1. teylor qatori


Aniqmasliklarni ochish. Lopital qoidalari



Yüklə 302,5 Kb.
səhifə3/4
tarix31.05.2022
ölçüsü302,5 Kb.
#60195
1   2   3   4
1. teylor qatori

1. Aniqmasliklarni ochish. Lopital qoidalari

Tegishli funksiyalarning hosilalari mavjud bo`lganda , , 0×¥, ¥-¥, 1¥, 00, ¥0 ko`rinishdagi aniqmasliklarni ochish masalasi engillashadi. Odatda hosilalardan foydalanib, aniqmasliklarni ochish Lopital qoidalari deb ataladi. Biz quyida Lopital qoidalarining bayoni bilan shug`ullanamiz.




1. ko`rinishdagi aniqmaslik. Ma`lumki, x®0 da f(x)®0 va g(x)®0 bo`lsa, nisbat ko`rinishdagi aniqmaslikni ifodalaydi. Ko`pincha x®a da nisbatning limitini topishga qaraganda nisbatning limitini topish oson bo`ladi. Bu nisbatlar limitlarining teng bo`lish sharti quyidagi teoremada ifodalangan.


1-teorema. Agar
1) f(x) va g(x) funksiyalar (a-d;a)È(a;a+d), bu yerda d>0, to`plamda uzluksiz, differensiallanuvchi va shu to`plamdan olingan ixtiyoriy x uchun g(x)¹0, g`(x)¹0;
2) ;
3) hosilalar nisbatining limiti (chekli yoki cheksiz)
=A
mavjud bo`lsa, u holda funksiyalar nisbatining limiti mavjud va
= (2.1)
tenglik o`rinli bo`ladi.
Isbot. Har ikkala funksiyani x=a nuqtada f(a)=0, g(a)=0 deb aniqlasak, natijada ikkinchi shartga ko`ra f(x)=0=f(a), g(x)=0=g(a) tengliklar o`rinli bo`lib, f(x) va g(x) funksiyalar x=a nuqtada uzluksiz bo`ladi.
Avval x>a holni qaraymiz. Berilgan f(x) va g(x) funksiyalar [a;x], bu yerda x kesmada Koshi teoremasining shartlarini qanoatlantiradi. Shuning uchun a bilan x orasida shunday c nuqta topiladiki, ushbu tenglik o`rinli bo`ladi. f(a)=g(a)=0 ekanligini e`tiborga olsak, so`ngi tenglikdan
(2.2)
bo`lishi kelib chiqadi. Ravshanki, a bo`lganligi sababli, x®a bo`lganda c®a bo`ladi. Teoremaning 3-sharti va (2.2) tenglikdan = =A kelib chiqadi.
Shunga o`xshash, x holni ham qaraladi. Teorema isbot bo`ldi.
Misol. Ushbu limitni xisoblang.
Yechish. Bu holda bo`lib, ular uchun 1- teoremaning barcha shartlari bajariladi.
Haqiqatan ham,
1) , ;
2) ;
3) bo`ladi.
Demak, 1-teoremaga binoan .
1-eslatma. Shuni ta`kidlash kerakki, berilgan funksiyalar nisbatining limiti 3) shart bajarilmasa ham mavjud bo`lishi mumkin, ya`ni 3) shart yetarli bo`lib, zaruriy emas.
Masalan, funksiyalar (0;1] da 1), 2) shartlarni qanoatlantiradi va , lekin
mavjud emas, chunki n®¥ da

¥ da esa
.

Yüklə 302,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin