xulosalarni o’kuvchilarga ishonarli qilib tushuntirib berishdan iboratdir. Ma'nosini yaxshi tushunmasdan yodlab olingan xulosalar o’quvchilar uchun ishonarli bo’lmaydi, tafaqur bilan, emotsional kechinmalari natijasida, tushunib, bi-lib olingan xulosalar ishonarli bo’ladi.
Tarix ilmi o’quvchilarning tarixiy faktlarga, xalqlarning faoliyatiga, ijtimoiy sinflarning namoyandalariga, ijtimoiy ideologiya va shu kabilarga emotsional munosabatini uyg’otadi. Tarixiy bilimlarni o’zlashtirishning emotsionalligi bilimlarning puxta egallanishida, tarixga qiziqishni oshirishda, tarixiy faktlarni tahlil qilish va umumlashtirishda, bu bilimni o’rganishda, umuman o’quvchilarning faolligini kuchaytirishda muhim o’rin tutadi.
O’qituvchi tarix fanining bugungi kun talablari va o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarixi kursining maqsad, vazifalariga javob beradigan eng muhim tarixiy faktlarni tanlay bilishi, ularni o’quvchilar ongiga jonli va obrazli qilib yetkaza bilishi lozim. O’quvchilar ko’z o’ngida o’tmish va hozirgi zamon voqealari to’g’risida jonli va yorqin tasavvur hosil qila bilish, ularda emotsiya uyg’o-tish, ijtimoiy hayotning yaxlit manzarasini gavdalantirish, bi-limlarni ongli va puxta o’zlashtirishning muhim shartlaridan-dir. Shunga erishish keraqi, har bir ayrim va hatto qisqacha bayon qilingan tarixiy fakt, har bir geografik nom va shaxslar-ning faoliyati ham konkret obrazlar yordamida o’rganiladigan bo’lsin. Obrazli tasvir, obrazli bayon o’quvchilar bilimining il-miy va puxta bo’lish shartlaridan biridir.
O’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarix kursining maqsadi, ta'lim-tarbiyaviy vazifalari va mazmunini bilish tashkiliy formasi uchun tarix o’qitishning ilmiy asoslarini egallab olishning o’zi kifoya qilmaydi.Tarix kursini o’qitish, uni o’quvchilarning o’rganishi ham darsda va darsdan tashqaridagi mashg’ulotlarda ham davom etadi. O’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida va ta'lim-tarbiya ishlarining asosiy tashkiliy formasi darsdir. Zotan, tarix darslari tizimida har bir darsning tutgan o’rni va ahamiyatini to’g’ri belgilash, darsning ilmiyligi
va g’oyaviyligini ta'minlash, bilish qonuniyatlari va maqsadga
muvofik, o’quv formalari hamda o’quvchilarning o’quv ishini turi
tashkil etishga yordam beradigan, unga mos pedagogik jarayonni
ilmiy asosda tashkil etish aloxida akamiyatga egadir. Tarix darslarini turlarga bo’lish problemasi tarix o’qitish metodikasi taraqqiyotining bosqichlarida metodistlar tomonidan turlicha hal etib kelindi.
Darslarni turlarga bo’lish masalasida ikki asosiy yo’nalish mavjud edi: birinchi yo’nalish tarafdorlari o’qitish jarayonining qonuniyatlariga asoslanib, darslarni turlarga ajratadilar. Ularning fikricha, darslarni turlarga bo’lishda, ularga xarakteristika berishda ko’proq o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarix kursi mazmunini o’zlashtirish jarayonining u yoki bu zvenosiga asoslaniladi. Darslarni turlarga bo’lishning bu printsipini S.V.Ivanov birmuncha to’la ishlab chiqqan edi.
Ikkinchi yo’nalishning vakillaridan biri I.N.Kazantsevdir. Ular dars turlari klassifikatsiyasiga asosan darsni o’tkazish usullarini asos qilib oladilar. Tarix o’qitish metodikasi sohasida prof. V.N.Bernadskiy ham tarix darslari klassifikatsiyasiga metodik usullarni asos qilib oladi va tarix darslarini quyidagi turlarga bo’ladi: o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida lektsiyasi, hikoya qilib berish darsi, tarixiy hujjatlarni tahlil qilish, badiiy adabiyotlardan foydalanish darsi, o’quvchilarning dokladlariga asoslangan dars, prezident asarlarini o’qish va tahlil qilish darsi, kino darsi, ekskursiya materiallari asosida o’tkaziladigan darslar va hokazo. Shuningdek, V.N.Bernadskiy turli usullar yordamida o’tkaziladigan umumlashtiruvchi takrorlash darslarini ham alohida gruppalarga bo’ladi. Biroq, A.A.Vagin o’sha asarida asosli ravishda ta'kidlaganidek, dars turlari klassifikatsiyasiga, dars o’tkazishning metodik usullarini asos qilib olib bo’lmaydi. Chunki dars o’tkazish metodi ham, dars turlari ham uning mazmuni va ta'lim qonuniyatlari bilan belgilanadi, tanlangan o’qitish metodi va dars tipi o’z navbatida uning g’oyaviy mazmuni, ta'lim-tarbiya vazifalarini ado qilishga xizmat etadi. Shunga qaramay V.N.Bernadskiy tomonidan tavsiya qilingan dars turlari, o’sha davr uchun juda katta ahamiyatga ega bo’ldi, negaki, tarix darslarini xilma-xil strukturada o’tkazish mumkinligini ko’rsatib berdi.
Ammo 40—50- yillarning boshlarida yaratilgan o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida tarix darsliklarining faktik materiallar bilan haddan tashqari to’ldirib yuborilganligi hamda ularda metodik ko’rsatmalar yo’qligi darsda o’quvchilarning bilish faolligini va mustaqilligini oshirishga, ularda zarur ko’nikma va malakalar hosil qilishga katta to’sqinlik qilar edi. Darsliklarda to’lib-toshib turgan faktik materiallardan o’qituvchi dars davomida arang foydalanib ulgurar edi. Dars vaqti o’tgan mavzuni so’rash, yangi temani bayon etish, mustahkamlash va uyga vazifa berishga yetardi, xolos. Xullas, ta'limning hamma protsesslari shoshma - shosharlik bilan o’tardn. O’quvchilarning materialni puxta o’zlash-tirishni va malaka hosil qilishning muhim manbai va vositasi bo’lgan hujjatlar va ko’rsatmali qurollar ustida olib boriladigan mustaqil ishlarni qilishga vaqt yetishmas edi. Ayni vaqtda o’quvchilarning mustaqil ishlarini tashkil etish uchun zarur qo’llanmalar va tarixiy hujjatlardan iborat to’plamlarning yetarli emasligi, darsliklarning metodik ko’rsatmalarida savol va topshiriqlar berilmasligi ham darsda o’quvchilarning aqliy faoliyatini aktivlashtirish, mustaqilligini o’stirish ishini qiyin-lashtirar edi. Buning ustiga 40- yildan to 50- yillarning boshlarigacha, tarix darslari turlari problemasi ustida maxsus tadqiqot ishlari olib borilmadi. Hattoki, tarix o’qitish metodikasidan nashr etilgan qo’llanmalarda ham dars turlari masalasi maxsus muammo qilib qo’yilmadi.
Ammo shunday sharoitda ham, fanlarni o’qitish, jumladan tarix o’qitish sohasida qo’lga kiritilgan progressiv metod va usullardan, xilma-xil dars turlaridan ilg’or o’qituvchilar muvaffaqiyatli ravishda foydalanib keldi. Ular shablonga aylanib qolgan «aralash» dars turidan shunchaki foydalanmay unga ijodiy yondashdilar. Ilg’or o’qituvchilar va metodist olimlar o’rta ta'lim va o’rta maxsus ta'lim tizimida da tarix o’qitishdagi nuqsonlarni bartaraf qilish yo’llarini izlay boshladilar.
O’zligini anglashga intilgan har bir xalq o’tmishini bilishi zarur. Tarixni o’rganish umuminsoniy qadriyatlarning mohiyatini anglab yetish uchun, barcha xalqlarning umumjahon tarixiy jarayonida qatnashib, jahon madaniyati hazinasiga qay darajada hissa qo’shganligini bilish uchun ham muhimdir.
Yoshlarni tarixdan oladigan bilimlarini takomillashtirishning usullari turlichadir. Jumladan tarix o’qitish samaradorligini oshiradigan vositalardan biri darsda arxiv materiallaridan foydalanishdir. Dars o’quv jarayonining asosiy bo’g’ini sifatida yoshlarga fan asoslarini o’rgatishda muhim o’rin tutadi.


Yüklə 21,52 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin