Bakı Dövlət İqdisadiyyat və Humanitar Kolleci Sərbəst iş №: Adı: Elcan Soyadı: Bağırov


Oğlan etdiyi  hərəkəti boynuna götürmək istəmədi



Yüklə 26,74 Kb.
səhifə6/6
tarix02.01.2022
ölçüsü26,74 Kb.
#35014
1   2   3   4   5   6
Frazoloji birləşmələrin nitqdə rolu(Elcan Bağırov)

Oğlan etdiyi  hərəkəti boynuna götürmək istəmədi:

- Mən heç nə etmədim. Siz səhv edirsiniz.

Sabir dedi:

- Biz sənə göz qoyurduq. Sən qaça-qaça gəlib dayanacağa  çatdın və avtobus  dayanacağında qoca  qadını  itələdin. Biz  səni  əldən  buraxmarıq. Səni oxuduğun  məktəbə aparıb, hərəkətlərini yoldaşlarına, müəllimlərinə danışacağıq. Görək onda nə deyəcəksən?

Oğlan onları  dilə  tutmaq  istədi:

- Məni bağışlayın. Bir də belə etmərəm. Sizə söz verirəm.

Dostlar ona inandılar, çünki o, səhvini anlamışdı.

IV qrup

Baba  nəvələrini yanına  çağırıb onlara tapşırdı ki, mən  bazara  gedib - gələnəcən bostan  yerini belləyib torpağı  boşaldın. Gələrəm, birlikdə tərəvəz  ləkləri düzəldib, əkin  əkərik. Payızda  məhsulumuz  bol olar, siz  də  doyunca  yeyərsiniz.

Baba bazara  getdi. Əli  deyindi:

- İşə düşdük də. Futbol oynamaq istəyirdim. İndi  gəl yer bellə.

Nazim dedi:

- Baba dedi,  deməli əldən düşsək  də, işləməliyik. Yoxsa  gərək siçan  deşiyi  axtaraq  gizlənmək  üçün.

Sərdar dinməz-söyləməz  beli götürüb yeri belləməyə başladı. Əli  hirsləndi:

- Nə ağzına su almısan? Forsundan gözün ayağının altını görmür. Nə olub? Belə işgüzar olmusan? Biz də işləməyi bacarırıq.

Bu sözlərdən sonra hər  üçü həvəslə işləyib baba  gələnə  qədər bostan  yerini  belləyib  qurtardılar.

Qrup təqdimatlarını  dinləyəndən sonra tapşırıq  verdim  ki, hər qrup öz  yazdığı mətni səhnələşdirsin. Səhnə 2 variantda  göstərilsin:

1) Frazeoloji  birləşmə  bugünkü  anlamda.

2) Frazeoloji birləşmədəki sözlər  həqiqi  mənada.

Dərsin  bu hissəsi uşaqların daha  çox  marağına  səbəb  oldu. 2-ci variantın ifadəsi həm yaradıcılıq, həm də aktyorluq məharəti tələb  edirdi. Demək olar ki, bütün  sinif  gülürdü.

Mən  sual verdim:

- Sizi  gülməyə  vadar  edən  nədir?

Cavab:

- Frazeoloji  birləşmələri  həqiqi  mənada başa  düşmək  olmaz. Onda  gülünc  vəziyyət  yaranar. Sənə gülərlər.

- Onda  bu birləşmələr  haqqında  qənaətinizi  qeyd  edin.

Qənaətlər  belə  oldu:

1) Frazeoloji birləşmələr 2 və daha  çox sözdən  ibarət olur.

qulaq asmaq  (2)

cin başına vurmaq  (3)

gözü   ayağının  altını görməmək  (4).

2) Frazeoloji birləşmələr məcazi  mənada olur, onun tərkibindəki sözləri həqiqi  mənada anlamaq olmaz (gülməli olur).

3) Frazeoloji birləşmələrin mənasını bir sözlə  ifadə etmək  olur.

qulaq asmaq - dinləmək

cin başına vurmaq - hirslənmək

gözü ayağının  altını  görməmək - forslanmaq, başqasını  bəyənməmək.

4) Frazeoloji birləşmənin  bir  tərəfindən o biri  tərəfinə  sual  vermək  olmaz.

Qulaq asmaq - nəyi asmaq? və ya qulağı nə etmək? - olmaz.

Məncə şagirdlərin özlərinin əldə etdiyi qənaət (bilik, nəticə) yaddaşlarında daha  dərin  iz  buraxacaq və onların qazancı  olacaq. Beləliklə, onlar ana dilimizin zəngin xəzinəsinin bir incisini də beləcə dəyərləndirəcək, öz  nitqlərini zənginləşdirəcəklər.
Yüklə 26,74 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin