Shaxsning rivojlanishi, tarbiyasi va ijtimoiylashuvi


O’smirlik (12-15 yoshlar). O’smirlikning murakkabligi anotomik-fiziologik va psixologik



Yüklə 29,74 Kb.
səhifə6/8
tarix24.10.2023
ölçüsü29,74 Kb.
#160329
1   2   3   4   5   6   7   8
Shaxsning rivojlanishi, tarbiyasi va ijtimoiylashuvi

O’smirlik (12-15 yoshlar). O’smirlikning murakkabligi anotomik-fiziologik va psixologik xususiyatdagi kuchli o’zgarishlar bilan bog’liqdir. Bolaning o’sishi tezlashadi. Bu davr “o’tish davri” ham deb yuritiladi. “O’tish davri” hisoblangan o’smirlik yoshi uchun xarakterli bo’lgan xususiyat – bu jinsiy yetilish va intensiv (tezkor) rivojlanishning kuzatilishi, mustaqillik hamda o’zini namoyish qilishga intilishdir. Ushbu yosh davrida kuzatiladigan jinsiy yetilish o’smirning fe’l-atvoriga ta’sir etadi. SHu sababli o’smirlar bilan ishlashda ularga nisbatan ehtiyotkorona yondashuv talab qilinadi.
O’smir hayotida mehnat, o’yin, sport va jamoat ishlari katta rol o’ynaydi. Ba’zilarining o’zlashtirishi pasayadi, intizomi bo’shashadi.
Ammo yuqoridagilar bilan bir qatorda o’smir xarakterida murakkab qarama-qarshiliklar ham mavjud bo’ladi. Bu o’smir faoliyati, xulqida yangi xislatlarning shakllanishida ko’rinadi.
Lekin o’smirlarnig hammasida ham bilishga qiziqish darajasi yuqori emas. 38 foiz o’smir hech qaysi o’quv fanlarini o’qishga qiziqmaydi. Boshqalarining uchta yoki ikkita o’quv fani, aksariyat holatlarda esa bitta o’quv faniga qiziqishi aniqlangan. Kichik yoshdagi o’smirlar qiziqishi o’qituviga bog’liq. Lekin ularning qiziqishlari, shuningdek, kitob o’qishlari ham barqaror emas.
Turli to’garaklarga 21 foiz o’smir qatnashadi, qolganlari sport yoki musiqa bilan shug’ullanadi. 40 foiz o’quvchida sinfdan tashqari ishlarda qatnashishda ham barqarorlik yo’q. Eng muhim qiziqish – teleko’rsatuvlarga qaratilgan. Televizorni har kuni 88 foiz o’smir tomosha qiladi.
O’smirlar kunni o’z ixtiyorlari bilan qanday o’tkazadilar, degan savolga javob topish uchun o’tkazilgan tadqiqot natijalari quyidagilarni ko’rsatdi: 85 foiz o’smir vaqtini o’z holicha o’tkazadi, 70 foizi kino yoki televizor ko’radi, 50 foizi sport bilan shug’ullanadi, 45 foizi dam oladi. SHuningdek, yomon baho olmaslik uchun maktabga bordigan o’smirlarning soni 15 foizni tashkil etadi.
O’smirlarda biror narsaga erishishga nisbatan talab rivojlanadi. Ular tomonidan ijtimoiy talablarning bajarilishi asab tizimining rivojlanishiga ta’sir etadi. SHuning uchun maktab hayoti “qiyin” vazifalarga to’liq bo’ladi.
Bu yoshda o’smirlar kattalar oldida o’zlarining erkinliklarini namoyish etishga harakat qiladilar. O’z-o’zini tarbiyalashga bo’lgan talab o’sadi. “Dangasa”, “qo’pol”, “bee’tibor”, “qobiliyatsiz” degan kattalarning baholarini ular og’rinib qabul qiladilar.
O’smir yoshida o’g’il va qiz bolalar o’rtasida farq kuchayadi. VII sinfdan intellektual malakalar pasayadi. SHuning uchun bu davrda o’quvchilarning
rivojlanishlariga katta e’tibor berish lozim. O’z-o’zini tarbiyalash natijasida o’g’il bolalar kuchli, erkin, e’tiborli, jasur; qizlar esa o’ta ko’nikuvchan, kamtar va jiddiy bo’la boshlaydilar. O’smirga o’z vaqtini rejalashtirishda yordam berish zarur. 13-14 yoshgacha o’smirda burch hissi, mas’uliyatni his etish, vazminlik paydo bo’la boshlaydi. Muhimi, o’smirni hurmat hilish, kamsitmaslik, katta bo’lib qolganligini tan olish zarur.

Yüklə 29,74 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin