1. Bola sezgisi asosiy turlarining rivojlanishi va idroki Bolalarda diqqatning rivojlanishi



Yüklə 24,63 Kb.
səhifə3/4
tarix21.04.2023
ölçüsü24,63 Kb.
#101302
1   2   3   4
1. Bola sezgisi asosiy turlarining rivojlanishi va idroki Bolala


Bola xotirasi xususiyatlari

Odamning butun aqliy taraqqiyoti asosan xotiraning taraqqiyotidan
iborat ekan, xotira bola hayotining dastlabki kunlaridan boshlaboq rivojlana
boshlaydi. Bolada xotiraning dastlabki alomatlari yaqin atrofidagi odamlami
va narsalami tanishida ko‘rina boshlaydi. Buni biz bola o‘ziga tanish blgan
narsani ko‘iganida qiladigan harakatlardan bilishimiz mumkin. Masalan,
bola o‘ziga yaqin odamni ko‘iganida unga talpinadi yoki notanish odamdan
yotsiraydi. Kichik yoshli bolalarda tanib olish qobiliyatining boriigi, idrok
qilgan narsa va hodisalarini esda olib qolish imkonini beradi.
Yoshiga to‘lgach, bolada xotiraning murakkab turlari, ya’ni eslash
vujudga kela boshlaydi. Bolalar bu davrdan boshlab ilgari idrok qilgan
narsa va hodisalarni eslay oladigan bo‘ladilar. Bunda bolalar
tasawurlarining roli nihoyatda kattadir. Tasawurlari tufayli bolalar
o‘tgan narsalami bemalol eslay oladilar, masalan, bolaga ko‘z o‘ngida
bo‘lmagan narsaning nomini aytsangiz, u ko‘zlari bilan chor atrofga
qarab shu narsani izlay boshlaydi.
Bola xotirasining rivojlanishida nutqining o‘sishi juda katta
ahamiyatga ega. Bu davrda bola narsa va hodisalami faqat bevosita
ko‘rish orqali emas, balki shu narsa va hodisalaming nomlari orqali
ham idrok qila oladigan bo‘ladi. Bundan tashqari ular kattalardan
so‘rab bilib olish, eshitish orqali ham o‘z xotiralarini boyitadilar.
Ilk bolalik davridagi bolalarda xotiraning barcha jaraycnlari ko‘rina
boshlaydi. Masalan, kichik yoshdagi bola dastawal mexanik ravishda,
ya’ni ma’nosiga tushunmasdan esda olib qolaveradi. Buning o‘ziga xos
jihati bor, albatta. Birinchidan, yuqorida aytib o‘tganimiz kabi bolalarda
turmush tajribasi juda oz bo‘ladi, ular ko‘p narsalami hali mutlaqo
bilmaydilar, lekin hayotda to‘qnash kelganlari sababli eslarida olib
qoladilar. Ikkinchidan, bolalar asab tizimining plastikligi, ya’ni juda
egiluvchanligi kattalamikidan ham ustunroq bo‘ladi. Ana shu sababli
bolalarga mexanik esda olib qolish hech qanday qiyinchilik tug‘dirmaydi.
Bolalarda ma’nosiga tushunib esda olib qolish ham juda erta rivojlana
boshlaydi. Masalan, ilk bolalik davridagi bolalar o‘zlari yoqtiigan
hikoyalaming ayrim qahramonlarini yaxshi ko’radilar, ba’zilarini
esa yomon ko‘radilar. Umuman, hikoyalaming mazmuni bolalarga
ta’sir qilib, ularda ma’lum tuyg‘u-hissiyotlami uyg‘otadi, bu esa
bolalar hikoyaning mazmunini tushunayotganliklaridan darak beradi.
Ilk bolalik davridagi bolalarda dastlab ixtiyorsiz esda olib qolish va
ixtiyorsiz esga tushirish vujudga keladi. Ular o‘zlarini biron jihatdan
qiziqtiigan, diqqatlarini o‘ziga tortgan narsa va hodisalami beixtiyor
ravishda eslarida olib qoladilar. Biron narsani eslash, esiga tushirish
assotsiyatsiya tarzida namoyon bo‘ladi. Ulami zlari ataylab esga
tushirmaydilar. 0 ‘yin faoliyatida biron narsani eslash lozim bo‘lib
qolganda, assotsiyatsiya tariqasida boshqa shunga o‘xshash narsalar
ham bextiyor eslariga tushaveradi.


Yüklə 24,63 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin