Musobaqa qoidalarining vujudga kelishi va shakllanishi O'yinning mohiyati va mazmuni
VOLEYBOL BO'YICHA MUSOBAQALAR TASHKIL QILISH VA HAKAMLIK QILISH
Reja:
-
Musobaqa qoidalarining vujudga kelishi va shakllanishi
-
O'yinning mohiyati va mazmuni
-
Hakamlar va hakamlik qilish
Musobaqa qoidalarining vujudga kelishi va shakllanishi
Voleybol o'yinining dastlabki rasmiy o'yin qoidalari 1896-yilda ishlab chiqilgan. Mazkur qoidalarni ayrim bandlari quyidagilardan iborat bo'lgan:
-
maydonchaning o'lchami 7,6 x 16,1 m;
-
to'rning balandligi 195 sm;
-
to'pning og'irligi 252-336 gr;
-
o'yinchilar tarkibi chegaralanmagan;
Voleybolning borgan sari ommaviylasha borishi va ishtirokchilaming o'yin mahorati shakllana borishi bilan bir qatorda musoba qoidalari ham o'zgarib, takomillashib borgan.
1900-yil -hisob 21 ochkogacha, to'rning balandligi 213 sm;
1912-yil-maydoncha 10,6 x 18,2 m, to'r-228 sm;
1917-yil -hisob 15 ochkogacha, to'rning balandligi 243 sm;
1918-yil - o'yinchilar soni bir jamoada - 6 ta;
1922-yil -to'pni faqat 3 marta o'ynash, maydoncha 9,1 x 18,2 m;
1925-yil - to'p 66-69 sm, og'irligi 275-285 g, maydoncha 9x18 m;
1934-yil - to'r ayollar uchun 224 sm.
Qoidalar rasmiy holda to'liq 1946-yilda joriy etilgan, lekin 1951-yilga kelib Marselda FIVB Kongressi tomonidan tasdiqlandi.
1947-yil - erkaklar o'rtasida o'yin 5 partiyadan iborat.
1950-yil - ayollar o'yini 5 partiyadan iborat.
1952-yil-tanaffus 1 partiyada2 marta.
1957-yil - tanaffus 1 daqiqadan 30 soniyagacha qisqaradi.
1961-yil - o'yinchi almashtirish qoidasi tasdiqlandi.
1965-yil - to'siq qo'yuvchi qayta o'ynashi (to'pga tegishi) mumkin, u qo'llarini raqib tomoniga o'tkazishi mumkin.
1970-yil - chegaralovchi antenna (180 sm) joriy etildi.
1976-yil - kiritilgan to'pga to'siq qo'yish.
1984-yil - to'pni qabul qilishda tanani beldan baland joyi bilan «tegish» mumkin, to'p o'yinga kiritilayotganda uni to'sish bekor qilindi.
1988-yil - eng yuqori hisob 17 gacha, hal etuvchi partiya taybreyk tarzida, ochkolar soni 2 ta farq bo'lguncha davom etadi.
1992-yil - to'p tanani tizzadan yuqori barcha joyiga tegishi mumkin.
1998-yil - to'p tanani barcha joyiga tegishi mumkin; hisob 25 gacha, 5 partiyada 15 gacha; har partiyada hisob 8 va 16 bo'lganda 2 ta bir daqiqadan texnik tanaffus beriladi; jamoalar 2 martadan 30 sek. tanaffus olishlari mumkin; to'p kiritish 9 metr oralig'ida ijro etilishi mumkin; «Libera» o'yinchisi joriy etildi.
2008-yil - to'pni rangi o'zgartirildi (sariq-ko'k); to'r oldida joylashgan o'yinchilar to'rni pastki qismiga tegishi mumkin.
Zamonaviy voleybol musobaqaning qoidalari haqida qisqacha ma'lumotlar:
-
maydoncha 9 xl8 m, chiziqlar kengligi 5 sm;
-
o'yin maydonini chegaralovchi antennalarning balandligi 180 sm; O'yinchilarning yoshi va jinsiga qarab to'rning balandligi
quyidagicha bo'ladi:
qizlar
|
13-14 15-16
|
2 m 10 sm 1 2 m 20 sm
|
ayollar
|
17-18 va bundan katta yoshdagilar uchun
|
2 m 24 sm
|
o'g'il bolalar
|
13-14 15-16
|
2 m 20 sm 2 m 35 sm
|
| erkaklar
|
|
2 m 43 sm
|
-
to'pni aylana uzunligi 66±1 sm, diametri 21±0,3 sm, og'irligi 270±10g;
-
har partiyada 6 o'yinchi almashinuviga ruxsat beriladi. Asosiy o'yinchi 1 marta almashtirilishi va qaytib o'yinga tushishi mumkin;
-
o'yin 3 yoki 5 partiyadan iborat bo'ladi;
-
har partiyada hisob 25 gacha, agar 25:25 bo'lib qolsa eng yuqori hisob 2 ochko farq qilguncha davom etadi. Hal qiluvchi partiya taybreyk
tarzida o'tadi 15 ochkogacha, hisob toki 2 ochko farq qilguncha davom etadi.
Jazo «ayb»ga yarasha bo'lishi shart. Bordi-yu hakam xatoga yo'l qo'ysa, u o'z vaqtida bu xatoni bo'yniga olishi kerak va adolatni tiklashi zarur.
Hakam nafaqat o'yin davomida o'z odobi bilan namuna bo'lishi, balki u boshqa joylarda ham o'zini tuta bilishi kerak.
Hakamlar:
birinchi hakam (minbardagi hakam);
Hakamlarning har birini o'z vazifasi, huquqlari, hakamlik qilish joylari va vositalari mavjud. Ularni atroflicha talqini ma'ruzada og'zaki va o'quv filmlari yordamida bayon qilinadi, tushuntiriladi.
Musobaqa o'yinidan 20-30 min oldin maydonchani, anjom (to'p, to'r, maydon chiziqlari), hakamlarni kiyim-bosh, tayyorgarligi, xullas, o'yinni o'tkazishga nima, kim, qancha kerak bo'lsa, hammasining muhayyoligi birinchi hakam tomonidan tekshirilishi kerak va zaruriyat bo'lsa ta'minotni oshirish talab qilinishi shart.
Dostları ilə paylaş: |