1-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Tarmoqlanmagan elektr zanjirlarni qurish.
Berk zanjirda EYUK ta’sirida I tok xosil bo‘ladi. Elektr zanjirlar tarmoqlanmagan va tarmoqlangan bo‘ladi. Agar berk zanjirning barcha qismlaridan bitta tok o‘tsa, u xolda bunday zanjir tarmoqlanmagan bo‘ladi.
Qarshiliklarni ketma – ket ulash
3 .1-rasm
, ,
Tok kuchi zanjirning barcha qismlarida bir xil bo‘lgani uchun,
bo‘ladi.
Qarshiliklardagi kuchlanishlarni ularning qisqichlaridagi potensiallar ayirmasi bilan ifodalash mumkin:
tenglamani hadma –had tokka bo‘lsak, quyidagini topamiz:
yoki - zanjirning umumiy qarshiligi
Kirxgofning birinchi qonuni
Tugunchaga qarab yo‘nalgan toklar yig‘indisi undan chiqayotgan toklar yig‘indisiga teng.
yoki
Umumiy ko‘rinishda; ya’ni tugundagi toklarning algebraik yig‘indisi nolga teng.
Masalalar
1-masala.
O ‘zgarmas tok manbaining E=125v. Unga qarshiliklari R1=100om, R2=30 om va R3=120 om bo‘lgan rezistorlar ketma ket ulangan (3.1 – rasm). Zanjirdagi tok kuchini va har bir shahobchada kuchlanishning pasayishini va quvvatini toping. Manbaning ichki qarshiligi hisobga olinmaydi.
3.1 – rasm
2-masala.
K uchlanishi U=220v bo‘lgan liniyaga quvvati P1=4,4kvt o‘zgarmas tok dvigateli va quvvati P2=300 vt bo‘lgan cho‘g‘lanma lampa ulangan. Liniyadagi tok kuchini va iste’molchilarning umumiy qarshiligini toping.(3.2 – rasm).
3-masala.
Ikki simli liniya P=3kvt, I=15a, l=1200m, mis simning diametri d=5mm. Iste’molchining quvvatini, liniya yo‘qotiladigan quvvatni va foydali ish koeffisiyentini toping.
3.2 – rasm
4 -masala. 3.3 – rasmda ko‘rsatilgan zanjir uchlaridagi kuchlanish va uchastkalardagi kuchlanishlarni aniqlang. Uchinchi uchastkada kuchlanishlar tushuvchi U3=20v. Uchastka qarshiliklari R1=6om, R2=4om, R3=2om.
3.3 – rasm
5-masala.
3.4 – rasmdagi sxemada tarmoqlanishdan keyin tok kuchi I=19,5a, R=10om, R1=15om, R3=20om. Shu sxemaning ekivalent qarshiligi va tarmoqlardagi toklarni aniqlang.
3 .4 – rasm
1-masala.
Yechish. Zanjirning umumiy karshiligi:
Zanjirning barcha shaxobchalaridagi tok kuchi bir xil bo‘ladi, ya’ni
Xar bitta rezistordagi kuchlanishning tushushi va quvvati quyidagicha teng.
,
,
,
,
,
.
2-masala.
Yechish. Dvigatelning stator cho‘lg‘amlaridan o‘tayotgan tok:
Lampadan o‘tayotgan tok:
Kirxgofning birinchi qonuniga asosan, liniyadagi tokni topamiz:
Har bitta iste’molchining qarshiligi:
Umumiy o‘tkazuvchanlik:
Umumiy qarshilik:
3-masala.
Yechish. Simning ko‘ndalang kesim yuzasi:
Simlarning qarshiligi:
Liniyadagi yo‘qotiladigan kuchlanish:
Liniyaning quvvati:
Iste’molchining quvvati:
Liniyaning foydali ish koeffisenti:
4-masala.
Yechish. Om qonuniga asosan uchunchi uchastkadagi tok.
Ketma –ket zanjirning birinchi xossasiga asosan, zanjirdagi tok;
Om qonuniga asosan,
Butun zanjir qismlaridagi kuchlanish:
5-masala.
Yechish. Formulaga asosan.
Butun zanjir qismlaridagi kuchlanish:
Uchastkalardagi toklar;
, ,
Dostları ilə paylaş: |