O’tkir yuqumli kasallik bo’lib, sporodik, endemik va epidemik tarqalish, bakteriemiya, klinikada – umumiy intoksikatsiya, tipik isitmalash, jigar va taloq kattalashishi, me’da-ichak trakti disfunksiyasi



Yüklə 445 b.
tarix28.04.2017
ölçüsü445 b.





O’tkir yuqumli kasallik bo’lib, sporodik, endemik va epidemik tarqalish, bakteriemiya, klinikada – umumiy intoksikatsiya, tipik isitmalash, jigar va taloq kattalashishi, me’da-ichak trakti disfunksiyasi, patologoanotomik - asosan limfatik apparat zararlanishi va ingichka ichakda yaralar hosil bo’lishi bilan xarakterlanadi.

  • O’tkir yuqumli kasallik bo’lib, sporodik, endemik va epidemik tarqalish, bakteriemiya, klinikada – umumiy intoksikatsiya, tipik isitmalash, jigar va taloq kattalashishi, me’da-ichak trakti disfunksiyasi, patologoanotomik - asosan limfatik apparat zararlanishi va ingichka ichakda yaralar hosil bo’lishi bilan xarakterlanadi.



Oilasi – Enterobacteriaceae

  • Oilasi – Enterobacteriaceae

  • Avlod – Salmonella

  • Turkumi – Salmonella enterica

  • Turi – enterica, serovar typhi



L-turga o’tish xususiyati

  • L-turga o’tish xususiyati

  • Tashqi muhitga chidamliligi — tuproqda va suvda 1-5 oygacha, najasda— 25 kungacha, kiyim kechak va choyshablarda — 2 haftagacha, oziq ovqat maxsulotlarida — bir necha kundan bir haftagacha, asosan — sutda,qiymada va salatlarda uzoqroq saqlanadi, harorat 18°S dan oshganda ular ko’payish xususiyatiga ham ega.

  • Qaynatilganda tez o’ladi.

  • Dezinfiksiyalovchi moddalarning odatdagi konsentratsiyasida bir necha minutda nobud bo’ladi (lizol, xloramin, fenol, sulema).



Grammanfiy xarakatchan tayoqcha peritrixial xivchinlarga ega.

  • Grammanfiy xarakatchan tayoqcha peritrixial xivchinlarga ega.

  • spora va kapsula hosil qilmaydi.



Kasallikning manbai va rezervuari faqat bemor va bakteriya tashuvchi odam

  • Kasallikning manbai va rezervuari faqat bemor va bakteriya tashuvchi odam

  • Yuqish mexanizmi – fekal-oral

  • Yer yuzining barcha iqlimlarida uchraydi





Qo’zg’atuvchining infitsirlovchi miqdori (doza) – 10 mln dan to 1 mlrd mikrob tayoqchalari [Nognick R. V.]

  • Qo’zg’atuvchining infitsirlovchi miqdori (doza) – 10 mln dan to 1 mlrd mikrob tayoqchalari [Nognick R. V.]

  • Patogenez bosqichlari:

    • Qo’zg’atuvchining organizmga tushishi
    • Limfadenitning rivojlanishi
    • Bakteriemiya
    • Intoksikatsiya
    • Parenximatoz diffuziyasi
    • Qo’zg’atuvchining organizmdan chiqishi
    • Immunitetning shakllanishi va gomeostazning tiklanishi






4-5- kunlarda spesifik IgM ning shakllanishi

  • 4-5- kunlarda spesifik IgM ning shakllanishi

  • 2-3- haftada– O-antitela IgM va IgG

  • paydo bo’lishi

  • T-xujayralarining umumiy defitsiti va T-xelperlarning va T-supressorlarning kamayishi

  • Postinfeksion immunitet – 15-20 yilgacha saqlanadi.

  • 1,5-2 yil ichida qaytadan kasallanishi mumkin



miyasimon bo’kishi (1-hafta)

  • miyasimon bo’kishi (1-hafta)

  • nekroz bosqichi (2-hafta)

  • yaralanish bosqichi (3-hafta)

  • toza yara bosqichi va yaraning bitish davri (4-5-hafta)



Klinik turiga qarab:

  • Klinik turiga qarab:

      • Tipik
      • Atipik (abortiv, bilinar – bilinmas hamda ambulator)
    • Og’irlik darajsiga qarab:
      • Engil
      • O’rtacha og’ir
      • Og’ir
    • Kechish turiga ko’ra:
      • Siklik
      • Qaytalanuvchi (residivli)
    • Asoratlanishiga ko’ra:
      • Asoratli
      • Asoratsiz


Inkubatsion davri – 9-14 kun

  • Inkubatsion davri – 9-14 kun

  • Kasallik davrlari:

    • Boshlang’ich (prodromal) davri
    • Avj olish davri
    • Klinik belgilarning so’nish davri
    • Sog’ayish davri


Umumiy simptomlar

  • Umumiy simptomlar

    • Umumiy xolsizlik
    • Tez charchash
    • Adinamiya
    • Bosh og’rishi
    • Ba’zan et uvishishi.
  • Kasallikning 4—7-kunlari tana harorati eng cho’qqiga ko’tarilishi kuzatiladi.

    • Intoksikatsiya belgilari kuchayadi
    • Bosh og’rishi kuchayadi
    • Ishtaxaning pasayishi yoki yo’qolishi
    • Uyquning buzilishi (kunduzi uyquchanlik, tunda uyqusizlik)
    • Qabziyatga moyillik, meteorizm kuzatiladi.
  • Kasallikning 7—9- kunlarida klinik belgilari yaqqol namoyon bo’ladi.



Umumiy intoksikatsiya alomatlari

  • Umumiy intoksikatsiya alomatlari

  • Nisbiy bradikardiya

  • O’pkada tarqoq quruq xirillashlar

  • Til odatda quruq, kulrang – jigar rang karashlar bilan qoplangan, kattalashgan, (til chetlarida tish izlari)

  • Qorin dam bo’lishi (kepchigan - meteorizm)

  • Perkutor tovushning bo’g’iqlashishi, o’ng yonbosh soxada (simptom Padalka).

  • Ba’zan qorin tifi o’tkir gastroenterit yoki enterit belgilari bilan boshlanadi.













Intoksikatsiyaning kuchayishi:

  • Intoksikatsiyaning kuchayishi:

  • Bemorlarda tormozlanish

    • Es – xushning xiralashishi (infeksion-toksik ensefalopatiya)
  • rozeolez toshmalar (qorining yuqori qismida va kukrakning pastki qismlarida)

  • Til quruq tish izlari bilan, kulrang – to’q qo’ng’ir karashlar bilan qoplangan hamda cheti va uchi qizargan karashdan xoli (fuliginoz til).

  • Diareya

  • Gepatosplenomegaliya

  • Nisbiy bradikardiya va puls dikrotiyasi

  • Arterial bosimning pasayishi (gipotoniya)





Meteorizm, qorni yumshoq, palpatsiyada o’ng yonbosh soxada og’riqli, Padalka simptomi musbat. Ko’pincha qabziyat, lekin ich ketishi ham bo’lishi mumkin («no’xat sho’rva»ko’rinishidagi najas).

  • Meteorizm, qorni yumshoq, palpatsiyada o’ng yonbosh soxada og’riqli, Padalka simptomi musbat. Ko’pincha qabziyat, lekin ich ketishi ham bo’lishi mumkin («no’xat sho’rva»ko’rinishidagi najas).









Umumiy intoksikatsiya va bosh og’riqlarining yo’qolishi

  • Umumiy intoksikatsiya va bosh og’riqlarining yo’qolishi

  • Tana haroratining litik pasayishi

  • Ishtaxaning ochilishi

  • Tilning tozalanishi

  • Jigar va taloqning kichiklashishi



Abortiv shakli:

  • Abortiv shakli:

    • Xastalikning kam yoki ko’proq belgilarining tez rivojlanishi bilan xarakterlanadi (5—7 kunda yoki 2—3 kunda), ko’pincha haroratning kritik pasayishi, simptomlarning yo’qolishi va sog’ayish davriga o’tishi.
  • Qorin tifini bilinar-bilinmas shakli:

    • Qisqa subfebril isitma
    • Kuchsiz intoksikatsiya va kasallikka xos simptomlarning bo’lmasligi
    • Kasallik davomida isitma 380S dan oshmaydi.
    • Bradikardiya va meteorizm kuzatilmaydi
    • Toshmalarning yo’qligi.




Ichak perforatsiyasining klinikasi

  • Ichak perforatsiyasining klinikasi

    • Odatda kasallikning 3-haftasida ba’zan 11 – 12 kunlarida bo’ladi
    • Asosiy belgisi qorinda og’riqning paydo bo’lishi (odatda qorinnig o’ng pastki qismida)
    • Qorin devori mushaklarning taranglashishi.
    • Qorin pardasini ta’sirlanish simptomi.
    • Qorin soxasida erkin gazlarning aniqlanishi (jigar soxasida bo’g’iq timpanik tovush, jigar bo’g’iqligini kamayishi, rentgenologgik tasvirda jigar usti diafragma soxasida havo borligi)
    • Yonbosh ichakning terminal soxasida ko’pincha perforatsiya kuzatiladi. (20-30 sm)


Ichakdan qon ketishi:

  • Ichakdan qon ketishi:

    • Haroratning tezda tushishi,
    • Es – xushning biroz tiniqlashishi, bosh og’rishining kamayishi, bemor ahvolining engillashishi.
    • Keyin bemorning rangi oqarib ketishi, puls tezlashishi, gipotoniya, sovuq ter ajralishi.
    • Ko’p qon ketganda kollaps holatiga tushishi.
    • Axlatda qonning bo’lishi («qora moysimon axlat»).
    • Ko’p qon ketishida 1,5—2 soatdan sung axlat o’rniga toza qon kelishi. Periferik qonda gemoglobinning kamayishi, eritrotsit va gematokrit ko’rsatkichlarining kamayishi, retikulotsitlar sonini oshishi.


Infeksion-toksik shok (ITSh) —

  • Infeksion-toksik shok (ITSh) —

    • Kasallikning avj olish davrida shakllanadi (2—3-hafta).
    • Bemorning axvoli tezda yomonlashadi.
    • Tana haroratining tez pasayishi normal yoki subnormal sonlargacha
    • Akrotsianoz, ko’z olmasining ketib qolishi
    • Taxikardiya shakllanishi
    • Diurezning kamayishi anuriyagacha


Kasallikning og’irligiga qarab 3—5% bemorlarda tashuvchi bo’ladi

  • Kasallikning og’irligiga qarab 3—5% bemorlarda tashuvchi bo’ladi

  • Ko’p yillar mobaynida ba’zan umrbod

  • Patogenezi

    • Odam organizmining ayrim tif antigenlariga (O – antigen) immunologk tolerantligini.
    • T va V limfotsit va makrofaglarning - immunokompetent hujayralarning normal kooperatsiyasini buzilishi
    • Qo’zg’atuvchining hujayra ichi makrofaglarida parazitlik qilishi va L-formaga o’tishi.
    • Yondosh kasalliklar pielit, pielonefrit, xolesistoxolangit va parazitar kasalliklarning bo’lishi.


Anamnez:

  • Anamnez:

    • epidemiologik ma’lumotlar
    • Isitma va intoksikatsiya bo’lishi
  • Laborator uslublar:

    • Qonni va axlatni bakteriologik tekshirish
    • Qonni umumiy taxlili
    • Serologik uslublar:
      • immunoferment analiz (IFA)
      • radioimmun analiz (RIA)
      • reaksiya koagglyutinatsii (RKA)
      • passiv gemagglyutinatsiya reaksiyasi
      • Vidal reaksiyasi
      • reaksiya O-agregatgemagglyutinatsiya (O-AGA)
      • Bu uslublarning ishonchligigi 90—95% ni tashkil etadi.


Brutsellyoz

  • Brutsellyoz

  • Ku-isitma

  • Toshmali tif

  • Bezgak

  • Salmonellyozning tarqoq turi

  • O’tkir Respirator Virusli Infeksiyalar

  • Kollagenozlar va boshqa somatik kasalliklar bilan



Qat’iy yotoq rejimi – butun isitma davomida va isitma tushgandan keyin 1 haftagacha

  • Qat’iy yotoq rejimi – butun isitma davomida va isitma tushgandan keyin 1 haftagacha

  • Parxez № 4A

  • Etiotrop davo

  • Patogenetik davo



Tana harorati normallashgandan so’ng davolash muolajalari kasallikning 10-kungacha davom etishi lozim. Kasallikning turi va qanday kechishidan qat’iy nazar.

  • Tana harorati normallashgandan so’ng davolash muolajalari kasallikning 10-kungacha davom etishi lozim. Kasallikning turi va qanday kechishidan qat’iy nazar.

  • Agar etiotrop davolashning 4-5 kunlarida bemorning axvoli yaxshilanmasa qo’llanilayotgan preparatni almashtiriladi.

  • Autokulturada qo’zg’atuvchi sezuvchanligi aniqlangan preparat berish maqsadga muvofiqdir.



Levomitsetin (Xloramfenikol):

  • Levomitsetin (Xloramfenikol):

    • Kattalarga –ichishga 20—30 min ovqatdan oldin 50 mgG’kg dozada, bir sutkada 4 mahal
    • Tana harorat normallashgandan sung 30 mgG’kg tana massasiga
    • Og’iz orqali qabul qilish imkoni bo’lmaganda (qayt qilish, ko’ngil aynash, epigastral soxada og’riq) preparat parenteral yuboriladi (tomir ichiga, mushak ichiga) levomitsetin suksinat 3 g sutkada yoki shamchalarda.
    • Qarshi kursatmalar: qon ivishi buzilishida, psoriaz, ekzema, preparatga sezgirlik yuqori bo’lganda.
    • Nojuya ta’sirlari: leykopeniya, agranulotsitoz, trombotsitopeniya, gipo- yoki aplastik anemiya.


Ampitsillin:

  • Ampitsillin:

    • Kattalarga ichishga ovqatdan so’ng (ampitsillina trigidrat) 1—1,5 g dan 4—6 mahal sutkada yoki
    • Parenteral (natrili tuzi) sutkali doza 6 g.
    • Ampitsillinga effektivligi levomitsetinga qaraganda past.
    • Qarshi ko’rsatma: penitsillin preparatlariga sezgirlik yuqori bo’lganda.


Kompleks trimetoprim (80 mg tab.) va sul’fametoksazola (biseptol, baktrim) (400 mg tab.):

  • Kompleks trimetoprim (80 mg tab.) va sul’fametoksazola (biseptol, baktrim) (400 mg tab.):

  • Kattalarga ichishga 2 tabletkadan X 2 mahal kuniga ovqatdan so’ng (og’ir hollarda 3 tabletkadan 2 mahal X kuniga) 3—4 hafta davomida



Levomitsetin, ampitsillin va trimetaprimlarga – sezgir bo’lganda sulfametoksazolni ftorxinolonlarga — almashtiriladi siprofloksatsin, ofloksatsin i pefloksatsin (asosan chetdan kirib qogan qorin tifi va paratiflar uchun (Tadjikiston, Afg’oniston, Jan.-Sharqiy Osiyo, Lotin Amerikasi, Afrika).

  • Levomitsetin, ampitsillin va trimetaprimlarga – sezgir bo’lganda sulfametoksazolni ftorxinolonlarga — almashtiriladi siprofloksatsin, ofloksatsin i pefloksatsin (asosan chetdan kirib qogan qorin tifi va paratiflar uchun (Tadjikiston, Afg’oniston, Jan.-Sharqiy Osiyo, Lotin Amerikasi, Afrika).

  • Siprofloksatsin:

    • ichishga 500-750 mg dan (2-3 tabletka) 2 mahal kuniga ovqatdan so’ng.
    • In’eksiya uchun tomir ichiga (og’ir hollarda yoki peroral berish imkoni bo’lmaganda) preparat 60—120 min 2 max kuniga 200—400 mg. dan yuboriladi.
  • Ofloksatsin:

    • 400—800 mg dan ichishga 2 mahal kuniga.


Dezintoksikatsion va gemostaz korreksiyasi

  • Dezintoksikatsion va gemostaz korreksiyasi

    • Ko’p suyuqlik berish
    • Enterosorbentlar berish
    • O’rtacha og’ir va og’ir hollarda parenteral tuzli-glyukoza eritmalar yuborish
    • Og’ir hollarda va davolashdan ijobiy natija bo’lmaganda – 3-kunida gemosorbsiya
    • Leykopoez stimulyatorlari (metiluratsil)






Uzoq muddatli ampitsillin bilan davolash kursi

  • Uzoq muddatli ampitsillin bilan davolash kursi

  • Vaksinoterapiya

  • Yondosh kasalliklarni davolash



Kattalarni immunizatsiya qilish

  • Kattalarni immunizatsiya qilish

  • To’yintirilgan qorin tifi vaksinasi

  • Bolalarni immunizatsiya qilish

  • Tuyintirilgan Vi-antigen bilan vaksinatsiya qilish

  • AQSh da peroral vaksina keng miqyosida qo’llaniladi



Kataloq: uum2 -> yuqumli-kasalliklar -> omh -> 3-amaliy-qism -> maruzalar -> lotin -> prezentasiya
prezentasiya -> Bo’g’ma – havo-tomchi mexanizmi orqali yuqadigan o’tkir yuqumli kasallik bo’lib, infeksiya inson organizmiga tushgan joyda
prezentasiya -> Yuqumli kasallik (infeksion) – lotincha – “infectio” – “ifloslanish” ma’nosini bildiradi
prezentasiya -> Reja: Kirish – 5 min. Tarixi – 5 min. Etiologiya va epidemiologiya – 10 min. Patogenez va patanatomiya – 10 min. Klinika – 30 min. Diagnostika – 8 min. Davolash – 10 min. Profilaktika – 7 min. Yakuni – 5 min
lotin -> Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Yuқumli va bolalar yuқumli kasalliklari kafedrasi mavzu: Epidemik parotit, tepki. Kўkyўtal
prezentasiya -> Toshkent tibbiyot akademiyasi yuqumli va bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi ko’kyo’tal
lotin -> Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Yuқumli va bolalar yuқumli kasalliklari kafedrasi Mavzu:
prezentasiya -> Meningokokk infeksiyasining qo’zg’atuvchisi – Gr (+) diplokokk Neisseria meningitis bo’lib, Neisseria avlodiga, Neisserisasea oilasiga mansub

Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə