Referat mavzu: konsentrlar (10, 100, 1000 va ko‘p xonali sonlar) bo‘yicha nomerlashga o‘rgatish metodi



Yüklə 439,2 Kb.
səhifə5/5
tarix28.11.2023
ölçüsü439,2 Kb.
#168519
növüReferat
1   2   3   4   5
Konsentrlar (10, 100, 1000 va ko‘p xonali sonlar) bo‘yicha nomerlashga o‘rgatish metodi.

Bahosi


miqdori


jami


jami pul


1m gazlama


5m



7m

bir xil

5m, 7m

3600 so‘m


12 m

?

?

?

3) ikki ayirmaga ko‘ra noma’lumni topishga doir


masalalar. Bunga tayyorlov mashqlarini quyidagicha tuzish mumkin:
bir to‘pdagi gazlama ikkinchi to‘pdagi gazlamadan 4 m ortiq bo‘lib,
birinchidan 2400 sam ortiq to‘landi. 1 m gazlama qancha turadiq
Bundan keyin ayirmaga doir murakkabroq masalalarga o‘tiladi: misol, 1-to‘pda 3 m, 2-to‘pda 7 m gazlama bor. 2-to‘pdagi gazlama 1 -ga qaraganda 2400 so‘m ortiqturadi. 1 m gazlama va har bir to‘p qancha turadi
Masalani yechish uchun savollar tuzamiz:
a) necha m gazlama 2400 so‘m turadiq 7-3=4m
b) 1 m gazlama qancha turadiq 2400:4=600 so‘m
v) 3 m gazlama qancha turadiq 6003=1800 so‘m
g) 7 m gazlama qancha turadiq 6007=4200 so‘m
4) harakatga doir masalalar. Tezlik, vaqt, masofani
hisoblashga doir masalalar: a) tezlikni topishga doir. "Piyoda 3
soatda 12 km yo‘l yurgan, uning tezligi qancha?" Bunda tezlikni
topish uchun masofani vaqtga bo‘lish kerak, degan qoidani keltirib chiqaradi.

tezlik

Vaqt

masofa

?

3 soat

12 km


b) masofani topishga doir. Piyoda 3 soatda 6 km tezlik bilan yo‘l yurdi. U qancha masofa o‘tgan?

tezlik

vaqt

masofa

6 km

3 soat

?

63=18 km


Masofa tezlik bilan vaqtning ko‘paytmasiga teng, - degan qoidani keltirib chiqaradi.
v) vaqtni topishga doir. Vaqt masofaning tezlikka bo‘linmasiga teng.

tezlik

vaqt

masofa

6 km

?

12 km

Bu 3 ta kattalikning har birini topish o‘zaro teskari bo‘lgan 3 turdagi masalani yechish demakdir. Umumiy holda quyidagicha bo‘ladi.


tezlik

Vaqt

masofa

6 km
6 km
?

3 soat
?


3 soat

?
12 km


12 km
5) uchrashma harakatga doir masalalar. Tayyorlov mashk, sifatida kuyidagi masalani yechish mumkin. Ikkita bola bir-biriga qarab yugurmoqda, uchrashgunga qadar birinchi bola 48 m, 2-si 37 m yugurdi. Ikkalasi necha m yugurgan?

Shundan keyin bir vaqtda va uchrashganda kabi so‘zlarning mohiyatini va masala shaklini ko‘rsatib ularga taaluqli masofa, tezlik, vaqtlarni hisoblash mumkinligini tushuntiradi.


Misol. Ikkita shahardan bir-biriga qarab 2 poyezd turli
vaqtda yo‘lga chiqdi. 1 -poyezd soat 7 da, 2-si soat 9 da, ular soat 11
da uchrashdi. Har qaysi poyezd uchrashguncha qancha vaqt yurgan?
Bunday masalalarni yechishda s, v, t kabi belgilashlarni kiritish
tavsiya etiladi.
Masalan: 2 qishlokdan bir vaqtda 2 piyoda bir-biriga karab yo‘lga chiqdi va 3 soatdan keyin uchrashdi. Birinchisining tezligi 4 km, 2-siniki 5 km. Qishloqlar orasidagi masofani toping?
Uni 43+53=27 yoki (4+5)3=93=27

ko‘rinishlarda yechish mumkin.


Bu yerda ham kombinatsiya qilib, 3 ta komponentdan ikkitasiga ko‘ra 3-sini topishga doir teskari masalalar tuzib yechish mumkin. Teskari masala: 27 km masofani 1-si 4 km, 2-si 5 km tezlik bilan yurib uchrashdilar. Uchrashguncha qancha vaqt o‘tgan?
4+5=9 km, 27:9=3 s

Teskari masala: 27 km masofani bir-biriga qarab yo‘lga chiqib 2 piyoda 2 soatdan keyin uchrashdilar 1 -sining tezligi 4 kmbo‘lsa 2-siniki qancha?



Nazorat savollari:
1.O‘nlikdan o‘tib qo‘shish va ayirishga oid masalalarga qanday masalalar kiradi?
2.Yuzlikdan o‘tib qo‘shish va ayirishga oid masalalarga qanday masalalar kiradi?

3.Muammoli masalalar turi va yechishga o‘rgatish metodini ayting.

4.Masalalarni tenglama va jadval tuzib yechishni tushuntiring.



http://fayllar.org
Yüklə 439,2 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin