Azərbaycan



Yüklə 5.05 Kb.

səhifə1/18
tarix25.12.2016
ölçüsü5.05 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


 
Hesabat No. 52801-AZ
 
 
Azərbaycan
 
Yaşayış Səviyyəsinin Qiymətləndirilməsinə 
dair Hesabat
 
 
 
 
Ġnsan ĠnkiĢafı Sektoru 
Avropa və Mərkəzi Asiya Regionu 
 
 
 
1/28/2010 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dünya Bankının sənədi 


 
 
VALYUTA EKVĠVALENTLƏRĠ 
(8 fervral, 2009-cu il tarixinə olan məzənnə) 
Valyuta vahidi = Yeni Azərbaycan manatı (AZN) 
AZN 1.00 = US$ 1.24 
US$ 1.00 = AZN 0.81 
Maliyyə ili 
Yanvar - Dekabr 31 
 
AKRONĠM VƏ ABREVĠATURALAR 
AB 
Avropa Birliyi 
AH 
Azərbaycan Hökuməti 
AQP 
Alıcılıq qabiliyyəti pariteti  
AMB 
Azərbaycan Mərkəzi Bankı  
ATF 
Avropa Təlim Fondu 
AZM 
Köhnə Azərbaycan manatı 
AZN 
Yeni Azərbaycan manatı  
BƏT 
Beynəlxalq Əmək TəĢkilatı  
BXĠ 
BirbaĢa xarici investisiya 
BMP 
Beynəlxalq müqayisə proqramı  
BMT 
BirləĢmiĢ Millətlər TəĢkilat   
BMTUF 
BirləĢmiĢ Millətlər TəĢkilatının UĢaq Fondu 
DSK 
Dövlət Statistika Komitəsi 
DSMF 
Dövlət Sosial Müdafiə Fondu  
ƏBP 
Əmək bazarı proqramı 
ƏEX 
Əsas ehtiyaclara çəkilən xərclər 
ƏƏSMN 
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi 
ƏĠFM 
Əhalinin Ġqtisadi Fəallığının Müayinəsi 
FAO 
BMT-nin Ərzaq və Kənd təsərrüfatı TəĢkilatı   
ĠƏĠT 
Ġqtisadi ƏməkdaĢlıq və ĠnkiĢaf TəĢkilatı 
ĠĠN 
Ġqtisadi ĠnkiĢaf Nazirliyi 
ĠTSDA 
Ġcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi 
KdHSS 
Keçid dövründə Həyat Səviyyəsi Sorğusu 
KĠQ 
Kiçik ərazilərin qiymətləndirilməsi 
KSĠ 
KeçmiĢ Sovet Ġttifaqı 
M və Q 
Monitorinq və qiymətləndirmə  
MDB 
Müstəqil Dövlətlər Birliyi 
MĠ 
Maliyyə ili 
MĠM 
Minilliyin ĠnkiĢaf Məqsədləri 
MK 
Məcburi köçkünlər 
MN 
Maliyyə Nazirliyi 
ÖĠM 
Ölkə üzrə Ġqtisadi Memorandum 
SM 
Sosial müdafiə  
ġX 
ġəxsi xərclər 
ġQBP 
ġagirdlərin Qiymətləndirilməsi üzrə Beynəlxalq Proqram (OECD) 
ġNPK 
ġərti nağd pul köçürmələri 
T&A 
Tədqiqat və araĢdırma 
TPT 
Texniki peĢə təhsili  


 
TY 
Texniki yardım  
ÜDM 
Ümumi Daxili Məhsul 
ÜSY 
Ünvanlı sosial yardım 
YAĠĠDP 
Yoxsulluğun Azaldılması və Ġqtisadi ĠnkiĢaf üzrə Dövlət Proqramı 
YAST 
Yoxsulluğun azaldılması üzrə strateji sənəd 
YSQS 
YaĢayıĢ Səviyyəsinin Qiymətləndirilməsi Sorğusu 
 
Vitse-Prezident: 
Ölkə üzrə Direktor: 
Ölkə üzrə Menecer: 
Sektor müdiri: 
Sektor meneceri: 
Qrup rəhbəri: 
Philippe Le Houérou  
Asad Alam 
Qreqori Jederzjeyçak 
Tamar Manuelyan-Atink 
Jesko Hentçel  
Lire Ersado 


 
Mündəricat
 
ÖN SÖZ .............................................................................................................................. 3 
QISA ĠCMAL ................................................................................................................... 11 
1. 
GĠRĠġ ....................................................................................................................... 21 
2. 
YOXSULLUĞUN TƏKAMÜLÜ, 2001-08 ........................................................... 25 
A.  2001–08-ci illər üzrə yoxsulluqda baĢ verən dəyiĢikliklər ....................................... 26 
B.  ĠnkiĢaf, bərabərsizlik və yoxsulluq ........................................................................... 31 
C.  Ġstehlak və xərc strukturu .......................................................................................... 35 
D.  Qlobal iqtisadi böhranın yoxsulluğa təsiri ................................................................ 37 
3
AZƏRBAYCANDA YOXSULLUĞUN PROFĠLĠ .............................................. 43 
A.  SistemləĢdirilmiĢ dəlillər .......................................................................................... 43 
B.  2008-ci ildə yoxsulluq profili.................................................................................... 44 
C.  Yoxsulluğun qeyri-gəlir göstəriciləri ........................................................................ 48 
D.  Məcburi köçkünlərin yaĢayıĢ səviyyəsi .................................................................... 53 
E.  Kənd yoxsulluğunun profili ...................................................................................... 58 
4. 
AZƏRBAYCANDA BƏRABƏRSĠZLĠK.............................................................. 61 
A.  GiriĢ........................................................................................................................... 61 
B.  Coğrafi ərazilər üzrə bərabərsizlik ............................................................................ 62 
C.  Gender üzrə bərabərsizlik ......................................................................................... 65 
D.  Beynəlxalq müqayisələr ............................................................................................ 66 
E.  Bərabərsizlik və sosial transferlər ............................................................................. 67 
5. 
TƏHSĠL VƏ YOXSULLUĞUN AZALDILMASI ............................................... 71 
A.  GiriĢ........................................................................................................................... 71 
B.  Kimlər və hansı qiymətə təhsil verirlər ..................................................................... 73 
C.  Təhsil və yoxsulluq arasında əlaqələr ....................................................................... 77 
D.  Azərbaycanda təhsilə çıxıĢ imkanı və onun keyfiyyəti ............................................. 81 
E.  Nəticələr və tövsiyələr .............................................................................................. 88 
6. 
SƏHĠYYƏ VƏ YOXSULLUQ ARASINDA ƏLAQƏ ......................................... 91 
A.  GiriĢ........................................................................................................................... 91 
B.  Cari təmayüllər və islahat təĢəbbüsləri ..................................................................... 93 
C.  Sağlamlıq göstəriciləri .............................................................................................. 97 
A.  Maliyyə cəhətdən müdafiə və səhiyyəyə nağd ödəniĢlər ........................................ 103 
B.  Xülasə və siyasət məsələləri ................................................................................... 109 
7. 
ƏMƏK BAZARINDA VƏ MƏġĞULLUQ SĠYASƏTLƏRĠNDƏ BAġ VERƏN 
DƏYĠġĠKLĠKLƏR  ...................................................................................................... 115 
A.  Əmək bazarının əsas xüsusiyyətləri ........................................................................ 115 
B.  MəĢğulluq sektoru ................................................................................................... 119 
C.  Əmək haqları ........................................................................................................... 122 
D.  ĠĢçi qüvvəsi təklifi ................................................................................................... 124 


 
E.  Yoxsulluq və əmək bazarında iĢtirak ...................................................................... 125 
F. 
Nəticələr və tövsiyələr ............................................................................................ 127 
8. 
AZƏRBAYCANDA SOSĠAL MÜDAFĠƏ .......................................................... 131 
A.  GiriĢ......................................................................................................................... 131 
B.  Sosial müdafiə proqramları ..................................................................................... 132 
C.  Əhatə dairəsi: Nə qədər Ģəxs sosial müavinətlər alır? ............................................ 136 
D.  Ünvanlılığın dəqiqliyi: Müavinətlərin hansı hissəsini yoxsullar alır? .................... 137 
E.  Sosial transferlərin yoxsulluğa təsiri ....................................................................... 140 
F. 
Nəticələr və tövsiyələr ............................................................................................ 140 
ƏLAVƏ A: 2001-CĠ ĠL EBM və 2008-CĠ ĠL YSQS-NĠN TƏSVĠRĠ  ........................... 143 
ƏLAVƏ B: MƏLUMATLARIN MÜQAYĠSƏLĠLĠYĠ ................................................. 145 
ƏLAVƏ C: YOXSULLUĞUN QĠYMƏTLƏNDĠRĠLMƏSĠ METODOLOGĠYASI....147 
ƏDƏBĠYYAT SĠYAHISI ............................................................................................... 153
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
Diaqramların siyahısı
 
 
Diaqram 1.1 Azərbaycanın makroiqtisadi mənzərəsi, 2001-08……………………………………...22 
Diaqram 2.1 2000-ci illərdə Azərbaycanda yoxsulluq nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmıĢdır..............28 
Diaqram 2.2 Azərbaycanda kənd ərazilərində yoxsulların nisbəti artmıĢdır.......................................29 
Diaqram 2.3 ġəhər yerlərində yoxsulluq daha yüksək templə azalmıĢdır...........................................30 
Diaqram 2.4 Yoxsulluğun dərinliyi və yoxsulluğun kəskinliyi daha sürətlə azalmıĢdır.....................31 
Diaqram 2.5 Azərbaycanda inkiĢaf hərtərəfli olmaqla yoxsullara istiqamətlənmiĢdir........................32  
Diaqram 2.6 2001-2008-ci illərdə yoxsulluğun azaldılmasının inkiĢafa və bərabərsizliyin  
azaldılmasına təsiri...............................................................................................................................33 
Diaqram 2.7 Dövrlər üzrə minimum və orta nominal əmək haqları (AZN)........................................34 
Diaqram 2.8 Ərzaq xərclərinin ümumi xərclərdə payı........................................................................36 
Diaqram 2.9 2000-ci illərdə zəruri qeyri-ırzaq mallarına çəkilən xərclər artmıĢdır............................37 
Diaqram 2.10 Qlobal iqtisadi böhranın Azərbaycanda yoxsulluğa mümkün təsiri.............................41 
Diaqram 2.11 Əmək bazarı təsirin ötürülməsinin əsas analıdır...........................................................41 
Ġqtisadi rayonlar 
Diaqram 3.1 Ġqtisadi rayonlar üzrə yoxsulluq səviyyələri……………………………….................. 44 
Diaqram 3.2 Azərbaycanda ailə baĢçısının yaĢına və cinsinə görə yoxsulluq…………………. …...45 
Diaqram 3.3 UĢaqların və ailə üzvlərinin sayının artması ilə yoxsulluq səviyyəsinin yüksəlməsi….46 
Diaqram 3.4 Gənclər arasında yoxsulluq riski daha yüksəkdir……………………………………...46 
Diaqram 3.5 Təhsil, xüsusilə də ali təhsil yoxsulluğun azalması ilə əlaqəlidir………….…………..47 
Diaqram 3.6 ĠĢsizlər arasında yoxsulluq riski yüksəkdir…………………………………………….48 
Diaqram 3.7 Kvintillər üzrə kommunal xidmətlərə çıxıĢ imkanı……………………………………49 
Diaqram 3.8 Altı saat və daha az kommunal xidmətlərə çıxıĢ imkanına malik əhalinin nisbəti…….50 
Diaqram 3.9 Yoxsul ev təsərrüfatları istehlaklarının böyük bir hissəsini kommunal                                    
xidmətlərə sərf edir..............................................................................................................................51 
Diaqram 3.10 Mənzil-yaĢayıĢ Ģəraiti ümumlikdə pis, ən yoxsullar üçün isə daha acınacaqlıdır……52 
Diaqram 3.11 Uzunmüddətli istehlak mallarına çıxıĢ baxımından geniĢ fərqlər mövcuddur ………53 
Diaqram 3.12 MəskunlaĢma ilə bağlı geniĢ fəaliyyətlərə baxmayaraq, MK-ların əksər                                    
hissəsi ictimai binalarda, yataqxanalarda və müvəqqəti sığınacaqlarda yaĢayırlar………………….54 
Diaqram 3.13 MK-ların kommunal xidmətlərə çıxıĢı……………………………………………….55 
Diaqram 3.14 MK kommunal xidmətlər üçün az vəsait ödəyirlər və ya heç bir vəsait ödəmirlər…..56 
Diaqram 3.15 MK-ların əsas gəlir mənbələri………………………………………………………..56 
Diaqram 3.16 MK-ların yoxsul olmaq riski daha yüksəkdir………………………………………...57 
Diaqram 3.17 Kənd ərazilərində gəlirin əsas hissəsi kənd təsərrüfatı hesabına formalaĢır………….58 
Diaqram 3.18 ĠĢləyən yoxsul anlayıĢı kənd əraziləri üçün daha xarakterikdir………………………59 
Diaqram  4.1 Fərdlərin gəlirlərə görə 20 ventil üzrə paylanması……………………………………63 
Diaqram 4.2 ġəhərlər, rayon mərkəzləri və kənd yerləri üçün ümumi Lorens əyrisi……………......64 
Diaqram 4.3 AMA ölkələrində və Azərbaycanda bərabərsizlik (Cini, 2006-08)……………………67 
Diaqram 5.1 Azərbaycan təhsilə çəkilən xərclərin müqayisəsi  ..........................................................74
 
Diaqram 5.2 Təhsil sektorunda nominal əmək haqları ....................………………............................75 
Diaqram 5.3 Ailə baĢıçısının təhsil səviyyəsi ilə yoxsuluq arasında əlaqə Ģəhər ərazilərində daha 
böyükdür  …................................................................………………………………….....................76 
Diaqram 5.4 Təhsil səviyyəsinin yüksək olması fərdin məĢğul olmaq imkanını artırır ......………....76 
Diaqram 5.5 Orta təhsildən sonrakı pillələr yoxsulluğun azaldılması baxımından əhəmiyyət kəsb 
edir...............………….........................................................................................................................78 
Diaqram 5.6 Ölkə üzrə qeydiyyat göstəriciləri ……….................................................................…..79 
Diaqram 5.7 55 yaĢına qdərə qeydiyyat əmsalı....................................................................................80 
Diaqram 5.8 Azərbaycanda oxu göstəriciləri ilə riyaziyyat göstəricilərinin müqayisəsi …..................81 


 
Diaqram  5.9 Dəqiq elmlər və oxu sahəsində Azərbaycan ən aĢağı göstəricilərdən birinə 
malikdir..............................................................................................................................................81 
Diaqram 5.10 Azərbaycanda maddi duruma görə riyaziyyat və dəqiq elmlər sahəsindəki göstəricilər 
arasında çox az fərq mövcuddur ………...........................................................................................82 
Diaqram 5. 11 Azərbaycan ali təhsildə qeydiyyat əmsalına görə axırdan ikinci yerdə durur............83 
Diaqram 5.12 16-22 yaĢlı Ģəxsin təhsil almaq ehtimalı............…………………………..................83 
Diaqram 5.13  Ġcbari təhsil pilləsindən sonra təhsildən yayınma halları yüksəkdir, xüsusilə yoxsullar 
arasında.………………………………………………......................................................................84 
Diaqram 5.14... Yoxsul ev təsərrüfatları gəlirlərinin 60-80%-ni sərf etməlidir 85 
Diaqram 6.1 Sağlamlığın ev təsərrüfatının maddi durumuna təsiri……………….............................92 
Diaqram 6.2 Azərbaycanda ev təsərrüfatları tərəfindən müyyən edilmiĢ dövlət investisiyalarının yüksək 
prioritetləri………………………….......………………………………………….............................92 
Diaqram 6.3 Ġstehlak kvintilləri üzrə sağlamlıq vəziyyətinin subyektiv qiymətləndirilməsi………..98 
Diaqram 6-4 Vəsait kvintilləri üzrə risk faktoru göstəriciləri………………………………………..99 
Diaqram 6-5 Ġstifadə nisbətləri……………………………………………………………………...100 
Diaqram 6-6 Səhiyyə xidmətlərindən istifadənin maliyyə çətinlikləri ………………………….....101 
Diaqram 6-7 Ġstehlak kvintilləri üzrə xidmətdən məmnunluq ……………………………..............102 
Diaqram 6-8 Ġstehlak kvintilləri üzrə səhiyyə xidmətlərinin güman edilən keyfiyyəti …………….102 
Diaqram 6-9 Səhiyyəyə çəkilən ġX-nin yoxsulluğa düçar olmağa təsiri ……………......................106 
Diaqram 6-10 Xərc səviyyələri...........................................................................................................110 
Diaqram 6-11 Xidmət göstərənlər və istehlak kvintilləri üzrə ambulator xidmətlərdən istifadə........112 
Diaqram 6-12 Xidmət göstərənlər və istehlak kvintilləri üzrə stasionar xidmətlərdən istifadə..........113 
Diaqram 7-1 Azərbaycanın əmək bazarının əsas xüsusiyyətləri (15-64 yaĢ qrupu)………………..116 
Diaqram 7-2 Gender üzrə Azərbaycanın əmək bazarının əsas xüsusiyyətləri……………………...117 
Diaqram 7-3 YaĢ qrupları üzrə Azərbaycanın əmək bazarının əsas xüsusiyyətləri………………...117 
Diaqram 7-4 Təhsil səviyyələri üzrə Azərbaycanın əmək bazarının əsas xüsusiyyətləri…………..118 
Diaqram 7-5 MəĢğul əhalinin əksər hissəsi kənd təsərrüfatı sektorunda çalıĢır……………………120 
Diaqram 7-6 Dövrlər üzrə minimum və orta nominal əmək haqları (AZN)………………………..122 
Diaqram 7-7 Əmək haqları üzrə böyük fərqlər mövcuddur………………………………………...123 
Diaqram 7-8 Azərbaycan üçün əmək qabiliyyətli yaĢda olan əhali ilə bağlı proqnoz (min)……… 125 
Diaqram 7-9 ĠĢsizlər və kənd təsərrüfatı sahəsində özünüməĢğul əhali yüksək yoxsulluq riski ilə                    
üzləĢir……………………………………………………………………………………………….126 
Diaqram 7-10 Müxtəlif amillər üzrə iĢsizlik səviyyələri…………………………………………...127 
Diaqram 8-1 Nisbətən az fiskal səylərə baxmayaraq, Azərbaycan ölkədəki yoxsulların böyük                 
hissəsini əhatə etməyi bacarır …………………………………………………………..133 
Diaqram 8-2 Ġstehlak desilləri üzrə əhalinin sosial transferlər ilə əhatə olunması…………………….134 
Diaqram 8-3 Ġstehlak desilləri üzrə əhalinin ÜSY ilə əhatə olunması ………………….136 
Diaqram 8-4 Benefisiarların ümumi bölgüsü ÜSY-nin üstünlük təĢkil etdiyini göstərir …...137 
Diaqram 8-5 ÜSY-nin ünvanlılığının dəqiqliyi – Beynəlxalq müqayisə …………..138 
 
 
 
 
 
 


 
 Cədvəllərin siyahısı 
 
Cədvəl 2-1 2001-2008-ci illər arasında istehlak xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə artmıĢdır...................27 
Cədvəl 2-2 AdambaĢına yoxsulluğun yoxsulluq həddinin seçiminə qarĢı həssaslığı…………...........30 
Cədvəl 2-3 2001-2008-ci illər ərzində Azərbaycanda bərabərsizliyin səviyyəsi azalmıĢdır ...............35 
Cədvəl 3-1 Azərbaycanda istehlak yoxsulluğu (adambaĢı), 2008-ci il……………………….............43 
Cədvəl 4-1 ġəhər və kənd ərazilərində adambaĢına orta istehlak səviyyəsi və bərabərsizlik…….......62 
Cədvəl 4-2 Ümumi bərabərsizliyin bölgüsü (yaĢayıĢ yerləri üzrə)………………………...................65 
Cədvəl 4-3 Gender, istehlak və bərabərsizlik ………………………………………..........................65 
Cədvəl 4-4 Sosial transferlərin əhəmiyyəti və ünvanlılığı………………………………....................68 
Cədvəl 4-5 Sosial transferlər gəlir bölgüsünün hər iki sonluğunda durur……………….. .................68 
Cədvəl 5-1 Təhsil xərclərinin tərkibi……………………………………………………....................74 
Cədvəl 5-2 Təhsil səviyyəsi və ev təsərrüfatının istehlakı………………………………....................77 
Cədvəl 5-3 Təhsil səviyyələri üzrə əsas məĢğulluq göstəriciləri, 2008…………………....................78 
Cədvəl 5-4 Gender üzrə alınan təhsilin gətirdiyi mənfəət………………………………....................79 
Cədvəl  5-5 Təhsilin orta təhsildən sonrakı pilləri üzrə Bakı Ģəhəri ən yüksək qeydiyyat                
göstəricisinə malikdir………………………………………………………………………................85 
 
Cədvəl 6-1 SeçilmiĢ sağlamlıq göstəriciləri, ən son mümkün  il ………………………….................94 
Cədvəl 6-2 Ġstehlak kvintilləri üzrə adambaĢına xidmətdən illik istifadə göstəriciləri.........................99 
Cədvəl 6-3 Xidmətdən istifadə üzrə Ģəhər-kənd göstəriciləri……………………….........................100 
Cədvəl 6-4 Ġstehlak kvintilləri üzrə Ģəxsi xərclərin tərkibi (adambaĢına, il üzrə manatla).................104 
Cədvəl 6-5 ġəxsi xərclərdə kənd-Ģəhər xüsusiyyətləri……………………………….......................105 
Cədvəl 6-6 Səhiyyə sektorunda Ģəxsi xərclərin yoxsulluğa təsiri, seçilmiĢ ölkələr………...............107 
Cədvəl 6-7 Çox yüksək Ģəxsi xərclər ilə üzləĢən ev təsərrüfatları, seçilmiĢ ölkələr………..............108 
Cədvəl 7-1 Əmək bazarının əsas göstəriciləri, 2008……………………………………...................115 
Cədvəl 7-2 Təhsil və gəlir səviyyələri üzrə məĢğul əhalinin bölgüsü……………………................118 
Cədvəl 7-3 Sektorlar və onların ÜDM-də və məĢğulluqda payları, 2008………………..................121 
Cədvəl 7- 4 MəĢğulluq vəziyyətinə uyğun olaraq əhalinin strukturu…………………….................121 
Cədvəl 7-5 Muzdlu əmək üçün müqavilə növləri………………………………………...................122 
Cədvəl 7-6 2007-ci ildə dövlət və özəl sektorlar üçün əmək haqları……………………..................123 
Cədvəl 7-7 Orta ixtisas və ali təhsil müəssisələrini bitirən məzunların strukturu, 2006…. ...............128 
Cədvəl 7-8 Texniki peĢə məktəblərini bitirən Ģəxslərin məĢğulluq statusu………………................128 
Cədvəl 8-1 Əhalinin müxtəlif sosial transferlərlə əhatə olunması (əhalinin ümumi sayına                    
nisbətən, faizlə) ...................................................................................................................................136 
Cədvəl 8-2 Sosial transferlərin ev təsərrüfatı gəlirlərindəki payı……...............................................139 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
ÖN SÖZ 
 
Azərbaycan  Hökuməti  ilə  (AH)  Dünya  Bankı  arasında  məlumatların  toplanılması  və  yoxsulluğun 
təhlili sahəsində ölkənin potensialının gücləndirilməsi məqsədini daĢıyan yoxsulluğun monitorinqi və 
bilik  mübadiləsi  sahəsində  çoxillik  əməkdaĢlıq  ənənələri  mövcuddur.  Azərbaycan:  Yaşayış 
səviyyəsinin  qiymətləndirilməsinə  dair  hesabatı  bu  qəbildən  olan  əməkdaĢlığın  ən  son  bariz 
nümunəsidir.  Sözügedən  hesabat  Azərbaycanda  Yoxsulluğun  Proqramatik  Qiymətləndirilməsi 
(FY08–FY10)  layihəsi  çərçivəsində  üç  il  müddətinə  həyata  keçirilən  iĢlərin  əsas  nəticəsidir. 
Sözügedən  layihənin  komponentlərinə  ölkə  üzrə  ev  təsərrüfatlarının  reprezentativ  sorğusu,  ünvanlı 
sosial yardım (ÜSY) proqramlarının monitorinqi və qiymətləndirilməsi, texniki yardım və potensialın 
artırılması, eləcə də, AH-nin tərəfdaĢları ilə birgə həyata keçirilən təhlillər daxildir.  
 
2008-ci il üzrə YaĢayıĢ Səviyyəsinin Qiymətləndirilməsi Sorğusu (YSQS) Əmək və Əhalinin Sosial 
Müdafiəsi  Nazirliyi  (ƏƏSMN),  Dövlət  Statistika  Komitəsi  (DSK)  və  Azərbaycanın  ÜSY 
proqramının monitorinqi və qiymətləndirilməsi (M&Q) məqsədilə yaradılan iĢçi qrupuna daxil olan 
digər  müvafiq  dövlət  qurumlarının  təmsilçiləri  ilə  birgə  həyata  keçirilmiĢdir.  Monitorinq  və 
Qiymətləndirmə  2006-cı  ilin  ortalarından  etibarən  daha  yoxsul  və  həssas  ev  təsərrüfatlarına  maddi 
yardım  etmək  məqsədilə  tətbiq  olunmağa  baĢlanan  ÜSY  proqramlarının  hazırlanması  və  həyata 
keçirilməsi  komponentinin  ayrılmaz  tərkib  hissəsidir.  ÜSY  proqramını  idarə  edən  ƏƏSMN  Dünya 
Bankının texniki yardımı ilə YSQS 2008 layihəsinin maliyyələĢdirilməsində və həyata keçirilməsində 
mühüm rol oynamıĢdır. Qaçqın və Məcburi Köçkünlərin ĠĢləri üzrə Dövlət Komitəsi böyük və həssas 
qrup  olan  məcburi  köçkünlər  arasında  seçmə  iĢləri  aparmaq  üçün  onların  ümumi  siyahısını  təqdim 
etmiĢdir.  
 
Yeni yerli sorğu Ģirkəti tərəfindən Dünya Bankının texniki dəstəyi və potensialın artırılması səyləri 
ilə  həyata  keçirilən  və  çoxsaylı  keyfiyyət-nəzarət  tədbirlərini  əhatə  edən
  YSQS
  2008  sorğusu  cari 
hesabatda  istifadə  edilən  məlumatların  əsas  mənbəyidir. 
YSQS
  2008  Azərbaycanda  Ev 
Təsərrüfatlarının  Büdcə  Müayinəsi  (AEBM)  sorğusu  (il  üzrə)  üçün  əlavə  informasiya  və  alternativ 
məlumat mənbəyi rolunda çıxıĢ edir. Lakin, YSQS 2008 bir sıra mühüm amillər baxımından AEBM-
dən fərqlənir ki, bu da iki mənbə arasında məlumatların dəqiq Ģəkildə müqayisə edilməsinə mane ola 
bilər.  AEBM  il  üzrə  həyata  keçirildiyi  halda,  YSQY  2008-ci  ilin  yalnız  birinci  rübünü  əhatə  edir. 
Ġstehlakın strukturunda, qiymətlərdə və gəlir imkanlarındakı mövsümü fərqlər əhəmiyyətli dərəcədə 
ola bilər.      
 
Bu  hesabatda  2001-ci  ildən  etibarən  yoxsulluq  və  bərabərsizlik  nəzərdən  keçirilir  və  artım  ilə 
yoxsulluq  meylləri    arasında  əlaqələr  qiymətləndirilir.  Hesabat  AH-nin  ünvanlı  sosial  yardım 
proqramının  təsirini  dəyərləndirir  və  proqramın  nəzərdə  tutulan  benefisiarları  nə  dərəcədə  əhatə 
etməsinə və onların həyat səviyyəsinin yaxĢılaĢdırmasına dair birbaĢa məlumatlar təqdim edir. Eyni 
zamanda, hesabatda yoxsulluq ilə təhsil, səhiyyə, sosial müdafiə və əmək bazarında həyata keçirilən 
sosial siyasətlər arasında əlaqələr ətraflı Ģəkildə nəzərdən keçirilir və yoxsul və həssas əhali qrupunun 
daha  geniĢ  inteqrasiyası  üçün  müvafiq  tövsiyələr  təqdim  olunur.  ġəhər  və  kənd  əraziləri,  eləcə  də, 
məcburi köçkün və ümumi əhali arasında fərqlərə xüsusi diqqət yetirilir. Hesabatda, həmçinin, qlobal 
maliyyə böhranının yoxsulluğa təsiri qiymətləndirilir. YSQS qlobal maliyyə böhranını baĢlamasından  
dərhal  sonra  həyata  keçirildiyi  üçün  müvafiq  məlumatlar  və  hesabat  böhranın  təsirinin 
qiymətləndirilməsi baxımından baza göstərici rolunu oynaya bilər.  
Həyat  Ģəraitinin  müxtəlif  tərəflərini  əhatə  edən  hesabatın  nəticələri  hərtərəfli,  diversifikasiyalı  və 
qlobal  miqyasda  rəqabət  qabiliyyətinə  malik  bazar  iqtisadiyyatının  yaradılması  ilə  bağlı 
Azərbaycanın  ambisiyalı  məqsədi  ilə  əhəmiyyətli  əlaqəyə  malikdir.  Nəticələr,  qlobal  maliyyə 
böhranından  sonrakı  dövrdə  xüsusi  önəm  kəsb  edir.  Belə  ki,  Azərbaycanın  hazırkı  vəziyyəti  neft 

10 
 
hasilatının  artması,  enerji  daĢıyıcılarının  qiymətinin  yüksəlməsi  və  daha  əlveriĢli  xarici  mühit  ilə 
səciyyələnən bir neçə il bundan əvvəlki vəziyyətdən fərqlənir.  
 

11 
 
TƏġƏKKÜRLƏR
 
 
 
Hesabat  Azəıbaycan  hökumətini  təmsil  edən  tərəfdaĢlar  ilə  əməkdaĢlıq  Ģəraitində  ərsəyə  gəlmiĢdir. 
Layihə qrupu bütün icra mərhələlərində göstərdiyi dəstəyə görə cənab nazir müavini Ġlqar Rəhimova, 
Beynəlxalq  Əlaqələr  Ģöbəsinin  müdiri  cənab  Elnur  Sultanova  və  sosial  müdafiə  üzrə  aparıcı 
məsləhətçi  cənab  Babək  Hüseynova  dərin  minnətdarlığını  bildirir.  Eyni  zamanda,  Dövlət  Statistika 
Komitəsinə,  xüsusilə  də  YSQY  2008  üçün  seçmə  çərçivəsinin  hazırlanmasında  müstəsna  rol 
oynamıĢ, Ev təsərrüfatları statistikası Ģöbəsinin müdiri cənab YaĢar PaĢaya təĢəkkür edirik. Hesabatın 
hazırlanması  üzrə  məsul  Ģəxs  Lire  Ersado  olmuĢdur.  Maliyyə  Nazirliyinn,  Ġqtisadi  ĠnkiĢaf 
Nazirliyinin  və  Azərbaycan  Mərkəzi  Bankının  və  Əmək  və  əHalinin  Sosial  Müdafiəsi  Nazirliyinin 
yazılı  rəyləri  və  adları  çəkilən  qurumlar  ilə  aparılan  müzakirələr  hesabatın  hazırlanmasına  dəyərli 
töhfə vermiĢdir.  
 
Hesabatın  hazırlanması  prosesinə  Lire  Ersado  rəhbərlik  etmiĢdir.  Qrupun  əsas  üzvləri  sırasına  isə 
aĢağıdakı  ekspertlər  daxil  edilmiĢdir:  Alkesandra  Posarak  (sosial  müdafiə);  Arvo  Kuddo  (əmək 
bazarı);  Branko  Milanoviç  (bərabərsizlik);  Dieqo  F.  Angel-Urdinola,  Sara  Bin  Mahfooz,    Emilio 
Puerta və Lars Sonderqaard (təhsil); Joanna De Berri (məcburi köçkünlər); Ouen Smit (səhiyyə); və 
Sanqeeta  Malaiyandi  (kənd  ərazilərində  yoxsulluq).  Kristos  Kostopulos  qısa  icmalın  strukturu  üzrə 
faydalı  töhfə  vermiĢdir.  Layihə  Donna  Dousett-Koirolonun  (ölkə  üzrə  keçmiĢ  direktor,  ECCU3), 
Asad Alamın (ölkə üzrə direktor, ECCU3), Qreqori Jedrzejczakın (ölkə üzrə menecer, Azərbaycan), 
Tamar  Manuelyan  Atinkin  (sektor  müdiri), 
Jesko  Hentsç  (sektor  menaceri) 
  və  Qordon 
Betçermanın  (keçmiĢ  sektor  meneceri)  tövsiyələri  nəzərə  alınmaqla  həyata  keçirilmiĢdir.  Qero 
Karletto (DECRG), Ambar Narayan (PRMPR) və Karolina Sançez (PRMPR) tərəfindən ekspert rəyi 
verilmiĢdir.   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

12 
 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə