Qaydalari  NƏTĠCƏLƏRĠn dəYƏRLƏNDĠRĠLMƏSĠ tar ġX • pH elektrodu, 1933, Maclnnes ve Belcher • co 2



Yüklə 91.82 Kb.

tarix09.02.2017
ölçüsü91.82 Kb.
növüQaydalar

QAN QAZLARI

H

ƏKĠM-REZĠDENT MƏMMƏDOVA GÜ LġƏN



ATU   TTK   M

ƏRKƏZĠ LABORATORĠYA



PLAN

 NƏ Ü Ç Ü N QAN QAZLARI

?

 QAN QAZI NÜ MUNƏLƏRĠNĠN ALINMA 



QAYDALARI

 NƏTĠCƏLƏRĠN DƏYƏRLƏNDĠRĠLMƏSĠ



TAR

ĠX

• pH elektrodu, 1933, Maclnnes ve Belcher



• CO

2

,1954, Stow-John W.Severinghaus



• O

2

, Langdon-C.Clark



• Toplama cihaz, Severinghaus

• BE, HCO

3

, Polio salgını, Astrup-Andersen



• Hemoksimetre

Qan qazı elektrodları

• Voltaj-elektrik axını fərqi

• PO

2

(Clark elektrodu)



• pH (Sanz elektrodu)

• PCO


2

elektrodu (Stow Severinghaus)



Clark elektrodu (pO

2

)



0,7 v

+

-



Ag/AgCl

anod


Platin

katod


KCl

elektrolit

Plastik membran

Kan örneği

Ampermetre


Sanz Elektrodu (pH)

Ag/AgCl


H

+

elektrod



Hg/HgCl

Referans


elektrodu

Kan


Doymuş

KCl


solüsyonu

Tampon


H

+

duyarlı



cam

Membran


Voltmetre

Severinghaus elektrodu (pCO2)

Mesh


bikarbonat

Plastik membran

Kan örneği

H

+



duyarlı

cam


elektrodlar

Hemoksimetre

Niy

ə qan qazları önəmlidir?

Ġstər stasionarda istərsə də təcili yardım xəstələrində ən

tez


n

əticə


ala

bil


əcəyimiz

laborator

analizl

ərdəndir.xəsətənin qan dəyərləndirilməsində ilk



yerd

ə durur.soruĢdurmaar nəticəsində mü əyyən edilib

ki,t

ədris klinikalarında həkimlərin yalnız 40%-i qan qazı



n

əticələrini

dü zgü n

d

əyərləndirə



bilir.x

əstələrin

n

əticələrinin 1/3-inin dü zgü n dəyərləndirilmədiyi ortaya



çıxmı

Ģdır.amma əslində qan qazları ü stü ndən keçib

getm

əyəcək qədər vacib və ö nəmlidir.



 TƏNƏFFÜ S Ç ATIġMAZLIĞI

1. OkS


ĠGENASĠYA (PaO

2

, SaO



2

)

2. VENT



ĠLYASĠYA (PaCO

2

)



 QAN DÖ VRANININ POZULMASI

(Laktat)


 TURġU-QƏLƏVĠ (metabolik) 

MÜ VAZ


ĠNƏTĠNĠN POZULMASI (pH, 

HCO


3

, BE)


Arterial qan qazlarına daxildir

• Analizator tərəfindən ö lçü lənlər

– pH, PCO

2

, PO



2

, SO


2

• Hesablanan gö stəricilər

– BE, HCO

3

, SO



2

• Qanın biokimyəvi gö stəriciləri

– qan elektrolitleri, laktat, glukoza, sidik turĢusu

• HEMOKSĠMETRĠYA

– Oksigenin saturasiyası


QAN QAZLARINDA NORMAL 

GÖ ST


ƏRĠCĠLƏR

Parametre

Arter (N)

Arter (Sınırlar)

Ven

Kapiller


pH

7,40


7,35-7,45

7,35


7,30-7,33

PCO


2

40 mmHg


35-45

46

40-45



PO

2

100 mmHg



80-100

40

35-40



HCO

3

24 mEq/L



22-27

27

18-20



BE

0 mEq/L


2

OksiHb 


Doygunlu

ğu

%98



>95

%75


%75

Hb

14



12-15

Oksijen içeri

ği

19,8 % hacim



16 % hacim

• pH = 7.35-7.45

• pO2 = 80-100 mmHg 

• pCO2 = 35-45 mmHg

• O2SAT % = 95-100

• HCO3 = 22-26 mmol/L 

• BE = ± 2.5 

• Laktat = 0.5-1.5 mEq/L 

• COHb %= 1-3 

• Dig

ər (K, Na, Ca, Hct) 



AQQ d

əyərləndirilməsində 5-6 

addım:

1.Ph gö st



əricisi

2.Respirator komponent

3.Metabolik komponent

4.Kompensasiya yaxud 

dekompensasiya

5.Oksigenasiya pO

2

6.N


əticə

ph

-

Mayed



əki hidrogen ionu konsentrasiyasının neqativ loqarifmidir

-H+ qatılı

ğı çox aĢağı(0.000000004 Eq/l) olub ph ilə ifadə edilir

-H+ artarsa ph azalır v

ə maye asidik olur,H+ azalarsa ph yü ksəlir və maye

q

ələvi xü susiyyəti qazanar.



ph=24x(PaCO2/HCO3)

Kassier Bleich b

ərabərliyi

Ph <7 ya da >7.8= ö lü m

Albumin –H+ da

şıyıcısızəif turşu


CO2

VENTİLYASİYA

PERFUZİYA

DİFFUZİYA

T

ƏNƏFFÜ SÜ N FĠZĠOLOGOYASI



PaCO2↑

ALVEOL –


ARTERİAL 

QRADİYENTİ

PO2↑


CO2

• 70% HCO3,23%Hb ilə,7% plazmada sərbəst 

Ģəkildə dö vr edir.

• PaCO2,dCO2,TCO2



HCO3

• Metabolik komponent

• HCO3 (aktual).analiz zamanı hesablana 

HCO3.22-26 mmol/L

• HCO3(standart).PaCO2və PaO2 nin normal 

qiym


ətlərində olması gərəkən HCO3.

Henderson-Hasselbalch 

b

ərabərliyi



pH = 6.1 + log (HCO

3

/ 0.03 x PCO



2

)

20



pH ~ HCO

3

/ PCO



2

pK


12345 l

ər qaydası



PaCO2-nin qiyməti 40mm 

c.s. Hər 10mm c.s.-a

HCO

3

Kəskin


xronik

PaCO2↑


Resp.asidoz

PaCO2↓


Resp.alkaloz

1

2



4

5


Kompensasiya ,dekompensasiya

Respirator asidoz

kəskin

xronik

HCO3↑

HCO3↑

1mmol/L  10mm 

c.s.PaCO2↑

4mmol/L  10mm 

c.s.PaCO2↑

Respirator alkaloz

kəskin 

xronik


HCO3↓

HCO3↓


2mEq%  ↓

5mEq%  ↓


Metabolik asidoz

PaCO2↓


1,5xHCO3+8 ↓

Metabolik alkaloz

PaCO2↑

0,9xHCO3+16↑



SO

2

• Saturasiya: Hb nin O



2

doymu


Ģluğudur

• Standart bir O

2

ayrılması



əyrisi ilə hesablanır

– Severinghaus Slide Rule (Nomogram)

• PaO

2

– pH 



– Hb nö vləri?, əlavə təsirlər(temperatur, PaCO

2

, tur



Ģu/qələvi)

– CO-oksimetriya (Spektrofotometriya): əvvəlcə hemolizlə Hb 

hü ceyr

ə xaricinə çıxarılır, fərqli dalğa uzunluğu ilə



ö lçü lü r(oksiHb, COHb, MetHb, fHb...)

Artiq/

əksik qələvi (Baz Excess)

37°C’de,


PaCO

2

40 mm c. olduqda,



pH’ı 7.4-

ə gətirən turĢu və qələvi miqdarıdır. Qısaca

asit-baz balansının

metabolik komponentini

gö st

ərir.


BE={[HCO3-]-24,4+(2,3X[Hgb]+7,7)X(pH-7,4)}X(1-0,0023X[Hgb])

Normal:  2

Poziti d

əyərlər


metabolik alkalozu

Neqativ d

əyərlər

metabolik asidozu



gö sterir

.

BEecf=HCO3 – 24,8 + 16,2 (pH – 7,4) 



BE

• Aktiv BE: 

– ABE, cBase(a), cBase(b) qanda

• Standart BE:

– SBE, cBase(ecf)hü ceyrə xarici mayedə BE 

d

əyərləndirilməsi



Anion gap(HCO3 itkisi)

• Qan anionları:Cl və HCO3

• Qan kationlar: Na və K

AA=Na-(Cl+HCO3)

norma 12±4mEq/l


• Anion gap qiymətinin nə faydası var ? 

• Anion gap olan metabolik asidoz ile  olmayan metabolik 

asidozun etiologiyası ve müalic

əsi fərqlidir

• Əsas məqsəd HCO3 miqdarını,itikisini hesablamaqdır

• Anion gap yoxsa asidoz mü alicəsi = Maye replazman

• Anion gap varsa asidoz mü alicəsi = Maye + NaHCO3 

• Bü tü n elektrolit ve AQQ parametrləri normal sərhəddə

oldu

ğu halda xəstədə anion gap ola bilər. (Ö rn: AA metabolik 



asidoz + metabolik alkaloz)

F

ĠO2


• Normada 0.21 

• H


ər 1 L/dəq nazal O2 alan xəstədə FiO2 %4 artır

• misal: 5 L/d

əq-də O2 alan xəstədə FiO2-si 0.21 + (5x4) = 0.41-

dir 


• PaO2/FiO2 nisb

əti hesablamaq lazımdır

 turĢu-qələvi mü vazinəti: ph qiymətinə gö rə

 Elektrolit balansı:Na,K,Cl və HCO3 gö stəricilərinə gö rə

 Maye balansı: Na və qanın osmolyarlığı ilə


Laktat

• qlükoza+2ATF+2H2PO4→2Laktat+2ADF+2H2O

• N: 2mmol/L↓ (sakit halda)

• Hipoksemiya (Ģok)

• Endotoksemiya (gr – septik Ģok)

• Tiamin çatıĢmazlığı (Piruvat dehidrogenaza)

• ġiddətli alkaloz

• QC çatıĢmazlığı, adrenalin verilməsi, nitroprussid 

toks, kəskin bronxial astma


Nü mun

ələrin nö vü

• Qan qazları üçün arterial qan idealdır

• Kapilyardan aldığımız qan alternativ olaraq 

baxıla bil

ər

• Venoz qan əksərən istifadə edilməz



• Ġstisna: mikst-venoz qan

Kapilyar qan nü mun

əsi alınması 

mü mkü n olan bö lg

ələr


• Qulaq məməciyi

• Barmaq ucu

• Ayağın baĢ barmağı

• Topuq


Arterial qan axımını sür

ətləndirmək

• Bölgə isidilir, vazodilatasiya / hiperperfuziya üçün şərait yaradılır

NCCLS. Procedures for Collection of Diagnostic Blood Specimens by Skin Puncture - Third Edition; 

Approved Standard; 1991.

Normal kapilyar axın

Arterial qan dövranı gücləndikdən sonra kapilyar axın

p

O



2

(a)= 90


p

CO

2



(a)=40

p

O



2

(a)= 90


p

CO

2



(a)=40

p

O



2

(k)= 60


p

CO

2



(k)=42

p

O



2

(k)= 86


p

CO

2



(k)=41

Atmosfer havasının qarı

Ģması


p

CO



2

dolayısıyla d

əyiĢir



p



O

2

birba



Ģa ya dolayı yolla dəyiĢir

Atmosfer ile t



əması azaltmaq ü çü n:

– qan axınının yetərli olduğundan əmin olmalı

– qalın bir qan damlasının axması üçün Ģərait 

yaratmalı

– Nü munəni qan damlasının tam orta hissəsindən 

almalı


– Kapillyar tü pü  cəld bağlamalı

Nü mun



ə bö lgəsini sıxmamalı!

– qanın arterial xü susiyyəti itər

– qan hü ceyrələrinin hemolizi 

– Toxuma mayesi ilə qanın qarıĢması



Mikst-Venoz qan

• Ağciyər arteriya (Swan-Ganz) kateteri

• Bu nü munə aĢağıdakıların dəyərlendirilməsi 

ü çü n istifad

ə edilir:

– SvO


2

– AC əməliyyatı (Ģunt)

– O

2

ekstraksiyasında



x

AQA analizi ü çü n arterial qan  haradan 

alınır ?


Radial arter ve ulnar arter

Femoral arter

Dorsal pedal arter

Brakial arter



antikoaqulyant

(Asidik )  pH  (minimal)

HCO


3

, pCO


2

, pO


2

(dilusyon)

Ölçülü alınmalı, Heparin tamamilə boşaltılmalı(1mL qan/0.05mL heparin)

• 10mL şprisdə 0.25mL ölü mesafe

• Li Heparin

• Na Heparin

temperatur



– Xəstədə temperatur aşağı düşdüyündə

• pH, SO


2

• pO


2

– Xəstədə temperatur artdığında

• pH 

• pO


2

, pCO


2↑

daşınma



– Plastik şırınqalar otaq temperaturunda yalnız 30 dəq saxlanıla bilər

– WBC, PLT 

pO

2

• buz içində 5 dəq



Arterial qana 1/10 venoz qan qarışması pO2 n

ə

tic


ə

sini %25 azaldır.



Metabolik asidoz

B

ədəndə turĢ xassəli maddələrin toplanması və HCO3 itkisi ilə xarakterizə



olunur.Ph

↓və HCO3↓

metabolik asidoz



normal AA                     yü ks

əlmiĢAA     - diabetik ketoasidoz



- renal disfunksiya



hipokaliemik                     normokaliemik

Renal tubulyar asidoz                    - hidronefroz



Qastrointestinal itki                        - hipoaldosteronizm

Karboanhidraza ferment itkisi      - NH4Cl, arginin HCL q



əbulu

Qlomerulyar filtrasiyanın sür

əti 20 m/dəq də sidik turĢusu və kreatin >40 mq/dl  --asidoz


Metabolik alkaloz

• HCO3↑ vəya H+ ionu itkisi ilə baĢ verir.

Qusma(aldosteron təsiri,hipokalemik+H sidiklə

atılır=paradoksal asiduriya)

Nazoqastral aspirasiya

Diuretiklərin uzun mü ddət qəbulu

HCO3 artıqlığı

Massiv qan transfuziyası

Uzun mü ddətli steroidlərlə mü alicə

Xronik hiperkapniyanın sürətli korreksiyası



Respirator asidoz

1. Hipoventilyasiya il

ə əlaqədar ph↓ və

PaCO2


↑, HCO3↑ bö yrəklər tərəfindən tutulur

• XAOX


• Bronxial astma

• Traxeobronxial yolların obstruksiyası

• Pulmonar ö dem

• Neyromuskulyar xəsətəliklər(miasteniya gravis)

• MSS depressiyası(opioidlərin qəbulu)


2.T

ənəffü s mərkəzinə olan təsirlər:narkotik və

barbituratların uzunmüdd

ət qəbulu,MSS 

x

əstəlikləri,ensefalit,koma.



3.Dig

ər səbəblər:yuxu 

poz

ğunluğu,piylənmə,peritonit



Respirator alkaloz

1.Hiperventilyasiya Ph

↑ PaCO2↓ HCO3↓

 Ağrı 


 Temperatur

 Hipoksiya

 Sepsis

 Beynin travmatik zədələnməsi

 Ağciyərlərin emboliyası

 Hamiləlik

 Pnevmatoraks

2.Anksiolitikl

ər,Qram mənfi bakteriyaların fonunda əmələ gələn septisemiya.


• Nümunə 1:                                           Nümunə2:

• pH=7.23                                ph=7.48

• PaCO2=48 mmHg             PaCO2=67.2mmC

• PaO2=90.4 mmHg               PaO2=44.9 mm.c

• HCO3=13 meq/L                  HCO3=22


• Nümunə 3:                                           Nümunə4:

• pH=7.24                               ph=7.49

• PaCO2= 31mmHg             PaCO2=44mmC

• PaO2=90.4 mmHg               PaO2=44.9 mm.c

• HCO3=25 meq/L                  HCO3=35


Xəstə1

Nəfəs almanın çətinliyi ilə müraciət etmiş 35 

yaşlı qadın

• PaO2:     72mm c.s.

• PaCO2:   31mm c.s.

• Ph:           7.47

• SaO2:       91%

• HCO3:      25mEq/L

Nəticə:hipoksemik respirator alkaloz


Xəstə2

65 yaşlı qadın nəfəsalmanın çox tez-tez sıxlıqda 

pozulması və çətinləşməsi şikayətilə müraciət 

edib.


• PaO2:     95mm c.s.   

• PaCO2:   36mm c.s.                          

Ph:           7.26              



• SaO2:       97%                 

• HCO3:      12mEq/L

Nəticə: kompensə olunmayan               

Metabolik asidoz

PaCO2=1.5x12+8=26

AA=Na-(Cl+HCO3)=24



Xəstə3

70 yaşlı kişi ciddi nəfəs 

darlığı,bronxospazm,KÜÇ,AXOX ilə müraciət 

edib.


• PaO2:     56mm c.s.

• PaCO2:   45mm c.s.

• Ph:           7.40

• SaO2:       78%

• HCO3:      26mEq/L


Alveol-arterial qradient!

PAO2-PaO2

• PAO2    145-(PaO2+(1.25xPaCO2))

• PAO2     150-(PaO2+PaCO2)=150-(56+46)=49

Xəstədə diffuziya pozğunluğu var və bu 

səbəbdən kardiologiya şöbəsində müalicəni 

davam etməlidir.


Ədəbiyyat:

E-Medicine 



Tintinalli’s Emergency Medicine

Tü rk Toraks Dergisi



• 1- Cuhruk H. Asit- baz dengesi: In Morgan GE, Mikhael MS, Murray MJ. 

Ç eviri ed: Tulunay M,

• Cuhruk H. Klinik Anesteziyoloji. Gü nes kitapevleri. Ankara, 2008, p:708-

724.


• 2-Sakas P, Flaherty M. Kan gazı ve asit-baz incelemesi: In James Duke (Ç ev: 

Yalım Dikmen)

• Anestezinin sırları. ikinci baskı Nobel kitap evi. Ankara, 2006, p:10-14

• 3- Esener Z. Klinik Anestezi, Logos yayıncılık, 3. baskı, 2004, p:452-479



Diqq

ətinizə gö rə



minn

ətdaram)))







Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə