Biokimyo qism


birikma orasidagi oraliq holatni egallaydi



Yüklə 0,54 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/7
tarix14.12.2022
ölçüsü0,54 Mb.
#74797
1   2   3   4   5   6   7
1 lab

birikma orasidagi oraliq holatni egallaydi.
 
Agregat holatiga ko’ra eritmalar suyuq, qattiq va gazsimon bo’ladi. Suyuq 
eritmalarga misol tariqasida tuzlarning suvdagi eritmalarini ko’rsatish mumkin; 
qattiq eritmalarga nikel bilan misning qotishmasi (shulardan chaka – tanga yasaladi) 
yoki oltin bilan kumushning qotishmasi misol bo’la oladi; gazsimon eritmalar – 
gazlarning aralashmalari, havo bunga misol bo’la oladi. Bular orasida eng katta 
ahamiyatga ega bo’lgani suyuq (suvdagi) eritmalardir.
Eritmalarning fizikaviy xossalari (masalan, qaynash temperaturalari) erigan 
modda miqdori ortishi bilan o’zgaradi. Ko’pincha eritma hosil bo’lganida hajmiy 
va energetik o’zgarishlar yuz beradi.
Ko’pchilik moddalar eritmalarning kimyoviy xossalari eritmada eruvchi 
modda miqdori ortishi bilan kam o’zgaradi. Eritmalar jonli va jonsiz tabiatda, fan va 
texnikada katta rol o’ynaydi. Hayvon va o’simlik organizmida fiziologik jarayonlar, 
tabiatda cho’kindi jinslarning hosil bo’lishi, ko’pchilik sanoat jarayonlari (masalan, 
ishqorlarning olinishi) asosan eritmalarda sodir bo’ladi.
2. ERITMALARNING KONTSENTRATSIYASINI IFODALASH 
USULLARI.
 
Har qanday eritmaning muhim harakteristikasi uning tarkibidir. Eritmaning yoki 
erituvchining ma‘lum massa miqdorida yoki ma‘lum hajmida erigan modda 
miqdori eritma kontsentratsiyasi deb ataladi.
Eritmalar kontsentratsiyasini ifodalashning har xil usullari bor:
Erigan moddaning massa ulushi. Erigan modda massasini
eritmaning umumiy massasiga nisbati, erigan moddaning massa ulushini tashkil 
etadi:

m
x
m
x
m
х


)
(
)
(
)
(
(Х.1) 
bunda 

(х) – erigan moddaning massa ulushi; 
m (x) – erigan moddaning massasi;
m – eritmaning umumiy massasi. 
Bu qiymat nisbiy kattalik o’lchamsiz bo’ladi. Bu qiymatni 100 ga ko’paytirilsa, 
massa ulushining foizlarda hisoblangan qiymati olinadi. Shu bilan birga erigan 
modda miqdori eritmaning umumiy miqdoriga nisbatan foiz hisobida ham 
ifodalanadi. Buning uchun 100 g eritma tarkibidagi erigan modda miqdori 
hisoblanadi:
С % = 
в
а
а


%
100
(Х. 2) 
bu yerda С % - eritmaning massa foizi, 


a - erigan modda massasi,
v – erituvchi massasi (kontsentratsiyaning 

dan С% ifodalarga o’tish 
uchun 

ni 100% ga ko’paytirilishi yetarlidir). 
Erigan moddaning massa ulushi

(x) odatda birning ulushlarida yoki 
foizlarda quyidagicha ifodalanadi. Masalan, erigan moddaning – suvdagi sulfat 
kislotaning massa ulushi 0,05 ga yoki 5% ga teng. Bu degan suz, sulfat kislotaning 
100 g massali eritmasida massasi 5g sulfat kislota va massasi 95 g suv bor, demakdir.

Yüklə 0,54 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin