AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y az



Yüklə 0.55 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/6
tarix25.12.2016
ölçüsü0.55 Mb.
  1   2   3   4   5   6

 



     



 AZƏRBAYCAN RESPUBL KASI TƏHS L NAZ RL Y  

 

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT  QT SAD UN VERS TET   

"MAG STRATURA MƏRKƏZ " 

Ə

lyazması hüququnda 



 

    Rüstəmli Könül Vəli qızı 

 

" Tibbi xidmət sferasında xidmətlərinin uçotunun təkmilləşdirilməsi "                      

mövzusunda  

 

 MAG STR D SSERTAS YASI 

 

 

 



  

 

xtisasın adı :                               M010002 "Mühasibat uçotu və audit" 



Elmi rəhbər:                                                    i.e.d., prof. Səbzəliyev S.M 

Magistr proqramının rəhbəri:                       i.e.n., prof. Daşdəmirov Ə.N. 

Kafedra müdiri:                                               i.e.d., prof. Səbzəliyev S.M 

 

   

             BAKI 2015 


 



 



 

        Mündəricat 

Giriş.....................................................................................................................3 

Fəsil 1. Tibbi xidmət sferasında mühasibat uçotu və hesabatın qurulmasının 

nəzəri  əsasları 

      1.1 Tibbi xidmət sferasında xərclərin mahiyyəti, tərkibi və uçotunun  

qarşısında duran vəzifələr...................................................................................7 

1.2 Tibbi xidmət sferasında Milli  Muhasibat uçotu  Standartlarının tətbiqi 

imkanları...................................................................................................19 

Fəsil 2. Tibbi xidmət sferasında muhasibat uçotu və hesabatının  təşkilinin 

ə

sasları 

2.1 Maliyyə və idarəetmə uçotunda  xərclərin uçotunun təşkilinə ümumi 

yanaşma....................................................................................................28 

2.2  Tibbi xidmət sferasında istifadə olunan hesablar...................................33 

2.3 Tibbi xidmət sferasında müxtəlif sahələrdə üstəlik xərclərin bölüşdürülməsinin 

mövcud sistemi və onun təkmilləşdirilməsi..............................................35 

 Fəsil 3. Tibbi xidmət sferasında xidmətlərin uçotunun  və hesabatın 



təkmilləşdirilmə

3.1 Tibbi xidmət sferasında  xidmətlərin maya dəyərinin kalkulyasiyası və  

       onun prinsipləri......................................................................................46 

3.2 Stansionar xidmət , ambulator - poliklinika xidməti və təcili tibbi yardım 

sahəsində xidmətlərin uçotu və hesabatın 

təkmilləşdirilməsi......................................................................................64 



Nəticə............................................................................................................72 

stifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı...........................................................74   

 

 


 



G R Ş 



Mövzunun aktuallığı

Tibbi xidmət sferası maddi istehsalın sferalarından biri 

kimi cəmiyyətin məhsuldar fəaliyyətinin çox mühüm tərkib hissəsidir. Son illərdə tibbi 

xidmət sferasının inkişafı Azərbaycan iqtisadiyyatının fərqləndirici xüsussiyyətlərini 

özündə ehtiva edir . Bu qəbildən olan iqtisadi dinamika bir tərəfdən biznesin məqsədli 

quruluşundakı dəyişikliklərdən, digər tərəfdən isə əhalinin real gəlirinin 

yüksəlməsindən irəli gəlir.  stənilən tibbi təşkilatının fəaliyyətinin son məqsədi onların 

mülkiyyətinin, xüsusən də kapitalının artırılmasında təzahür edir. Müasir rəqabət 

şə

raitində getdikcə daha çox tibb müəssisələri, həmin vəzifələri mövcud istehsal 



gücünü və istehsal olunan məhsulların həcmini artırmaq yolu ilə deyil, ilk növbədə hər 

bir müştərinin özünə məxsus təlabatını daha tam ödəmək yolu ilə həll etməyə cəhd 

göstərir. Qeyd olunanları yeni məlumatlar hazırlananadək tam şəkildə nəzərə almaq 

üçün əvvəlcədən ilk növbədə marketinq tədqiqatı aparılmalıdır. Bu gün reklam 

kompaniyası olmadan çox nadir istehsalatlar surətlə inkişaf edə bilir.  nnovasiyalı 

istehsalatları təhsil sferasında hazırlanan elmi tədqiqat işləri olmadan inkişaf etdirmək 

qeyri-mümkündür. Beləliklə, tibbi xidmət sferası müasir iqtisadiyyatda – maddi 

istehsal sferasının vacib atributudur. Tibbi xidmətlərə olan ehtiyacların artması son 

illərdə əhalinin həyat tərzinin durmadan yaxşılaşması ilə izah edilir. Belə ki, bilavasitə 

tibbi  xidmət, daha geniş həcmdə insanın fərdi ehtiyacalarını ödəməyə şərait 

yaradır.Son illərdə tibbi xidmət istehlakına olan meyllərin güclənməsi, tibb xidməti 

sahələrindəki xərclərin xüsusi çəkisninin artması Azərbaycanda servis iqtisadiyyatının 

fərqləndirici əlaməti sayılır. Bu sahə Azərbaycan Respublikasının iqtisadi inkişafının 

prioritet istiqamətlərindən biridir. Eyni zamanda mövcud olan bir sıra ciddi 

problemlərin həlli təxirəsalınmaz problemlərdəndir. Makroiqtisadi tədqiqatların 

nəticələri sübut edir ki, həyati cəhətdən mühüm sayılan səhiyyə xidmətləri artım 

surətinə görə 3 Azərbaycan hələlik iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrdən bir qədər 

geri qalır. Bundan başqa Qərbi Avropa və Şimali Amerika ölkələrində, habelə 

Yaponiya, Malayziya, Sinqapur və s.ölkələrdə tibbi xidmətin keyfiyyəti Azərbaycanda 

olduğundan yüksəkdir. Respublikanın statistik göstəricilərinin təhlilindən aydın olur 



 

ki, Azərbaycan Respublikası gənc olmasına baxmayaraq tibbi xidmət sferasının 



inkişafı istiqamətində dönmədən irəliləməkdədir.  

Bu baxımdan yuxarıda qeyd olunanlardan aydın olunur ki, magistr dissertasiya 

işinin mövzusu kifayət qədər aktualdır. 

Mövzunun öyrənilmə səviyyəsi.

 Tibbi muəssisələrin xərclərinin uçotu 

respublikada dərc olunan ədəbiyyatlarda kifayet qədər geniş şərh edilən məsələdir. 

Tibbi müəssisələrin yaradılması, xərclərin uçotu məsəsləsində kifayət qədər yeni 

məzmun və mahiyyət kəsb edir. Tədqiq edilən problemlərin bəzi məsələləri 

Azərbaycanda bir sıra iqtisadçı  alimərin ( S.Səbzəliyev, Q.Abbasov, H.Cəfərli 

,F.Quliyev, A.Səlimov., N. smayılov, V.Quliyev, S.Qasımov, S.Yaqubov, Q.Rzayev, 

Ə

.Daşdəmirov, N.Hacıyev və s ) əsərlərində araşdırılmışdır. 



Bir sıra tibb müəssisələrində xidmət sferasının makrosəviyyədə idarə olunması 

uçotanalitik təminatın kifayət qədər olması istiqamətində aparılır. Göstərilən 

xidmətlər isə son dərəcə rəngarəngdir. Buradan aydın olur ki, göstərilən tibbi xidmət 

növlərinin rəngarəngliyi , onların təqdim olunmasının iqtisadi, təşkilati və 

qanunvericilik xüsusiyyətləri sənədləşməyə, maliyyə və idarəetmə uçotunun təşkilinə 

, xərcləri və maliyyə nəticələrinin müəyyənləşdirilməsinə, uçot-analitik proseslərin 

avtomatlaşdırlmasına fərdi yanaşmanı tələb edir. Mühasibat uçotu sisteminin adekvat 

kənar məkanının qurulması xidmət sferasının gələcək inkişafının mühüm 

amillərindən birinə çevrilə bilər. Yuxarıda qeyd olunan amillər əsasında magistr 

dissertasiya işi strukturu formalaşmışdır. Uçot – analitik sistemlərin adları çəkilən 

tərkib hissələr müxtəlif xidmət növləri üzrə araşdırılmışdır. Nəzəri materiallar 

çoxsaylı nümunələr, cədvəllər və şəkillər vasitəsilə təsvir olunur. 

Deyilənlərə baxmayaraq, tibbi xidmət sferasında xərclərin uçotunda və maya 

dəyərinin kalkulyasiya edilməsində, onların metodlarda əsaslə bir dəyiiklik , yenilik 

hələ ki çox azdır. Mövcud qaydalar real bazar münasibətlərinin tələblərinə cavab 

vermir.  Elə buna görə də bu sahədə elmi - tədqiqat işlərinin aparılması vacib və 

zəruridir. 

Tədqiqatın məqsəd və vəzifələri. 

Magistr dissertasiya işinin başlıca məqsədi 

tibbi  xidmət xərclərinin uçotunun ağarılmasınınmövcud qaydalarını öyrənmək və 


 

tənqidi araşdırmalar əsasında onların daha da təkmilləşdirilməsi , beynəlxalq 



standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətlərini şərh etməkdir. Bu məqsədə uyğun 

dissertasiya işində aşağıdakı vəzifələri qarşıya qoymuşdur: 

−  müvafiq maddələr üzrə faktiki tibbi istehsal xərclərinin öz vaxtında və düzgün 

ə

ks etdirilməsi yollarını göstərmək; 



−  tibbi xidmət resurslrında istifadəyə operativ nəzarəti həyata keçirmək üçün 

zəruri sayılan informasiyaları dəqiqləşdirmək; 

−  məhsulun maya dəyərinin səviyəsinə təsir edən amilləri aşkara çıxarmaq və 

konkretləşdirmək; 

−  tibb müəssisəsinin struktur bölmələri üzrə hesabların nəticələrinin 

maliyyələşdirilməsinin konkret yollarını aşkara çıxarmaq; 

−  tibbi xidmət xərclərini və məhsulun maya dəyərinin iqtisadi məzmununu 

açmaq, xərclərin tərkibini dəqiqləşdirmək, onların təsnifatının mövcud 

vəziyyətini öyrənmək, təkmilləşdirilməsi barədə tövsiyyələr vermək; 

−  tibbi xidmətə sərf edilən müstəqim və qeyri müstəqim, sabit və dəyişən 

xərclərin uçotu, həmçinin məhsulun maya dəyərinə daxil edilməsi üsulunu 

öyrənmək və onların təkmilləşdirilməsi barədə tövsiyyələr vermək; 

−  xərclərinin uçotunun beynəlxalq praktikada qəbul edilmiş qaydada nəzərən 

keçirmək; 



Tədqiqatın metodu.  

Dissertasiya işinin nəzəri və metadoloji əsaslarını 

Muhasibat uçotu haqda Qanun (2004-cü il) və digər normativ - hüquqi sənədlərin 

müddəaları təşkil edir.Magistr dissertasiyası yazılan zaman iqtisadi nəzəriyyə, 

muhasibat uçotu, audit,   statistika, iqtisadi təhlil üzrə mövcud dərsliklərdən, 

monoqrafiyalardan, bir sıra iqtisadçı mühasiblərin əsəsrlərindən istifadə edilmişdir. 



Tədqiqat işinin elmi yeniliyi. 

Tədqiqat işinin gedişində tibbi xidmət 

xərclərinin uçotu metodologiyasında bazar iqtisadiyyatının tələblərinə uyğun olmayan 

bir sıra cəhətlər aşkar edilmmiş və onların aradan qaldırılmasına dair elmi - metodoloji 

xarakterli bir sra təkliflər irəli sürülmüşdür. Belə ki, dissertasiya işində bazar 

iqtisadiyyatı şəraitində mühasibat uçotunun beynəlxalq standartlarının tələblərinə 



 

uyğun edilən xərcləri yeni nomenktlaturası tövsiyyə olunmuş, işin xərclinin ayrıca 



hesablarda uçota alınması və xərclərin uçotunun həmin hesabda aparılması qaydaları 

üzrə təkliflər verilmişdir. 



Tədqiqat işinin praktik əhəmiyyəti. 

Magistr dissertasiyasında irəli sürülən 

təkliflərin və tövsiyyələrin praktik əhəmiyyəti onunla izah olunur ki, həmin təklif və 

tövsiyyələr demək olar ki əksəriyyətini respublikanın müxtəlif tibb müəssilısinin uçot 

praktikaslnda tətbiq etmək mümkündür. 

ş

in quruluşu və həcmi. 

Dissertasiya işi giriş, 3 fəsil, nəticə və təklifdən və 

ə

dəbiyyat siyahısından ibarətdir.  şin əsas mətni 75 komputer səhifəsi təşkil edir.  şdə 



mətndaxili 17 cədvəl verilmiş və 40 ədəbiyyatdan istifadə olunmuşdur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Fəsil 1. Tibbi xidmət sferasında muhasibat uçotu və 



hesabatın qurulmasının nəzəri əsasları

 

1.1. Tibbi xidmət sferasında xərclərin mahiyyəti, təkmilləşdirilməsi 

və uçotunun qarşısında duran vəzifələri 

 Sosial sferanın sahələri arasında əhalinin təkrar istehsalı və həyat səviyyəsinin 

təminatında səhiyyənin çox mühüm rol olduğu danılmazdır . Buna görə son dövrlərdə 

sosial kompleks sahələrinin xüsusən də səhiyyənin inkişafı ilə əlaqədar problem 

məsələlər ölkə rəhbərliyinin və ictimaiyyətin geniş dairələrinin diqqət mərkəzindədir. 

Dövlət əhalinin sağlamlığının qorunması üçün daimi zəruri tədbirlər həyata keçirir. Bu 

məqsədlə dövlət büdcəsindən kifayət qədər vəsait ayrılır. Vətəndaşların sağlamlığının 

mühafizəsi üzrə qəbul edilmiş qanunvericiliyə əsasən səhiyyənin maliyyələşdirilməsi 

və idarə edilməsi sahəsində mərhələli islahatlar aparılır. Bu sahədə qəbul edilmiş tibbi 

sığorta mexanizminin böyük əhəmiyyəti vardır.

 

Ə

vvəlcə bunu qeyd etmək vacibdir ki, 



ə

halinin sağlamlığının qоrunması müasir dünyada dövlətin əsas funksiyalarından biri 

sayılır. Azərbaycan Respublikasının Kоnstitusiyasına əsasən (41-ci maddə), hər kəsin 

sağlamlığını qоrumaq və tibbi yardım almaq hüququ ardır. Dölət müхtəlif mülkiyyət 

nöləri əsasında fəaliyyət göstərən səhiyyənin bütün növlərinin inkişafı üçün zəruri 

tədbirlər görür, sanitariya-epidemiоlоgiya salamatlığına təminat erir, tibbi sığоrtanın 

müхtəlif növləri üçün imkanlar yaradır. Yuхarıdakı cədvəldən də gördüyümüz kimi, 

2005-ci ilin dölət büdcəsindən ölkənin səhiyyə sisteminə 604.4 milyard manat 

məbləğində əsait ayrılması nəzərdə tutulur ki, bu da bütün büdcə хərclərinin 5.5 faizi 

qədərdir. Dövlət büdcəsindən səhiyyə sаhəsinə аyrılаn vəsаitin həcmi mütləq ifаdədə 

sоn illər аrtımа mеyllidir. Bеlə ki, dövlət büdcəsindən səhiyyəyə 2000-ci ildə 204.7, 

2001-ci ildə 210.1, 2002-ci ildə 224.1, 2003-cü ildə 276.6 və 2004-cü ildə 350.9 

milyаrd mаnаt аyrılıb. Bununlа bеlə, həmin vəsаitin ümumi büdcə хərclərində хüsusi 

çəkisində 1995-ci ildən bаşlаyаrаq аzаlmа mеyli əsаs idi, yаlnız ötən ildən bu, аrtımа 

istiqаmət götürüb: dövlət büdcəsi хərclərinin ümumi həcmində səhiyyə хərclərinin 


 

pаyı 1995-ci ildə 10 fаiz, 2000-ci ildə 5.7 fаiz, 2003-cü ildə isə 4.5 fаiz, 2004-cü ildə 



5.0 fаiz оlub 

Ümumiyyətlə ölkəmizin səhiyyə sistеmi gеniş və çохşахəlidir. Burаdа çохlu 

sаydа хəstəхаnаlаr, pоliklinikа və аmbulаtоriyаlаr, fеldşеr-mаmа məntəqələri, təcili və 

təхirəsаlınmаz tibbi yаrdım stаnsiyаlаrı, qаnköçürmə stаnsiyаlаrı, müхtəlif təyinаtlı 

(məsələn, vərəm хəstələri, uşаq və yеniyеtmələr (vərəm оlmаyаn üçün) sаnаtоriyаlаr, 

sаnitаr-еpidеmiоlоri və dеzinfеksiyа stаnsiyаlаrı, körpə еvləri və bаşqа оbyеktlər 

fəаliyyət 4 göstərir. Səhiyyə sistеmində, hаbеlə еpidеmiyаlаrа qаrşı mübаrizə tədbiləri 

həyаtа kеçirilir, sаğlаmlıq mərkəzləri tərəfindən sаnitаr mааrifi üzrə işlər аpаrılır və s. 

Bunа görə də səhiyyəyə аyrılаn хərclər ilk növbədə bu funksiоnаl istiqаmətlər аrаsındа 

bölünür (bunu funksiоnаl təsnifləşdirmə аdlаndırırlаr). Səhiyyə xərcləri dövlət büdcəsi 

xərclərinin tərkib hissəsi olmaqla müəyyən xüsusi çəkiyə malikdir. Hal- hazırda 

səhiyyənin maliyyə təminatının modeli büdcə vəsaitlərini, icbari tibbi sığorta 

vəsaitlərini, təşkilatların tibbi sığorta fondlarını və digər mənbələri özündə birləşdirir. 

Səhiyyə sahəsinə yönəldilən maliyyə vəsaitləri aşağıdakı istiqamətlərə yönəldilir: 

elmi- tədqiqat tibb müəssisələrinin maliyyələşdirilməsi, xəstəxanaların saxlanması , 

poliklinikaların və ambulatoriyaların saxlanması, təcili tibbi yardım, sanator 

epidemoloji stansiyalaırn saxlanması, sanatoriyaların saxlanması, digər tibbi 

məntəqələrinin saxlanması. Hal- hazırda Azərbaycan Respublikası Səhiyyə 

Nazirliyinin səhiyyə müəssisələri xərclərinin planlaşdırılması məqsədilə gəlir və xərc 

smetasını tərtib edirlər. Smetalar aşağıdakı formalarda tərtib edilir:

 

 1. Səhiyyə müəssisələrinin fərdi smetası.  



2. Yerli büdcələrin layihələrinə uyğun səhiyyədə xərclərin smetası tərtib edilir 

    Ayrılmış büdcə vəsaitlərinin səmərəli istifadəsinə nəzarət müfəttiş və tematik 

yoxlama zamanı,yerli idarəetmə orqanları, ayrı- ayrı nəzarət orqanları tərəfindən 

həyata keçirilir. Yoxlama zamanı xüsusilə aşağıdakı məsələlərə fikir verilir: səhiyyə 

müəssisələrinin fəaliyyətinin plan göstəricilərinin düzgün hesablanması; onların 

faktiki görülən işlərin , göstərilən tibbi xidmətlərin həcmi ilə eyniliyi;ayrılmış büdcə 

vəsaitlərinin istifadəsinin məqsədəuyğunluğu.  


 

Səhiyyə müəssisələrində və təşkilаtlаrındа xərclər aşağıdakı kimi istifаdə оlunur: - 



işçilərə əmək hаqqı vеrilir, - tibbi хidmətlərin təşkili üçün zəruri sаrğı mаtеriаllаrı, - 

dərmаn prеpаrаtlаrı, - ərzаq məhsullаrı, tibbi аvаdаnlıqlаr, - dəftərхаnа ləvаzimаtı və 

digər mаllаr аlınır, kоmmunаl, nəqliyyаt və bаşqа хidmətlərin hаqqı ödənilir, səhiyyə 

о

byеktləri tikilir və yа təmir оlunur və s.  qtisаdi təyinаtınа görə səhiyyə хərcləri 3 



ə

sаs istiqаmətdə qruplаşdırılır:  

• Əməyin ödənişi, mаllаrın аlınmаsı və хidmətlərin hаqqının ödənilməsi  

• Əsаs fоndlаrа əsаslı vəsаit qоyuluşu  

• Ehtiyаtlаrının yаrаdılmаsı  

Səhiyyə хərclərinin 37.9 fаizi (228.9 milyаrd mаnаt) mаllаrın аlınmаsınа və 

х

idmətlərin hаqqının ödənilməsinə sərf оlunur. 62.1% 37.9% Mаllаrın аlınmаsı və 



х

idmətlərin hаqqının ödənilməsi Digər хərclər mаllаrın аlınmаsı və хidmətlərin 

hаqqının ödənilməsi хərclərinə аşаğdаkılаr аid еdilir:  

1. Dəftərхаnа ləvаzimаtı, cаri təsərrüfаt məqsədləri üçün mаl və mаtеriаllаr 

а

lınmаsı (dəftərхаnа хərcləri, dəftərхаnа və yаzı ləvаzimаtı аlınmаsı, mühаsibаt, 



stаtistikа kаrgüzаrlıq kitаblаrının, blаnk və cədvəllərin hаzırlаnmаsı və аlınmаsı; 

sənədlərin cilidlənməsi və tikilməsi, mətbəə və nəşr хərcləri; sаir dəftərхаnа хərcləri; 

təsərrüfаt хərcləri: təsərrüfаt məqsədi ilə istifаdə еdilən mаtеriаl və əşyаlаrın 

а

lınmаsı; müşаvirə və kоnfrаnslаrın kеçirilməsi ilə bаğlı təsərrüfаt хərcləri, müхtəlif 



cür bаşqа təsərrüfаt хərcləri və s.) – 8.1 milyаrd mаnаt; 

 2. Dərmаn və sаrğ ləvаzimаtlаrı аlınmаsı – 55.5 milyаrd mаnаt;  

3. Yumşаq invеntаr və pаltаrlаrın аlınmаsı, təmiri хərclərinin ödənilməsi 

(pаltаrlаrın, аyаqqаbılаrın, gеyim pаltаrlаrının və çаrpаyı ləvаzimаtının, хüsusi 

(müdаfiə) gеyiminin аlınmаsı, hаzırlаnmаsı, təmiri хərcləri, pəncərə üçün pərdə 

а

lınmаsı хərcləri) – 4.7 milyаrd mаnаt;  



4. Ərzаq məhsullаrı аlınmаsı – 21.8 milyаrd mаnаt;  

5. Еzаmiyyələr və хidməti səfərlər, işçilərə kоmpеnsаsiyа ödənişləri 

(еzаmiyyələr və хidməti səfərlər zаmаnı gеdiş, gündəlik və mənzil хərcləri, 

kоmpеnsаsiyа ödənişləri, işçilərin hərəkəti zаmаnı gündəlik və gеdiş хərcləri, 



 

10 


kurslаrа və təhsil müəssisələrinə, sеssiyаlаrа, müşаvirə və kоnfrаnslаrа еzаmiyyələr 

üzrə хərclərin ödənilməsi аid еdilir) - 1.6 milyаrd mаnаt;  

6. Nəqliyyаt хidmətləri hаqqının ödənilməsi (təşkilаtlаrа məхsus оlаn və 

kənаrdаn cəlb еdilmiş nəqliyyаt vаsitələri üçün yаnаcаq və sürtgü mаtеriаllаrının 

а

lınmаsı, еhtiyаt hissələrinin аlınmаsı və cаri təmiri, tехniki bахışdаn kеçirilməsi ilə 



bаğlı хərclər, nəqliyyаt vаsitələrinin icаrə hаqqlаrının ödənilməsi хərcləri) – 16 

milyаrd mаnаt;  

7. Rаbitə хidmətləri hаqqının ödənilməsi (tеlеfоn və şəhərlərаrаsı dаnışıqlаr 

üçün аbоnеnt hаqqlаrının, bütün növ pоçt göndərişləri, о cümlədən tеlеqrаm, 

rаdiоqrаm, pul göndərişləri və s. hаqqlаrının ödənilməsi хərcləri) – 1.2 milyаrd 

mаnаt;  


8. Kоmmunаl хidmətləri hаqqının ödənilməsi (bütün növ kоmmunаl -isitmə, 

qızdırıcı, su, qаz, еlеktrik еnеrcisi, kаnаlizаsiyа və s. хidmətlərin ödənilməsi 

хə

rcləri)- 47.2 milyаrd mаnаt;  



9. Invеntаr və аvаdаnlığn аlınmаsı, təmiri хərclərinin ödənilməsi – 63.8 milyаrd 

mаnаt;  


10.Binаlаrın cаri təmiri хərclərinin ödənilməsi – 2.7 miyаrd mаnаt;  

11.Sаir cаri хərclər (bаnk хidmətləri hаqqının ödənilməsi, kitаbхаnаlаr üçün 

kitаb аlınmаsı хərcləri və bir sırа bаşqаlаrı)- 6.3 milyаrd mаnаt. 

Səhiyyə müəssisələrinin istifаdə еtdikləri еlеktrik və istilik еnеrjisinin, təbii 

qаzın, suyun və rаbitə хidmətlərinin limitləri Nаzirlər Kаbinеtinin 13 аprеl 1998-ci il 

tаriхli 74 sаylı qərаrı ilə tənzimlənir. Qərаrа əsаsən еlеktrik və istilik, həmçinin qаz 

və su pаylаşdırıcı şəbəkələrin, rаbitə хidməti göstərən müəssisələrin rəhbərlərilə 

təhsil təşkilаtlаrının rəhbərləri və icrа hаkimiyyətləri birlikdə dövlət büdcəsindən 

həmin məqsəd üçün аyrılmış vəsаit çərçivəsində müvаfiq il üzrə limitlər 

müəyyənləşdirib təsdiq еdir.  

 Səhiyyə təşkilаtlаrındа хidməti minik, хüsusi təyinаtlı və digər аvtоnəqliyyаt 

vаsitələri üçün yürüş və nеft məhsullаrının аylıq nоrmаlаrı Nаzirlər Kаbinеtinin 8 

dеkаbr 2004-cü il tаriхli 190 sаylı qərаrı ilə tənzimlənir. Hazırda respublikada , 

xüsusən də Bakı şəhərində pullu tibbi xidmətlər göstərən özəl müalicə profilaktika 



 

11 


müəssisələrinin sayı durmadan artmaqda davam edir. Bütövlükdə respublikada 

fəaliyyət göstərən  xəstəxanaların (həm dövlət, həm də özəl müəssisə) sayı isə 

azalmağa doğru meyl etməkdədir. Bu göstərici 2001-ci ildəki 735-dən azalaraq 2012-

ci ildə 523-ə enmiş , başqa sözlə, 28, 2 % azalmışdır ( cədvəl 1.1)   



 

Cədvəl 1.1 

                         Səhiyyənin əsas göstəriciləri (ilin əvvəlinə

Göstəricilər

 

2001 

2006 

2010 

2011 

2012 

Bütün ixtisaslardan olan həkimlərin 

sayı, min nəfər 

29,0  


30,6  

32, 8  


33,1  

31,4 


Ə

halinin hər 1000 nəfərinə 

36,3 

36,3 


36,9 

36,8 


34,5 

Orta tibb işçilərinin sayı, min nəfər 

60,0  

60,8 


62,9 

60,1 


57,8 

Ə

halinin hər min nəfərinə 



75.1 

72.1 


70.9 

66.8 


63.4 

Xəstəxana müəssisələrinin sayı 

735 

729 


756 

516 


523 

Xəstəxana çarpayılarının sayı, min man  69.9 

68.9 

67.4 


45.8 

42.4 


Ə

halinin hər min nəfərinə xəstə uşaqlar 

üçün çarpayıların sayı ,min 

11.9 


11.7 

11.3 


7.0 

5.9 


Ə

haliyə ambulatoriya- poliknika 

yardımı göstərən müalicə 

müəssisələrinin sayı 

1614 

1596 


1962 

1688 


1690 

Qadın məsləhətxanarının , uşaq 

poliklinikalarının sayı (müstəqi və 

başqa müəssisələrin tərkibinə daxil 

olmaqla) 

913 


923 

907 


472 

455 


Hamilə və zahı qadınlar üçün 

çarpayıların sayı, min 

7.5 

7.4 


7.4 

4.6 


4.2 

 

12 


2011-ci ilin məlumatlarına əsasən  Azərbaycan Respublikasında əhalinin 

sağlamlığının qorunması ilə 33,1 min həkim, 60,1 min tibb işçisi məşğul olur. 

Ölkəmizdə 566 xəstəxana, 1688 ambulatoriya,  472 qadın məstəhətxanası və uşaq 

poliklinikası, 75 sanatoriya və istirahət evləri fəaliyyət göstərir., orada olan 

çarpayıların sayı isə 11277-dir. Müqayisə edilən dövrdə bütün ixtisaslardan olan 

həkimlərin sayı 1,4 min nəfər artmışdır. Əksinə orta tibb işçilərinin sayı 60 min 

nəfərdən 57,8 min nəfərə düşmüş, xəstəxana çarpayılarının sayı isə 69,9 mindən 42,4 

minə enmiş və bu sahədə azalma 27,5 min çarpayıya bərabər olmuşdur. 

Respublikada fəaliyyət göstərən 500-dən artıq özəl müalicə profilaktika 

müəssisələrinin mütləq əksəriyyətində start kapitalının və yaxud vəsaitlərin 

tamamlanmasının əsas mənbəyi özünü maliyyələşdirmə ilə məhdudlaşır. Özəl 

müalicə profilaktika müəssisələrinin böyük əksəriyyətinin dəyəri yüksək olan əsas 

vəsait obyektlərinə ehtiyacları var. Özəl müalicə profilaktika müəssisələrinin 

maliyyələşmisinin əsas mənbəyi həmin müəssisələrdə tibbi alan əhali hesab olunur, 

hüquqi və fiziki şəxslərin vəsaitləri, icbari və könüllü tibbi sığorta vəsaitləri, 

qanunvericiliklə qadağan olunmayan digər mənbələr hesabına maliyyələşdirilir.  

Ə

haliyə pullu tibbi xidmət göstərilməsinə görə ödənişlər adətən tibb 



müəssisəsində, istisna hallarda isə banklarda həyata keçirilir. Tibbi xidmətlərin 

göstərilməsinə görə hesablaşmalar nəzarət-kassa maşınlarını tətbiq etməklə aparılır. 

Tibb müəssisəsi nəzarət-kassa maşınlarını tətbiq etmədiyi hallarda müəyyən 

qaydalara əməl etməklə təsdiq olunan ciddi hesabat blanklarından istifadə edə bilər. 

Tibb müəssisəsi istehlakçıya (pasiyentə) göstərilən xidmətə görə ondan nağd pulun 

alınmasını təsdiq edən kassa çeki verməlidlir. Tibbi xidmətlərin qabaqcadan və 

sonradan nağdsız qaydada ödənilməsi üçün tibb müəssisəsində unifikasiya olunan 

formada hesab yazilir və bu sənəddə müqavilənin nömrəsi və tarixi göstərilir.  

Hazırda tibb müəssisələrinin idarə olunmasının effektivliyinin yüksəldilməsinə 

iqtisadi informasiya sisteminin tətbiqi və gələcəkdə təkmilləşdirilməsi yolu ilə nail 

olmaq mümkündür. Qəbul edilən idarəetmə qərarlarının keyfiyyətinə tələbatın daima 

artması və onların qəbul olunması müddəti maliyyə və idarəetmə uçotunun 

avtomatlaşdırılmış sisteminin tətbiqini zəruri edir

.

 



 

13 


Özəl tibb fəaliyyəti subyektlərinin dövlət təminatı və səhiyyənin məqsədyönlü 

proqramlarının həyata keçirilməsində iştirakı onları bu işə dəvət edən( razılıq verən) 

müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının vəsaiti və icbari tibbi sığorta vəsaitləri 

hesabına maliyyələşdirilir. Tibb müəssisələrinin əlavə maliyyələşdirilməsi müəssisə, 

təşkilat, hüquqi və fiziki şəxslərə, pullu xidmətlərin göstərilməsinə görə alınan 

vəsaitlər hesabına həyata keçirilir. Tibbi xidmətlərin qiymətləri Səhiyyə Nazirliyi 

tərəfindən müəyyən edilmiş qayda üzrə tənzim edilir.  l ərzində indeksasiya gəlir- 

xərc smeta yenidən dəqiqləşdirilir. Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən təqdim edilən tibbi 

xidmətlərin qiymətləri respublika üzrə orta qiymətlərdir. Səhiyyə müəssisə 

rəhbərlərinə əhalinin sosialiqtisadi vəziyyətindən asılı olaraq bu qiymətləri 20% 

artırıb- azaltmaq hüququ verilir. Müstəsna hallarda tibbi xidməti qiyməti göstərilən 

hüquqlardan fərqlənərsə, razılaşdırılmaq üçün Səhiyyə Nazirliyinə təqdim 

edilməlidir. Tibbi fəaliyyətinin subyektləri arasında münasibətlərində 

tənzimlənməsində, onların hüquq və vəzifələrinin , bu fəaliyyəti təşkilati- hüquqi 

ə

saslarının müəyyən edilməsində qəbul edilmiş 6 mart 2000-ci ildə qəbul edilmiş “ 



Özəl tibb fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun böyük 

ə

həmiyyəti vardır. 



Qeyri-dövlət tibb müəssisələrinin bütün maliyyə münasibətləri müəyyən 

maliyyə məkanında reallaşır.Onun başlıca struktur elementlərinə aid etmək olar: 

sığorta təşkilatları, büdcədən kənar fondler , banklar, əhali (fiziki şəxslər) , təşkilatlar 

(hüquqi şəxslər) , səhiyyənin idarəetmə orqanları.  

Səhiyyə sferasında xüsusi sektorun yaradılması tədricən bu sahədə mövcud 

olan dövlət inhisarını zəiflətmiş və tibbi xidmətlər bazarının və onlarda qiymətqoyma 

mexanizminin inkişafı üçün zəmin yaratmışdır. Səhiyyə sahəsinə ayrılan xərclər 

dövlət büdcəsi  xərcləri içərisində  xüsusi çəkisi ildən ilə azalmışdır, belə ki, büdcənin 

tərkibində  səhiyyə xərclərinin xüsusi çəkisi 1995-ci ildə 6,9% , 2000-ci ildə 5,9%, 

2005-ci ildə 5,8%, 2009-cu ildə 3,8% olmuş 2011-ci ildə 3,5%,  2014-cü ildə 3,6% 

olmuşdur.  

Pullu tibbi xidmət göstərilməsi üzrə təşkilatları xarakterizə edən həlledici amil 

kimi əməliyyat mərhələsi çıxış edir. Əməliyyat mərhələsi tibbi xidmətin yaradılması 


 

14 


(təqdim olunması ) anından onun həyata keçirilməsi müalicə -istehsalat prosesinin 

məcmusudur. Əməliyyat mərhələsi iki mövqeden araşdırılır:  

1) Tibbi xidmət sferasının xüsusiyyətləri nöqteyi-nəzərindən –material 

ehtiyatlarının olmaması, (yaxud cuzi miqdarda olması, xidmətin şəxsi xarakteri, xalis 

aktivlərin əhəmiyyət daşımayan səviyyəsi , istehsalat aktivlərinin müasir səviyyəsi;  

2) Təşkilatların xüsusiyyəti mövqeyindən – pul vəsaitlərinin hərəkəti mərhələsi, 

sahə risklərinin səviyyəsi, kənar amillərin təsiri.  

Ə

məliyyat riski müəyyənləşdirildikdə, məhsul (iş , xidmət ) hazırlamaq , onu 



satmaq əvəzində pul almaq üçün tibb təşkilatlarına tələb olunan vaxtı müəyyən etmək 

zəruridir. Beləliklə, tibbi xidmət pul ifadəsində dəyərə malik olan özünəməxsus 

ə

mtəə kimi çıxış edir. 



1999- cu ildə qəbul edilmiş “Tibbi sığorta” haqqında Azərbaycan 

Respublikasının Qanunu sağlamlığın qorunması sahəsində əhalinin sosial müdafiəsi 

formasını müəyyən edir. Sığorta hadisəsi baş verdikdə əhalinin tibbi və dərman 

yardımı alınmasını təmin edir. Tibbi sığorta icbari və könüllü formada həyata 

keçirilir.  cbari tibbi sığorta dövlət sosial sığortasının tərkib hissəsi olmaqla,icbari 

tibbi sığorta proqramına müvafiq həcmdə əhalinin tibbi və dərman yardımı almasını 

təmin edir. Könüllü tibbi sığorta icbari tibbi sığorta proqramında 

müəyyənləşdirildiyindən əlavə könüllü tibbi sığorta müqaviləsi əsasında əhalinin 

tibbi və digər xidmətlər alınmasını təmin edir.  cbari tibbi sığorta proqramı 

vətəndaşlara göstərilən tibbi xidmətin şərtlərini, növünü, həcmini(baza zərfini) 

müəyyən edir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir. Bu 

proqram vətəndaşların müəyyən olunmuş həcmdə və keyfiyyətdə tibbi yardım 

almasını nəzərdə tutur. Özəl tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan 

şə

xslər qanunvericiliyə uyğun olaraq keçirilən müsabiqə əsasında icbari tibbi sığorta 



proqramlarının həyata keçirilməsində iştirak edə bilərlər. Özəl tibb müəssisələri və 

özəl tibbi praktika ilə məşğul olan şəxslərlə müqavilələr, onların icbari tibbi sığorta 

proqramlarında iştirakı hallarında, müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə 

orqanları, habelə tibbi sığorta təşkilatları ilə bağlanır. Tibbi sığorta proqramlarını 

yerinə yetirən tibb müəssisələrinin tibbi sığorta sistemindən kənarda da tibbi yardım 


 

15 


göstərmək hüququ vardır. Özəl tibb fəaliyyəti subyektlərinin icbari tibbi sığorta 

proqramlarında iştirakından asılı olmayaraq, icbari tibbi sığorta qaydalarına əsasən 

təcili tibbi yardım göstərən özəl tibbi fəaliyyətinin subyektlərinə ödəniş bu şəxslərin 

sığortalandığı tibbi sığorta təşkilatları tərəfindən həyata keçirilir. 

Səhiyyə sferasında ən mühüm cəhətlərdən birisi “tibbi yardım” və “tibbi 

xidmət”anlayışları arasındkı nisbət haqqında məsələ ilə bağlıdır. Burada başlıca 

məqam hər iki anlayışın qiymətqoyma mexanizminə uyğun tarazlığı 

müəyyənləşdirməkdən ibarətdir. 

Tibbi yardım dedikdə, profilaktika, diaqnostika, müalicə , xəstələrin 

reabilitasiyası və s. nəzərdə tutulur.Beləliklə ,tibbi yardım əhalinin sağlamlığının 

qorunmasına və bərpasına yönəldilən tədbirlər kompleksi kimi xarakterizə olunur. Bu 

işdə isə bilavasitə tibbi heyət iştirak edir. Tibbi xidmətin keyfiyyəti aşağıdakı 

meyarlarla ölçülür: xəstəxana tipli müəssisələrdə müalicə(yatmaq şərtilə) ; 

patalogiyaya tibb işçilərinin təqsiri üzündən yol verilməsi; keyfiyyətsiz tibb yardıma 

görə məhkəmə iddialarının qəbul edilməsi. Bütün bu meyarlar praktik olaraq dəyərcə 

qiymətləndirilməyə mustəqim qaydada tabe olmur. 

Nəhayət , belə bir nəticəyə gəlmək olar ki,tibbi yardım – etik-peşə 

kateqoriyasıdır, xidmət isə , o cümlədən tibbi xidmət birbaşa iqtisadi kateqoriyasıdır. 

Mahiyyətcə, xidmət müəyyən ehtiyacları təmin edən lakin fiziki xassəyə malik 

olmayan qeyri-maddi əmtəə deməkdir. Bu , fəaliyyət , gəlir yaxud ehtiyacı ödəmək 

şə

klində satış obyektidir. Bu zaman qeyri-maddi rifah halı satılır, istehlak olunur, və 



nəticədə xidmətin qiymətini müəyyən etmək yolu ilə satıcı və alıcı arasında qarşılıqlı 

ə

laqə formasında iqtisadi münasibəıt yaranır. Müvafiq surətdə tibbi yardımın deyil, 



yalnız tibbi xidmətin qiyməti var.  

  Tibbi kömək isə peşə fəaliyyətində kompleks tədbirlər kimi başa düşülür. 

Səhiyyənin xüsusi sistemində tibb yardımın göstərilməsi tibbi xidmət yolu ilə həyata 

keçirilir. Tibbi yardımın göstərilməsi şərtləri həm pullu, həm də pulsuz təbabətdə 

eynidir. Tibbi işçiləri tibbi müdaxilənin əlverişsiz nəticəsinə, tibbi yardımın 

göstərilməsində qüsurlara görə hüquqi məsuliyyət daşıyırlar. Tibbi yardım 

göstərilməsinin düzgünlüyünü müəyyən etmək üçün keçirilən ekspertiza tibbi yardım 


 

16 


göstərilməsinin ümumilikdə qəbul edilən yanaşmalarına istinad etməlidir. Beləliklə, 

hakimlərin səhvi nəticəsində keyfiyyətsiz müalicə ilə əlaqədar obyektiv surətdə 

ə

mlak iddiaları riski mövcuddur. Həkim səhvlərinin ödənilməsi hesabına həyata 



keçirilən təkrar müalicəyə çəkilən xərclərin yüksək səviyyədə olması və pasientlərin 

sayının kifayət qədər çox olması tibb sahəsindəki risklərin yüksək 

qiymətləndirilməsinə gətirib çıxarır. Riskləri aradan qaldırmaq üçün tibb təşkilatları 

özlərinin həkim heyətinin yenidən peşə hazırlığını təkmilləşdirmək ,xüsusən də tibb 

avadanlıqlarını modernləşdirmək istiqamətində işlər görməlidirlər. Sadalanan 

tədbirlər kifayət qədər böyük həcmdə maliyyə qoyuluşları tələb edir. Özlərinin 

mövcudluğunun ilk mərhələlərində , bəzən də davamlı müddət ərzində özəl müalicə 

profilaktika müəssisələri üçün çox da böyük olmayan riskin daha az gəlirliliklə 

ə

laqələndirilməsi daha xarakterikdir. Özəl müalicə profilaktika müəssisələrinin 



fəaliyyəti digər çətinliklərlə də bağlıdır. Onların içərisində ən mühümlərinə aid etmək 

olar: rəqabətin yüksək səviyyəsi; əhalinin sosial şəraitinin dəyişilməsi ilə bağlı 

yüksək hissiyat; əlavə maliyyə vəsaitlərinin cəlb olunmasında və kreditlərin 

alınmasında müşahidə olunan çətinliklər. Tibbi xidmət bazarı müəyyən anlayışda 

haradasa inhisarçı rəqabət bazarı sayılır. Bu bazar müxtəlif klinikalardan ibarət 

olmaqla, onların göstərdiyi xidmətlər heç də əvəz edilməz deyildir.Eyni zamanda 

müxtəlif klinikalarda müalicənin keyfiyyəti , xidmət servisi , istehlak dəyəri kifayət 

qədər fərqlidir. Bundan başq tibbi təşkilatların işi həm daxili, həm də çoxsaylı kənar 

amillərdən , eyni zamanda istehlakçıların gəlirlərindən və nəhayət tibbi xidmətin 

dəyərindən asılı olur. Tibbi xidmət alarkən, xəstə çoxsaylı amillərin qiymətini əks 

etdirən göstərişləri əsas götürməlidir.  

Tibb təşkilatlarında elementlər üzrə xərclərin qruplaşdırılması təşkilat 

tərəfindən istehsala və tibb xidmətlərinin göstərilməsinə istifadə olunan material, 

ə

mək və maliyyə resurslarının həcmini müəyyənləşdirmək üçün tələb olunur.Özəl 



müalicə profilaktika müəssisələrinin böyük əksəriyyətinin dəyəri yüksək olan əsas 

vəsait obyektlərinə ehtiyacları var. Onların alınmasına isə bir çox hallarda kreditlər 

və borclar hesabına nail olmaq mümkündür. Eyni zamanda kommerisya bankları özəl 

müalicə profilaktika müəssisələri ilə könülsüz surətdə əlaqə yaradırlr. Belə bir 



 

17 


vəziyyətin başlıca səbəblərindən biri özəl müəssisələrin həcminin çox kiçik 

olmasındadır. Son nəticədə kommersiya kreditlərinə girişin çətinliyi dövriyyə 

kapitalının xroniki surətdə çatışmazlığına gətirib çıxarır. Sadalanan səbələrin 

nəticəsində özəl profilaktika müəssisələrində sahibkarlığın fərqləndirici xüsusiyyəti 

burada sabit maliyyə sisteminin olmamasıdır. Qeyri-dövlət tibb müəssisələrinin bütün 

maliyyə münasibətləri müəyyən maliyyə məkanında reallaşır.Onun başlıca struktur 

elementlərinə aid etmək olar: sığorta təşkilatları, büdcədən kənar fondler , banklar, 

ə

hali (fiziki şəxslər), təşkilatlar (hüquqi şəxslər), səhiyyənin idarəetmə orqanları.Özəl 



müalicə profilaktika müəssisələrinin maliyyələşmə mənbəyi aşağıdakı şəkildə 

verilmişdir. Özəl müalicə profilaktika müəssisələrinin maliyyələşmısinin əsas 

mənbəyi həmin müəssisələrdə tibbi alan əhali hesab olunur. Pullu tibbi xidmət 

göstərilməsi üzrə təşkilatları xarakterizə edın həlledici amil kimi əməliyyat mərhələsi 

çıxış edir. Əməliyyat mərhələsi tibbi xidmətin yaradılması (təqdim olunması ) 

anından onun həyata keçirilməsi müalicə -istehsalat prosesinin məcmusudur. 

Ə

məliyyat mərhələsi iki mövqeden araşdırılır: 



 1) Tibbi xidmət sferasının xüsusiyyətləri nöqteyi-nəzərindən –material 

ehtiyatlarının olmaması, (yaxud cuzi miqdarda olması, xidmətin şəxsi xarakteri, xalis 

aktivlərin əhəmiyyət daşımayan səviyyəsi , istehsalat aktivlərinin müasir səviyyəsi;  

2) Təşkilatların xüsusiyyəti mövqeyindən – pul vəsaitlərinin hərəkəti 

mərhələsi, sahə risklərinin səviyyəsi, kənar amillərin təsiri. Əməliyyat riski 

müəyyənləşdirildikdə, məhsul (iş , xidmət ) hazırlamaq , onu satmaq əvəzində pul 

almaq üçün tibb təşkilatlarına tələb olunan vaxtı müəyyən etmək zəruridir. Beləliklə, 

tibbi xidmət pul ifadəsində dəyərə malik olan özünəməxsus əmtəə kimi çıxış edir. 

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 18 iyun 2005-ci ildə “2005 -

2008-ci illərdə Milli mühasibat Uçotu Standartlarının tətbiqi üzrə Proqram” a uyğun 

olaraq xidmət sferası da istehsal sferasına aid edilmişdir. Belə bir yanaşmadan asılı 

olaraq Vətəndaşların Şəxsi vəsaiti 45 özəl müalicə profilaktika müəssisələrinin sahə 

xüsusiyyətlərinin kommersiya müəssisələri ilə müqayisəli xarakteristikası aşağıdakı 

cədvəldə verilmişdir. (cədvəl 1.2



: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə