Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı yanında Maliyyə Monitorinqi Xidməti



Yüklə 73.69 Kb.

tarix05.05.2017
ölçüsü73.69 Kb.

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı yanında Maliyyə Monitorinqi Xidməti 

tərəfindən cavablandırılması zəruri olan  FATF Tövsiyələri 

 

 



Aidiyyəti tövsiyələr üzrə sorğu olunan məlumatlar  

Müvafiq məlumatlar, istinadlar, aidiyyəti statistik 

rəqəmlər 

Tövsiyə 13  

 

 

13.1.*Maliyyə  təsisatları  qanunla  və  ya  qaydalarla 

müəyyən  olunmuş  şəkildə  pul  vəsaitlərinin  kriminal 

fəaliyyət  (pulların  leqallaşdırılması  və  ya  terrorçuluğun 

maliyyələşdirilməsi)  ilə  bağlı  olmasına  şübhə

1

  və  ya  belə 



şübhə  üçün  kifayət  qədər  əsaslar  yaradan  hallar  olduğu 

təqdirdə  maliyyə  kəşfiyyat  orqanına  məlumat  (şübhəli 

əməliyyatlara  dair  hesabat-ŞƏH)  təqdim  etməlidirlər. 

Minimum  olaraq,  şübhəli  əməliyyatlara  dair  hesabat 

hazırlamaqla  bağlı  öhdəlik  Tövsiyə  1  çərçivəsində  

predikativ  cinayət  kimi  daxil  edilmiş  bütün  cinayətlərdən 

olan  gəlir  qismində  olan  bütün  vəsaitlərə  şamil 

edilməlidir.  Bu  tələb  birbaşa  icbari  öhdəlik  xarakterlidir 

və  pulların  leqallaşdırılması  və  ya  digər  cinayətin 

istintaqının 

zəruriliyi 

baxımından 

pulların 

leqallaşdırılması  və  ya  terrorçuluğun  maliyyələşdirilməsi 

ilə  bağlı  dolayı  və  ya  gizli  hesabat  verilməsi  (burada 

dolayı  yolla  şübhəli  əməliyyatlara  dair  hesabatın  təqdim 

edilməsi nəzərdə tutulur) yolverilməzdir. 

 

 



 

13.2.*  Şübhəli  əməliyyatlara  dair  hesabatın  təqdim 

edilməsi pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın terrorçuluq, 

terror  aktları,  terror  təşkilatları  və  ya  terrorçuluğu 

maliyyələşdirən hər hansı  şəxslə  bağlı olmasına və  ya bu 

şəxslər  tərəfindən  istifadə  olunmasına  şübhə  və  ya  belə 

şübhə üçün kifayət qədər əsaslar yaradan hallar üçün tələb 

olunur. 


 

 

13.3.*  Məbləğindən  asılı  olmayaraq  pul  vəsaitləri  və  ya 

digər 

əmlak,  onlarla  əməliyyatlar  və  ya  belə 



əməliyyatların  aparılmasına  cəhdlər  də  daxil  olmaqla, 

bütün  şübhəli  əməliyyatlar  haqqında  məlumatlar  təqdim 

olunmalıdır. 

 

 

                                                           

1

Bir şəxs “şübhələnən” zaman hesabat verməsi barədə tələb şübhənin subyektiv bir testidir. Məs. şübhə doğuran insan həqiqətən cinayət işində iştirak 



edib.  “şübhələnmək  üçün  məntiqli  əsas  olan  zaman”  şübhənin  obyektiv  sınağıdır  və  əməliyyatların  ətrafında  olan  şərait,  məntiqli  şəxsin  kriminal 

fəaliyyət  olmasına  şübhələnməyə  əsas  olmalıdır.    Bu  tələb  onu  bildirir  ki,  iki  alternativdən  birini  seçə  bilərlər  amma  hər  ikisinin  olmasına  ehtiyac 

yoxdur.  

 


13.4.  Şübhəli  əməliyyatlar  barədə  hesabat  vermək  tələbi, 

həmin  əməliyyatlarda  vergi  və  digər  məsələlərin  yer 

almasından  asılı  olmayaraq  bütün  müvafiq  əməliyyatlara 

şamil edilməlidir. 



 

 

Əlavə elementlər 

 

13.5.  Maliyyə  təsisatlarından  ölkə  daxilində  pulların 



leqallaşdırılması  üçün  predikativ  cinayət  təşkil  edən  və 

kriminal fəaliyyətdən əldə olunduğuna şübhələndikləri və 

ya  şübhələnmək  üçün  yetərli  əsasa  malik  olduqları  halda 

maliyyə  kəşfiyyat  orqanına  hesabat  vermələri  tələb 

olunurmu? 

 

Tövsiyə 26 

 

 

26.1. Ölkələr şübhəli əməliyyatlar və PL və TM-in şübhəli 

fəaliyyətləri ilə bağlı digər müvafiq informasiya haqqında 

məlumatın  aşkarlanmasının  təhlil  və  yayılmasının, 

alınmasının  (və  əgər  icazə  varsa,  sorğu  etmək)  milli 

mərkəzi kimi çıxış edəcək MKO yaratmalıdırlar. MKO ya 

müstəqil dövlət qurumu və ya mövcud orqan və orqanlar 

nəzdində yaradılmalıdır. 

 

 

26.2.  MKO  və  ya  digər  səlahiyyətli  orqan  maliyyə 

institutları və digər hesabat verən tərəflərə hesabat vermə 

formalarının  xüsusiyyətlərini  və  hesabat  göndərmə 

prosessində  əməl  edilməli  olan  prosedurların  da  ehtiva 

edildiyi  hesabatın  təqdim  edilmə  qaydasını  əks  etdirən 

metodiki tövsiyə təmin etməlidir. 

 

 

26.3.  MKO  Şübhəli  Əməliyyatlara  dair  Hesabatların 

təhlili  də  daxıl  olmaqla,  öz  fəaliyyətini  lazımi  səviyyədə 

həyata  keçirmək  üçün  maliyyə,  inzibati  və  hüquq 

mühafizə  məlumatlarına  vaxtında  birbaşa  və  ya  dolayı 

olaraq çıxışı olmalıdır. 

 

 

26.4.  MKO  istər  birbaşa,  istərsə  də  başqa  səlahiyyətli 

orqan  vasitəsilə  öz  funksiyalarını  lazımi  dərəcədə  yerinə 

yetirmək  üçün  məlumat  verən  tərəfdən  əlavə  informasiya 

əldə etmək  üçün səlahiyyətləndirilməlidir.  

 

 

 

26.5. 



MKO-nun 

maliyyə 


informasiyasını  istintaq 

məqsədləri  və  ya  PL  və  ya  TM  şübhəsi  üçün  əsaslar 

olduğu  halda  hərəkətlər  üçün  yerli  orqanlara  yaymaq 

səlahiyyəti olmalıdır. 

 

 

26.6. MKO lüzumsuz təsir və ya müdaxilədən azadlığının   



təmin 

edilməsi 

üçün 

kifayət 


qədər 

əməliyyat 

müstəqilliyinə və avtonomluğa malik olmalıdır. 

 

 



26.7.  MKO-da  saxlanılan  informasiya  etibarlı  şəkildə 

qorunmalı 

və 

yalnız 


qanuna 

müvafiq 


şəkildə 

paylanmalıdır. 

 

 

26.8.  MKO  dövrü  olaraq  ictimai  hesabatlar  çıxarmalı  və 

bu  hesabatlar  statistikanı,  tipologiyanı  və  tendensiyaları, 

eyni  zamanda,  onun  fəaliyyəti  ilə  əlaqədar  informasiyanı 

da əks etdirməlidir. 

 

 

26.9.  Ölkə  MKO  yaradarkən  Eqmont  Groupa  üzvlüyünə 

müraciət etməyi də nəzərdə saxlamalıdır. 

 

 

26.10 Ölkələr Eqmont Qrupu Məqsəd Bəynatını (Egmont 

Group  of  Statement  of  Purpose)  və  onun  Prinsiplərini 

Pulların Leqallaşdırılması İşləri (bu sənədlər MKO-larının 

rol  və  funksiyaları  və  MKO-ları  arasında  İnformasiya 

Mübadiləsi  üçün  mexanizimlərinə  dair  mühüm  metodik 

tövsiyəni  əks  etdirir)  üçün  Maliyyə  Monitorinqi 

Orqanlarının 

İnformasiya 

Mübadiləsində 

nəzərə 

almalıdırlar. 



 

 

Tövsiyə 30 

 

 

30.1. 


Pulların 

yuyulması 

və 

terrorizmin 



maliyyələşdirilməsinə  cəlb  edilmiş  MMO-ları,  hüquq 

mühafizə  orqanları  və  istintaq  agentlikləri,  nəzarət  və 

digər  səlahiyyətli  orqanlar  öz  funksiyalarını  tam  və 

səmərəli 

yerinə 

yetirmək 



üçün 

kifayət 


qədər 

strukturlaşdırılmalı,  maliyyələşdirilməli,  tam  peşəkar 

heyətlə  komplektləşdirilməli  və  kifayət  qədər  texniki  və 

digər  resursları  ilə  təmin  edilməlidirlər.  Adekvat 

strukturlaşdırma  lüzumsuz  təsir  və  müdaxilədən  kənar 

müstəqil  fəaliyyəti  təmin  etmək  üçün  əməliyyatın  lazımi 

müstəqilliyi və muxtariyyəti tələbini nəzərdə tutur.

2

 



 

 

30.2. 


Səlahiyyətli 

orqanların 

əməkdaşlarından 

konfidensiallıqla  əlaqəli  normalar  da  daxil  olmaqla 

yüksək  professional  standartlarını  qoruyub  saxlamaları 

tələb  olunur  və  müvafiq  şəkildə  təhsilli  və  yüksək 

dürüstlüyə malik olmalıdırlar. 

 

                                                           

2

Əgər hər hansı bir ölkənin MM yetərli sərbəstlik və nüfuza (Meyar 26.6) malik olmaqla bağlı tələbə cavab vermirsə, o zaman ölkə 



Tövsiyə 26-ya uyğun olaraq qiymətləndirilməlidir. 

 


30.3.  Səlahiyyətli  orqanların  əməkdaşları  PL  və  TM-i  ilə 

mübarizə  üçün  adekvat  və  müvafiq  təlimlə  təmin 

edilməlidirlər. 

 

Adekvat  və  müvafiq  təlimlə  əhatə  ediləcək  sualların 



nümunələri:  predikativ  cinayətlərin  əhatə  dairəsi,  PL  və 

TM  tipologiyaları,  bu  cinayətlərin  istintaqı  və  ittihamı 

üçün texnikalar, cinayətdən əldə edilmiş və ya terrorizmin 

maliyyələşdirilməsində 

istifadə 

ediləcək 

mülkiyyəti 

izləmək  və  belə  bir  əmlakın  dondurulmuş,  üzərinə  həbs 

qoyuluş və müsadirə edilmiş əmlak olduğuna əmin olmaq 

və  nəzarət  orqanları  tərəfindən    maliyyə  institutlarını  öz 

öhdəliklərinə  əməl  etdiyinə  əmin  olması  üçün  istifadə 

ediləcək 

metodlar;  öz  vəzifələrinin  icrası  üçün 

informasiya  texnologiyasının  və  digər  mənbələrin  

istifadəsi.  Ölkələr  maliyyə  istintaqı  aparanlar  üçün,  eyni 

zamanda,  inter  alia,  PL,  TM  istintaqları  və  predikativ 

cinayətlər üçün  xüsusi təlim  və /və ya sertifikatlaşdırma 

təmin etməlidirlər. 



 

Əlavə elementlər 

 

30.4.  PL  və  TM  cinayətləri  və  cinayət  yolu  ilə  əldə 



edilmiş  və  ya  terrorizmi  maliyyələşdirmək  üçün  istifadə 

edilmiş əmlakın üzərinə həbs qoyulması, dondurulması və 

müsadirəsi  hakim  və  məhkəmələr    xüsusi  təlim  və  ya 

təhsil proqramı təmin edilirmi? 

 

 

 



Tövsiyə 32 

 

 

32.1.  Ölkələr  pulların  leqallaşdırılması  və  terrorizmin 

maliyyələşdirilməsi  ilə  bağlı  sistemlərinin  effektivliyini 

mütəmadi olaraq nəzərdən keçirməlidirlər. 

 

 



 

32.2.  Səlahiyyətli  qurumlar  pulların  leqallaşdırılması  və 

terrorizmin  maliyyələşdirməsi  ilə  bağlı  sistemlərinin 

effektivliyi və səmərəliliyi ilə bağlı məsələlərdə hərtərəfli 

statistika 

aparmalıdırlar. 

Qeyd 

olunan 


statistika 

aşağıdakıları  əhatə etməlidir: 

 

(a)  yerli  qanunlar  çərçivəsində,  alınmış  və  göndərilmiş 



şübhəli əməliyyatlarla bağlı və digər hesabatlar - 

-  Maliyyə  və  qeyri  maliyyə  institularının,  və  ya  şübhəli 

əməliyyat  dair  hesabatı    hazırlayan  müəssisənin  və  ya 

şəxsin  növünün  klassifikasiyası  daxil  olmaqla  maliyyə 

kəşfiyat  orqanı    tərəfindən  qəbul  olunmuş  şübhəli 

əməliyyat dair statistika



 

-  analiz  edilmiş  və  göndərilmiş  şübhəli  əməliyyatların  

klassifikasiyası:  

 

 (i)  müəyyən  edilmiş  həddən  yuxarı  yerli  və  xarici 



valyuta ilə aparılmış əməliyyatlar;  

(ii)  valyutanın  və  daşına  bilən  valyuta  vasitələrinin 

transsərhəd daşınması  və ya  

beynəlxalq pul köçürmələri 

 

Əlavə elementlər 

 

Səlahiyyətli 



orqanlar  aşağıdakılara  dair  statistika 

saxlayırlarmı?: 

 

a)

 



PL,  TM  və  ya  əsas  predikativ  cinayətlər  üçün 

tədqiqat,  istintaq  və  ya  məhkumluqla  nəticələnən 

Şübhəli Əməliyyatlara dair Hesabatlar, 

b)

 



PL  və  TM-i  cinayətlərinə  görə  ittiham  edilmiş 

şəxslərə  tətbiq  ediləcək  hər  hansı  cinayət 

sanksiyaları varmı? 

 

c)



 

Sorğunun təmin edilməsi və ya rədd edilməsinədən 

asılı  olmayaraq,  PL  və  ya  TM  ilə  əlaqəli  hüquq 

mühafizə  orqanları  tərəfindən  hazırlanması  və  ya 

qəbul edilməsi üçün digər rəsmi sorğular? 

 

d)



 

müvafiq hallarda qeyd edilən predikativ cinayətlərlə 

əlaqəli bir sıra işlər və dondurulmuş, həbs qoyulmuş 

və müsadirə edilmiş əmlakın məbləği? 



 

Tövsiyə 40 

 

 

40.1. 


Ölkələr 

səlahiyyətli 

orqanlarının 

əcnəbi 


əməkdaşlarla geniş şəkildə beynəlxalq əməkdaşlığı təmin 

etməlidirlər.  

 

40.1.1.  ölkələr  belə  bir  köməkliyi  cəld,  konstruktiv  və 



səmərəli şəkildə təmin edə bilməlidirlər. 

 

 



 

40.2.  burada  əməkdaşlar  arasında  birbaşa  olaraq 

məlumatın  çevik  və  konstruktiv  mübadiləsinə  imkan 

verəcək  və  asanlaşdıracaq  aydın  və  səmərəli  yollar, 

mexanizmlər və ya kanallar olmalıdır

3



Məlumat  mübadiləsində  (PL  və  ya  ektradisiyadan  başqa) 

 

                                                           

3

Cəld və konstruktiv məlumat mübadiləsinə vaxtında cavab verməmək və ya müvafiq tədbirlər görməmək və cavab verməməklə bağlı 



qeyri-məntiqi ləngimələr daxildir.

 


və beynəlxalq əməkdaşlıqda istifadə edilən yol, mexanizm 

və  ya  kanallar  özündə  qarşılıqlı  əsasda  məlumat 

mübadiləsinə  imkan  verən  qanunları  cəmləşdirir; 

Qarşılıqlı  anlaşma  Memorandumu  (QAM),  eləcə  də, 

müvafiq  beynəlxalq  və  ya  regional  təşkilatlar  və  ya 

İnterpol  və  Eqmont  Qrupu  kimi  orqanlar  vasitəsilə 

ikitrərəfli və ya çoxtərəfli razılaşma və ya müqavilələr. 

 

40.3.  Belə  məlumat  mübadiləsi  mümkün  olmalıdır  :  (a) 

sorğu əsasında və ya spontan olaraq ölkənin öz təşəbbüsü 

ilə  (b) həm pulların leqallaşdırılması və həm də müəyyən 

predikativ cinayətləri əhatə etməklə. 

 

 

40.4.  Ölkələr  özlərinin  bütün  səlahiyyətli  orqanlarının 

əcnəbi  tərəfdaşları  adından  sorğuları  icra  etməyə 

səlahiyyətləndiriməsini təmin etməlidirlər. 

 

40.4.1.  Xüsusilə,  ölkələr  MKO-larını  aşağıdakı  sorğuları 



əcnəbi  tərəfdaşları  adından  icra  etmək  hüququnu  təmin 

etməlidirlər:  (a)  şübhəli  əməliyyat  hesabatları  ilə  əlaqəli 

informasiyaya  münasibətdə  axtarış  da  daxil  olmaqla  öz 

məlumat  bazalarında  axtarış  etmək;  (b)  birbaşa  və  ya 

dolayı çıxışı ola biləcək digər məlumat bazalarında, hüquq 

mühafizə,  ictimai,  inzibati  və  məlumat  bazaları  da  daxil 

olmaqla axtarış etmək. 

 

 

 

40.5.  Ölkələr  öz  hüquq  mühafizə  orqanlarının  əcnəbi 

əməkdaşlarının  adından  təhqiqatları  icra  edə  biləcək 

səlahiyyətini  təmin  etməlidir;  digər  səlahiyyətli  orqanlar 

milli 

qanunun 


imkan 

verdiyi 


hallarda 

əcnəbi 


əməkdaşlarının adından təhqiqatları icra edə biləcək qədər 

səlahiyyət verilməlidir.  



 

 

40.6. Məlumat mübadiləsi qeyri- mütənasib və ya həddən 

artıq məhdudlaşdırıcı şərtlərə məruz qoyulmamalıdır. 

 

 

40.7.  Əməkdaşlıq  üçün  müraciətlər  sorğunun  vergi 

məsələləri  ilə  əlaqəli  hesab  edilməsi  əsası  ilə  rədd 

edilməməlidir. 



 

 

40.8. 


Əməkdaşlıq 

üçün 


müraciətlərdən 

maliyyə 


institutların  və  Monitorinqdə  iştirak  edən  digər  şəxslərin 

gizlilik  və  ya  konfidensiallığını  nəzərdə  tutan  qanunlara 

(sorğu edilən müvafiq informasiyanın hüquqi professional 

imtiyaz və ya hüquqi professional sirri təşkil etdiyi hallar 

istisnadır

4

) əsaslanaraq imtina edilməməlidir. 



 

                                                           

4

bax meyar 16.2



 

40.9.  Ölkələr  səlahiyyətli  orqanların  qəbul  etdikləri 

məlumatı  səlahiyyətli  qaydada  istifadə  etdiklərinə  əmin 

olmaq  üçün  nəzarət  və  təminatlar  yaratmalıdırlar.  Bu 

nəzarət və təminatlar milli qanunvericilikdəki məxfilik və 

məlumatların qorunması müddəalarına uyğun olmalıdır

5



 

 

Əlavə elementlər 

 

40.10.  Xarici  ölkədə  analoji  səlahiyyətləri  həyata 



keçirməyən  səlahiyyətli  orqanlarla  cəld  və  konstruktiv 

məlumat  mübadiləsinə  imkan  verən  mexanizmlər  varmı? 

Bu birbaşa və ya dolayı yolla yer alır?

6

 



 

40.10.1. Sorğu edən orqan, praktikaya uyğun olaraq 

sorğu  edilən  orqana  sorğunun  məqsədini  və  kimin 

adına edildiyini açıqlayırmı? 

 

40.11.  MKO  əcnəbi  MKO  əməkdaşı  tərəfindən  sorğu 



edilən  müvafiq  informasiyanı  digər  səlahiyyətli  orqandan 

və ya digər şəxslərdən əldə edə bilərmi? 



 

 

Xüsusi Tövsiyə IV 

 

 

 

IV.1. Maliyyə institutu terrorizmlə bağlı olan və ya onunla 

əlaqəsi  olan  və  ya  terror  aktında,  terrorizmdə  və  ya 

terrorist 

təşkilatları 

tərəfindən  və  ya  terrorizmi 

maliyyələşdirənlər  tərəfindən  istifadə  edilmiş  vəsaitlərə 

dair  şübhəsi  və  ya  şübhələnməyə  ağlabatan  əsasları 

olduqda  MKO-ya  qanunla  və  ya  qaydaya  müvafiq  olaraq 

hesabat 


(şübhəli

7

 



əməliyyat 

hesabatı–Şübhəli 

Əməliyyatlara  dair  Hesabatlar)  verməlidir.  Bu  tələb 

birbaşa  məcburi  öhdəlik  olmalıdır  və  TM  cinayəti  üçün 

istintaqn mümkün olub-olmamasından və ya digər şəkildə 

şübhəli  əməliyyat  hesabat  verməyə  dair  hər  hansı  dolayı 

və ya aydın olmayan öhdəlik qəbul edilməzdir. 

 

 

 

IV.2.  Ölkələr  Kriteriya  13.3-13.4-ün  (T.13-də)  XT.IV  ilə 



əlaqəli öhdəliklərə tətbiq olunmasını təmin etməlidirlər. 

 

 

                                                           



5

Bu o deməkdir ki,  minimum  olaraq, mübadilə olunan  məlumat, səlahiyyətli qurumlardan alınmış digər ölkədaxili  məlumat  kimi eyni 

məxfiilik şərtləri ilə qorunmalıdır.

 

6



Xarici səlahiyyətli qurumlarla dolayı məlumat mübadiləsi, müraciətçi tərəfdən məlumatın alınmasından öncə bir və ya bir neçə yerli və 

ya xarici səlahiyyətli qurumlar vasitəsilə tələb olunan məlumatın ötürülməsi vəziyyətini də ehtiva edir.



 

7

Qeyri-adi hesabatlar (şübhəli əməliyyatlardan başqa)-ın hesabatların sistemlərə əsaslanan əməliyyatlar (şübhəli əməliyyatlardan başqa) 



bərabər şəkildə qənaətbəxş hesab olunur .

 





Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə