Uyushiq bo’laklar haqida umumiy ma’lumot. Uyushiq bo’laklarning sеmantik-sintaktik xususiyatlari. Uyushishning ifoda vositalari



Yüklə 133,02 Kb.
səhifə2/8
tarix26.12.2023
ölçüsü133,02 Kb.
#198303
1   2   3   4   5   6   7   8
Uyushiq bo’laklar haqida umumiy ma’lumot. Uyushiq bo’laklarning

Uyushiq bo’laklar 1-jadval



Biriktiruvchivositalar

Uyushiq bo’laklarning ko’rinishlari

Misollar

Ohang
Tеng bog’lovchilar
A) biriktiruvchi
B)zidlovchi
V) ayiruvchi



Ega



Olma o’rik, shaftolilar gulladi.
Akam va opam dalada ishlaydi.

Kеsim

Karim yozdi, o’qidi, tayyorlandi.
Gulnora o’qidi, lеkin yozmadi.
Yoshlar dam ashula aytishadi, dam raqsga tushishadi.

Ham ega, ham kеsim



Salim, Hakim va Olimlar ta'tilda ham ishladilar, ham dam oldilar.

To’ldiruvchi



O’qituvchimiz qalam, daftar va kitoblarni tarqatdi. Bo’ridan, echkiemardan qo’rqardi. (S.Ahm)

Aniqlovchi



Bog’imizda oq, qizil, pushti gullar chamanday ochilib yotibdi.

Hol



Suyima tеz va ravon o’qidi. Tomlardan, ivigan dеvorlardan bug’ ko’tarila boshladi. (S.Axm.)

Tayanch iboralar: Bosh bo’laklar uyushuvi ikkinchi darajali bo’laklar, uyushuvi bog’lovchilar,
umumlashtiruvchi so’z, tinish velgilari.
Uyushuq bo’laklar haqida ma’lumot.
Gap bir so’roqqa javob bo’lib, bir xil sinttaktik vazifani bajarib, o’zaro teng bog’lovchilar yoki sanash intonatsiyasi orqali birikkan gap bo’laklari gapning uyushuq bo’laklari deyiladi.
Masalan: Tobora ko’tarilayotgan quyosh o’rik, olma, shaftoli va giloslarning shohlariga o’zining ertalabki sel-sel yog’dusini sepmoqda. (P.T.)
Yoki: Sherga soldim tuprog’u yulduz,
Mehru vafo, do’st yor suratin.
(T. Sodiqova.)
Mazkur misollarning birinchisida o’rik, olma, shaftoli, giloslar, nimalar? So’rog’iga javob bo’lib, uyushib kelgan bo’lsa, keyingisida tuproq, yulduz, mehr, vafo, do’st, yor so’zlari qaratqich aniqlovchi vazifasida kelib, nimaning? So’rog’iga javob bo’ladi hamda bir xil sintaktik vazifa bajarib kelyapti. Har bir gap bo’lagi uyushib kelishi mumkin.
Masalan:

Yüklə 133,02 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin