ÇÖLyak hastaliği nediR?



Yüklə 230,64 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix09.02.2017
ölçüsü230,64 Kb.

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? 

Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin 

emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığı olan kişiler 

için; BUĞDAY, ARPA, ÇAVDAR ve YULAFTA bulunan GLUTEN adı verilen 

protein zararlıdır. 

Çölyak  hastalığı  olan  kişiler,  gluten  içeren  yiyecekler  yediklerinde, 

bağışıklık  sistemleri,  ince  bağırsağa  zarar  verecek  bir  yanıt  oluşturur. 

Hasara vücudun kendi bağışıklık sistemi neden olduğu için, otoimmün 

bozukluk  olarak  adlandırılır.  Besinler  emilemediği  için  aynı  zamanda 

emilim  bozukluğu  hastalığı  olarak  adlandırılır.  Çölyak  hastalığı  genetik 

bir  hastalıktır.  Bazen  gebelik,  doğum,  viral  enfeksiyonlar  ve  bazı 

duygusal  stresler  sonrasında  hastalık ortaya  çıkabilir  veya  ilk kez  aktif 

hale geçebilir. 

BELİRTİLER NELERDİR? 

Çölyak  hastalığı,  hastaların  tümünde  aynı  belirtileri  göstermez.  Bazı 

hastalar belirtileri çocuk, bazıları ise yetişkin yaşta gösterir. Uzun süre 

anne  sütü  alan  kişilerde  Çölyak  hastalığının  belirtilerinin  daha  geç 

ortaya  çıktığı  gösterilmiştir.  Glutenin  beslenmeye  girdiği  yaş  ve  alınan 

glütenin miktarı da önemlidir. Hastalığın belirti ve bulguları, ortaya çıkış 

zamanı kişiden kişiye oldukça değişkenlik gösterir. 

BAŞLICA BELİRTİLER; 

 



Kronik ishal 

 



Kilo kaybı 

 



Açık renkli, kötü kokulu dışkı 

 



Açıklanamayan veya tedaviye rağmen tekrar gelişen kansızlık 

 



Gaz, tekrarlayan karın ağrısı 

 



Kemik ağrısı, kas krampları 

 



Davranış değişikliği 

 



Boy kısalığı, gelişme geriliği 

 



Adet düzensizliği 

 



Ağız içinde soluk yaralar 

 



Diş çürükleri 

 



Osteoporoz 

 



Tekrarlayan düşükler 

Çölyak  hastalığı  olan  bazı  kişilerin  yakınması  yoktur.  İnce  bağırsağın 

hasar  görmemiş  bölümü  belirtileri  önlemeye  yetecek  kadar  yeterli 

besin  emilimini  sağlıyor  olabilir.  Ancak  belirtileri  olmayan  hastalar  da 

Çölyak  hastalığının  uzun  dönemde  çıkacak  yan  etkileri  açısından  risk 

altındadır. 

ÇÖLYAK HASTALIĞI NASIL TEŞHİS EDİLİR? 

Çölyak  hastalığı  teşhisini  koymak  için  doktorlar  kanda  glutene  karşı 

antikor  seviyesini  ölçen  test  istemektedirler.  Eğer  testler  ve  belirtiler 

Çölyak  hastalığını  düşündürüyorsa  kesin  teşhis  için  ince  bağırsaktan 

küçük bir parça alınması gerekmektedir.  

ÇÖLYAK HASTALIĞININ KESİN TANISINI KOYMAK İÇİN EN 

İYİ YÖNTEM İNCE BAĞIRSAK BİYOPSİSİDİR. 

Biyopsi  ağızdan,  ince  bir  hortum  yardımı  ile  onikiparmak  bağırsağına 

ulaşılarak yapılır. İşlem kısa süreli olup, çocuklarda anestezi altında da 

yapılabilmektedir. 



HASTALIĞIN TARANMASI 

Çölyak  hastalığı  taraması,  glutene  karşı  antikorların  kan  testleri  ile 

araştırılmasına  dayanır.  Çölyak  hastalığı  kalıtımsal  olduğu  için  tanısı 

konmuş hastaların özellikle birinci derece akrabaları hastalık açısından 

taranmalıdır.  Hasta  insanların  1.  derece  akrabalarının  (ANNE,  BABA, 

ÇOCUKLAR)  hasta  olma  olasılığı  %10  dur.  Tanı  ve  tedavi  geciktikçe 

yetersiz beslenme ve diğer komplikasyonların gelişme riski artacaktır 

TEDAVİ NEDİR? 

Çölyak  hastalığının  TEK  TEDAVİSİ  GLUTENSİZ  DİYET  ile  beslenmektir. 

Diyet gluten içeren tüm gıdalardan kaçınmayı gerektirir. Diyet tedavisi 

ile belirtiler düzelmekte, var olan bağırsak hasarı iyileşmektedir. Diyete 

başlanan  günlerde  iyileşme  başlar  ve  ince  bağırsak  3–6  ay  arasında 

tamamen iyileşir. GLUTENSİZ DİYET YAŞAM BOYU SÜRDÜRÜLMELİDİR. 

Glutensiz diyete cevap alınması aynı zamanda Çölyak hastalığı tanısının 

doğrulanması anlamını taşır. 



GLUTENSİZ DİYET 

Glutensiz  diyet;  buğday,  çavdar,  arpa  ve  yulaf  içeren  tüm  gıdalardan 

(hububat,  makarna  ve  birçok  işlenmiş  gıda)  ÇOK  AZ  MİKTARLARDA 


DAHİ  YEMEMEK  anlamına  gelir.  MISIR,  PATATES,  PİRİNÇ,  SOYA  UNU 

ZARARSIZDIR. Et, meyveler ve sebzeler gluten içermez. Çölyak hastalığı 

olan  kişiler  bu  yiyeceklerden  istedikleri  kadar  yiyebilirler.  Günümüzde 

glutensiz  unlar  ve  bundan  yapılmış  hazır  ürünlere  market  ve 

eczanelerden ulaşılabilmektedir. 

GLUTENSİZ DİYETE ÖRNEKLER 

İÇECEKLER  



İZİN VERİLEN  

Kahve-çay, Taze süt, pastörize süt, Yoğurt 

ET-BALIK-TAVUK 

Taze  etler  balık,  deniz  ürünleri,  kümes  hayvanları,  konserve  balık, 

salamura balık, bazı sosisler 

PEYNİR 


Tüm  yıllanmış  peynirler,  beyaz  peynir,  krem  peynir,  pastörize  edilmiş 

peynir 


PATATES VE DİĞER NİŞASTALILAR 

Beyaz ve tatlı patates, kaba öğütülmüş mısır, pirinç, glutensiz şehriye 

TAHIL 

Mısır  unuyla  yapılmış  sıcak  kahvaltılıklar,  pirinç,  kellogg  un  mısır 



patlakları 

EKMEKLER 

Özel hazırlanmış (sadece izin verilen unlarla) ekmekler 

UNLAR 


Mısır unu, patates unu, pirinç unu, pirinç nişastası, soya unu, fındık unu 

SEBZELER 

Tüm sade, taze, donmuş veya konserve sebzeler, kurutulmuş fasulye ve 

bezelye, mercimek, bazı ticari hazır sebzeler 

MEYVELER 


Hepsi  sade,  donmuş,  konservelenmiş  veya  kurutulmuş  meyveler,  tüm 

meyve suları 

YAĞLAR 

Tereyağı,  margarin,  bitkisel  yağlar,  fındık,  yerfıstığı  ezmesi, 



hidrojenlenmiş  sebze  yağları,  bazı  salata  sosları,  mayonez,  yapışmaz 

pişirme sıvıları 

ÇORBALAR 

İzin  verilen  içerikle  yapılmış  ev  yapımı  çorbalar,  bazı  hazır  konserve, 

özel kuru çorba karışımları 

TATLILAR 

İzin verilen içerikle yapılmış kekler, hazır ekmekler, puding ve börekler, 

pirinç  pudingler,  bazı  puding  karışımları,  krema,  öz  ve  basit  içerikli 

dondurmalar,  şekerler,  Jöle,  reçel,  bal,  kahverengi  ve  beyaz  şeker, 

çikolata, saf kakao, Hindistan cevizi 

DİĞER 

Tuz,  biber,  zencefil,  tarçın,  acılı  tozlar,  domates  püresi  ve  salçası, 



zeytinler, soda, yaşmaya, kuru hardal 

İÇECEKLER 



YASAKLAR 

Bira, cin, viski, aromalı kahve 

SÜT 

Maltlı süt, bazı çikolatalı sütler, bazı süt ürünü olmayan kremalar 



ET, BALIK, TAVUK 

Hazır  buğday,  arpa,  çavdar  veya  yulaf  içeren  etler,  sebze  suyunda 

konservelenmiş ton balığı 

PEYNİR 


Yulaf içeren herhangi bir peynir ürünü 

PATATES VE DİĞER NİŞASTALILAR 



Bilinen  şehriyeler,  spagetti,  makarna,  buğday  unu  eklenmiş  donmuş 

patates ürünleri 

TAHIL 

Buğday, yulaf, arpa ve çavdar içeren tüm kahvaltılıklar, kepek, buğday 



tohumu, ayıklanmış buğday 

EKMEKLER 

Buğday, çavdar, arpa veya yulaf içeren tüm ekmekler 

UNLAR 


Buğday  tohumu,  kepek,  buğday  nişastası,  buğday,  çavdar,  arpa  veya 

yulaf içeren tüm unlar 

SEBZELER 

Kremalı  sebzeler,  sos  içinde  konservelenmiş  sebzeler,  fırınlanmış 

konservelenmiş fasulyeler, Bazı ticari hazırlanmış sebzeler ve salatalar 

MEYVELER 

Hazırlanmış  meyveler,  bazı  börek  içleri,  kuru  üzüm  ve  hurma(un 

serpilerek kurutulmuş) 

YAĞLAR 

Bazı  ticari  salata  sosları,  buğday  yağı,  süt  ürünü  olmayan  krema 



ürünleri, hazır et suyu ve soslar 

ÇORBALAR 

Çoğu konserve çorba ve çorba karışımı bulyon, bulyon tabletleri (sebze 

proteiniyle hazırlanmış) 

TATLILAR 

Ticari  kek  ve  kurabiyeler,  buğday,  çavdar,  yulaf  veya  arpayla  yapılmış 

börekler, hazır karışımlar pudingler, dondurma külahlar, jöle 

ŞEKERLER 

Ticari şekerler (buğday unu kaplı), aromalı şuruplar, şeker içeren malt 

aromaları 

DİĞER 


Açık salça tozu, kuru baharat karışımları et sosları, hardal, yaban turpu, 

soya sosu, tarçın, alkol bazlı tatlandırıcılar, bira mayası  



Çölyak hastalığı olan bireyler özellikle hazır gıda 

maddelerinin üzerinde yazılı olan bilgileri 

dikkatli okumalıdır. 

TEDAVİ  EDİLMEYEN  ÇÖLYAK  HASTALIĞININ  KÖTÜ  SONUÇLARI 

NELERDİR? 

Beslenmenin büyüme ve gelişme için çok önemli olduğu bir dönemde 

Çölyak hastalığı besinlerin emilimini önleyerek kısa boya neden olur. 

Kısa boy  

Kansızlık 

Osteoporoz – Kemik kırıkları 

Folik  asit  adlı  vitaminin  yetersiz  emilimi  sonucu  olabilir.  Folik  asit 

eksikliği beyinde kalsiyum birikimlerine neden olabilir. 

Felç veya nöbetler 

Gebe Kadınlarda Tekrarlayan düşükler 

Çölyak hastalığı olan ve tedavi edilmemiş gebelerin bebeklerinde sinir 

sistemi gelişim bozuklukları gibi sorunlar görülebilir. 

Doğumsal bozukluklar 

ÇÖLYAK HASTALIĞI NE KADAR YAYGINDIR? 

Barsak kanseri gelişimi 

Avrupa’daki  en  yaygın  hastalıktır.  Türkiye’de  yaklaşık  %  0,9-1 

arasındadır. 

ÇÖLYAK HASTALIĞI İLE İLİŞKİLİ OLAN HASTALIKLAR 

Çölyak  hastalığına  sahip  insanlar  bazı  diğer  otoimmün  hastalıklara  da 

yatkın olabilir, 

- Bazı cilt hastalıkları 

- Tiroit bezi hastalıkları 

- Bağ dokusu hastalıkları 



- Tip 1 Diyabetes mellitus (Şeker hastalığı) 

- Karaciğer hastalıkları 

Bu hastalıklar ve çölyak arasındaki bağlantı genetik olabilir. 

ÖNEMLİ ADRES VE TELEFONLAR 

TEL:  


0312-232 28 34 

ÇÖLYAK DERNEĞİ 

GSM: 


0532-545 63 89 

www.colyakankara.org.tr 



ÇÖLYAKLA YAŞAM DERNEĞİ 

www.colyak.org.tr 



EGE ÇÖLYAKLA YAŞAM DERNEĞİ 

www.egecolyak.org.tr 



Document Outline

  • ÇÖLYAK HASTALIĞININ KESİN TANISINI KOYMAK İÇİN EN İYİ YÖNTEM İNCE BAĞIRSAK BİYOPSİSİDİR.
  • Çölyak hastalığı olan bireyler özellikle hazır gıda maddelerinin üzerinde yazılı olan bilgileri dikkatli okumalıdır.


Yüklə 230,64 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə