MəHƏRRƏm hüseynov poetik frazeologiYA



Yüklə 0,93 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/68
tarix02.01.2022
ölçüsü0,93 Mb.
#40440
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68
frazeoloji

 
Gözümün alt
ına almışam səni 
 
Öls
əm də, gözümün üstə yerin var. (73, 18) 
 
 
Tük
ənib dözümüm, gödəlib səbrim 
 
Ta b
ıçaq sümüyə dirənib tamam 
 
S
ən özü-özünə alışan kibrit 
 
M
ən quru qov kimi od tutan adam. (83, 107) 
 
 
S
ən sönməyə qoymadın babaların odunu 
 
Üzün 
ağ olsun, oğul, üzümü ağ elədin
(93, 238) 
 
 
Dedin ömrümüzün odu bir qar
ış 
 
Yüz ocaq söndürür b
əzən bir ömür. 
 
Vallah, gözümüzü aç
ıb yumunca 
 
Qap
ının ağzını kəsdirir ölüm. (102, 28) 
 
 
Frazeoloji  söz  birl
əşmələrinin  işlənmə  intensivliyi  ilə 
seçil
ən şeir mətnlərinin dili, adətən, zəngin və cazibədar, poetik 
v
ə  səmimi  olur.  Frazeoloji  dil  materiallari  söz  sənətkarlarinin 
poetik 
duyğularina,  ruhi-emosional  vəziyyətinə  uyğun  
kökl
əndikcə  təbiilik  və  səmimiyyət  şeirin  əsas  atributlarina 
çevrilir,  oxucunun  zövqünü,  estetik  duyumunu  intensiv 
şəkildə formalaşdirmağa istiqamətlənir. 
 
Şeir  dilində  öz  işlənmə  fəallığını  artırmaqla  frazeoloji 
birl
əşmələr  bədii  sözə  sənətkar  məsuliyyətinin  yüksəlməsinə 
t
əsir edir və səmimi poetik ovqat  onun  birbaşa  nəticəsi  kimi  
d
əyərləndirilməyə  layiqdir.  Frazeoloji  tərkibləri  şeirə  daxil  


          
 
 

etm
əyin  sənətkarlıq  meyari,  bədii  sənət  ölçüləri  ilə  
ah
əngdarlığı  gözlənilməklə  yaradıcılıq  effektinə  sahib olunur. 
Doğrudan  da  həqiqi  qələm  sahibi  üçün  xalq  danışıq 
frazeologiyas
ı poetik düşüncənin, incə lirik duyğuların  açarıdır.  
Mövcud  olan  bütün  ibar
ə  və  idiomlar  poeziya  sənətinin  
obrazli  potensialina  
arxalandiği,  ifadəlilik  imkanlarina 
söyk
əndiyi ən güclü və tükənməz qaynaqlardandir. 
 
Poetik  idrakin  x
əlqi  səviyyəsini  büruzə  verən  dil  
göst
əricilərindən  biri  kimi  frazeoloji  birləşmələrdən  istifadə  
bacar
ığı  xalq  kimi  duymaq  və  xalq kimi demək səriştəsinin 
bariz 
nümayişidir.  Bu  cəhət  poetik  təfəkkürün  xəlqilik 
yönümünü 
əyaniləşdirən  vasitəsi,  milli  koloritin  tutarlı  əlaməti 
v
ə düzgün yaradıcılıq yolunun göstəricilərindəndir. 
 
Dilin  emotiv  funksiyasi  frazeoloji  birl
əşmələrinin 
k
əmiyyət  və  keyfiyyət  etibarilə  intensivləşdirilmiş  şeir 
m
ətnlərində özünü daha qabariq şəkildə göstərir. 
 
Emotiv  funksiya,  m
əlum  olduğu  kimi,  şeir  müəllifi
onun  subyektiv  al
əmi,  şəxsi  baxışları  və  təsvir  obyektinə  fərdi 
bax
ışlari  ilə  əlaqədar  meydana  çıxır.  Başqa  sözlərlə  desək,  söz 
s
ənətkarinin hiss və emosiyalarinin onun nitq predmetinə, təsvir 
olunan 
əşya və hadisəyə, ondan doğan təəssürata, bədii şəraitin 
doğurduğu  əhvali-ruhiyyəyə,  şeirin  mövzusuna  müxtəlif  
s
əviyyələrdə  münasibət  şeir  nitqində  emotiv  funksiyanin  
m
əğzini  təşkil  edir.  Ümumiyyətlə  götürsək,  bu funksiya şeir 

əllifinin özü ilə əlaqədardir. 
 
Real  h
əyata  qlobal  baxımın  bütövlüyünü  təmin  edən 
yarad
ıcılıq  prizmasında  frazeoloji  birləşmələrinin  emotiv 
funksiyaya  istiqam
ətləndirilməsi  o  deməkdir  ki,  frazeoloji 
birl
əşdirmələrin  semantik  cəhətdən  müəyyən  bir  cəhətini, 
anlay
ışı  adlandırmaqla  kifayətlənmir,  eyni  zamanda  onu  
qiym
ətləndirməyə  meylli  olur,  səciyyəvi  cəhətlərini  qabariq 
şəkildə diqqətə çatdırır. 
 
 
B
əlkə, min suçumu bilmisən mənim, 


          
 
 

 
Birini üzüm

Yüklə 0,93 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin