TÜRKİYƏ cumhuriYYƏTİ MƏRMƏRƏ universiteti Əlyazması hüququnda



Yüklə 366.62 Kb.
Pdf просмотр
tarix19.12.2016
ölçüsü366.62 Kb.

TÜRKİYƏ CUMHURİYYƏTİ MƏRMƏRƏ UNİVERSİTETİ 

 

 



                                                                                                                                        

                                                                           Əlyazması hüququnda  

 

 

 



RƏŞAD MƏCİD oğlu ZEYNALOV 

 

 



 

BUD SÜMÜYÜ BOYUN SINIQLARINDA KANALLI VİNTİN 

YİVLİ QİSMİNƏ AÇILAN DƏLİKLƏRDƏN TƏZYİQ 

ALTINDA SEMENT VERİLƏRƏK TUTMA GÜCÜNÜN 

ARTIRILMASI 

 

 



14.00.22 – Travmatologiya və Ortopediya 

 

 

Tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi  

almaq üçün təqdim olunmuş dissertasiyanın 

 

 

AVTOREFERATI 

 

 



 

 

İSTANBUL - 2009 



       Dissertasiya  işi  Türkiyə  Cumhuriyyəti  Mərmərə  Universiteti 

Tibb  Fakültəsində,  Məlzəmə  Mühəndisliyi  Fakültəsi  Mexaniki 

Laboratoriyasında,  İstanbul  Texniki  Universiteti    Məlzəmə 

Mühəndisliyi 

Fakültəsi 

Mexaniki  Laboratoriyasında  yerinə 

yetirilmişdir. 

  

Elmi rəhbər: 

Professor  doktor                                            Mithat Selim Yalçın 

 

Rəsmi Opponentlər:  

Professor doktor                                                      Cihangir Tetik 

 

Professor doktor                                                 Mustafa Karahan 



 

Aparıcı təşkilat: 

 

Türkiyə Cumhuriyyəti Mərmərə Universiteti  



Ortopediya və Travmatologiya Kafedrası 

 

      Dissertasiya  işinin  müdafiəsi  Türkiyə  Cumhuriyyəti  Mərmərə 



Universiteti  Tibb  Fakültəsi  Xəstəxanasının  Travmatologiya  və 

Ortopediya kafedrasında « »         2009-cu il saat    da keçirilmişdir. 

 

      Dissertasiya  işi  ilə  Türkiyə  Cumhuriyyəti  Mərmərə  Universiteti 



kitabxanasında tanış olmaq olar. 

 

 



      Avtoreferat « »        2009-cu il tarixdə paylanmışdır. 

 

 



Dissertasiya Şurasının elmi katibi,  

Dosent doktor                                                             Murat Bezer 



İŞİN ÜMUMİ XARAKTERİSTİKASI 

 

      Mövzunun  aktuallığı.  Yer  kürəsində  insanların  ömrü  uzandıqca 

bud sümüyü boynu sınıqları da artmaqdadır. Bu sınıqlar bəşəriyyətin 

hal  hazırda  ciddi  sosio-iqtisadi  problemlərindən  birini  təşkil  edir. 

Əhalisi  təqribən  üç  yüz  milyon  olan  ABŞ-da  hər  il  280000  bud 

sümüyü boynu sınığı qeyd edilir və müalicəyə alınır. 2050-ci ildə bu 

miqdarın 2 qat artacaği düşünülür. (S.Terry Canale MD: Campbell’s 

Operative  Orthopaedics,  2007).  Bu  xəstələrin  xəstəxanada  yatış 

günləri onkoloji xəstələrinkindən də çoxdur.(J. Manniger, 2007). 

      Bud  sümüyü  boynu  sınıqları  müalicə  nöqtəyi  nəzərən  ortoped-

travmatoloqlar arasında həmişə mübahisə mövzusu olmuşdur və indi 

də  bu  patologiyanın  müalicəsində  kifayət  qədər  müvəffəqiyyət  əldə 

olunmamışdır. İnkişaf etmiş ölkələrdə yaşlı əhali getdikcə artmaqda 

və  osteoparozun  qabağının  alınması  üçün  istifadə  olunan  dərmanlar 

da bu sınıqların miqdarını azaltmamaqdadır. Bunun nəticəsidir ki, bu 

xəstələtin  osteoparozlu  sümüklərindəki  sınıqların  müalicəsində 

internal  fiksasiya  metodu  getdikcə  azalmaqda  və  artroplastika 

əməliyyatları isə artmaqdadır. Artroplastika əməliyyatları isə müalicə 

məsrəflərini  artırmaqdadır.(Aitken  JM,  1984;  Rehnberg  L,  1989; 

Stankewich  CJ,  1996;  Eriksson  F,  2002;  Heini  PF,  2004;  Bucholz, 

Robert  W.,  2006).  Bud  sümüyü  boyun  sınıqlarında  artroplastika 

əməliyyatlarının üstün cəhətləri olduğu kimi çatışmayan cəhətləri də 

var.( Bhandari M, 2003). 

      Bud sümüyü boyun sınıqları əksəriyyət ölkələrdə yaşı 65-dən çox 

olan   xəstələrdə artroplastika metodu ilə müalicə edilir. Bu metodla 

bud  sümüyü  başı  çıxarılır  və  nəticədə  insan  orqanizminə  aid  hissə 

metal  bir  protezlə  dəyişdirilir.  Bu  metodda  internal  fiksasiyaya 

nəzərən  daha  çoz  ağırlaşma  görülür.  Eyni  zamanda  kanallı  vintlərlə 

müqayisə  edildikdə  artroplastika  təqribən  on  qat  bahalı  metoddur. 

Meta-analiz 

təcrübələrdə 

artroplastika 

təkrar 


əməliyyatları 

azaltmasına baxmayaraq, infeksiya, əməliyyat zamanı qan itirilməsi, 

əməliyyat  vaxtını  və  ölüm  nisbətini  artırır.(Bhandari  M,  2003). 


Əvvəllər istifadə olunan kanallı vintlərlə kifayət qədər fiksasiya əldə 

edilmədiyi  üçün  bu  yaş  qrup  xəstələrin  müalicəsində  artıq  istifadə 

edilmir. 

      Digər  tərəfdən bud  sümüyü  boyun  sınıqlarının internal fiksasiya 

ilə təsbit metodlarının inkişafında təcrübələr davam etdirilmiş, ancaq 

Richards  kompressiya  mili  və  kanallı  vintlər  xaricində  əsaslı  addım 

atıla  bilinməmışdır.(Lu-Yao  GL,  1994;  Bray  TJ.,1997;  Hudson  JI, 

1998; Damany DS, 2005).  

      Xəstələrin 10-15%-ində cərrahdan asılı olmayan ağırlaşmalar baş 

verir.  Təcili  əməliyyat,  anatomik  reduksiya,  sınıq  xəttində 

kompressiya,  sərt  internal  fiksasiya  cərrahdan,  materialdan  və  sınıq 

tipindən 

asılı 

olan 


faktorlardır. 

Bud 


sümüyü 

başının 


vaskulyarizasiyasındakı  damarların  zərər  görməsi  cərrahdan  asılı 

deyil, amma uyğun olmayan reduksiya və implant çatışmazlığı bunu 

daha  da  artırır.(S.Terry  Canale  MD:  Campbell’s  Operative 

Orthopaedics,  2007).  Meta-analiz  təcrübələrdə  bud  sümüyü  başının 

avaskulyar nekrozu    11-19 % , psevdoartrozu isə 23-37 % arasında 

göstərilmişdir.(Lu-Yao GL, 1994). 

      Bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  internal  fiksasiyanın  mexanik 

stabilliyini  artırmaq  üçün  vintlər  üç  nöqtə  prinsipi  ilə 

qoyulmalıdır(lateral  korteks,  bud  sümüyü  kalkarı  və  subxondral 

sümük).(J.  Manniger,  2007).  Xəstələrin  çoxu  yaşlı  olduğu  üçün 

osteoparoz  nəticəsində  internal  fiksasiyanın  çatışmamazlığı  əmələ 

gəlir. Sınığın stabilliyi və bitişməsi arasında korrelyasiya təcrübələrlə 

sübut  edilmişdir.(Rehnberg  L,  1989).  İmplantın  miqrasiyasını 

azaltmaq və ikincili sınıq yerdəyişməsinin qarşısını almaq üçün bud 

sümüyü  başına  daha  möhkəm  tutuna  bilən  müxtəlif  dizaynlı  vintlər 

icad edilmiş və ya müxtəlif materiallarla (PMMA, Kalsiyum fosfat) 

vintin  tutma  gücü  artırılmışdır.(Stankewich  CJ,  1996;  Moore  DC, 

1997; Eriksson F, 2002; Mattsson P, 2003; Mattsson P, 2006)  

      Tədqiqatın məqsədi və vəzifələri. Dizayn edilən  kanallı vintin 

bud  sümüyü  başını  tutan  yivli  qismi  üzərində  dəliklər  var.  Vintin 

kanal qismi içindən bud sümüyü başına maye PMMA təzyiq altında 


inyeksiya edilərək sınığın daha yaxşı fiksə ediləcəyini düşündük. Bu 

gücləndirmə 

ilə 

implant  miqrasiyasının  və  ikincili  sınıq 



yerdəyişməsinin qabağının alınması məqsədi güddük. Eyni zamanda 

sərt  fiksasiya  ilə  xəstələrin  daha  əvvəl  mobilizasiya  ediləcəyinə 

inanırdıq.  

      İşin elmi yeniliyi. Dizayn edilən vintin yiv qismində 6 ədəd dəlik 

mövcuddur.  Bu  dəliklər  vintin  ortasından  keçən  kanala  açılır. 

Osteoparozlu  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  sümük  küyfiyyətinin 

azalması  nəticəsində  internal  fiksasiyada  çatışmazlıq  əmələ  gəlir. 

Vint  ətrafındakı  sümüyün  keyfiyyətini  artırmaq  üçün  kanal  içinə 

dəlikərdən  çıxacaq  şəkildə  sement(PMMA)  inyeksiya  edildi.  Bu 

şəkildə  fiksasiyanın  gücləndirilməsi  heç  bir  elmi  məqalədə 

göstərilməmişdir. Dərc edilən heç bir məqalədə eyni vaxtı vintin pull 

out,  cut  out  və  maksimum  ekstraksiya  torqunu  ölçən  biomexaniki 

təcrübələr aparılmamışdır. 

      Tədqiqatın nəzəri və praktiki əhəmiyyəti. Dizayn edilən vintin 

sement  ilə  sümüyə  tutunmasının  güclənməsi  təcrübədə  sübuta 

yetirilmişdir.  Bu  vintin  bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  internal 

fiksasiyanı  gücləndirdiyi  in  vitro  göstərilmişdir.  Bu  təcrübə  in  vivo  

kliniki araşdırmalar üçün zəmin yaratmışdır. 

      Müdafiəyə təqdim olunan əsas müddəalar. 



1.

 

Vintin pull out tutma gücünün ölçülməsi 



2.

 

Vintin cut out tutma gücünün ölçülməsi 



3.

 

Vintin maksimum torq gücünün ölçülməsi 



4.

 

Sement sərtləşərkən temperatur fərqinin ölçülməsi 



      Dissertasiyanın  aprobasiyası.  Dissertasiya  işinin  nəticələri: 

Türkiyə  Cumhuriyyəti  Çeşmə  şəhərində  keçirilən  21.  Milli  Türk 

Ortpediya ve Travmatologiya Konfransında təqdim edilmişdir. 

      Dissertasiya  materiallarının  nəşri.  Dissertasiya  işinə  dair  4 

elmi məqalə və 1 tezis qəbul edilmişdir. 

      Dissertasiyanın  strukturu  və  həcmi.  Dissertasiya  işi  girişdən, 

ümumi məlumatdan, tədqiqatın material və metodlarından, tədqiqatın 

nəticələri  və  onların  müzakirəsindən,  55  adda(əcnəbi  dillərdə) 



istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. Dissertasiya işi 67 

səhifədə  kompyuter  mətnində  şərh  olunmuşdur,  5  grafik,  10  cədvəl 

və 27 şəkil ilə illustrasiya olunmuşdur. 

 

MATERİALLAR VƏ TƏDQİQATIN METODLARI 



 

      Təcrübədə 48 ədəd bud sümüyü başı istifadə edildi. Bud sümüyü 

başları  bud  sümüyü  boyun  sınığı  səbəbi  ilə  artroplastika  əməliyyatı 

keçirmiş  xəstələrdən  perop  alındı.  İki  planda  çəkilən  rentgenlərlə 

fokal  patologiyası  və  ya  bəd  xassəli  şişi  olan  xəstələr  təcrübədən 

çıxardıldı.(Moore DC, 1997; Augat P, 2002; Heini PF, 2004; Stoffel 

KK, 2008).  

       Alınan  bud  sümüyü  başları  izotonik  məhlulla  isladılmış 

tamponlara  bükülüb  plastik  torbalara  qoyulduqdan  sonra  -20º-də 

buzluqlara  yerləşdirildi.  Təcrübədən  24  saat  əvvəl  başlar  buzluqdan 

çıxardılıb əridildi. (Moore DC, 1997; Aminian A, 2007; Stoffel KK, 

2008). 


      Bud  sümüyü  başlarının  donu  açıldıqdan  sonra  Q-KT(general 

Electric, Hi Speed Dual) istifadə edilərək sümüyün mineral sıxlıqları 

ölçüldü.  Bu  ölçülmələr  M.U.  Xəstəxanası  Radiologiya  kafedrasının 

avadanlığından  istifadə  edilərək  həyata  keçirildi.  Eyni  və  ya  yaxın 

sümük  sıxlığı  olan  başlar  təcrübə  və  kontrol  olaraq  müqayisə 

qruplarına bölündü.(Augat P, 2002; Von der Linden P, 2006). 

      Fərqli  uzunluqda  olan  bud  sümüyü  başları  oynaq  səthindən  30 

mm proksimalda köndələn şəkildə osteotomiya edildi. Bundan sonra 

standart  metodla  skopiya  nəzarətində  bud  sümüyü  başı  osteotomiya 

səthinin  ortasından  mərkəzi  olaraq    subxondral  nahiyəyə  qədər  24 

bud sümüyü başına standart 7 mm kanallı vint və digər 24 başa isə 

dizayn  etdiyimiz              7  mm  kanallı  vint  qoyuldu.  Əvvəlcə  təcrübə 

qrupundakı bud sümüyü başlarının hərarəti termsensorla(Hand Held 

Digital  Alarm  Thermometer,  ST  9269)  ölçüldü  və  ilkin  göstəricilər 

qeyd  olundu.  Təcrübə  qrupuna  daxil  olan  24  bud  sümüyü  başına 


kanal içindən 1 ml PMMA inyeksiya edildi. Sement sərtləşərkən bud 

sümüyü başındakı hərarət yenidən təyin olundu. 

      Bundan sonra biomexaniki qüvvət tətbiqinə başlanıldı. Bu zaman 

pull  out,  cut  out  və  maksimum  ekstraksiya  torq  qüvvətləri 

dəyərləndirildi. 

      Pull  out(Çəkmə)  tersti  qrupunda  bud  sümüyü  başları  xüsusi 

hazırlanmış  fiksatorlara  təsbit  edildi.  Fiksatorun  özü  və  vint  təpəsi 

İnstron  cihazının  üst  və  alt  qısqacına  şaquli  vəziyyətdə  taxıldı. 

İnstron  cihazıyla  0.5  mm/san.  aksial  yöndə  çəkmə  tətbiq  edilərək 

maksimum tutma qüvvəti (N) ölçüldü 

      Cut  out(Kompressiya  testi)  qrupunda  bud  sümüyü  başına 

yerləşdirilən  vintin  çöldə  qalan  qismi  135º  bucaq  altında  tutucuya 

bərkidildi.  Tutucu  özü  isə  şaquli  xəttə  25º  bucaq  altında  İnstron 

cihazının alt qısqacına oturduldu. Polietilen kap İnstron cihazının üst 

qısqacına  taxıldıqdan  sonra  bud  sümüyü  başına  şaquli  vaziyyətdə 

aksial yüklənmə tətbiq edildi. Yüklənmə əvvəlcə   5 N-la başlayıb 2 

mm/dəq.  kompressiya  ilə  implant  çatışmazlığı  əmələ  gələnə  qədər 

(ən  az  5  mm)  davam  etdirildi.  Çatışmazlıq  nöqtəsi  yüklənmə-

yerdəyişmə  tablosunda  özünü  xəttin  ani  düşməsi  ilə(fiksasiya 

yerindəki sınığa və ya implant sınmasına bağlı) göstərdi. 

      Maksimum  ekstraksiya  torq(Burma)  testi  qrupunda  bud  sümüyü 

başının içinə yanlardan 10 mm  girəcək şəkildə tutqaclar taxıldı. Bu 

tutqacları birləşdirən çubuq torqmetr cihazının səkkiz bucaq açarına 

taxıldı. Qarşı tərəfdə isə bud sümüyü başına taxılmış vintin altı bucaq 

başı  torqmetr  cihazının  digər  tərəfdəki  altı  bucaq  açarına  taxıldı. 

Torqmetr cihazı ilə 4º/san. tərs istiqamətdə torq-burma (Nm) qüvvəti 

tətbiq  edildi.  Ekstraksiya  vaxtı  ən  yüksək  torq    rəqəmləri  müəyyən 

edildi. 


      SMS-ları(Sümük 

Mineral  Sıxlığı)  və  qüvvət  nəticələri 

qarşılaşdırılmasında  Unpaired  t-testi  istifadə  edildi.  Əhəmiyyət 

dərəcəsi üçün p<0.05 şərti qoyuldu. 

 

 


TƏDQİQATIN NƏTİCƏLƏRİ VƏ ONLARIN MÜZAKİRƏSİ 

 

      48  ədəd  bud  sümüyü  başının  Q-KT  vasitəsilə  SMS-ları  ölçüldü. 

Ardından  SMS-ları  yaxın  olan  bud  sümüyü  başları  2  alt  qrupa 

bölünərək müqayisə edildilər. Unpaired t-testi ilə qiymətləndirilərək 

müqayisə  edilən  bud  sümüyü  başları  arasında  SMS-ları  cəhətdən 

əhəmiyyətli fərq qeyd olunmadı(pull out qrupunda p=0.996; cut out 

qrupunda p=0.975; antitorq qrupunda p=0.979). 

      Pull  out(Çəkmə)  qrupunda  16  ədəd  bud  sümüyü  başına  İnstron 

cihazıyla  0.5 mm/san. aksial çəkmə tətbiq edilərək maksimum tutma 

qüvvəti  (N)  ölçüldü.  Statistiki  analizlərdə  Unpaired  t-testi  istifadə 

edildi.  Qüvvət  tətbiqi  nəticəsində  alınan  rəqəmlər  iki  alt  qrup 

arasında əhəmiyyətli fərq olduğunu göstərdi(p<0.11).(Qrafik 1). 

 

Qrafik 1. Pull out qrupunda qüvvət ölçü fərqləri

Qırmızı: kontrol qrupu, Mavi: təcrübə qrupu. 

 

 

      Cut  out(kompressiya)  qrupunda  16  ədəd  bud  sümüyü  başına 



şaquli  xəttə  5  N-la  başlayıb  2  mm/dəq.  kompressiya  ilə  aksial 

yüklənmə  tətbiq  edildi.  Çatışmazlıq  nöqtəsi  özünü  yüklənmə-

yerdəyişmə  tablosunda  xəttin  ani  düşüşüylə  göstərdi.  Statistiki 

analizlərdə  Unpaired  t-testi  istifadə  edildi  və  qüvvət  tətbiqi 

nəticəsində  alınan  rəqəmlər  iki  alt  qrup  arasında  əhəmiyyətli  fərq 

olduğunu göstərdi(p<0.05).(Qrafik 2). 



Qrafik 2. Cut out qrupunda qüvvət ölçü fərqləri; 

             Qırmızı: kontrol qrupu, Mavi: təcrübə qrupu. 

 

 

      Maksimum  ekstraksiya  torq(burma)  qrupunda  16  ədəd  bud 



sümüyü  başına  torqmetrə  cihazı  ilə  4º/san.  tərs  istiqamətdə  torq-

burma  (Nm)  qüvvəti  tətbiq  edildi.  Ekstraksiya  vaxtı  ən  yüksək  torq 

ölçüsü  təyin  edildi.  Digər  qüvvət  hesablamalarında  olduğu  kimi 

statistiki  analizlərdə  Unpaired  t-testi  istifadə  edildi  və  alınan 

rəqəmlər  iki  alt  qrup  arasında  çox  əhəmiyyətli  fərq  olduğunu 

göstərdi(p<0.0001).(Qrafik 3). 

 

Qrafik 3. Ekstraksiya torq qrupunda qüvvət ölçü fərqləri; 

Qırmızı: kontrol qrupu, Mavi: təcrübə qrupu. 

 

 


      Bud  sümüyü  boynu  sınıqlarının  internal  fiksasiya  ilə  müalicəsi 

sonrası osteonekroz və bitişməmək kimi ağırlaşmalarına məqalələrdə 

geniş  yer  verilmişdir.  Bu  məqalələrdə  osteonekroz  və  bitişməmək 

kimi  ağırlaşmaların  sınığın  yerdəyişmə  dərəcəsi,  bud  sümüyü  başı 

qan  dövranının  pozulması,  reduksiyanın  uyğunluğu  və  fiksasiyanın 

sərtliyi  ilə  əlaqədar  olduğu  göstərilmişdir.  Bu  ağırlaşmaların  10%-

15%-nin cərrahın kontrolunda olmadığı bildirilmişdir.  

      Lu-Yao  və  əməkdaşlarının  106  məqalədən  ibarət  metaanaliz 

yazısında bud sümüyü boynu sınıqlarının 23%-37%-ində bitişməmə, 

11%-19%-ində isə osteonekroz olduğu bildirilmişdir. 

      Yerini  dəyişmiş  bud  sümüyü  boynu  sınığı  keçirmiş  yaşlı 

xəstələrdə 

internal 

fiksasiya 

sonrası  ağırlaşmaların  tez-tez 

rastlanması  cərrahların  əksəriyyətini  artroplastika  alternativinə 

yönəltmişdir.  Artroplastikanın  internal  fiksasiyaya  görə  üstün  və 

çatışmayan  cəhətləri  vardır.  Artroplastika  sonrasında  xəstə  erkən 

postoperativ  dönəmdə  qısa  müddətdə  ayağına  yük  verərək  mobilizə 

edilə  bilir.  Protez  cərrahiyyəsi  konsepti  ilk  dəfə    təklif  edilərkən  bu 

ən  üstün  cəhət  olaraq  qeyd  olunmuşdu.  Son  vaxtlarda  internal 

fiksasiya  ilə  müalicə  edilən    xəstələr  daha  aqressiv  mobilizasiya 

edildiyi  və  ən  azından  qismi  yük  verdirildiyi  üçün  bu  konsept  daha 

az  əhəmiyyət  daşımağa  başlamışdır.  Artroplastika  cərrahiyyəsi  bud 

sümüyü  boynu  sınıqlarında  görülən  bitişməmə  və  osteonekroz  kimi 

ağırlaşmaları  eliminasiya  etməkdədir.  Hal  hazırda  hələ  də  bud 

sümüyü  başının  qan  dövranını  tam  etibarlı  şəkilə  müəyyən  edən 

metod  yoxdur.  Gələcəkdə    avaskulyar  bud  sümüyü  başlarını 

preoperativ  müəyyən  edərək  artroplastika  və  ya  internal  fiksasiya 

cərrahiyyəsi  qərarı  verilə  biləcəyi  düşünülür.  Protez  cərrahiyyəsi 

internal  fiksasiyaya  görə  təkrari  əməliyyat  miqdarını  azaldır.  Bu 

ancaq  çox  yaşlı  xəstələr  üçün  qeyd  olunur,  çünkü  vaxt  keçdikcə 

protez  cərrahiyyəsinin  kumulyativ  reoperasiya  nisbəti  yüksəlir. 

Artroplastika sonrasında mexaniki və ya infeksiya kimi ağırlaşmalar 

olduqda təkrari əməliyyat çox mürəkkəb hal alır. Bud sümüyü boyun 

sınıqlarında internal fiksasiya tətbiq edilən xəstələrin üçdə ikisindən 



çoxunun  həyatlarının  sonuna  qədər  normal  funksiyalı  bud-çanaq 

oynağı  ilə  yaşadıqlarını  unutmamaq  lazımdır.  Artroplastika 

cərrahiyyəsi  internal  fiksasiyaya  nisbətən  böyük  əməliyyatdır.  Daha 

geniş  cərrahiyyə  və  qan  itikisi  çox  olan  proseduradır.  Bir  çox 

məqalələrdə  də  ölüm  nisbətini  artırdığı  göstərilmişdir.(S.Terry 

Canale MD: Campbell’s Operative Orthopaedics, 2007). 

      Bhandari  və  əməkdaşları  tərəfindən  dərc  edilən  bir  metaanaliz 

məqalədə 1162 bud sümüyü boynu sınığı keçirmiş xəstələrdə internal 

fiksasiya 

və 


artroplastika 

nəticələri 

müqayisə 

edilmişdir. 

Artroplastikanın  internal  fiksasiyaya  görə  təkrari  əməliyyatı 

azaltdığı,  bundan  başqa  isə  daha  çox  qan  itirilməsinə,  əməliyyatın 

uzun  sürməsinə,  yüksək  infeksiya  və  ölüm  nisbətinə  səbəb  olduğu 

bildirilmişdir.(Bhandari M, 2003). 

      Bud  sümüyü  boynu  sınıqlarının  internal  fiksasiya  ilə 

müalicəsində  mexaniki  stabilliyi  artırmaq  üçün  vint  və  ya  tellər  üç 

nöqtə  prinsipinə  uyğun  yerləşdirilməlidir.  Bu  üç  nöqtəyə  lateral 

korteks,  bud  sümüyü  kalkarı  və  bud  sümüyü  başı  daxildir.  Bu  üç 

nöqtə içində ən zəif yer kanselloz bud sümüyü başıdır. Bud sümüyü 

boyun sınığı keçirmiş xəstələrin çoxunda osteoparoz mövcuddur.  Bu 

səbəblə  bud  sümüyü  başındakı  kanselloz  sümük  daha  çox 

osteoparoza məruz qalacaqdır. İmplant miqrasiyasını və ikincili sınıq 

yerdəyişməsini azaltmaq üçün bud sümüyü başına daha güclü tutuna 

bilən  vint  və  digər  implantlar  inkişaf  etdirilməsi  üçün  böyük  səylər 

göstərilmişdir.(Eriksson  F,  2002).  Sınığın  stabilliyi  və  bitişməsi 

arasında  korrelyasiya  olduğu  müxtəlif  məqalələrdə  qeyd 

olunmuşdur.(Rehnberg L, 1989). 

       Vintin  bud  sümüyü  başına  tutunmasını  gücləndirmək  üçün  yiv 

ölçüləri  və  dizaynında  dəyişikliklər  edilmişdir.  Bud  sümüyü  boynu 

sınıqlarının fiksasiyasında əsas problemlərdən biri sümük keyfiyyəti 

olduğu 

üçün, 


metal 

implantın 

xüsusiyyətlərinin 

inkişaf 


etdirilməsindən  başqa  implant  ətrafındakı  sümük  keyfiyyətini  də 

artırmaq  lazımdır.  Metal  implantın  ətraf  toxumalara  tutunmasını 



gücləndirmək üçün PMMA və kalsium fosfat kimi sementlər istifadə 

edilmişdir. 

      Frederik  və  əməkdaşları  tərəfindən  dərc  edilən  boimexaniki 

təcrübədə AO, Olmed, Hansson, ucunda yiv ilə qarmağı olan hibrid 

vintlər  və  LIH  qarmaqlı  telin  sintetik  sümük  olan  poliuretanda 

PMMA  və  kalsium  fosfatla  gücləndirilərək  pull  out  və  ekstraksiya 

torq  qüvvətləri  müqayisə  edilmişdir.  Təcrübədə  üç  fərqli  sıxlıqda 

sintetik  sümük  istifadə  edilmişdir.  PMMA  ilə  gücləndirildikdə 

standart  metodlara  görə  hər  üç  sıxlıqda  pull  out  və  ekstraksiya  torq 

qüvvəti  ölçülmələrində  əhəmiyyətli  dərəcədə  yüksək  fərq  müəyyən 

edilmişdir.  Kalsium  fosfatla  edilən  gücləndirmələrdə  bu  fərq  daha 

çox  aşağı  sıxlıqlı  sintetik  sümüklərə  tətbiq  edildikdə  görülmüşdür. 

Kalsium  fosfatla  edilən  gücləndirmələr  vaxtı  LIH  qarmaqlı  tel  və 

hibrid  vintlərdə  hər  üç  sıxlıqda  qüvvət  ölçülmələrində  artma 

müşahidə edilmişdir. AO, Olmed və Hansson vintlərində isə orta və 

yüksək  sıxlıqdakı  sümüklərdə  qüvvət  ölçülmələrində  azalma  qeyd 

olunmuşdur.(Eriksson F, Mattsson P, Larsson S, 2002). 

      Mattson  və  əməkdaşları  tərəfindən  edilən  randomizə  klinik 

təcrübədə  yerini  dəyişmiş  bud  sümüyü  boynu  sınığlı  118  xəstəyə  2 

ədəd  Olmed  vintiylə  internal  fiksasiya  tətbiq  edilmişdir.  Bu 

xəstələrin  58-ində  kalsium  fosfatla  gücləndirmə  və  60  xəstədə  isə 

standart metodla fiksasiya edilmişdir. Gücləndirmə edilən qrupda 20 

xəstədə  və  kontrol  qrupunda  14  xəstədə  reduksiyanın  itirilməsi, 

bitişməmə və ya osteonekroz səbəbi ilə artroplastika əməliyyatı icra 

edilmişdir.  Qruplar  arasında  ağrı  və  əzələ  gücünün  azalması  ilə 

əlaqədar  əhəmiyyətli  fərq  tapılmamışdır.  Əməliyyat  sonrası  birinci 

həftədə  gücləndirilmiş  qrupda  gün  içindəki  fəaliyyətlər  daha  yaxşı 

olduğuna  baxmayaraq  növbəti  həftələrdə  hər  hansı  bir  fərq  qeyd 

olunmamışdır.  Gücləndirilmiş  qrup  daha  çox  təkrari  əməliyyata 

səbəb  olduğu  üçün  bu  metod  tövsiyə  edilməmişdir.(Mattsson  P, 

Larsson S, 2006). 

      Stankewich  və  əməkdaşları  tərəfindən  edilən  biomexaniki 

təcrübədə  16  cüt  meyid  bud  sümüyü  boynu  sınığı  modelində  7  mm 


kanallı vintlərlə fiksasiya edilmişdir. Kontrol və təcrübə qruplarında 

eyni  miqdarda  bud  sümüyü  başı  istifadə  edilmişdir.  Təcrübə 

qrupundakı  vintlər  kontrol  qrupundan  fərqli  olaraq  kasium  fosfatla 

gücləndirilmişdir.  Ardından  bud  sümüyü  başına  tam  yerdəyişmə  və 

fiksasiya  çatışmazlığı  əmələ  gələnə  qədər  şaqüli  vəziyyətdə 

10mm/dəq  sürətlə  yüklənmə  tətbiq  edilmişdir.    Təcrübə  qrupuna 

kontrol  qrupuna  nisbətən  əhəmiyyətli  dərəcədə  daha  çox  qüvvət 

tətbiq  etmək  lazım  gəlmişdir.(Stankewich  CJ,  Swiontkowski  MF, 

Tencer AF, Yetkinler DN, Poser RD, 1996). 

      Von  der  Linden  və  əməkdaşları  tərəfindən  edilən  biomexaniki 

təcrübədə  osteoparozlu  proksimal  bud  sümüyü  sınıqlarında  dinamik 

qalça  vinti  tətbiq  olunması  nəticəsində  görülə  bilən  cut  out-un 

qabağının  alınmasına  səy  göstərilmişdir.  Cut  out  görülmə  sıxlığı 

müxtəlif məqalələrdə 1.1%-6.3% arasında göstərilmişdir. Təcrübədə 

8  cüt  meyiddən  alınmış  50  mm-lik  osteoparozlu  bud  sümüyü 

proksimalı istifadə edilmişdir. Dinamik qalça vinti kontrol qrupunda 

standart metodlarla bud sümüyü proksimalına qoyulmuşdur. Təcrübə 

qrupundakı  vintlər  zəif  axıcı  PMMA  ilə  gücləndirilmişdir.  Bud 

sümüyü başlarına şaquli vəziyyətdə 2000 N qüvvət tətbiq edilərkən 

kontrol  qrupuna  daxil  olanların  hamısında,  təcrübə  qrupundakıların 

isə  ancaq  50%-ində  5  mm-dən  çox  yerdəyişmə  müəyyən 

edilmişdir.(Von der Linden P, Gisep A, Boner V, Windolf M, Appelt 

A, Auhm N, 2006). 

      Augat  və  əməkdaşları  tərəfindən  dərc  edilən  təcrübədə  bud 

sümüyü  burma  sınıqlarında  tətbiq  edilən  dinamik  qalça  vintinin 

ağırlaşması olan cut out nisbəti azaldılmağa çalışılıb. Bu təcrübədə 9 

cüt  meyid  bud  sümüyü  istifadə  edilib  və  dinamik  qalça  vinti 

modifikasiya edilib. Modifikasiya edilmiş qalça vintinin yivli qismi 

nazikləşdirilib  və  yivli  hissəsində  3  ədəd  2  mm  diametrində  kanala 

açılan dəlik yaradılmışdır. Sementin geri qaçmasının qabağını almaq 

üçün isə  yivli  qisimdən  proksimaldakı  hissə  genişləndirilib. Kontrol 

qrupunda  standart  dinamik  qalça  vinti,  təcrübə  qrupunda  isə 

müəlliflər  tərəfindən  dizayn  edilən  vint  istifadə  edilmişdir.  Təcrübə 


qrupunda  dizayn  edilən  vintin  kanalından  bud  sümüyü  başına  5  qr 

zəif  axıcı  PMMA  göndərilmişdir.  Bud  sümüyü  başına  şaquli 

vəziyyətdə  yük  tətbiq  edilərkən  gücləndirilən  qrupda  39%  daha  az 

yerdəyişmə  olduğu  qeyd  olunmuşdur.(Augat  P,  Rapp  S,  Claes  L, 

2002). 

      Təcrübəmizdə  48  ədəd  bud  sümüyü  başı  istifadə  edilmişdir. 



Bütün  bud  sümüyü  başları  bud  sümüyü  boyun  sınığı  keçirən 

xəstələrdən  alınmışdır.  Alınan  bud  sümüyü  başlarının  oynaq 

səthindən etibarən ən az 3 cm olmasına diqqət yetirilmişdir.  Yerini 

dəyişmiş  subkapital  sınıqların  bitişmə  ehtimalı  çox  az  olduğu  üçün 

bu  proseduranın  gələcəkdə  daha  çox  transservikal  sınıqlara  tətbiq 

edilə biləcəyi düşünüldü. 

      Bud sümüyü başlarının Q-KT vasitəsilə mineral sıxlıqları ölçüldü 

və  oxşar  iki  qrupa  bölündü.  Bəzi  məqalələrdə  meyiddən  alınan  bud 

sümüklərinin  sağ  və  sol  tərəfləri  müqayisə  edilmişdir.(Stankewich 

CJ,  1996;  Augat  P,  2002;  Von  der  Linden  P,  2006).  Bud  sümüyü 

başlarının  eyni  xəstədən  alınması  daha  uyğun  olardı,  amma  bu 

miqdarda  meyiddən  alınmış  bud  sümüyü  tapmaq  çox  çətinlik  təşkil 

edərdi.  Təcrübədə  istifadə  edilən  bud  sümüyü  başlarının  Q-KT 

vasitəsilə ölçülən SMS dərəcələri arasında əhəmiyyətli fərq olmadığı 

üçün  müqayisə  edilməsinə  bir  əngəl  görülmədi.  Bəzi  məqalələrdə 

hətta sintetik sümüklər istifadə edilmişdir. 

      Kontrol  qrupu  olaraq  7  mm  kanallı  vintlər  və  təcrübə  qrupu 

olaraq  isə  dizayn  etdiyimiz  7  mm  yivləri  üstünsə  dəlikləri  olan 

kanallı  vintlər  istifadə  edildi.  Kontrol  qrupunun  olması  təcrübənin 

əhəmiyyətini  artırdı.  Dizayn  etdiyimiz  vint  bir  çox  cəhəti  ilə  7  mm 

AO  kanallı  vintə  oxşamasına  baxmayaraq  sümüyə  tutunmasını 

gücləndirən  və  sementin  daha  asan  yayılmasına  şərait  yaradan 

dəyişikliklər  edildi.  Vintin  yivli  qismi  ətrafında  sementin  daha  asan 

yayılması üçün proksimaldan 7 mm başlayan yiv qismi distala tərəf 

tədricən  5.5  mm-yə  qədər  nazikləşdirildi.  Vintin  yiv  proksimalının 

geniş  olmasının  sementin  geri  qaçmasını  və  sınıq  xəttinə 

yayılmasının qarşısını alacağı düşünüldü. Yivli nahiyədə olan 6 ədəd 


2  mm  diametrində  olan  dəliklər  vint  kanalı  içindən  təzyiq  altında 

verilən sementin çıxış nöqtələri üçün edilmişdir. Oxşar xüsusiyyətləri 

olan dinamik qalça vinti Augat et al. tərəfindən dizayn edilmişdir. 

      Hər  qrup  öz  içində  üç  bərabər  qrupa  bölündü  və  hər  alt  qrupda 

səkkiz bud sümüyü başı istifadə edildi. Mineral sıxlıqları eyni və ya 

oxşar  başların  pull  out,  maksimum  ekstraksiya  torqu  və  cut  out 

nəticələri  müqayisə  edildi.  Vintin  sümükdən  boşalmasını  incələyən 

bu  üç  müxtəlif  mexanizma  eyni  anda  daha  əvvəl  heç  bir  təcrübədə 

araşdırılmamışdır. Hər alt qrupda səkkiz bud sümüyü başının olması 

təcrübə üçün kifayət etdi. 

       Müxtəlif  məqalələrdə  gücləndərmə  üçün  PMMA  və  kalsium 

fosfat  sement  materyalları  istifadə  edilmişdir.  PMMA  və  kalsium 

fosfatın  hər  birinin  özünə  xas  üstün  cəhətləri  var.    Kalsium  fosfat 

inyeksiya  edilə  bilən,  bioloji  uyğun,  eqzotermik  olmayan,  in  situ 

sərtləşən  xüsusiyyətlər  daşımaqdadır.  Digər  tətəfdən  kalsium  fosfat 

sümükdən  güclü  olsa  da  PMMA-ya  görə  daha  zəif  bir  materyaldır. 

Kalsium  fosfatın  kompressiv  gücü  55  Mpa  olduğu  halda  PMMA-ın 

isə ən az    90 Mpa olduğu bildirilmişdir.(Moore DC, 1997; Mattsson 

P,  2005).  Digər  tərəfdən  PMMA  sərtləşərkən  eqzotermik  reaksiya 

törədir.  Ətrafa  verilən  istiliyin  toxumalara  zərər  verərək  sınıq 

bitişməsinin  qabağını  alacağı  və  osteonekroz  riskini  artıra  biləcəyi 

qeyd olunmuşdur. Təcrübədə bud sümüyü başına vint kanalı içindən 

1 ml PMMA göndərildi. 20 dəqiqə ərzində PMMA sərtləşərkən bud 

sümüyü  səthindəki  istilik  ölçüldü.  Bud  sümüyü  başı  səthindəki 

hərarət  21.7ºC-dən  23ºC-yə  qədər  qalxaraq  ortalama  1.3ºC  artış 

müəyyən  edilmişdir.  Bu  dərəcədə  istiliyin  bud  sümüyü  başı 

osteonekrozu törədəcək səviyyədə olmadığı qənaətinə gəlindi. 

 

YEKUN 



 

      Təcrübə nəticələri dizayn etdiyimiz vintin sümükdən boşalmanın 

hər  üç  mexanizmasında  da  kontrol  qrupuna  görə  daha  dayanıqlı 

olduğunu  göstərdi.  Üç  ayrı  mexanizma  arasından  xüsusilə 



maksimum ekstraksiya torq qrupunda daha əhəmiyyətli nəticələr əldə 

edildi.  Kompressiya  qüvvətinin  tətbiqi  qrupunda  təcrübə  və  kontrol 

alt qrupları arasında digər qüvvət tətbiqlərinə görə daha az fərq qeyd 

edildi.  Bu  nəticələrə  əsaslanaraq  xəstələrin  erkən  mobilizasiya 

edilərək sınıq tərəfə tam yük verə biləcəyi iddia edilə bilməz. 

      Daha  əvvəlki  təcrübələrdə  də  göstərildiyi  kimi  PMMA-nın 

toxumalara  zərər  verəcək  dərəcədə  eqzotermik  təsirini  müşahidə 

etmədik.  Təcrübəmizdəki  tək  vint  yerinə  klinik  müalicədə  məsləhət 

görülən  üç  vintdən  sement  göndərilərkən  daha  çox  eqzotermik 

reaksiya  gözlənə  bilər.  Amma  yenə  də  cəmi  3  ml  sement 

göndəriləcəyi  üçün  temperatur  osteonekroz  əmələ  gətirəcək  qədər 

artmayacaqdır. 

      Təcrübəmizin  nəticələrinə  görə  dizayn  etdiyimiz  vintin  PMMA 

ilə  auqmentasiyası  sümük  fiksasiyasının  gücünü  artırır.  Bu 

biomexaniki  təcrübə  nəticələrinə  əsaslanaraq  metodun  klinikada 

tətbiq edilməsi və in vivo nəticələrinin qiymətləndirilməsi lazımdır. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


Dissertasiyanın mövzusu üzrə çap olunmuş işlərin siyahısı. 

 

1.  Zeynalov  R.M.:  Bud  sümüyü  boyun  sınıqlarında  kanallı  vintin 

yivli  qisminə  açılan  dəliklərdən  təzyiq  altında  sement  verilərək 

tutma gücünün artırılması. Sağlamlıq. 9 (2009). 

2.  Zeynalov  R.M.:  Bud  sümüyü  boyun  sınıqlarında  internal 

fiksasiya gücünün artırılması. Sağlamlıq. 10 (2009). 

3.    Zeynalov    R.M.:    Bud  sümüyü  boyun  sınıqları  müalicəsində 

PMMA tətbiqi. Cərrahiyyə. 1 (2010). 



  4.  Zeynalov   R.M. :   Bud sümüyü boyun sınıqlarında internal   

  fiksasiya.  Cərrahiyyə. 2 (2010). 

5. Zeynalov. R.M., Ağır İ., Ketenci E., Başar H., Yalçın S.: Femur 

Boyun kırıklarında kanüle vidanın yivli kısmına açılan deliklerden 

basınçlı çimento verilerek tutma gücünün artırılması; 21. Milli Türk 

Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi, Çeşme, 2009. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Summary 

Increasing the holding strength by giving bone cement under 

pressure through  holes between threads of cannulated screw in 

femoral neck fractures. 

Reshad Mecid oglu Zeynalov 

 

      Femoral  neck  fractures  are  one  of  the  most  common  fracture 

types  in  elderly  patients.  Dedicated  screws  were  designed  or 

augmented with different materials to increase the holding power at 

the femoral head for better fixation.  

      In  our  study  48  human  femoral  heads  divided  into  two  groups 

after measuring bone mineral densities by Q-CT. In the control group 

7  mm  cannulated  screws  and  in  the  study  group  7  mm  cannulated 

screws  with  holes  between  the  threads  augmented  by  cement 

(PMMA)  were  used.  Pull  out,  maximum  extraction  torque  and  cut 

out  strength  values  were  compared  after  mating  these  groups  by 

similar bone mineral densities. In  the  pull  out   group   maximum   

holding   strength  (N)  was   measured   after   applying 0,5 mm/sec. 

axial  pull  out  force  by  Instron  testing.  In  the  cut  out  group  load 

applied  using  5  N  followed  by  2  mm/min.  axial  loading  force  after 

fixing   the  femoral  heads  to  the  Instron  testing. The  procedure  

was    continued    until    at  least  5  mm  displacement  occured.  In  the 

maximum extraction torque group 4°/sec. torque force was applied in 

reverse  direction  by  torquemeter.  During  the  extraction  highest 

torque  was  determined.  The  difference  between  all  three  subgroups 

was significant(pull out, p<0,011; cut out, p<0,05; extraction torque, 

p<0,0001). 

       The  designed  screw  augmented  by  PMMA  has  found  to  be 

worth in this experimental study to be further studied in the clinical 

application of the femoral neck fractures. 

 

 



 

Резюме 

Введение цемента из отверстий в прорезной части у винта с 

каналами при переломе шейки бедренной кости с помощью 

которой повышается сила укрепления. 

Зейналов Решад Меджид оглу  

 

      Перелом  шейки  бедренной  кости,  часто    встречающийся 

перелом,  среди  пожилых  людей.  В  целях  предотвращения 

миграции и вторичного перемещения, разработаны специальные 

винты и особые материалы для укрепления окружающей кости.    

      После  измерения  минеральной  плотности  48  штук  головок 

бедренных костей с помощью Q-KT, выделили на две группы. В 

контрольной  группе,  использовали  7  мм  винты  с каналами,  а  в  

группе  опыта  укрепленные  цементом(PMMA)  7  мм  винты  с 

каналами,  у  которых  между  прорезами  имеются  отверстии.  В 

головках  бедренных  костей,  по  схожими  минеральной 

плотности,  сравнили  результаты  «pull  out»,  «максимум  торг 

эктракции»  и  «cut  out».    В  группе  «pull  out»,  с  помошью 

аппарата  Instron,  с  использованием      0,5  мм/сек  силы 

притяжения,  измерили  силу  укрепления.  В  группе  «cut  out», 

после установления головку бедренной кости в аппарат Instron, 

было произведена акциальная нагрузка, начиная с силой 5 N, со 

скоростью  2  мм/сек.  Это  процедура  было  продолжено  до 

доведения смещения  5  мм.  В  группе  максимальной  экстракции 

сворачивания,  с  помошью  аппарата  Торгметра,  было 

использовано  4º/сек,  сила  сворачивания  в  противоположном 

направлении.  При  экстракции  определилось  самая  высокая 

величина  силы  сворачивания.  Полученные  цифры,  показали 

значительное  различие  между    всеми  тремя  подгруппами(pull 

out, p<0,011; cut out, p<0,05; торг эктракции, p<0,0001).    

      Полученные 

результаты, 

винта 

нашего 


дизайна, 

укрепленного  цементом,  дали  продвиги  в  использовании  его  в 

клинике. 


QISALDILMIŞ SÖZLƏR 

 

AO -        Albeitgemeinshaft fur osteosynthenfragen 

M.U. –     Mərmərə Universiteti 

PMMA -  Polimetil metakrilat 

Q-KT -     Quantitative(keyfiyyət) kompüter tomoqrafiya 

SMS -       Sümük mineral sıxlığı 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ТУРЕЦКАЯ РЕСПУБЛИКА  УНИВЕРСИТЕТ МАРМАРА 

 

 



                                                                             На правах рукописи                                                 

                                                                              

 

 

Зейналов Решад Меджид оглу  



 

 

 



ВВЕДЕНИЕ ЦЕМЕНТА ИЗ ОТВЕРСТИЙ В ПРОРЕЗНОЙ 

ЧАСТИ У ВИНТА С КАНАЛАМИ ПРИ ПЕРЕЛОМЕ 

ШЕЙКИ БЕДРЕННОЙ КОСТИ С ПОМОЩЬЮ 

КОТОРОЙ ПОВЫШАЕТСЯ СИЛА УКРЕПЛЕНИЯ. 

 

 

 



14.00.22 –Травматология и ортопедия 

 

 

АВТОРЕФЕРАТ 

 

 

 

Диссертации на соискание ученой  

степени доктора философии по медицинских наук 

 

 

 

 

 

СТАНБУЛ - 2009 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

Document Outline

  • BUD SÜMÜYÜ BOYUN SINIQLARINDA KANALLI VİNTİN YİVLİ QİSMİNƏ AÇILAN DƏLİKLƏRDƏN TƏZYİQ ALTINDA SEMENT VERİLƏRƏK TUTMA GÜCÜNÜN ARTIRILMASI



Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə