6-mavzu. Ishlab chiqarish Reja



Yüklə 149,7 Kb.
səhifə14/16
tarix14.12.2022
ölçüsü149,7 Kb.
#74583
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16
6-mavzu. Ishlab chiqarish

30


15
120 L  40 K  1200
izokostani

5 12 L
10.13-rasm. Firmaning byudjeti chegarasida izokostani chizig`i

Umumiy formuladan foydalanib maksimal ishlab chiqarishni ta′minlaydigan resurslar miqdorini aniklaymiz.



K 1200 1200
 15
birlik,
L 1200 1200 5
birlik,

2  r 2  40
2 W 2 120

Demak, maksimal miqdori
Q  2515  150

birlik.


150 birlik mahsulot ishlab chiqarish uchun firma 15 birlik kapitaldan va 5 birlik ishchi kuchidan foydalanadi.


    1. Masshtab samarasi

Xarajatlarning proportsional o`zgarishga ishlab chiqarish masshtabining o`zgarishi deyiladi. Ishlab chiqarishda faqat ikkita omildan

- ishchi kuchi
(L)
va kapitaldan
(K )
foydalanilganda, ulardan foydalanish

ikki barobar oshsa
2L va 2K
bo`lsa, ishlab chiqarish masshtabi ikki

barobar kengaydi deyiladi.
Xuddi shunday mehnat va kapitaldan foydalanish ikki marta
qisqartirilsa ( 0,5L va 0,5K ) ishlab chiqarish masshtabi ikki marta
qisqarganligini bildiradi. Ishlab chiqarishda omillardan foydalanishning proportsional oshishi, ya′ni ishlab chiqarish masshtabining kengayishi mahsulot ishlab chiqarish hajmiga har xil ta′sir qiladi, u mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirishi, kamaytirishi va o`zgartirmasligi mumkin.
Agar ishlab chiqarish masshtabi kengayganda omillar sarfi sur′atidan mahsulot ishlab chiqarish hajmining o`sish su′rati yuqori bo`lsa, bunday ishlab chiqarish hajmining o`sishiga musbat masshtab samarasi deyiladi. Musbat masshtab samarasida uzoq muddatli o`rtacha xarajatlar kamayadi.
Agar, ishlab chiqarish masshtabi kengayganda, omillar sarfi sur′atidan ishlab chiqarish hajmining o`sish sur′ati past bo`lsa, bunday o`sishga manfiy masshtab deyiladi. Manfiy masshtab samarasida (keyinchalik ko`ramiz) uzoq muddatli oraliqda firma mahsulot ishlab chiqarishni oshirganda o`rtacha harajatlar oshib boradi.
Ishlab chiqarish masshtabi kengayganda omillar sarfi sur′ati ishlab chiqarish hajmining o`sish su′ratiga teng bo`lsa, bunday o`sishga o`zgarmas masshtab samarasi deyiladi.
Masshtab samarasi mahsulot ishlab chiqarish hajmining, mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflanadigan omillar miqdori bilan bog`liqligi bilan ifodalanishini e′tiborga olsak, uni o`rganishda ishlab chiqarish funksiyasidan foydalanish maqsadga muvofiqdir.
Ishlab chiqarish funksiyasi berilgan bo`lsin:

Q f (X )  f (x1 , x2 ,..., xn ) ,

Bu yerda: Q - ishlab chiqarish hajmi, omillari sarfi miqdori.
x1 , x2 ,..., xn
- ishlab chiqarish

Agar ishlab chiqarish masshtabi barobar oshsa

  • 1

u holda

ishlab chiqarish masshtabining kengayishini quyidagicha yozamiz:
  X    x1 ,  x2 ,. ,  xn .
Bu yerda  ishlab chiqarish masshtabining o`zgarishini ifodalaydi. U holda ishlab chiqarish masshtabining  barobar kengayishini mahsulot ishlab chiqarish hajmiga ta′sirini quyidagicha yozish mumkin:

Q f (  X )  n
f (x1
, x2
,..., xn ) .

Ishlab chiqarishda faqat ikkita omildan foydalanilsa mehnat va kapitaldan. U holda yozish mumkin :

Q A
f (K,L)  K
A
f (K, L) .

Oxirgi munosabat ishlab chiqarish omillari sarfi  barobar oshganda

ishlab chiqarish hajmi
K barobar oshishini bildiradi.

Agar,
K  1
bo`lsa, ishlab chiqarish musbat masshtab samarasiga

ega, ya′ni ishlab chiqarish o`sish sur′ati omillar sarfi su′ratidan yuqori.

ega.
Agar,


K  1
bo`lsa, ishlab chiqarish manfiy masshtab samarasiga

Agar
K  1
bo`lsa, masshtab samarasi o`zgarmas, ishlab

chiqarishning o`sish sur′ati omillar sarfi sur′atiga teng.
Misol. Ishlab chiqarish funksiyasi quyidagicha berilgan bo`lsin:
Q(L, K)  2  L0,7K 0,8 .
Ushbu funktsiya musbat, manfiy yoki o`zgarmas masshtab samarasiga ega ekanligi aniqlansin. Ishlab chiqarish masshtabini

( 1)
barobar oshirsak.

QK,L  2L0,7  K 0,8
1,5 2L0,7 K 0,8 . Demak, ishlab

chiqarish funksiyasi musbat samaraga ega K 1,5 1, ya′ni omillar sarfi

sur′ati  bo`lganda, ishlab chiqarish hajmining o`sish sur′ati bo`ladi.
1,5
ga teng




Yüklə 149,7 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin