4-Mavzu: Islom dini. Islom ta’limoti Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi



Yüklə 0,72 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/15
tarix06.05.2023
ölçüsü0,72 Mb.
#108880
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15
Aqso masjidi. (arab.-uzoqdagi masjid)-Quddus (Ierusalim) shahridagi 
yahudiylik an’anasida muqaddas hisoblangan (Sulaymon ibodatxonasi). Qur’onda 
shu nom bilan tilga olingan. Islomdan ilgari arablar, undan keyin musulmonlar 
jamoasining a’zolari Aqso masjidi tomonga qarab ibodat qilganlar. 624 yili 
Makadagi Ka’ba qibla deb e’lon qilingandan keyin u tomonga qarab ibodat qilish 
to‘xtatilgan.
Shu tariqa Madinada vahiy orqali islom teokratiyasining Muqaddas qonuni 
shariat tushirildi. Shariat diniy, ijtimoiy va yuridik ta’limotlarning asosiy 
tamoyillari, chunonchi: Umma, adliya, qullarni ozod qilish, yashash huquqi, nikoh, 
azon, qibla, bag‘rikenglik va boshqalar ta’riflab berildi. Ushbu tamoyillarga 
musulmonlar hozirgacha rioya qilib keladilar.
1
Umma-madinada Muhammad Payg‘ambar izidan borgan va islom dinini qabul 
qilgan kishilar jamoasi. Muhammad ummati deyilganda ana shu jamoa keyinchalik 
barcha muslmonlar tushunilgan. Bu ummaga kirgan makkaliklarni birlashtiruvchi 
zamin qon qarindoshlik, urug‘chilik tamoyili emas, yagona Allohga e’tiqod 
birlashtiradi. 
Adliya. Islomgacha qonga qon olish qoidasi amal qiladi: agar bir jamoa a’zosi 
boshqa jamoa vakilini o‘ldirsa yoki yarador qilsa, birinchi jamoa qasos olish 
huquqiga ega bo‘ladi. Qur’onda Kimki u qasosni sadaqa qilib kechib yuborsa, u 
1
Қаранг: Ислом ҳуқуқи. Олий ўқув юртлари учун дарслик. Раҳманов А.Р, Раҳманов А.Р. –Тошкент: 
“ТДЮИ” нашриёти, 2007, Б. 48. 



gunohlariga kafforatdir. Alloh nozil etgan oyatlar bilan hukm qilmaydiganlar, anna 
o‘shalar zolimlardir. (Moida surasi, 45-oyat.) 
Undan tashqari Qur’oni karim bir mo‘min boshqa mo‘minni qasddan o‘ldirsa, 
uning jazosi jahannamdir degan. 
Qullarni ozod qilish. Musulmonlarga islomni qabul qilgan qullarni ozod 
qilishni buyuradi. Abu Hurayra (RA) rivoyat qiladi: “Har qanday kishi bir 
musulmon kishini qullikdan ozod qilsa, Alloh taolo o‘shal qulning (ozod bo‘lgan) 
har bir a’zosi badaliga uning bir a’zosini jahannam o‘tidan xalos qilur dedilar.
Yashash huquqi. Islomgacha johiliyat davrida Arabistonda qiz tug‘ilishini 
xoxlamagan arablar ularni tug‘ilgan zahoti triklayin ko‘mib tashlardi. Qur’on 
bunday odamkushlikni ta’qiqladi: “Ey, insonlar, bolalaringizni qashshoqlikdan 
qo‘rqib o‘ldirmangiz ularga ham, sizlarga ham Biz rizq berurmiz. Ularni o‘ldirish 
shubhasiz katta gunohdir”. (“Al-isro” surasi 31-oyat). 
Nikoh. Nikohda ayol o‘z sepiga egalik qiladigan, erining mol mulkini meros 
qilib oladigan, shaxsiy mulkka ega bo‘ladigan, moliyaviy masalalarni hal qilishda 
ishtirok etadigan bo‘ldi. Etimlar va bevalarni ximoya qilish uchun ko‘p xotinlikka 
ijozat berildi. Ko‘p xotinli erga o‘zining barcha xotinlariga nisbatan adolatli 
bo‘lish talab etiladi.
Azon - namozga chaqirish. Birinchi muazzin (namozga chaqiruvchi) islom 
dinini qabul qilganidan keyin ozod bo‘lgan habash qul Bilol bo‘lgan. Qibla 
musulmonlar namoz vaqtida qarab turadigan tomon. 
Dastlab Muhammad Payg‘ambar musulmonlarni Quddus (Ierusalim)ga qarab 
namoz o‘qishga buyurgan. Lekin Madinada nozil bo‘lgan Qur’on oyati bilan 
Makkadagi Ka’ba (Baytulloh) muslmonlar uchun Qibla qilib belgilangan. 
Ka’badagi Muqaddas masjid islomning bosh ziyoratgohiga aylandi.
Bag‘rikenglik. Qur’onda yahudiylar va xristianlarga nisbatan bag‘rikenglikni 
buyuradi. Ularning muqaddas kitoblari Tavrot va Injilni muqaddas deb e’lon 
qilingan, ammo yahudiylar va xristianlar to‘g‘ri yo‘ldan ozishda ayblanganlar. 
Islom dinida zo‘rlash yo‘q. 

Yüklə 0,72 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin