Nurli issiqlik almashish


-rasm. Tushayotgan nurlanishning taqsimlanishi



Yüklə 98 Kb.
səhifə2/5
tarix17.06.2023
ölçüsü98 Kb.
#131817
1   2   3   4   5
Nurli issiqlik alma

1-rasm. Tushayotgan nurlanishning taqsimlanishi
Agar R=1 bo‘lsa, (ya’ni A=D=0), jism o‘ziga tushgan barcha nuriy energiyani qaytaradi. Agar qaytarish geometrik optika qonunlariga bo‘ysunsa, u holda jismning sirti ko‘zgu sirt deyiladi. Agar jismdan nur diffuzion qaytsa, (lot.diffusio–tarqalish, oqish), bunday jismga absolyut oq jism deyiladi.
Agar D=1 bo‘lsa, (ya’ni A=R=0), u holda jism o‘ziga tushayotgan nurlarning hammasini o‘tkazib yuboradi va absolyut tiniq (shaffof), ya’ni diatermik jism deyiladi.
Tabiatda absolyut qora, oq va tiniq jismlar bo‘lmaydi. Neft qurumi, qor va muz o‘zining xossalari jihatidan absolyut qora jismga yaqin turadi. Ularning yutilish koeffitsienti A=0,90,96. Metallarning silliqlangan sirti uchun R=0,97 ga teng. Bir va ikki atomli gazlarning hammasini diatermik (D1) jismlar deb hisoblash mumkin. Uch atomli va ko‘p atomli gazlar, ularning aksincha issiqlik energiyasini yutadi va chiqaradi. Havo ham deyarli shaffof muhit hisoblanadi, lekin uning tarkibida suv bug‘lari bo‘lsa, uning shaffofligi keskin kamayadi. Real jismlar oz yoki ko‘p darajada qora, ko‘zgusimon va tiniq bo‘ladi. Spektral yutish xususiyati tushayotgan nurlanishning to‘lqin uzunligiga bog‘liq bo‘lmagan jismlar kul rang jismlar deyiladi. Barcha real jismlar uchun A, R va D koeffitsientlar doimo birdan kichik bo‘ladi. Amalda, real jismlarni kul rang jismlar deb qabul qilish mumkin. Shuni nazarda tutish lozimki, issiqlik nurlarini qaytarish va yutishda sirtning rangi emas, balki sirtning holati katta ahamiyatga ega. Masalan, oq sirt faqat yorug‘lik nurlarini yaxshi qaytaradi, ko‘rinmas issiqlik nurlarini esa, qora sirtga o‘xshab yaxshi yutadi.

Issiqlik nurlanishning asosiy qonunlari




Plank qonuni. Absolyut qora jismlar absolyut noldan yuqori temperaturada o‘zidan fazoga barcha to‘lqin uzunlikdagi nurlarni tarqatib turadi. Bir xil temperaturada absolyut qora jismlarning nurlanish jadalligi boshqa real jismlarnikiga qaraganda yuqori bo‘ladi. Nurlanish jadalligi J,o ni to‘lqin uzunligi  va temperatura T ga bog‘liqligi Plank qonuni bilan belgilanadi:




Yüklə 98 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin